Soru

Zorluk: OrtaI. Dünya Savaşı'nın Sebepleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na İttifak Devletleri safında fiilen katılmasının ardından Padişah ve Halife V. Mehmet Reşat, Şeyhülislam Ürgüplü Hayri Efendi'nin hazırladığı fetva doğrultusunda 14 Kasım 1914 tarihinde 'Cihad-ı Ekber' (Kutsal Cihat) ilan etmiştir.

Osmanlı Devleti'nin ve müttefiki Almanya'nın bu cihat ilanı ile ulaşmak istediği temel stratejik amaç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Orta Asya ve Kafkasya'daki Türk topluluklarını tek bir siyasi çatı altında birleştirerek Turancılık idealini hayata geçirmek
  2. B
    Düyun-u Umumiye İdaresi'nin faaliyetlerine son vererek kapitülasyonların kaldırılmasını hukuki güvenceye kavuşturmak
  3. İtilaf Devletleri'nin sömürgelerinde yaşayan Müslüman nüfusu ayaklandırarak düşman devletleri iç cephede ve lojistik açıdan zor durumda bırakmakCevap
  4. D
    Mondros Mütarekesi sonrasında kurulacak azınlık cemiyetlerinin Osmanlı topraklarındaki yıkıcı faaliyetlerini önlemek
  5. E
    İtalya'nın İttifak bloğundan ayrılmasını engellemek amacıyla Akdeniz'deki İtalyan sömürgelerine yönelik askeri harekât başlatmak

Cevap

İtilaf Devletleri'nin sömürgelerinde yaşayan Müslüman nüfusu ayaklandırarak düşman devletleri iç cephede ve lojistik açıdan zor durumda bırakmak
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesiyle birlikte Halife V. Mehmet Reşat tarafından ilan edilen Cihad-ı Ekber'in temel stratejik gayesi; İngiltere, Fransa ve Çarlık Rusyası gibi İtilaf Devletleri'nin egemenliği altında bulunan geniş Müslüman sömürge kitlelerini (Hindistan, Mısır, Kuzey Afrika vb.) isyana teşvik etmektir. Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni ittifaka dahil etme konusundaki en büyük beklentilerinden biri de bu yolla İtilaf güçlerinin askeri birliklerini ana cephelerden sömürgelerine çekmek zorunda kalması ve lojistik dengelerinin sarsılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cihad-ı Ekber kavramının kapsamını ve Halifelik makamının niteliğini belirlemek
Cihad-ı Ekber, tüm dünya Müslümanlarına yönelik dini ve siyasi bir seferberlik çağrısıdır.
Osmanlı padişahı aynı zamanda İslam halifesidir ve bu makamın dini nüfuzundan yararlanılarak geniş halk kitleleri harekete geçirilmek istenmiştir.
2
Almanya ve Osmanlı Devleti'nin savaşa girişteki ortak stratejik hesaplarını analiz etmek
İtilaf Devletleri'nin (İngiltere'nin Hindistan ve Mısır, Fransa'nın Kuzey Afrika, Rusya'nın Kafkasya ve Türkistan) sömürgelerinde milyonlarca Müslüman yaşamaktadır.
Bu coğrafyalarda çıkacak kitlesel isyanlar, İtilaf Devletleri'nin Avrupa cephelerine asker ve kaynak sevk etmesini engelleyecek ve lojistik hatlarını felce uğratacaktır.
3
Kavramsal ve fikir akımı ayrımlarını değerlendirerek doğru amaca ulaşmak
Turancılık Kafkas taarruzuyla ilişkiliyken, Cihad-ı Ekber İslamcılık (Pan-İslamizm) politikasıyla doğrudan İtilaf sömürgelerini hedef almıştır.
Bu stratejik ayrım, cihat ilanının doğrudan İngiltere ve Fransa sömürgelerindeki nüfusu hedef aldığını doğrular.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Girişinde Halifelik Makamının Stratejik Rolü ve Cihad-ı Ekber İlanı

İpuçları

1
Halifelik makamının uluslararası etki alanını ve hangi coğrafyalardaki topluluklara hitap ettiğini düşününüz.
2
İngiltere ve Fransa'nın en zengin sömürgelerindeki nüfus yapısını (özellikle Hindistan, Mısır ve Kuzey Afrika) göz önünde bulundurunuz.
3
Almanya ve Osmanlı yönetiminin, düşman devletlerin sömürgelerinde ayaklanmalar çıkararak onların askeri ve lojistik gücünü bölme hedefini değerlendiriniz.

Daha Fazla Pratik

I. Dünya Savaşı sırasında açılan cephelerin (Kafkas, Kanal, Hicaz-Yemen vb.) İslamcılık ve Turancılık fikir akımlarıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerdeki fikir akımı ayrımlarına dikkat ediniz: Cihat kavramı İslamcılık ile doğrudan ilişkili olup Türkçülük (Turancılık) veya ekonomik/mali hedeflerden kavramsal olarak ayrılır.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla