Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 221Soru →

İsimlerin önüne gelerek onları renk, şekil, durum gibi yönlerden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı"; işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirten sözcüklere ise "belirtme sıfatı" denir. Bu sözcükler fiilleri etkilediğinde "zarf", isimlerin yerini tuttuğunda ise "zamir" görevini üstlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu harflerle belirtilen sözcük "sıfat" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yeni düzenlemeler, kurumun çalışma verimliliğini artırmayı hedefliyor.

Cevap

Kurumun çalışma verimliliğiyle ilgili olan ve "Bu" sözcüğünün vurgulandığı cümle doğru cevaptır.
Doğru seçenekteki cümlede "Bu" sözcüğü, kendisinden sonra gelen "yeni düzenlemeler" tamlamasındaki "düzenlemeler" ismini işaret yoluyla belirtmektedir. Bir ismin önüne gelerek onu işaret eden bu tür sözcükler işaret sıfatı (belirtme sıfatı) olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki koyu yazılmış sözcüklerin hangi türdeki sözcüklerle (isim veya fiil/fiilimsi) ilişki kurduğu belirlenir.
"Hızlı" ve "sessiz" sözcüklerinin fiilleri etkilediği; "Şu", "Bu" ve "Bunu" sözcüklerinin ise işaret bildirdiği görülür.
Sözcük türünü belirlemek için kelimenin cümledeki işlevi kontrol edilmelidir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin bir ismi belirtip belirtmediği veya ismin yerini tutup tutmadığı analiz edilir.
"Şu" ve "Bunu" sözcüklerinin ek alarak veya doğrudan ismin yerini tutarak zamir olduğu, "Bu" sözcüğünün ise "düzenlemeler" ismini etkilediği saptanır.
İşaret sıfatları mutlaka bir ismi etkilemelidir ve genellikle çekim eki almazlar.
3
Nitelik bildiren ve fiili etkileyen sözcüklerin zarf olduğu teyit edilir.
"Hızlı inceledi" ve "sessiz bekliyordu" yapılarındaki sözcüklerin zarf olduğu kesinleşir.
Fiile sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap veren nitelik sözcükleri durum zarfıdır.

Anahtar Kavram

Sözcük Türleri: Sıfat, Zamir ve Zarf Ayrımı
Soru 222Soru →

Türkçede bir sözcük yapım eki alarak "gövde" özelliği kazanır. Bir sözcüğün gövde durumundayken en az bir yapım eki daha alması durumuna ise "gövdeden türeme" adı verilir. Bazı sözcükler bu türetme süreçleri esnasında çeşitli ses olaylarına, örneğin ünlü düşmesine uğrayabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken ünlü düşmesine uğramış hem de gövdeden türemiş bir sözcük kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimsel çalışmaların ilerletilmesi için devlet teşviklerinin artırılması kararlaştırıldı.

Cevap

Bilimsel çalışmaların ilerletilmesi ifadesindeki sözcük hem ünlü düşmesine uğramış hem de gövdeden türemiştir.
Doğru seçenekte yer alan "ilerletilmesi" sözcüğü, "ileri" isim kökünden türetilmiştir. "İleri" köküne "-le" yapım eki getirildiğinde sözcüğün sonundaki "i" ünlüsü düşerek ünlü kaybı gerçekleşmiştir. Ardından bu gövdeye "-t" fiilden fiil yapım eki getirilerek sözcük gövdeden türetilmiştir. Sözcükte ayrıca "-il" ve "-me" yapım ekleri de bulunmaktadır, bu da yapının karmaşıklığını ve gövdeden türeme özelliğini pekiştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü ve aldığı ilk yapım ekini analiz etmek
"İlerletilmesi" sözcüğünün kökü "ileri" ismidir. Bu köke getirilen "-le" yapım eki ile sözcük "ilerle-" fiiline dönüşmüştür.
Türetme esnasında ünlü düşmesi olup olmadığını belirlemek için kök analizi gereklidir.
2
Ses olayını tespit etmek
"İleri" sözcüğü "-le" ekini alırken sonundaki "i" ünlüsü düşmüştür (iler-le-).
Soruda istenen ilk kriter olan ünlü düşmesinin gerçekleştiği doğrulanmalıdır.
3
Yapım eklerini sayarak gövdeden türeme durumunu kontrol etmek
"İlerle-" gövdesine sırasıyla "-t", "-il" ve "-me" yapım ekleri getirilmiştir. Sözcük birden fazla yapım eki almıştır.
Gövde halindeki bir sözcüğün (ilerle-) tekrar yapım eki alması, onun gövdeden türediğini gösterir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı: Gövdeden Türeme ve Ünlü Düşmesi

