Türkiye'nin Ekonomik Coğrafyası

Türkiye'de demir yolu ağının genişlemesinde, hammadde bölgelerinin sanayi merkezlerine veya ihracat limanlarına bağlanması temel bir strateji olarak benimsenmiştir. Bu entegrasyon sayesinde taşıma maliyetleri düşürülmüş ve ağır sanayi kollarının gelişimi desteklenmiştir. Ancak yer şekillerinin engebeli yapısı, her hammadde bölgesinin demir yolu ağına dahil edilmesine izin vermemiştir.

Buna göre, aşağıdaki demir yolu güzergâhı ve bu güzergâhta taşınan hammadde/ürün eşleştirmelerinden hangisi, Türkiye'nin mevcut ulaşım altyapısı ve demir yolu ağı dikkate alındığında mümkün değildir?

Türkiye'de son yıllarda uygulamaya konulan "Tarımsal Üretim Planlaması" modeli; iklim değişikliği, su kısıtı ve stratejik gıda arzı güvenliği gibi faktörleri dikkate alarak ürünlerin ekolojik olarak en uygun havzalarda yetiştirilmesini hedeflemektedir. Bu modelde, bir bölgedeki su potansiyeli ile yetiştirilecek ürünün su tüketimi arasında doğrudan bir denge kurulması esas alınmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu planlama modelinin su kısıtı ve ekolojik verimlilik ilkesiyle en çok örtüşen uygulama örneğidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazar gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Buna göre, Batman ilimizde petrol rafinerisinin bulunması, sanayi tesislerinin kuruluş yerini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?

Kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımın yer şekillerine bağlı olarak kısıtlandığı bölgelerde doğal ve yapay geçitler kritik bir işleve sahiptir. Bu doğrultuda, Batı Karadeniz Bölümü'nde Küre Dağları üzerinde yer alarak İnebolu Limanı ile Kastamonu arasındaki kara yolu bağlantısını sağlayan ve tarihî İstiklal Yolu güzergâhında bulunan geçit aşağıdakilerden hangisidir?

İskenderun Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş yeri belirlenirken; bölgede demir madeni yatakları veya enerji kaynağı (taş kömürü) bulunmamasına rağmen, deniz yolu ulaşımının ve liman kapasitesinin gelişmiş olması temel alınmıştır. Bu durum, sanayi tesislerinin yer seçiminde aşağıdaki faktörlerden hangisinin öncelikli olduğunu göstermektedir?

Türkiye'de turunçgillerin (portakal, mandalina, limon vb.) doğal yetişme alanlarının büyük oranda Akdeniz ve Ege kıyıları ile sınırlı kalması, bu ürünlerin belirli bir iklim hassasiyetine sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de dış ticareti geliştirmek, ihracat odaklı üretimi artırmak ve yabancı sermaye girişini teşvik etmek amacıyla belirli alanlar "Serbest Bölge" olarak tanımlanmıştır. Bu bölgeler, ülkenin siyasi sınırları içerisinde yer almasına rağmen gümrük hattı dışında kabul edilirler. Buna göre, Türkiye'deki serbest bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de termik elektrik üretimi; kullanılan kaynağın yerli veya ithal olmasına, yakıtın kalori değerine, lojistik imkanlara ve soğutma suyu gereksinimine göre farklı lokasyon stratejileriyle gerçekleştirilir.

Buna göre, Türkiye'deki enerji santralleri ve kuruluş yerleri ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Yeşilırmak ve kollarında kirliliği önlemek, taşkınları kontrol altına almak ve havzada planlı bir gelişim sağlamak amacıyla Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi (YHGP) hazırlanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki illerden hangisi YHGP kapsamında yer alan illerden biri değildir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, ulaşım olanakları, pazara yakınlık ve enerji kaynağına yakınlık gibi faktörler belirleyici olabilmektedir. Bazı sanayi kollarında hammadde bölge dışından getirilmesine rağmen, üretim aşamasında yoğun enerji ihtiyacı duyulduğu için tesisler enerji kaynağının bulunduğu alanlara kurulmuştur.

Bu duruma örnek olarak gösterilebilecek tesis aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de madenlerin kullanım alanları, çıkarım merkezleri ve sanayi ile olan ilişkileri dikkate alındığında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri ile doğal çevre faktörleri arasında doğrudan bir etkileşim söz konusudur. Özellikle mera hayvancılığında, hayvan türlerinin dağılışı ile o bölgedeki yer şekilleri ve bitki örtüsü kuşakları arasında sıkı bir bağ bulunur.

