Uygur Devleti

Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimseyerek Türk tarihinde sosyal, ekonomik ve kültürel açıdan köklü bir dönüşüm süreci başlatmışlardır. Bu süreçte Türklerin geleneksel göçebe yaşam tarzı yerini yerleşik hayata bırakmaya başlamış; tarımsal üretim ve ticaret, hayvancılığın önüne geçmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların bu değişim süreciyle birlikte Türk kültür ve devlet geleneğine kazandırdığı yenilikler arasında yer almaz?

Uygur Devleti, Maniheizm’i resmi din olarak kabul ettikten sonra toplumsal, ekonomik ve kültürel alanlarda köklü bir değişim yaşamıştır. Ancak bu değişim süreci, devletin temel yönetim anlayışındaki tüm unsurların terk edildiği anlamına gelmemektedir. Buna göre, Uygurlarda görülen aşağıdaki özelliklerden hangisi, Maniheizm'in kabulüne rağmen geleneksel Türk devlet yönetim anlayışının korunduğunu doğrudan kanıtlar?

Uygurların Maniheizm inancını benimseyerek yerleşik hayata geçmeleriyle birlikte; başkent Ordubalık gibi merkezlerin yüksek surlarla çevrildiği, şehirlerin içerisinde ise saray, kütüphane ve kalıcı tapınaklar gibi büyük ölçekli mimari yapıların inşa edildiği görülmektedir. Bu mimari ve sosyal dönüşüm, önceki Türk devletleriyle kıyaslandığında aşağıdakilerden hangisinin temel bir strateji değişikliğine uğradığının en somut kanıtıdır?

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde bozkır kültürü ve konargöçer yaşam tarzı nedeniyle sanat eserleri genellikle taşınabilir nitelikteyken, Uygurlar ile birlikte bu yapıda köklü bir değişim yaşanmıştır.

Uygurların yerleşik hayata geçmesi ve şehirleşme faaliyetlerine başlamasının Türk kültür tarihindeki en belirgin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Uygurlar, Maniheizm dinini benimseyerek Türk tarihinde ilk kez göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçmiş; bu süreçte kalıcı mimari eserler inşa etmiş, kağıt ve matbaayı kullanarak kültürel bir atılım gerçekleştirmişlerdir. Bu köklü değişim, sadece sosyal hayatı değil, devletin işleyişini ve bireyler arası ilişkileri de etkilemiştir.

Buna göre, Uygurların yeni yaşam tarzına bağlı olarak gelişen aşağıdaki durumlardan hangisi, ekonomik ve hukuki alandaki kurumsallaşmanın bir kanıtı olarak gösterilebilir?

Uygur Devleti'nde Bögü Kağan döneminde Maniheizm'in resmi din olarak kabul edilmesiyle birlikte Türk tarihinde köklü bir değişim süreci başlamıştır. Bu süreçte yerleşik hayata geçerek şehirler inşa eden Uygurlar; kağıt ve matbaayı etkin bir şekilde kullanmış, bilim ve sanat alanında kalıcı bir kültürel birikim oluşturmuşlardır.

Bu bilgilere dayanarak Uygurların yerleşik hayata geçmelerinin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulamaz?

Uygurlarda Maniheizm'in kabulüyle birlikte hayvancılığın yerini tarım ve ticaretin alması, toplumsal yapıda toprağa ve mülkiyete dayalı yeni bir düzenin oluşmasına yol açmıştır. Bu durum, önceki Türk devletlerinde büyük oranda sözlü olarak yürütülen hukuk kurallarının (töre), karmaşıklaşan toplumsal ve ekonomik ilişkileri karşılamada yetersiz kalmasına neden olmuştur.

Uygurlarda bu gelişmelerin bir sonucu olarak ortaya çıkan; mülkiyet devri, borçlanma, kira ve iş akitleri gibi hukuki işlemlerin yazılı belgelere (vesikalara) dayandırılması, Türk hukuk tarihinde aşağıdakilerden hangisinin kurumsallaştığının en belirgin göstergesidir?

Uygurlar, VIII. yüzyılın ortalarında Maniheizm dinini benimseyerek Türk tarihinde 'bozkır kültürü'nden 'şehir kültürü'ne geçişin öncüsü olmuşlardır. Bu yeni inanç sistemi ve yerleşik yaşam biçimi, Uygurların sadece sosyal hayatını değil, sanat anlayışlarını da kökten değiştirmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların benimsediği bu yeni yaşam tarzının ve inanç sisteminin Türk sanatındaki en belirgin yansımalarından biri olarak kabul edilebilir?

Uygur Devleti döneminde yaşanan bazı köklü değişimler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Uygur toplumunda meydana gelen bu değişimlerin sosyal ve siyasi yansımaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu süreçte ortaya çıkan yeni durumlardan biri olarak gösterilemez?

Uygur Devleti, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimseyerek yerleşik hayata geçmiş ve bu durum Türk devlet geleneğinde köklü değişimlere yol açmıştır. Ancak bu değişimlere rağmen bazı temel anlayışların yeni kimliklerle sürdürüldüğü görülmektedir.

Buna göre, Uygurlarda görülen aşağıdaki gelişmelerden hangisi, yerleşik yaşamın getirdiği sosyo-ekonomik değişimin hukuki alana yansıdığının doğrudan bir kanıtıdır?

Orta Asya Türk devletleri içerisinde Uygurlar, Maniheizm dinini benimseyip yerleşik hayata geçerek kendilerinden önceki Türk devletlerinden farklı bir sosyal ve kültürel yapı geliştirmişlerdir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte Türk tarihinde görülmeye başlanan bir gelişmedir?