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesi görülen 'yalnız', 'yanlış', 'çevre' gibi sözcüklerin yapım eki sayılarını ve kök türlerini inceleyerek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 223Soru →

(I)Giriş bölümündeki (II)dosyaların (III)düzeni, (IV)görevlilerin (V)kadro içindeki yerini belirledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, anlamca bir varlık grubunu karşıladığı için türü bakımından topluluk ismidir.

Cevap

Dördüncü sırada yer alan sözcük, bir topluluk ismi değil; sıfatın adlaşmasıyla oluşmuş bir çoğul isimdir.
Doğru yanıt olan seçenek, 'görevliler' sözcüğünün topluluk ismi olduğunu iddia etmektedir. Oysa 'görevliler' sözcüğü, bir sıfatın (görevli) adlaşmasıyla oluşmuş bir çoğul isimdir. Topluluk isimleri, 'kadro' veya 'ekip' gibi biçimce tekil olup anlamca çoğul olan sözcüklerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sözcüğü analiz etme
Giriş: 'gir-' fiilinden '-iş' isim-fiil ekiyle türemiş ancak bir bölümün adı olduğu için kalıcı isimdir.
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapmak.
2
İkinci ve üçüncü sözcükleri analiz etme
Dosyaların: Somut ve çoğul isim. Düzeni: Soyut isim ve iyelik eki almıştır.
İsimlerin varlıklara veriliş ve nitelik özelliklerini belirlemek.
3
Dördüncü sözcüğü analiz etme
Görevlilerin: 'Görevli kişiler' tamlamasındaki ismin düşmesiyle oluşmuş adlaşmış sıfattır, topluluk ismi değildir.
Topluluk ismi ile çoğul eki almış adlaşmış sıfat farkını ayırt etmek.
4
Beşinci sözcüğü analiz etme
Kadro: Biçimce tekil, anlamca çoğul (topluluk) bir isimdir.
Topluluk isminin tanımına uygunluğunu kontrol etmek.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Ekleri (Topluluk İsmi vs. Çoğul İsim Ayrımı)
Soru 224Soru →

Yıllardır beslediği hayalleri bir kenara iterek reddedip zihninde yükselttiği yeni bir geleceğin kapısını aralamayı umuyordu.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümlede ünlü daralması (ünlü daralması) bulunmamaktadır.
Verilen cümlede 'ünlü daralması' olayına yer verilmemiştir. 'Umuyordu' fiilinin kökü 'um-' olup ünsüzle bittiği için şimdiki zaman eki olan '-yor' ile kök arasına giren '-u-' sesi sadece bir yardımcı ünlüdür. Bir sözcükte ünlü daralması olabilmesi için fiilin 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle bitmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri eklerine ve köklerine ayırarak ses olaylarını tespit etmek.
Beslediği (besi-le-dik-i): Ünlü düşmesi ve yumuşama.
Reddedip (red-et-ip): Ünsüz türemesi ve yumuşama.
Zihninde (zihin-i-n-de): Ünlü düşmesi.
Yükselttiği (yüksek-el-t-dik-i): Ünsüz düşmesi (k), benzeşme (t-t) ve yumuşama (k-ğ).
Geleceğin (gelecek-in): Ünsüz yumuşaması.
Metindeki tüm ses olaylarını eksiksiz belirlemek için yapısal analiz gereklidir.
2
Seçeneklerle metindeki bulguları karşılaştırmak.
A, B, C ve E seçeneklerindeki ses olayları metinde mevcuttur.
Yanlış olan seçeneği eleme yöntemiyle doğrulamak.
3
Umuyordu sözcüğünü daralma açısından incelemek.
Um- (kök) + -uyor (şimdiki zaman). Buradaki 'u' yardımcı ünlüdür; kök 'a' veya 'e' ile bitmediği için daralma yoktur.
Öğrencilerin sıklıkla düştüğü yardımcı ünlü ve daralma ayrımını netleştirmek.

