Atatürk İlke ve İnkılapları

Atatürk'ün; "Ben, manevi miras olarak hiçbir nass-ı katı, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevi mirasım ilim ve akıldır." sözüyle vasiyet ettiği düşünsel dinamizm, İnkılapçılık ilkesinin Atatürkçü Düşünce Sistemi (ADS) üzerindeki hangi asıl 'işlevsel' rolüyle en doğrudan ilişkilidir?

Osmanlı Devleti'nde hukuk sisteminde görülen şer'i ve örfi hukuk ayrımı ile farklı toplulukların kendi hukuk kurallarını uygulaması, toplumsal hayatta çok başlı bir yapıya neden olmuştur. Cumhuriyet Dönemi'nde bu hukuk ikiliğine son vererek toplumsal alanda hukuk birliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirilen temel inkılap aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti’nde yürürlükte olan Mecelle, sadece Müslüman vatandaşlara yönelik düzenlemeler içeriyor ve aile hukuku gibi alanlarda dinî esasları temel alıyordu. Bu durum, ülkede farklı dinî cemaatlerin kendi hukuk kurallarını uygulamasına ve dolayısıyla hukuk sisteminde bir "çok başlılık" yaşanmasına neden oluyordu. $17$ Şubat $1926$ tarihinde Türk Medeni Kanunu’nun kabul edilmesiyle bu yapıda köklü bir değişikliğe gidilmiştir.

Buna göre, Türk Medeni Kanunu'nun kabulü ile hukuk sisteminde hedeflenen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Türk Devleti'nde toplumsal barışı ve adaleti tesis etmek amacıyla; azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilerek ayrıcalıklarının kaldırılması, "Ağa, Hacı, Molla" gibi eski unvanların kullanımının yasaklanması ve kadınlara erkeklerle eşit siyasi haklar tanınması gibi köklü adımlar atılmıştır. Bu düzenlemelerin tamamının ortak paydası olan temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi'nde gerçekleştirilen hukuk inkılabı ile Türkiye'de şer'i mahkemeler, cemaat mahkemeleri ve konsolosluk mahkemeleri kaldırılarak tüm vatandaşların aynı modern hukuk kurallarına tabi olduğu bir yargı sistemi kurulmuştur. Bu düzenlemelerle ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti döneminde Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanan ve İslam hukukuna dayanan Mecelle, 1926 yılında Türk Medeni Kanunu'nun kabulüne kadar yürürlükte kalmıştır. Cumhuriyet döneminde Mecelle'nin tamamen yürürlükten kaldırılarak yerine çağdaş bir medeni kanun getirilmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Türk İnkılabı'nın temel dayanaklarından biri olan bir ilke; devletin hukuk kurallarının dinsel referanslar yerine çağdaş akıl ve bilim esaslarına göre düzenlenmesini, her bireyin inanç ve vicdan hürriyetine sahip olmasını öngörür. $3$ Mart $1924$ tarihinde gerçekleştirilen Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü gibi devrimler, bu temel düşüncenin bir sonucudur. Buna göre, sözü edilen temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de $1930$’lu yıllarda uygulanmaya başlanan 'Devletçilik' ilkesi doğrultusunda hazırlanan I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın temel özellikleri ve uygulama süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu planın hedefleri veya uygulama yöntemleri arasında gösterilemez?

Atatürk; "Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz, az zamanda söner." demiştir. Bu doğrultuda gerçekleştirilen Kabotaj Kanunu’nun kabulü ve yabancı şirketlerin millileştirilmesi gibi inkılaplar, Atatürk milliyetçiliğinin aşağıdaki temel amaçlarından hangisine yöneliktir?

Osmanlı Devleti’nde $1868$-$1876$ yılları arasında Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir komisyon tarafından hazırlanan Mecelle, imparatorluğun fıkıh temelli ilk medeni kanun denemesi olarak kabul edilse de $1926$ yılında yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile tamamen ilga edilmiştir. Bu değişimde laiklik ilkesinin benimsenmesi temel motivasyon olsa da Mecelle’nin "kapsam" olarak modern bir devletin ve toplumun ihtiyaçlarını teknik olarak karşılayamaması da iktibas (kanun alımı) sürecini hızlandırmıştır.

Buna göre, Mecelle'nin içerik bakımından Türk Medeni Kanunu’ndan en temel farkı ve teknik açıdan yetersiz görülerek bütünüyle değiştirilme gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nden devralınan Hicri ve Rumi takvimler ile günün batışına göre ayarlanan ezani saat uygulaması, Cumhuriyet'in ilk yıllarında uluslararası ilişkilerde ve ekonomik hayatta çeşitli aksaklıklara yol açmıştır. Bu sorunları gidermek amacıyla $26$ Aralık $1925$ tarihinde kabul edilen kanunla, Miladi takvim ve uluslararası saat sistemi resmen benimsenmiştir. Bu düzenleme ile temel olarak aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği savunulabilir?

