Milli Mücadele Hazırlık Dönemi
563 soru
Amasya Genelgesi’nde toplanması kararlaştırılan Sivas Kongresi’ne katılacak delegelerin, halkın güvenini kazanmış kişiler arasından belediyeler veya müdafaa-i hukuk cemiyetlerince seçilerek gönderilmesi istenmiştir. Delegelerin bu yöntemle belirlenmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Amasya Genelgesi’nde yer alan "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." maddesi, Millî Mücadele’nin hem amacını hem de yöntemini ortaya koymuştur. Bu maddenin aynı zamanda bir "ihtilal beyannamesi" özelliği taşıması, Türk siyasi hayatı açısından aşağıdakilerden hangisinin ilk kez hedeflendiğini göstermektedir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Misak-ı Milli kararlarının kabul edilmesinin ardından, Mart tarihinde İtilaf Devletleri İstanbul'u resmen işgal etmiş ve Meclis'i dağıtmıştır. Bu gelişme üzerine Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'da bir dizi karşı önlem almıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul'un resmen işgali üzerine Anadolu'daki Milli Mücadele yönetiminin aldığı bu önlemlerden biri değildir?
Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra başlayan işgallerin haksızlığına karşı milli bir direniş uyandırmak amacıyla Mustafa Kemal Paşa tarafından yayımlanan Havza Genelgesi'nde, halktan işgallere karşı yapması istenen temel eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele’nin hazırlık sürecinde Batı Anadolu’da düzenlenen Balıkesir ve Alaşehir kongreleri, bölgedeki Yunan işgaline karşı halkı silahlı direnişe çağırmış ve Batı Cephesi'nin kurulmasında belirleyici rol oynamışlardır. Ancak bu kongreler, siyasi vizyonları ve devletin geleceği hakkındaki yaklaşımları bakımından Mustafa Kemal Paşa’nın liderliğindeki Erzurum ve Sivas kongrelerinden belirgin bir şekilde ayrılmaktadır.
Buna göre, Balıkesir ve Alaşehir kongrelerini Erzurum ve Sivas kongrelerinden ayıran temel siyasi fark aşağıdakilerden hangisidir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen Misak-ı Millî kararları, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde belirlenen millî sınırların ve bağımsızlık şartlarının Osmanlı hukuk sisteminde resmîleşmiş halidir. Bu belgede yer alan "Kendi istekleriyle ana vatana katılmış olan Kars, Ardahan ve Batum için gerekirse tekrar halk oylamasına başvurulabilir." maddesinin temel amacı ve bu kararların Meclis'te kabul edilmesinin ardından yaşanan en önemli siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Paşa, Samsun'a çıktıktan sonra Anadolu'daki askeri ve mülki amirlere gönderdiği Havza Genelgesi ile halkın işgallere karşı protesto mitingleri düzenlemesini ve büyük devletlerin temsilciliklerine telgraflar çekilmesini istemiştir. Ancak bu talimatların yanında, gösteriler sırasında Hristiyan halka karşı herhangi bir saldırı veya düşmanlık yapılmaması konusunda da kesin bir uyarıda bulunmuştur.
Genelgede yer alan bu "azınlıklara yönelik kötü muameleden kaçınılması" uyarısının temel stratejik amacı aşağıdakilerden hangisidir?
İtilaf Devletleri, Mart tarihinde İstanbul’u resmen işgal ettikten sonra yayımladıkları bildiride; işgalin geçici olduğunu, niyetlerinin saltanat makamının nüfuzunu kırmak değil aksine güçlendirmek olduğunu iddia etmiş; ancak bildirinin devamına "Anadolu’da isyan ve karışıklıklar devam ederse İstanbul’un Türklerden alınabileceği" maddesini eklemişlerdir.
İtilaf Devletleri’nin bildiriye bu tehditkar ifadeyi ekleyerek ulaşmak istediği temel stratejik amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele'nin hazırlık sürecinde toplanan Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri; Batı Anadolu'da asker toplama, vergi koyma ve cepheleri yönetme gibi bir devletin yürütme yetkilerini fiilen kullanmış, adeta sivil ve askeri bir idare kurmuşlardır. Bu yönleriyle birer yerel hükümet gibi hareket etmelerine rağmen, bu kongrelerin Erzurum ve Sivas kongrelerinden ayrılan temel siyasi niteliği aşağıdakilerden hangisidir?
Sivas'taki çalışmalarını tamamlayan Temsil Heyeti'nin Batı'ya doğru hareket ederek Ankara'yı merkez seçmesi, Milli Mücadele'nin stratejik ağırlık merkezinin değiştiğini göstermektedir. Bu seçimde Ankara'nın coğrafi konumu kadar, bölgedeki askeri ve siyasi dengeler de titizlikle gözetilmiştir. Buna göre, Ankara'nın Milli Mücadele'nin merkezi olarak belirlenmesinde etkili olan aşağıdaki gerekçelerden hangisi, bu kararın 'operasyonel' ve 'stratejik' hedefleri arasında gösterilemez?
Sivas'ta düzenlenen Komutanlar Toplantısı'nda, Meclis-i Mebusan'ın İstanbul'da toplanması kararlaştırılmış; ancak Temsil Heyeti'nin meclis çalışmalarını yakından izleyebilmesi ve aynı zamanda Batı Cephesi'ndeki gelişmelere müdahale edebilmesi için merkezini daha batıya taşıması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu doğrultuda Temsil Heyeti, Aralık tarihinde Ankara'ya gelmiştir.