Anahtar Kavram

Türkçede ses olaylarını tespit ederken sözcüğün kök halini ve aldığı eklerin orijinal biçimlerini analiz etmek.
Soru 225Soru →

Verileri ( ) gözlemleri ( ) analizleri titizlikle raporuna eklemişti ( ) araştırmanın sonuç kısmında ise beklediği başarıyı ( ) övgüyü ve ilgiyi göremedi ( )

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

Cevap

Yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta ( , , ; , . ) getirilmelidir.
Cümlede 'verileri, gözlemleri, analizleri' ve 'başarıyı, övgüyü ve ilgiyi' kısımları eş görevli sözcük öbekleri olduğu için buralara virgül gelmelidir. Bu iki ana yargıyı (sıralı cümleyi) birbirine bağlayan noktada ise, her iki tarafın kendi içinde virgül barındırması nedeniyle Türk Dil Kurumu'nun ilgili kuralı uyarınca noktalı virgül kullanılmalıdır. Cümle tamamlandığı için de sonuna nokta konur.

Adım Adım Çözüm

1
İlk kelime grubundaki eş görevli ögeleri belirlemek.
"Verileri, gözlemleri, analizleri" ifadeleri cümlenin belirtili nesneleridir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.
2
Cümlenin yapısal bağlamını inceleyerek sıralı cümle ayrımını tespit etmek.
"eklemişti" ve "göremedi" yüklemleriyle kurulan iki ayrı cümle bulunmaktadır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül ( ; ) kullanılır. İlk cümlede nesneler virgülle ayrıldığı için iki cümleyi bağlayan işaret noktalı virgül olmalıdır.
3
İkinci cümledeki eş görevli ögeleri ve cümle sonunu belirlemek.
"başarıyı, övgüyü ve ilgiyi" grubu virgül gerektirir; cümle bittiği için nokta konur.
Yine eş görevli sözcükler sıralandığı için virgül kullanılır. Anlamca tamamlanmış yargının sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin noktalı virgül ile ayrılması.
Tahmini Süre:55s
Soru 226Soru →

Şirketin (I)gider (II)kalemlerini inceleyen (III)heyet, (IV)hassasiyeti (V)bazı raporlarla belgeledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, beş duyu organıyla algılanabilen somut bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sırada verilen 'hassasiyet' sözcüğü somut değil, soyut bir isimdir.
Hassasiyet sözcüğü, duyularla algılanamayan bir kavramı karşıladığı için soyut bir isimdir. Seçenekte ise bu sözcüğün somut olduğu belirtilmiştir, bu nedenle verilen bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri incelemek
I (Gider): Kalıcı isim, II (Kalemler): Çoğul isim, III (Heyet): Topluluk ismi, IV (Hassasiyet): Soyut isim, V (Bazı): Belgisiz sıfat.
Soruda her bir numaranın dil bilgisi özelliklerinin doğru eşleştirilip eşleştirilmediğini belirlemek gerekir.
2
Dördüncü sözcüğün (hassasiyet) anlam özelliklerini değerlendirmek
Hassasiyet kavramı zihinsel/duygusal bir süreçtir, fiziksel olarak algılanamaz.
Somut ve soyut isim ayrımı, kavramın duyularla algılanıp algılanamadığına dayanır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Anlam ve Yapı Özellikleri

İpuçları

1
İsimlerin somut mu yoksa soyut mu olduğunu anlamak için beş duyu organımızı kullanıp kullanamadığımıza bakın.

