Mondros Ateşkes Antlaşması’nda yer alan;
I. Osmanlı savaş esirleri ile sivil tutuklularının İtilaf Devletleri tarafından serbest bırakılmayıp gözaltında tutulması, buna karşılık İtilaf Devletleri ve Ermeni esirlerin derhal teslim edilmesi,
II. Osmanlı ordusunun terhis edilmesi, donanmanın İtilaf Devletleri'nin göstereceği limanlarda gözaltına alınarak silah ve cephanenin teslim edilmesi,
III. Ülkedeki kömür, mazot, akaryakıt ve diğer lojistik kaynakların İtilaf Devletleri tarafından teminine öncelik verilip dışarıya ihracatının yasaklanması
hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Osmanlı Devleti ve antlaşmanın niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AUluslararası hukukun temel dayanaklarından biri olan devletler arası mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesinin çiğnendiği
- BOsmanlı Devleti'nin askeri savunma mekanizmasının çökertilerek ülkenin fiili işgallere karşı korumasız bırakıldığı
- Osmanlı Hükümeti'nin antlaşma maddelerini Mebusan Meclisi'nin onayından geçirerek uluslararası alanda tam bir hukuki meşruiyet kazandırdığıCevap
- DÜlkenin yer altı ve yer üstü stratejik iktisadi kaynaklarının İtilaf Devletleri'nin lojistik ihtiyaçları doğrultusunda denetim altına alındığı
- EMütarekenin yalnızca askeri çatışmaları durduran bir belge olmaktan çıkıp açık bir vesayet ve teslimiyet belgesi hüviyeti kazandığı
Cevap
Osmanlı Hükümeti'nin antlaşma maddelerini Mebusan Meclisi'nin onayından geçirerek uluslararası alanda tam bir hukuki meşruiyet kazandırdığı söylenemez.
Mondros Ateşkes Antlaşması, Ahmet İzzet Paşa Hükümeti adına Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) Bey başkanlığındaki Osmanlı heyeti tarafından imzalanmıştır. Bu mütareke, Meclis-i Mebusan'ın onayına sunulmamış ve meclis tarafından onaylanarak hukuki meşruiyete kavuşturulmamıştır. Dolayısıyla hükümetin meclis onayını alarak antlaşmaya meşruiyet kazandırdığı yargısı tarihi gerçeklerle tamamen çelişmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Egemenliği Yok Eden Ağır Hükümleri ve Mütekabiliyet İlkesinin İhlali
İpuçları
1
Mütarekede yer alan maddelerin diplomatik, askeri ve ekonomik boyutlarını ayrı ayrı değerlendiriniz.
2
Uluslararası hukukta esir takasında eşitlik olmaması 'mütekabiliyet' ihlalidir; parlamento onay süreçlerinin ateşkeslerdeki rolünü düşününüz.
3
Osmanlı Mebusan Meclisi'nin Mondros sürecindeki pasifliğini ve antlaşmanın meclis onayına sunulup sunulmadığını hatırlayınız.
Daha Fazla Pratik
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Mustafa Kemal Paşa'nın Harbiye Nezareti ve Sadarete gönderdiği uyarı telgraflarını ve Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı sürecini inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Öncüllerde verilen maddeleri temalarına göre eşleştiriniz: I. madde → Hukuki/Diplomatik eşitsizlik (mütekabiliyet ihlali), II. madde → Askeri savunmasızlık, III. madde → İktisadi ve lojistik bağımlılık. Bu eşleştirmelerin dışındaki meclis onayı iddiası doğrudan elenir.
Tahmini Süre:1m 20s