Anlam Bilgisi

Eleştiri, bir yapıtın anatomisini çıkarmak değil, onun ruhuyla kurulan bir diyalogdur. Çoğu zaman nesnellik zırhına bürünerek metne yaklaşan eleştirmen, aslında kendi öznelliğinin sınırlarını çizer. Saint-Beuve'ün "Eleştiri, ruhların doğa tarihidir." sözü, bu sürecin ne denli derin bir kavrayış gerektirdiğini kanıtlar. Nasıl ki bir arkeolog katmanlar arasında geçmişin izini sürerse eleştirmen de sözcüklerin altındaki o gizli anlam haritasını gün yüzüne çıkarır. Bu yönüyle eleştiri, pasif bir değerlendirme eylemi değil, yaratıcı bir yeniden inşa sürecidir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

Kamu kurumlarının yönetim süreçlerinde alınan kararların şeffaflığına, bireysel menfaatlerin gölge düşürmesine hiçbir şekilde müsamaha gösterilmemelidir.

Bu cümledeki "gölge" sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

(I) Geleneksel edebiyat kanonunda yazar, metnin anlam katmanlarını belirleyen ve onu mühürleyen yegâne otorite figürü olarak kabul edilir. (II) Modernist kuramlar ise metni yazarın biyografik kimliğinden soyutlayarak onu kendi estetik yasaları olan otonom bir yapı şeklinde konumlandırır. (III) Bu kuramsal kırılmayla birlikte yazarın sübjektif niyeti, metnin hakikatini bulmada başvurulacak temel ölçüt olmaktan çıkar. (IV) Edebî türlerin tarihsel süreç içindeki evrimi, toplumsal yapıdaki dönüşümlerin ve sınıfsal farklılaşmaların bir yansıması olarak okunabilir. (V) Dolayısıyla metin artık dondurulmuş bir ürün değil, okurun alımlama süreciyle her seferinde yeniden inşa edilen çoğulcu bir anlam alanıdır.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Yapay zeka sistemlerinin kamu yönetiminde karar destek mekanizması olarak kullanılması, bürokratik süreçlerin hızlanmasını sağlasa da beraberinde 'algoritmik önyargı' riskini getirmektedir. Bu sistemler, tarihsel veri setleriyle beslendiklerinden, verinin doğasında var olan asimetrik ilişkileri kodlayarak mevcut toplumsal tabakalaşmaları pekiştirebilirler. Veri egemenliği paradigması çerçevesinde, algoritmaların saydamlığı ve sorgulanabilirliği, bireylerin idari tasarruflar karşısındaki hukuki güvenceleri için kritiktir. Yalnızca teknik bir verimlilik arayışı olarak kodlanan bu dönüşüm, esasen etik bir mesuliyet matrisi gerektirir. Aksi takdirde, teknolojinin nesnellik iddiası, sistemsel dışlama örüntülerini örten bir paravana dönüşebilir.

Bu parçadan hareketle yapay zeka sistemlerinin kamu yönetimindeki kullanımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Koku hafızası, insanın en güçlü duyusal sistemlerinden biridir. Kokular, beynimizdeki hafıza merkezi olan limbik sisteme doğrudan ulaştığı için geçmişteki anıları hızla canlandırabilir. Diğer duyuların aksine koku, mantık süzgecine uğramadan duyguları tetiklediği için öğrenme süreçlerinde kalıcı bir etkiye sahiptir. Bu yüzden, bir koku bizi yıllar öncesine, çocukluğumuza ya da unutulmuş bir mekana anında götürebilir. Günümüzde bazı işletmeler, müşterilerinde olumlu bir izlenim bırakmak için bu etkiden yararlanarak özel mağaza kokuları tercih etmektedir.

Bu parçada koku hafızası ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Kamu binalarının ve tarihî yapıların korunması üzerine hazırlanan bir raporda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde, eylemin gerçekleştirilme "amacı" belirtilmiştir?

Türkçede cümleler arasındaki anlam ilişkileri; eylemin hangi gerekçeyle, hangi hedefle veya hangi şartla yapıldığına göre değişiklik gösterir. 'Amaç-sonuç' cümlelerinde eylem, henüz gerçekleşmemiş bir hedefe ulaşmak için yapılır.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?

Geleneksel kütüphanecilik anlayışı, dijitalleşen dünyayla birlikte köklü bir değişim içerisindedir. Artık kütüphaneler sadece kitapların istiflendiği mekânlar olmaktan çıkıp bilgiye erişimin dijital platformlar üzerinden de sağlandığı modern yaşam merkezlerine dönüşmüştür. Bu süreçte kütüphaneler, basılı eserlerin korunmasının yanı sıra dijital veritabanlarına abonelik yoluyla kullanıcılarına geniş bir kaynak yelpazesi sunmaktadır. Böylece bilgiye ulaşım hem hızlanmış hem de mekândan bağımsız hale gelmiştir.