Daha Fazla Pratik

Kalıcı isimlerle fiilimsileri ayırt etmek için sözcüğün olumsuzunun (-ma/-me) yapılıp yapılamayacağına bakabilirsiniz; kalıcı isimlerin olumsuzu genellikle yapılamaz.
Tahmini Süre:50s
Soru 227Soru →

Birimdeki (I)danışma masasında bekleyen (II)heyet, (III)kimi (IV)dosyaların (V)doğruluğunu titizlikle inceliyor.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, bir ismin yerini belirsiz şekilde tutan belgisiz bir zamirdir.

Cevap

Cümlede geçen 'kimi' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'dosyaların' ismini miktar/belirsizlik yönünden etkilediği için belgisiz sıfat görevindedir; bir ismin yerini tutmadığı için zamir olarak kabul edilemez.
Cümlede geçen 'kimi' sözcüğü, 'dosyaların' isminden hemen önce gelerek onu belirsizlik yönünden etkilemiştir. Türkçede isimleri belirten bu tür sözcükler sıfat (ön ad) görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin: 'kimilerini inceliyor') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin cümledeki görevlerini ve aldıkları ekleri inceleyin.
Sözcüklerin isim, sıfat veya fiilimsi kökenli olup olmadıkları belirlenir.
Sözcük türlerini ayırt etmek, isim özelliklerini saptamanın ilk adımıdır.
2
Danışma sözcüğünün eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol edin.
Sözcüğün bir birim adı (kalıcı isim) olduğu görülür.
İsim-fiil ekleri bazı durumlarda kalıcı isim türetir.
3
Heyet sözcüğünün sayısal karşılığını değerlendirin.
Çoğul eki almadan çokluk ifade ettiği (topluluk ismi) saptanır.
Topluluk isimleri biçimce tekil, anlamca çoğuldur.
4
Kimi sözcüğünün bir ismin önüne gelip gelmediğine bakın.
Sözcüğün 'dosyaların' ismini belirttiği ve belgisiz sıfat olduğu anlaşılır.
İsmi niteleyen veya belirten sözcükler sıfattır; zamirler ise ismin yerini tutar.
5
Dosyaların ve doğruluğunu sözcüklerinin eklerini ve soyutluk durumlarını analiz edin.
Çoğul, tamlayan, iyelik ve hal eklerinin doğru kullanıldığı teyit edilir.
İsim çekim ekleri ve anlam özellikleri isim konusunun temel parçalarıdır.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İsim Çekim Ekleri
Soru 228Soru →

Yalnızlığın ortasında beklerken gönlündeki sızıyı dindirmek için epey uğraştı. Kitabı eline alıp sayfaları hızla çevirirken bir yandan da kahvesini yudumluyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi olayı örneklenmemiştir.
Verilen parçada ünlü düşmesi (yalnız, gönlü), ünsüz yumuşaması (yalnızlığın, kitabı, yudum), ünsüz benzeşmesi (uğraştı) ve ünlü daralması (yudumluyor) örnekleri bulunurken; bir ünsüzün yan yana gelerek türediği 'ünsüz türemesi' (hissini, affetmek vb.) örneği yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri eklerine ayırarak ünlü düşmesini ara.
'yalın-ız' -> yalnız ve 'gönül-ü' -> gönlü örnekleri bulunur.
Kök veya gövde durumundaki kelimeler ek alırken orta hecedeki dar ünlülerini kaybedebilir.
2
Sert ünsüzle biten kelimelerin yumuşayıp yumuşamadığını kontrol et.
'kitap-ı' -> kitabı ve 'yalnızlık-ın' -> yalnızlığın örnekleri bulunur.
p, ç, t, k ile biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Sertleşme (benzeşme) olup olmadığını kontrol et.
'uğraş-dı' -> uğraştı kelimesinde 'd' sesi 't'ye dönüşmüştür.
Sert ünsüzle biten kelimeye gelen yumuşak ünsüzlü ekler sertleşir.
4
Şimdiki zaman eki alan fiilde daralma olup olmadığını kontrol et.
'yudumla-yor' -> yudumluyor kelimesinde 'a' sesi 'u' olmuştur.
Sonu a/e ile biten fiiller -yor eki aldığında daralır.
5
Ünsüz türemesi (ikizleşme) ara.
Metinde bu ses olayına dair hiçbir örnek bulunmamaktadır.
Genellikle Arapça kökenli kelimelerde görülen bu olay metinde geçmemektedir.

