Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

Osmanlı Devleti'nden kalan dış borçların tasfiyesi sürecinde, $1929$ Dünya Ekonomik Bunalımı Türkiye'nin döviz rezervlerini ve dış ticaret dengesini olumsuz etkilemiştir. Bu durumun borç ödemelerini aksatması üzerine $1933$ yılında alacaklı devletlerle Paris'te yeni bir sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşme ile borç miktarında önemli bir indirime gidilirken ödeme yönteminde de değişikliğe gidilmiştir.

Buna göre, $1933$ Paris Sözleşmesi'nde yer alan ve Türkiye'nin döviz sıkıntısı çekmeden borçlarını ödemesine imkan tanıyan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı öncesinde Avrupa'da revizyonist politikaların güç kazanması ve uluslararası güvenlik sisteminin zayıflaması üzerine Türkiye, Lozan Antlaşması'ndaki Boğazlar rejiminin değiştirilmesi için diplomatik girişimlerde bulunmuştur. $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye, bölgede tam egemenlik haklarını elde etmiştir.

Bu sözleşmenin aşağıdaki hükümlerinden hangisi, Boğazlar rejiminde var olan uluslararası denetim yapısının sona erdiğinin ve idari kontrolün tamamen Türkiye’ye geçtiğinin en açık göstergesidir?

Lozan Antlaşması'nda çözülemeyen Musul Sorunu sürecinde Milletler Cemiyeti tarafından "Brüksel Hattı" geçici sınır olarak belirlenmiş; ancak Türkiye'de çıkan Şeyh Sait İsyanı nedeniyle bölgeye askeri bir harekat yapılamamıştır. İngiltere ile imzalanan 1926 Ankara Antlaşması'na göre Musul ve Kerkük'ün Irak'a bırakılması karşılığında Türkiye'nin elde ettiği hak aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Antlaşması sonrası dönemde Türkiye, dış politikasında barışçıl bir tutum sergileyerek uluslararası güvenlik sistemine dahil olmayı hedeflemiştir. Bu çerçevede gerçekleşen Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) üyeliği, cemiyete üye devletlerin Türkiye'yi "davet etmesi" esasına dayanan özel bir prosedürle tamamlanmıştır.

Türkiye'nin Milletler Cemiyetine davet edilmesi yönündeki teklifi sunan ve bu teklifi destekleyen devletler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

Lozan Antlaşması sonrasında Türkiye ve Yunanistan arasında yaşanan "etabli" (yerleşiklik) uyuşmazlığının temelinde, mübadele dışı kalacak kişilerin hangi kriterlere göre belirleneceği konusundaki görüş ayrılığı yatmaktadır. Türkiye, yerleşiklik için "nüfus kütüğüne kayıtlı olma" şartını savunurken; Yunanistan daha geniş bir yorum getirmiştir.

Buna göre Yunanistan'ın, İstanbul'daki Rum nüfusunun daha fazlasını şehirde tutabilmek amacıyla yerleşiklik kriteri olarak savunduğu temel görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti, $1930$’lu yıllarda Avrupa’da değişen güç dengelerini ve silahlanma yarışını gerekçe göstererek Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nin hükümlerinin değiştirilmesi talebiyle ilgili devletlere birer nota göndermiştir. $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanan aşağıdaki kazanımlardan hangisi, Türkiye’nin Boğazlar üzerindeki "tam egemenlik" hakkını kısıtlayan en önemli engelin ortadan kaldırıldığının doğrudan bir kanıtıdır?

Atatürk Dönemi Türk dış politikasında bölgesel barışı korumaya yönelik adımlardan biri olan Sadabat Paktı, $1937$ yılında Tahran'da imzalanmıştır. Bu paktın oluşumunda dış tehditlerin artması ve bölge ülkelerinin sınır güvenliği endişeleri etkili olmuştur.

Buna göre, Sadabat Paktı'nın imzalanmasında etkili olan temel dış tehdit ve Türkiye ile yaşadığı sınır sorunları nedeniyle paktın dışında kalan devlet aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Türkiye ile Yunanistan arasında Lozan Barış Antlaşması’ndan sonra uzun süre gerginliğe neden olan "etabli" (yerleşikler) meselesi, $1930$ yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur. İki ülke arasındaki bu siyasi uzlaşma, Türk dış politikasında bölgesel iş birliği arayışlarını hızlandırmış ve yeni bir ittifakın doğmasına öncülük etmiştir.

Buna göre, Nüfus Mübadelesi sorununun çözülmesinin ardından Türkiye ve Yunanistan'ın öncülüğünde Batı sınırlarını korumak amacıyla kurulan bölgesel güvenlik ittifakı aşağıdakilerden hangisidir?

1930'lu yıllarda Avrupa'da I. Dünya Savaşı sonrasında oluşan sınırları değiştirmeyi amaçlayan (revizyonist) politikaların güç kazanması, Balkan coğrafyasında güvenlik endişelerini artırmıştır. Bu süreçte Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya'nın katılımıyla 1934 yılında imzalanan Balkan Antantı, bölge barışını korumak için atılmış stratejik bir adımdır.

Buna göre, Balkan Antantı'nın imzalanmasında etkili olan temel dış politika yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Cumhuriyeti, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi doğrultusunda uluslararası iş birliğine önem vermesine rağmen, Milletler Cemiyetinin (Cemiyet-i Akvam) Musul meselesindeki tutumu nedeniyle kuruluşa uzun süre mesafeli kalmıştır. Türkiye'nin bu uluslararası kuruluşa dahil olma süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Lozan Antlaşması'ndan sonra Osmanlı Devleti'nden kalan ve Duyun-u Umumiye borçları kapsamında değerlendirilen yükümlülüklerin tasfiyesi sürecinde Türkiye, 1928 yılında alacaklı devletlerle bir ödeme planı hazırlamıştır. Ancak 1929 Dünya Ekonomik Buhranı, Türkiye’nin bu ödeme takvimine uymasını imkansız hale getirmiş ve Türkiye, ABD Başkanı Hoover tarafından yayınlanan borç erteleme çağrısından (Hoover Moratoryumu) yararlanmak istemiştir.

