Examkin

Soru

Zorluk: ZorEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Türkiye'de 19301930’lu yıllarda uygulanmaya başlanan 'Devletçilik' ilkesi doğrultusunda hazırlanan I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın temel özellikleri ve uygulama süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu planın hedefleri veya uygulama yöntemleri arasında gösterilemez?

  1. A
    Temel tüketim maddelerinde dışa bağımlılığı azaltmak için ithal ikameci bir sanayileşme yolunun izlenmesi
  2. B
    Yatırımların planlanması, koordinasyonu ve finansmanı amacıyla Sümerbank gibi ihtisas bankalarının kurulması
  3. C
    Sanayi tesislerinin ülke genelindeki dağılımında hammaddeye yakınlık ve bölgeler arası dengeli kalkınma kriterlerinin esas alınması
  4. Özel sektörün elinde bulunan tüm büyük ölçekli sanayi kuruluşlarının devletleştirilerek doğrudan kamu denetimine alınmasıCevap
  5. E
    Planın hazırlık aşamasında ve sanayi tesislerinin kurulmasında Sovyetler Birliği gibi yabancı ülkelerden teknik heyet desteği ve kredi alınması

Cevap

Özel sektörün elinde bulunan tüm büyük ölçekli sanayi kuruluşlarının devletleştirilerek doğrudan kamu denetimine alınması seçeneği yanlıştır; çünkü Türk devletçiliği karma ekonomi modeline dayanır.
I. Beş Yıllık Sanayi Planı ve genel olarak Atatürk dönemi Devletçilik politikası, özel sektörü tasfiye etmeyi değil, özel sektörün sermaye yetersizliği nedeniyle yapamadığı büyük yatırımları devlet eliyle gerçekleştirmeyi hedefler. Dolayısıyla, mevcut özel sanayi kuruluşlarının tamamının devletleştirilmesi gibi bir uygulama bu dönemin ekonomik vizyonuyla bağdaşmaz.

Adım Adım Çözüm

1
19301930’lu yılların ekonomi politikasını analiz et.
19291929 Dünya Ekonomik Buhranı sonrası Türkiye'nin zorunlu olarak 'Devletçilik' modeline geçtiği görülür.
Özel sektörde sermaye ve teknik bilgi birikiminin yetersiz olması, devletin sanayileşmeye doğrudan el atmasını gerektirmiştir.
2
I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın (19331933-19371937) niteliğini değerlendir.
Planın hammaddeye yakınlık, ithal ikamesi ve devlet öncülüğünde kalkınma prensiplerine dayandığı doğrulanır.
Kayseri ve Nazilli'de dokuma, Paşabahçe'de cam, İzmit'te kağıt gibi fabrikaların bu dönemde kurulması bunun kanıtıdır.
3
Devletçilik ile Sosyalizm/Komünizm arasındaki farkı ayırt et.
Atatürk dönemi devletçiliği, özel mülkiyeti ve teşebbüsü yasaklamaz; aksine onu destekler ve eksiklerini giderir.
Soru kökündeki 'tüm özel kuruluşların devletleştirilmesi' ifadesi, totaliter sistemlere özgü olup Türkiye'nin uyguladığı modelle çelişir.

Anahtar Kavram

Atatürk Dönemi Devletçilik İlkesi ve I. Beş Yıllık Sanayi Planı

İpuçları

1
Türkiye'nin 19301930’lu yıllardaki ekonomi modelinin 'Karma Ekonomi' özelliğini taşıdığını hatırlayın.
2
Devletçilik ilkesi özel teşebbüsü bir rakip olarak mı görür, yoksa onu tamamlayan bir unsur olarak mı?
3
Devletleştirme (millileştirme) genellikle yabancı işletmeler için uygulanmıştır; yerli özel sektörün elindeki her şeyi almak planın bir parçası değildir.

Daha Fazla Pratik

İzmir İktisat Kongresi kararları ile Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı arasındaki yöntem farklarını (Liberalizm vs. Devletçilik) karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Bu konudan daha fazla soru