Anahtar Kavram

Ses Olaylarını Metin İçinde Tespit Etme
Tahmini Süre:45s
Soru 229Soru →

Küçük odada sadece şu eşyalar mevcuttu ( ) eski bir çalışma masası ( ) kırık bir sandalye ( ) tozlu bir lamba ( ) Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (,) (.)

Cevap

İki nokta, virgül, virgül ve nokta şeklindeki sıralama doğrudur.
Cümlede 'şu eşyalar mevcuttu' ifadesiyle bir liste başlatıldığı için ilk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir. Listelenen eş görevli kavramlar (masa, sandalye, lamba) virgülle (,) ayrılmalıdır. Listenin başında 'sadece' ifadesiyle kapsam sınırlandırıldığı ve cümle bittiği için sona nokta (.) konulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğun işlevini belirleyin.
İki nokta (:)
'Şu eşyalar mevcuttu' ifadesinden sonra bir liste/örnekleme geleceği için iki nokta kullanılmalıdır.
2
Sıralanan eşyalar arasındaki boşlukları belirleyin.
Virgül (,)
'Çalışma masası', 'sandalye' ve 'lamba' gibi eş görevli sözcükleri birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.
3
Cümlenin sonundaki boşluğu belirleyin.
Nokta (.)
Cümle anlamca tamamlanmıştır ve 'sadece şu eşyalar' denilerek liste sınırlandırıldığı için sonuna nokta konulmalıdır.

Anahtar Kavram

İki nokta ve virgülün temel kullanım alanları

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'şunlar', 'şu' gibi ifadelerden sonra genellikle örnekleme yapılacağını fark ederek ilk işareti iki nokta olarak belirlemek şıkları elemeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 230Soru →

Türkçede bazı sözcükler, cümledeki kullanımına bağlı olarak hem sıfat hem de zamir görevini üstlenebilir. Bir ismi niteleyen veya belirten sözcükler sıfat; bir ismin yerini tutan sözcükler ise zamir (adıl) olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içindeki sözcük "zamir" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "Bazıları", sunulan teklifin kurumun uzun vadeli çıkarlarıyla örtüşmediğini savunuyor.

Cevap

Çalışma şartları veya teklif hakkında görüş bildiren kişi ya da grupların yerini tutan 'bazıları' sözcüğü belgisiz zamirdir.
Doğru seçenekte yer alan 'bazıları' sözcüğü, cümlede bir ismi (örneğin görevliler, üyeler, kişiler) nitelemek yerine o isimlerin yerini belirsizlik yoluyla tutmuştur. Sözcüğün çekim eki alması ve tek başına bir öge (özne) olarak kullanılması, onun zamir olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tırnak içine alınmış sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediği kontrol edilir.
Dört cümlede sözcükler bir ismi belirtirken, bir cümlede sözcük tek başına kullanılmıştır.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar ismi nitelemek veya belirtmek zorundadır.
2
Sözcüklerin aldıkları ekler ve üstlendikleri görevler analiz edilir.
Belgisiz bir sözcük olan 'bazıları', iyelik ve durum eklerini alarak doğrudan ömne görevinde kullanılmıştır.
Zamirler isim çekim eklerini alabilirler ancak sıfatlar (adlaşmış sıfatlar hariç) genellikle ek almadan ismi etkilerler.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı (Belgisiz Sözcükler)

İpuçları

1
Sözcüğün bir ismi niteleyip nitelemediğine bakın; eğer bir ismin hemen önündeyse ve onu etkiliyorsa o sözcük sıfattır.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'o' sözcüğünün hem şahıs zamiri, hem işaret zamiri hem de işaret sıfatı olabildiği durumları tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir isim koymayı deneyin. Eğer 'Bazı insanlar' diyebiliyorsanız ama sözcük cümlede sadece 'Bazıları' şeklinde geçiyorsa, o sözcük bir ismin yerini tutuyor demektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 231Soru →