Türkiye'nin bu talebinin en büyük alacaklı konumundaki Fransa ile diplomatik gerginliğe yol açmasının ardından, borçların Türk ekonomisinin mevcut şartlarına göre yeniden yapılandırıldığı ve taksitlendirildiği nihai gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde Türkiye Cumhuriyeti'nin Osmanlı Devleti'nden devraldığı borçların ödeme takvimini yeniden düzenleyen ve 1933 Paris Borçlar Sözleşmesi'nin imzalanmasına zemin hazırlayan, uluslararası borç ödemelerinin ertelenmesini öngören gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nde yer alan "Boğazların her iki yakasının askerden arındırılması" ve "uluslararası bir komisyonun kurulması" hükümleri, Türkiye'nin ulusal güvenliğini ve egemenliğini kısıtlayan en önemli unsurlar olarak görülmekteydi. $1936$ yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin aşağıdaki hükümlerinden hangisi, bu savunma zaafiyetini doğrudan ortadan kaldırarak Türkiye'nin bölgedeki askeri kontrolünü tam hale getirmiştir?

Osmanlı Devleti'nden kalan dış borçların ödenmesi sürecinde Türkiye, alacaklı devletlerle (özellikle Fransa ile) yaptığı pazarlıklar sonucunda borçların ödeme planını ve para birimini kendi lehine düzenlemeyi başarmıştır. Türkiye'nin dış ödemelerdeki yükünü hafifleten ve ödeme kolaylığı sağlayan bu para birimi aşağıdakilerden hangisidir?

1930'lu yıllarda İtalya ve Almanya gibi devletlerin yayılmacı politikaları karşısında Türkiye, Boğazlar rejiminin değiştirilmesini talep etmiştir. 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Lozan Antlaşması'nda yer alan ve Türkiye'nin egemenliğini kısıtlayan aşağıdaki uygulamalardan hangisine son verilmiştir?

Atatürk Dönemi’nde yabancı okullar sorunu çözülürken Türkiye Cumhuriyeti; Fransa ve Vatikan gibi devletlerin diplomatik temsilcilikleri üzerinden yürüttüğü görüşme taleplerini "kendi iç işlerine müdahale" sayarak reddetmiş ve çözüm süreci için sadece ilgili okulların yönetimlerini doğrudan muhatap almıştır. Türkiye’nin bu diplomatik stratejisiyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk Dönemi'nde dış borçlar meselesi, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını tamamlama sürecindeki en kritik diplomatik başlıklardan biri olmuştur. $1929$ Dünya Ekonomik Buhranı’nın ardından borç ödemelerinin Türkiye'nin ödeme kapasitesini aşması üzerine, Hoover Moratoryumu'nun sağladığı imkanlar da kullanılarak $1933$ yılında alacaklı devletlerle (başta Fransa) yeni bir Paris Borçlar Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşme ile getirilen düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan 1923 tarihli Mübadele Sözleşmesi'nin uygulanması sürecinde Türkiye ve Yunanistan arasında yaşanan 'etabli' (yerleşik) uyuşmazlığı, konunun Milletler Cemiyeti aracılığıyla Lahey Adalet Divanı'na taşınmasına yol açmıştır. Adalet Divanı'nın 1925 yılında yayımladığı tavsiye kararının teknik ve hukuki tartışmaları sonlandıramaması üzerine gerginlik tırmanmış; sorun ancak 1930 yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile siyasi bir uzlaşı çerçevesinde çözülebilmiştir.

1930 Ankara (Ahali Mübadelesi) Antlaşması ile etabli meselesini kesin çözüme kavuşturan ve 'yerleşiklik' statüsünü belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

$1930$'lu yıllarda İtalya'nın yayılmacı emelleri ve Almanya'nın hızla silahlanmaya başlaması, Balkan coğrafyasındaki sınır güvenliğini tehdit etmiştir. Türkiye'nin öncülüğünde kurulan Balkan Antantı ile bölge devletleri sınırlarını karşılıklı olarak garanti altına almayı amaçlamıştır. Ancak bölgedeki bazı devletler, farklı gerekçelerle bu oluşumun dışında kalmıştır.

Buna göre, I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan antlaşmaların getirdiği sınır düzenini kabul etmeyen ve komşularından toprak talep eden (revizyonist) bir politika izlediği için Balkan Antantı'na katılmayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

$1923$ tarihinde imzalanan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme’de yer alan "etabli" (yerleşik) kavramının teknik yorumu, iki ülkeyi $1926$-$1930$ yılları arasında savaşın eşiğine getirmiştir. $10$ Haziran $1930$’da imzalanan Ankara (Ahali) Antlaşması ile Türkiye’nin "mübadale dışı tutulacakların kapsamını genişleten" bir tutum sergileyerek uyuşmazlığı çözüme kavuşturmasında;

$I.$ İtalya'nın Doğu Akdeniz'deki yayılmacı emellerinin yarattığı güvenlik tehdidi,
$II.$ Balkan coğrafyasında revizyonist politikalara karşı statükoyu koruma arzusu,
$III.$ Sadabat Paktı'nın kurulması için gereken bölgesel diplomatik zeminin hazırlanması,

gerekçelerinden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?