Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

$1930$’lu yılların ikinci yarısında İtalya’nın Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’da yayılmacı bir siyaset izlemesi üzerine Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında $8$ Temmuz $1937$ tarihinde Tahran’da Sadabat Paktı imzalanmıştır.

Bu paktın içeriği ve diplomatik niteliği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin paktın temel amaçlarından veya yükümlülüklerinden biri olduğu söylenemez?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında Hatay Sorunu'nun çözümü için Milletler Cemiyeti tarafından görevlendirilen temsilcinin hazırladığı ve bölgenin Suriye'den ayrı bir statüye kavuşmasını öngören belge aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye ile İngiltere arasında $5$ Haziran $1926$ tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul ve Kerkük, İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakılmış; buna karşılık bölgedeki petrol gelirlerinin %$10$'unun $25$ yıl süreyle Türkiye'ye verilmesi kararlaştırılmıştır.

Bu antlaşmanın hükümleri ve sonuçları dikkate alındığında, Türk dış politikası açısından aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

$1930$’lu yıllarda İtalya’nın Habeşistan’ı işgali ve Almanya’nın Ren bölgesini silahlandırarak yayılmacı bir politika izlemesi, Türkiye’nin Boğazlar’ın statüsünü yeniden gündeme getirmesine neden olmuştur. Bu gelişmeler doğrultusunda imzalanan $1936$ Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin aşağıdaki hükümlerinden hangisi, Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki tam egemenlik haklarını kısıtlayan unsurların hukuken sona erdiğinin en doğrudan kanıtıdır?

$1930$’lu yılların başından itibaren Avrupa’da baş gösteren hızlı silahlanma yarışı ve özellikle İtalya’nın Doğu Akdeniz’deki yayılmacı emelleri, Türk dış politikasının "Lozan’dan kalan sorunları çözme" aşamasından "uluslararası iş birliği ve bölgesel güvenlik" aşamasına geçmesine yol açmıştır.

Bu stratejik dönüşüm doğrultusunda Türkiye'nin gerçekleştirdiği faaliyetler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

5 Haziran 1926 tarihinde Türkiye ile İngiltere arasında imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul üzerindeki haklarından vazgeçen Türkiye'ye, bölgedeki petrol gelirlerinden belirli bir pay verilmesi kararlaştırılmıştır. Bu antlaşmaya göre Türkiye, Musul petrollerinin yıllık gelirinin yüzde kaçını, kaç yıl süreyle alma hakkı elde etmiştir?

Atatürk dönemi Türk dış politikası; $1923-1930$ yılları arasında temel olarak Lozan Antlaşması'ndan kalan pürüzlerin giderilmesine ve bağımsızlığın pekiştirilmesine odaklanırken, $1930$ sonrası dönemde dünyada hızla artan savaş tehditlerine karşı 'statükocu' bir anlayışla aktif güvenlik arayışlarına yönelmiştir.

**Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'nin $1930$ sonrası dönemde değişen uluslararası konjonktür karşısında izlediği 'kolektif güvenlik' ve 'aktif barış' stratejisinin bir göstergesi olarak değerlendirilemez?**

Türkiye Cumhuriyeti, $1930$'lu yılların başından itibaren dış politikadaki sorunlarını barışçı yollarla çözümlemiş ve dünya barışına katkı sağlamayı hedeflemiştir.

**Bu süreçte $1932$ yılında İspanya'nın teklifi ve Yunanistan'ın desteğiyle Türkiye'nin davet edildiği uluslararası teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?**

Atatürk dönemi Türk dış politikası, özellikle $1930$ yılından itibaren dünyada hızla artan silahlanma yarışı ve totaliter rejimlerin yayılmacı politikaları karşısında "pasif bir tarafsızlık" yerine "aktif ve kolektif bir güvenlik" anlayışına yönelmiştir. Türkiye bu dönemde, barışı korumak adına bölgesel ve uluslararası iş birliklerine öncelik vermiştir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin bu değişen dünya dengeleri karşısında sınırlarını ve egemenliğini korumak amacıyla gerçekleştirdiği girişimlerden biridir?