Kamu (I)yürütme organı bünyesinde kurulan (II)komisyon, (III)bazı (IV)verileri (V)dikkatle analiz etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, hem iyelik hem de belirtme hâl eki almış somut bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sırada yer alan 'verileri' sözcüğünün hem iyelik hem belirtme eki aldığı ve somut olduğu ifadesi yanlıştır.
Cümledeki dördüncü sözcük olan 'verileri' ifadesi incelendiğinde; sözcüğün kökü olan 'veri' zihinsel bir süreci temsil ettiği için soyuttur. Aldığı ekler ise '-ler' (çoğul) ve '-i' (belirtme hâl eki) şeklindedir. Cümlede bu verilerin kime ait olduğunu bildiren bir iyelik (sahiplik) eki bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu sözcüğün hem iyelik eki aldığı hem de somut olduğu iddiası dil bilgisi kurallarına göre yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini belirleme
Yürütme, komisyon ve verileri sözcükleri isim; bazı sözcüğü sıfat; dikkatle sözcüğü zarftır.
İsimler varlık ve kavramları karşılarken, sıfatlar isimleri belirtir, zarflar ise eylemleri niteler.
2
Dördüncü sözcüğün eklerini analiz etme
Veri (kök) + -ler (çoğul eki) + -i (belirtme hâl eki). İyelik eki bulunmamaktadır.
Cümlede verilerin kime ait olduğu (iyelik) belirtilmemiş, sadece nesne olarak belirtme durumuna sokulmuştur.
3
Dördüncü sözcüğün anlam özelliğini inceleme
Veri sözcüğü zihinsel bir kavram olduğu için soyut bir isimdir.
Beş duyu organıyla algılanamayan kavramlar soyut isim olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Yapı, Ekler (İyelik vs. Hâl Ekleri) ve Anlam Özellikleri
Soru 232Soru →

Bir cümlede sözcükler; üstlendikleri anlamsal ve yapısal özelliklere göre isim, sıfat, zamir gibi farklı türlere ayrılırlar. İsimler, aldıkları çekim ekleriyle yeni bir anlam kazanmaz ancak sözcüğün diğer kelimelerle olan ilgisini kurar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükle ilgili ayraç içinde verilen bilgi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutfaktaki malzemeleri kullanarak nefis bir yemek hazırladı. (İyelik eki almış somut bir isimdir.)

Cevap

Mutfaktaki sözcüğünün iyelik eki almış bir isim olduğu bilgisi yanlıştır; çünkü bu sözcük cümlede sıfat görevindedir ve iyelik eki içermemektedir.
D seçeneğindeki 'mutfaktaki' sözcüğü, malzemeler ismini nitelediği için türce 'sıfat'tır. Sözcükte bulunan -ki eki sıfat yapan yapım ekidir ve kelimede herhangi bir iyelik eki bulunmamaktadır. Dolayısıyla parantez içindeki bilgi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin cümledeki görevlerini tespit etme
Mutfaktaki sözcüğünün bir ismi nitelediği, dolayısıyla sıfat olduğu; diğer seçeneklerdeki sözcüklerin ise isim veya zamir olduğu belirlenir.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek, parantez içindeki açıklamaların doğruluğunu denetlemek için ön koşuldur.
2
Ek analizi yapma
Mutfaktaki sözcüğünde -ta (bulunma durum eki) ve -ki (sıfat yapan yapım eki) olduğu, iyelik (aitlik) ekinin bulunmadığı saptanır.
İsim çekim ekleri ile yapım eklerinin karıştırılmaması, iyelik eki tespitinde kritiktir.
3
Kalıcı isim ve topluluk ismi kontrolü yapma
Geçit ve ordu sözcüklerinin anlamsal özellikleri incelenerek tanımların doğruluğu onaylanır.
İsimlerin anlamsal alt kategorilerini (topluluk, kalıcı isim) bilmek soruyu eksiksiz çözmeyi sağlar.