$1923$ yılında düzenlenen İzmir İktisat Kongresi'nde, "özel teşebbüsün desteklenmesi ve yerli üretimin teşvik edilmesi" kararlaştırılmış; bu doğrultuda $1927$ yılında Teşviki Sanayi Kanunu çıkarılmıştır. Ancak $1930$'lu yıllara gelindiğinde sanayileşme hamleleri bizzat devlet eliyle kurulan Sümerbank ve Etibank gibi kurumlar üzerinden yürütülmeye başlanmıştır.

Türkiye'nin ekonomi politikasında yaşanan bu köklü değişimin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk ilkeleri içerisinde yer alan Cumhuriyetçilik; devletin yönetim şekli olarak cumhuriyetin kabul edilmesini, korunmasını ve geliştirilmesini esas alan siyasi bir düşüncedir. Bu ilkenin en temel dayanağı ise "milli egemenlik" kavramıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyetçilik ilkesinin temel amaçları arasında yer almaz?

Demokratik yönetimlerde halkın yönetimde söz sahibi olması ve millî iradenin sürekliliğinin sağlanması esastır. Bu temel esas doğrultusunda gerçekleştirilen aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesi ile ilgilidir?

Cumhuriyet Dönemi'nde toplumsal hayatta ayrıcalıkları sona erdirmek, halk arasında eşitliği sağlamak ve toplumu çağdaş bir yapıya kavuşturmak amacıyla pek çok inkılap gerçekleştirilmiştir.

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde, toplumsal alanda yapılan bir inkılap ve bu inkılabın doğrudan ilgili olduğu temel ilke eşleştirmesi yanlıştır?

Amasya Genelgesi'nde ($22$ Haziran $1919$) yer alan "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." maddesi, Milli Mücadele'nin yöntemini belirlemesinin yanı sıra ileride yönetim şeklinin değişeceğine dair ilk siyasi ipucunu vermiştir. Bu maddede geçen "milletin kararı" ifadesi, Atatürk'ün aşağıdaki ilkelerinden hangisinin temel dayanağını oluşturmaktadır?

Yeni Türk Devleti’nin hukuk alanında gerçekleştirdiği en köklü adım olan $1926$ Türk Medeni Kanunu, yalnızca bir kanun metninin İsviçre'den tercüme edilerek kabul edilmesi (resepsiyon) süreci değildir. Bu devrim, aynı zamanda Lozan Barış Antlaşması ile elde edilen adli egemenliğin iç hukukta kurumsallaşması ve azınlıkların, Türk hukukunun çağdaş niteliğini gerekçe göstererek Lozan’daki 'kendi dini hukuklarını uygulama' haklarından vazgeçmeleriyle tamamlanan bir süreçtir.

Bu bilgiler ışığında, $1926$ Medeni Kanunu'nun kabul edilmesinin Türk hukuk sistemine sağladığı temel kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

$3$ Aralık $1934$ tarihinde kabul edilen "Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun" ile hangi dine mensup olursa olsun din adamlarının mabetler ve ayinler dışında ruhani kıyafetlerle dolaşmaları yasaklanmış; bu kurala istisna olarak yalnızca en üst düzey üç din görevlisine (Diyanet İşleri Başkanı, Rum ve Ermeni Patrikleri ile Hahambaşı) kamuya açık alanlarda bu kıyafetleri giyme izni verilmiştir.

Bu kanunun içeriği ve uygulama biçimi göz önüne alındığında, yapılan düzenlemenin temel amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Cumhuriyet’in ilk yıllarında eğitim alanında gerçekleştirilen yasal düzenlemelerden biri olan $1926$ tarihli 'Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun'; okul açılmasının devlet iznine bağlanması, müfredatın laikleşmesi ve eğitim basamaklarının (ilk, orta, lise) netleştirilmesi gibi maddeleri içermektedir.

Bu kanunun, $1924$ yılında kabul edilen 'Tevhid-i Tedrisat Kanunu'ndan ayrılan temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Atatürk, bir söylevinde "Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların gayesi, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen asri ve bütün mana ve eşkaliyle medeni bir heyet-i içtimaiye haline getirmektir." ifadesini kullanmıştır.

Atatürk'ün bu ifadesi doğrultusunda, İnkılapçılık ilkesinin Türk toplumuna kazandırdığı temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?