Lozan Antlaşması sonrasında Türkiye ile Yunanistan arasında yaşanan nüfus mübadelesi sürecinde, 'etabli' (yerleşik) sayılacak kişilerin tespiti ciddi bir diplomatik gerginliğe neden olmuştur. Yunanistan, mümkün olduğu kadar çok Rum'u İstanbul'da bırakmak isterken; Türkiye, Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan ($30$ Ekim $1918$) önce bölgede bulunanların yerleşik sayılmasını savunmuştur. Bu anlaşmazlık, $10$ Haziran $1930$ tarihinde imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile kesin olarak çözülmüştür.

Buna göre, $1930$ Ankara Antlaşması ile 'etabli' sorununun çözümünde sağlanan temel uzlaşı aşağıdakilerden hangisidir?

$5$ Haziran $1926$ tarihinde Türkiye ile İngiltere arasında imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul Sorunu çözüme kavuşturulmuştur. Bu antlaşmanın hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı Devleti’nden devraldığı borçların tasfiyesi için $1928$ yılında alacaklı devletlerle (başta Fransa) Paris’te bir sözleşme imzalamış; ancak bu sözleşme ile belirlenen takvimde kısa sürede değişikliğe gidilerek $1933$ yılında borçların ödenmesinde yeni bir sistem benimsenmiştir.

Bu ödeme planının revize edilmesine ve Türkiye'nin ödeme kolaylığı elde etmesine zemin hazırlayan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Atatürk döneminde, Türkiye’nin dünya barışına katkıda bulunma isteği doğrultusunda $1932$ yılında Milletler Cemiyetine (Cemiyet-i Akvam) katılımı gerçekleşmiştir. Bu üyelik süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

$1930$’lu yılların ortalarından itibaren İtalya’nın Habeşistan’ı (Etiyopya) işgal etmesi ve Doğu Akdeniz’deki yayılmacı emelleri, Orta Doğu ülkelerini ortak bir güvenlik şemsiyesi altında birleşmeye yöneltmiştir. Bu sürecin sonunda $8$ Temmuz $1937$ tarihinde Tahran’da Sadabat Paktı imzalanmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Sadabat Paktı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$1930$’lu yıllarda İtalya ve Almanya’nın yayılmacı politikaları karşısında Türkiye, $1923$ Lozan Boğazlar Sözleşmesi’ndeki hükümlerin değiştirilmesi için Milletler Cemiyeti’ne başvurmuştur. Bu süreç sonunda imzalanan $1936$ Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki egemenliği tam olarak sağlanmıştır. Buna göre, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin hükümleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Atatürk Dönemi Türk dış politikası, temel amaçları ve karşılaşılan sorunların niteliği bakımından $1923-1930$ ve $1930-1939$ yılları olmak üzere iki ana döneme ayrılmaktadır.

Aşağıdaki tabloda bu dönemlerin genel özellikleri ve bu dönemlerde ön plana çıkan bazı konular verilmiştir:

Bu tablo ve dış politikanın dönemlik değişimleri dikkate alındığında, Türk dış politikasının bu iki dönemi arasındaki temel stratejik fark aşağıdakilerden hangisidir?

$1926$ yılında Türkiye ile İngiltere arasında imzalanan ve Musul Sorunu'nu kesin olarak karara bağlayan Ankara Antlaşması'nın hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu antlaşmanın içeriği veya sonuçları ile ilgili doğru bir bilgidir?

1937 yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Tahran'daki Sadabat Sarayı'nda imzalanan Sadabat Paktı, Orta Doğu'da bölgesel barışın korunması adına atılmış en önemli diplomatik adımlardan biridir. Bu paktın oluşum süreci, içeriği ve bölgesel etkileri dikkate alındığında, paktla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

$1936$ Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin $21$. maddesi, Türkiye’ye kendisini "pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi" altında görmesi durumunda, Boğazlar üzerinde savaş dönemi hükümlerini uygulama hakkı tanımıştır. Ancak bu hak, Türkiye’nin egemenlik haklarını güçlendirirken aynı zamanda uluslararası bir denetim mekanizmasına da bağlanmıştır.

Buna göre, sözleşme hükümlerine göre Türkiye’nin bu maddeye dayanarak aldığı önlemlerin haksız bulunması durumunda, bu önlemlerin durdurulmasını talep etme yetkisine sahip olan mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, $1923$ Lozan Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye'nin egemenlik haklarına getirilen kısıtlamaları büyük oranda ortadan kaldırmış ve Boğazlar'da yeni bir statü tesis etmiştir. Sözleşmenin teknik hükümleri ve Boğazlar rejiminin işleyişi dikkate alındığında, savaş gemilerinin geçişine dair aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?