Buna göre Ankara'nın Milli Mücadele'nin merkezi olarak tercih edilmesindeki temel stratejik gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Mücadele'nin hazırlık evresinde yayımlanan Havza Genelgesi, yerel direniş hareketlerini ortak bir milli bilinç etrafında toplama amacı taşıyan ilk kapsamlı belgedir. Mustafa Kemal Paşa bu genelge ile işgallere karşı gösterilen tepkinin bireysel kalmamasını ve tüm yurda yayılmasını hedeflemiştir. Buna göre, Havza Genelgesi'nde yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, halkın fiilen sürece dahil edilmesini ve milli bir ruhun canlandırılmasını amaçlayan en temel girişimdir?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Ocak tarihinde kabul edilen Misak-ı Millî; Arap toprakları, Batı Trakya ve Elviye-i Selâse'de halk oylaması (referandum) yapılmasını öngörmüş; boğazlar, azınlık hakları, dış borçlar ve kapitülasyonlar konusunda 'tam bağımsızlık' şartlarını dünya kamuoyuna ilan etmiştir. Bu belge, Erzurum ve Sivas Kongreleri'nde alınan kararların bir devamı niteliğinde olmasına rağmen, metinde bu kongrelerin aksine 'ulusal egemenlik' (millî irade) kavramına doğrudan yer verilmemiştir.
Misak-ı Millî beyannamesinde 'ulusal egemenlik' ilkesine yer verilmemesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
Erzurum Kongresi, toplanış amacı ve delege yapısı bakımından Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgelerini kapsayan yerel bir organizasyon olmasına rağmen, aldığı kararlar itibarıyla tüm vatanı ilgilendiren ulusal bir beyanname niteliği taşımaktadır.
Buna göre Erzurum Kongresi'nde alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, Milli Mücadele'nin idari ve kurumsal bir temsil merkezi oluşturma çabası içerisinde olduğunu doğrudan kanıtlamaktadır?
Sivas Kongresi sonrasında Anadolu ve İstanbul arasındaki siyasi mücadelenin Temsil Heyeti lehine sonuçlanmasıyla Damat Ferit Paşa Hükümeti istifa etmiş, yerine Milli Mücadele'ye daha ılımlı bakan Ali Rıza Paşa Hükümeti kurulmuştur. Bu yeni dönemde İstanbul Hükümeti'ni temsilen Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal Paşa arasında Amasya Görüşmeleri gerçekleştirilmiştir.
Buna göre Amasya Görüşmeleri'nin yapılmış olması, Milli Mücadele süreci açısından aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
Sivas Kongresi (- Eylül ), Erzurum Kongresi'nde alınan kararları genişleterek ulusallaştırmış ve Millî Mücadele hareketini tek bir merkezden yönetilecek kurumsal bir yapıya dönüştürmüştür. Kongre sürecinde, hareketin sesini duyurmak amacıyla gazetesinin çıkarılmasına karar verilmiş, tüm cemiyetler tek çatı altında toplanmış ve Temsil Heyeti'nin yetki alanı tüm vatanı kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Buna göre, Sivas Kongresi'nde gerçekleştirilen aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, Heyet-i Temsiliye'nin bir hükümet gibi hareket ederek yürütme yetkisini fiilen kullandığının en açık kanıtıdır?
Mustafa Kemal Paşa’nın; Rauf Orbay, Refet Bele ve Ali Fuat Cebesoy ile birlikte hazırladığı, Kâzım Karabekir ve Mersinli Cemal Paşa’nın da telgrafla onayını aldığı Haziran tarihli Amasya Genelgesi, Millî Mücadele’nin yol haritası olarak kabul edilir.
Buna göre Amasya Genelgesi’nde yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, Kurtuluş Savaşı’nın "yöntemini" belirleyen ve gelecekte "millî egemenlik" ilkesine dayalı yeni bir yönetime geçileceğinin ilk işaretini veren maddedir?
Milli Mücadele'nin hazırlık sürecinde toplanan yerel kongreler, her ne kadar işgallere karşı direnişi örgütleseler de, siyasi ufukları ve bağımsızlık yöntemleri bakımından Erzurum ve Sivas gibi ulusal kongrelerden bazı nüanslarla ayrılmışlardır. Bu bağlamda Ağustos tarihlerinde düzenlenen Alaşehir Kongresi'nde kabul edilen "Vatanın kurtuluşu için gerekirse İtilaf Devletleri’nin yardımına başvurulabileceği" kararı, aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
Amasya Genelgesi ( Haziran ), Millî Mücadele'nin neden (gerekçe), hangi hedefle (amaç) ve nasıl (yöntem) yürütüleceğini belirten temel bir belgedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Amasya Genelgesi'nde yer alan Millî Mücadele'nin doğrudan gerekçe (neden) maddelerinden biridir?
İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesi ve Mebusan Meclisi'nin dağıtılması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da yeni bir meclisin açılacağını ilan etmiştir. Bu süreçte yayımladığı genelgelerde, açılacak meclisin amacını "Padişahı ve Halifeyi düştüğü esaretten kurtarmak" olarak ifade etmiştir.
Mustafa Kemal'in bu stratejik söylemiyle aşağıdakilerden hangisini "öncelikle" amaçladığı savunulabilir?