Bu parçadan hareketle kütüphanelerle ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Sahi, 'zaman' dediğimiz mefhum, akreple yelkovanın mekanik dansından mı ibarettir? Bergson'a göre zaman, ölçülebilir bir nicelik değil; bilincin içinde akan kesintisiz bir 'süre'dir. Modern saatler zamanı parçalara bölüp metalaştırırken kadim medeniyetlerin zaman algısı, güneşin ve mevsimlerin ritmine yaslanan bütüncül bir anlayışı temsil ediyordu. Bu iki yaklaşım arasındaki temel fark, insanın varlıkla kurduğu bağın niteliğini de belirlemektedir.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

(I) Akıllı şehirler, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak şehir hizmetlerinin kalitesini artırmayı hedefleyen modern yerleşim alanlarıdır. (II) İlk olarak enerji tasarrufu ve trafik yönetimi gibi alanlarda verimlilik sağlamak bu sistemlerin temel amacıdır. (III) Oysaki geleneksel şehir planlamasında kaynak yönetimi daha çok fiziksel altyapıya dayanmaktadır. (IV) Şehirlerdeki nüfus artışı, barınma ve ulaşım gibi temel ihtiyaçların karşılanmasını her geçen gün daha da zorlaştırmaktadır. (V) Başka bir deyişle akıllı şehir uygulamaları, kentsel sorunlara dijital çözümler üreterek sürdürülebilirliği sağlamayı amaçlar.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Dil, yalnızca düşüncelerimizi aktardığımız donuk bir araç değil; bizzat düşüncenin dokusunu ören, onu biçimlendiren devingen bir yapıdır. Bir toplumun sözcük dağarcığı, o toplumun dünyayı algılama biçiminin sınırlarını çizer. Kavramların eksikliği, o kavramların temsil ettiği gerçekliklerin de zihnimizde silikleşmesine yol açar. Bu bağlamda, dilin zenginleşmesi sadece estetik bir kaygı değil, aynı zamanda düşünce ufkunun genişlemesi ve gerçekliğin daha derinlemesine kavranması anlamına gelir. Kelimelerin dünyası ile zihnin sınırları arasındaki bu kopmaz bağ, insanın varoluşsal serüvenini de doğrudan etkiler.

Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

(I) Türk edebiyatında mektup türü, Tanzimat dönemiyle birlikte sadece bir haberleşme aracı olmaktan çıkıp edebi bir tür olarak kabul görmeye başlamıştır. (II) Özellikle Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi isimlerin kaleminden çıkan mektuplar, devrin siyasi ve sosyal meselelerine ışık tutan birer belge niteliğindedir. (III) Yazarın, eserlerindeki resmi üslubun dışına çıkarak kullandığı içten söyleyiş, okurla arasında özel bir bağ kurulmasını sağlar. (IV) Günümüzde ise elektronik posta kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel mektup yazma kültürü büyük oranda terk edilmiştir. (V) Bu içtenlik ve doğrudan anlatım, mektupların sadece birer belge değil, aynı zamanda estetik birer metin olarak değerlendirilmesinin yolunu açar.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Sürdürülebilir kalkınma stratejileri doğrultusunda, bölgelerin potansiyelini yansıtan yerel kaynakların sanayide işlenmesi, dışa bağımlılığı azaltacak temel bir hamledir.

Bu cümledeki "işlenmesi" sözcüğünün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu maliyesinde alınan tasarruf tedbirleri, özellikle yatırım bütçelerinin etkinliğine dokunmadan hayata geçirilmelidir.

Bu cümledeki 'dokunmak' sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?

Etnobotanik, bitkilerin yerel kültürlerdeki kullanım biçimlerini inceleyerek kadim bilgiyi bilimsel verilerle buluşturur. Bu saha, sadece tıbbi bitkilerin tespitiyle sınırlı kalmayıp bitki-insan arasındaki sembolik ve kültürel etkileşimi de haritalandırır. Geleneksel ekolojik bilginin modern biyoteknolojiyle harmanlanması, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliği açısından kritik bir önem taşır. Fakat bu süreçte fikrî mülkiyet haklarının korunması, yerel toplulukların emeğinin sömürülmesini engellemek için hayati bir gerekliliktir.

Bu parçada etnobotanik ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Kamu hukuku literatüründe 'idari vesayet' kavramı, merkezi yönetimin yerinden yönetim kuruluşları üzerindeki denetim yetkisini karşılayan bir terimdir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "karşılamak" sözcüğü, bu cümledeki anlamıyla kullanılmıştır?

Hizmet içi eğitim seminerine katılan personelin yeni sisteme karşı soğuk tavrı, yönetimin dikkatinden kaçmadı.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün kazandığı anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Resmî Gazete'de yayımlanan son kararla birlikte, kamuoyunun merakla beklediği yeni vergi düzenlemesinin uygulama esasları nihayet çıktı.

Bu cümledeki "çıktı" sözcüğünün kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?

Türkçede bazı cümleler eylemin hangi gerekçeyle yapıldığını (neden-sonuç), bazıları ise hangi hedefe yönelik olduğunu (amaç-sonuç) bildirir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme nedeni belirtilmiştir?

Arşivdeki belgelerin dijital ortama aktarılmasıyla, fiziksel depolama alanına duyulan ihtiyaç büyük oranda ortadan kalktı.

Bu cümledeki anlam ilişkisinin özdeşi aşağıdakilerin hangisinde vardır?