Buna göre; yer şekillerinin oldukça engebeli ve sarp olduğu, bitki örtüsünün maki ve çalı topluluklarından oluştuğu karstik sahalarda en yaygın olarak yürütülen hayvancılık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de hayvancılık sektöründe verimliliği artırmak ve üretimi doğal koşulların etkisinden kurtararak standart hale getirmek amacıyla çeşitli modernizasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar temel olarak geleneksel (ekstansif) yöntemlerden modern (entansif) hayvancılık yöntemlerine geçişi hedeflemektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de hayvancılıkta birim hayvandan alınan et ve süt verimini artırmaya yönelik doğrudan bir uygulama olarak değerlendirilemez?

Türkiye'de tarımsal üretim planlaması ve politikaları kapsamında bazı ürünlerin ekim alanları devlet tarafından kontrol altında tutulmaktadır. Bu ürünlerden bazıları ve kontrol gerekçeleri şunlardır:

* Pirinç: Sıtma hastalığına neden olan sivrisineklerin üreme alanı olduğu için yerleşim yerlerinden uzak alanlarda yetiştirilir.
* Haşhaş ve Kenevir: Uyuşturucu madde yapımında kullanılmalarını engellemek amacıyla sınırlı alanlarda, izinle yetiştirilir.
* Şeker Pancarı: Fabrika işleme kapasiteleri ve tüketim miktarlarına göre belirlenen kotalar dahilinde yetiştirilir.

Bu bilgiler ve Türkiye'deki tarım politikaları göz önüne alındığında, tütün üretiminin de devlet kontrolünde tutulmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projelerinin her biri, bölgenin kendine has coğrafi sorunlarını çözmeyi ve ekonomik potansiyelini geliştirmeyi amaçlar. Bu kapsamda; Samsun, Amasya, Tokat ve Çorum illerini içine alan, temel hedefi Yeşilırmak ve kollarındaki akış rejimini düzenlemek, taşkınları kontrol altına almak ve havzadaki erozyonu önlemek olan kalkınma projesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin sahip olduğu çeşitlilik gösteren yer şekilleri ve karmaşık jeolojik yapısı, ülkemizde farklı turizm türlerinin aynı dönemde ve aynı coğrafi alanda gelişmesine olanak sağlamıştır. Bir merkezde hem yüksek yükseltiye bağlı kar yağışının hem de aktif fay hatlarına bağlı sıcak su kaynaklarının bulunması, o merkezin turizm potansiyelini yılın geneline yaymaktadır.

Buna göre, aşağıdaki şehirlerin hangisi hem yer şekillerine bağlı olarak gelişen 'kış turizmi' hem de jeolojik yapıya bağlı olarak gelişen 'termal turizm' olanaklarının her ikisinin de gelişmiş olduğu merkezlerden biri olarak gösterilebilir?

Türkiye'de dağ sıralarının genellikle kıyıya paralel uzandığı Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde, kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşım büyük oranda doğal geçitler ve bu geçitler üzerine inşa edilen modern tünellerle sağlanmaktadır. Bu güzergâhların bir kısmında hem kara yolu hem de demir yolu ulaşımı mevcutken, bir kısmında ise yer şekillerinin engellemesi nedeniyle sadece kara yolu ulaşımı geliştirilebilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen geçit veya tünellerden hangisi, bulunduğu güzergâhın ulaşım özellikleri açısından yanlış değerlendirilmiştir?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerde temel hedef; birim alandan alınan verimi artırmak ve üretimde doğa koşullarına, özellikle de yağışlara olan bağımlılığı en aza indirmektir.

Buna göre, Türkiye genelinde tarımsal verimliliği artırmak amacıyla öncelikle yapılması gereken çalışma aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin dış ticaret kompozisyonu incelendiğinde; ithalat kalemlerinde "ara malları (yarı mamul)" payının yaklaşık $\%75$, "sermaye (yatırım) malları" payının ise $\%15$ civarında olduğu görülmektedir. İhracatta ise imalat sanayi ürünlerinin payı $\%90$'ın üzerindedir. Bu yapısal durum, Türkiye ekonomisinde ihracatın artışının, üretim sürecinde kullanılan ithal girdilere olan bağımlılığı canlı tutmasına neden olmaktadır.

Söz konusu dış ticaret yapısının yarattığı yapısal açığı minimize etmek ve Türkiye'yi küresel değer zincirinde daha stratejik bir konuma taşımak için uygulanması gereken en bütüncül "coğrafi-ekonomik" strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'nin en geniş yüz ölçümüne sahip bölgesel kalkınma projesi olan Doğu Anadolu Projesi (DAP) sınırları içerisinde; tarım alanlarının parçalı olması, yükselti ve engebenin fazlalığı ile iklim şartlarının sertliği ekonomik faaliyetleri sınırlandırmaktadır.

Buna göre, bölgenin mevcut potansiyeli dikkate alındığında DAP'ın temel hedefleri arasında aşağıdakilerden hangisinin yer alması öncelikli bir kalkınma hamlesi olarak değerlendirilir?