Uygur Devleti'nde yerleşik hayata geçilmesiyle birlikte mülkiyet, kiralama, işçi sözleşmeleri ve ticari alım-satım belgelerinin yazılı hale getirildiği görülmektedir. Bu durumun Türk hukuk ve toplumsal tarihinde yarattığı değişimler dikkate alındığında, söz konusu gelişim aşağıdakilerden hangisinin bir kanıtı olarak gösterilemez?

Uygur Devleti’nde Maniheizm’in kabulü ve yerleşik hayata geçiş; sadece bir inanç değişimi değil, mülkiyet hukukundan ticaret ahlakına kadar geniş bir alanda kurumsallaşmayı beraberinde getirmiştir. Özellikle Turfan kazılarında bulunan kira sözleşmeleri, iş akitleri, vasiyetnameler ve faizli borç senetleri Türk hukuk tarihindeki ilk yazılı sivil hukuk örneklerini oluşturmaktadır. Bu bilgilere dayanarak Uygurlardaki dönüşüm hakkında yapılabilecek en kapsamlı değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Uygur Devleti, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimseyerek Türk tarihinde yerleşik hayata geçen ilk devlet olmuştur. Bu yaşam tarzı değişikliği, Türk kültüründe daha önce görülmeyen birçok yeni unsurun ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Buna göre, Uygurlarda görülen aşağıdaki gelişmelerden hangisi doğrudan yerleşik hayata geçildiğinin bir kanıtıdır?

Uygur Devleti'nde Maniheizm'in resmî din olarak benimsenmesi; sadece toplumsal hayatı ve beslenme alışkanlıklarını değiştirmemiş, aynı zamanda kâğıt ve matbaanın kullanımıyla gelişen kütüphane kültürü ile devletin egemenlik dilini de dönüştürmüştür. Bu süreçte Uygur kağanları, geleneksel Türk devlet felsefesindeki meşruiyet kaynağını Maniheist unsurlarla harmanlayarak "Ay Tengride Kut Bulmuş" gibi unvanlar kullanmaya başlamışlardır.

Buna göre, Uygur hükümdarlarının kullandığı bu yeni unvan yapısı ve beraberindeki dönüşüm hakkında yapılabilecek en kapsamlı değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

Uygurlar, Türk tarihinde yerleşik hayata geçişle birlikte toplumsal, ekonomik ve hukuki alanlarda devrim niteliğinde değişimler yaşamışlardır. Bu değişimler, bozkır kültüründen şehir kültürüne geçişin doğal bir yansıması olarak kabul edilir.

Buna göre, Uygur Devleti’nde görülen aşağıdaki uygulamalardan hangisinin ortaya çıkmasında yerleşik yaşam tarzına geçilmesinin doğrudan bir etkisinden söz edilemez?

Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimseyerek Türk tarihinde köklü bir değişim sürecine girmişlerdir. Bu yeni inançla birlikte hayvancılığın yerini tarım ve ticaret almış; kağıt ve matbaanın kullanımıyla kültürel hayat canlanmıştır. Bu yaşam tarzı değişikliği, Türklerin sanattan hukuka, sosyal yapıdan mimariye kadar pek çok alanda 'ilkleri' gerçekleştirmesine zemin hazırlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların yerleşik hayata geçmesi ve yeni bir inanç benimsemesiyle birlikte Türk kültüründe ilk kez görülen bir gelişmedir?

Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimseyerek Türk toplumsal yapısında köklü bir değişim başlatmışlardır. Bu yeni inanç sisteminin hayvansal gıdaların tüketilmesini ve savaşmayı yasaklayan öğretileri, Uygurları göçebe hayatı terk ederek tarım ve ticarete yöneltmiştir. Bu süreçte "Balık" adı verilen planlı yerleşim birimleri oluşturulmuştur. Bu bilgilere dayanarak, Uygurların yerleşik hayata geçmesinin Türk tarihinde yol açtığı ilk ve en belirgin gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Maniheizm ve Budizm gibi dinlerin etkisiyle yerleşik hayata geçerek kendilerinden önceki Türk devletlerinden farklı bir sosyo-kültürel yapı oluşturmuşlardır. Bu köklü değişim, Türk tarihinde mimariden hukuka, eğitimden sanata kadar birçok alanda teknik ve yapısal yeniliklerin önünü açmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Uygurların yerleşik yaşam ve dinsel değişim sonucunda Türk kültürüne kazandırdığı unsurlar arasında gösterilemez?

Uygurların Maniheizm’i benimseyerek yerleşik hayata geçmesi, Türk tarihinde 'bozkır kültüründen' 'şehir medeniyetine' geçişin en keskin dönemecini temsil eder. Bu köklü değişim; yalnızca inanç sistemini ve beslenme alışkanlıklarını değil, aynı zamanda devletin kurumsal yapısını, hukuk anlayışını ve bilgi biriktirme yöntemlerini de radikal bir mutasyona uğratmıştır. Konar-göçer yaşamın sözlü geleneği, yerleşik yaşamın getirdiği karmaşık ticari ve toplumsal ilişkilerle birlikte yerini kayıtlı ve tescilli bir düzen anlayışına bırakmıştır. Buna göre, Uygur Devleti’nde görülen aşağıdaki gelişmelerden hangisi; yerleşik yaşamın zorunlu kıldığı 'hukuki denetim' ve 'bürokratik süreklilik' ihtiyacının, teknolojik bir araç olan matbaanın kullanımıyla birleştiği en kapsamlı ve özgün örneği teşkil eder?