Anahtar Kavram

İsimlerin Tür, Yapı ve Çekim Özellikleri

Daha Fazla Pratik

İsim çekim ekleri ile sıfatlaştıran eklerin (sıfat yapan -ki, isimden sıfat yapan ekler) ayrımını yapmak için bolca karma test çözülmelidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 233Soru →

Belediye kütüphanesi ( ) kültür merkezi ve sergi salonu kentin merkezinde yer alıyordu ( ) tarihî dokusuyla büyüleyen bu bina ( ) geniş pencereleri ( ) yüksek tavanları ve ahşap süslemeleriyle geçmişin izlerini taşıyordu ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( ; ) ( ; ) ( , ) ( . )

Cevap

Sırasıyla virgül, noktalı virgül, noktalı virgül, virgül ve nokta işaretleri getirilmelidir.
Doğru seçenekte, ilk boşlukta öznede yer alan eş görevli sözcükler virgülle ayrılmıştır. İkinci boşlukta, kendi içinde virgül barındıran iki sıralı cümle noktalı virgülle bağlanmıştır. Üçüncü boşlukta, 'bu bina' öznesinden sonra virgülle ayrılmış bir liste geldiği için özne noktalı virgülle belirginleştirilmiştir. Dördüncü boşlukta eş görevli tamlananlar virgülle ayrılmış, son boşlukta ise cümle nokta ile bitirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki özne grubunu incelemek.
Belediye kütüphanesi, kültür merkezi ve sergi salonu ifadeleri eş görevlidir.
Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.
2
Sıralı cümle yapısını analiz etmek.
İki ayrı cümle 'yer alıyordu' ve 'taşıyordu' yüklemleriyle bağlanmıştır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur.
3
İkinci cümledeki özne ve takip eden ögeleri değerlendirmek.
'bu bina' öznesinden sonra virgülle ayrılmış eş değer ögeler (pencereleri, tavanları...) gelmektedir.
İkiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.
4
Cümle sonunu ve diğer eş görevli ögeleri belirlemek.
Pencereleri ve tavanları arasına virgül, tamamlanmış cümlenin sonuna nokta konur.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konur; eş görevli unsurlar virgülle ayrılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Özel Kullanım Alanları

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi ayırma ve sıralı cümleleri bağlama görevlerini pekiştirmek için benzer karmaşık yapılı cümleler çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 234Soru →

Modern şehir hayatı ( ) insanı doğadan ( ) sessizlikten ve kendinden uzaklaştırıyor ( ) oysa insanın en büyük ihtiyacı şudur ( ) ruhunu dinlendirmek ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( ; ) ( : ) ( . )

Cevap

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül, iki nokta ve nokta getirilmelidir.
Bu soruda temel noktalama kuralları test edilmektedir. 'Modern şehir hayatı' cümlenin öznesi olduğu için virgülle ayrılmıştır. 'Doğadan' ve 'sessizlikten' sözcükleri eş görevli olduklarından aralarına virgül konmuştur. Cümlenin ilk kısmında virgül kullanıldığı için, 'oysa' bağlacıyla bağlanan ikinci büyük bölümü ayırmak üzere noktalı virgül kullanılması TDK kuralları gereğidir. 'Şudur' ifadesi bir açıklama beklentisi yarattığı için iki nokta kullanılmış, açıklama tek bir yargı ile tamamlandığı için de sonuna nokta konmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Özne tespiti
Modern şehir hayatı ( , )
Yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
2
Eş görevli sözcüklerin ayrılması
doğadan ( , ) sessizlikten
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.
3
Sıralı cümle ayrımı
uzaklaştırıyor ( ; ) oysa
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
4
Açıklama işareti
şudur ( : )
Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.
5
Cümle sonu
dinlendirmek ( . )
Tamamlanmış yargıların sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalama işaretlerinin görevleri ve cümle içi hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ve iki noktanın ayrımını pekiştirmek için bu iki işaretin bir arada kullanıldığı örnek cümleleri inceleyin.
Tahmini Süre:55s
Soru 235Soru →

Türkçede yön adlarının yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'nin Kuzey Batı kesimlerinde yarın öğleden sonra yoğun sis etkili olacak.

Cevap

Türkiye'nin kuzeybatı kesimlerinde yer alan ifade, hem ara yönlerin bitişik yazılması kuralına hem de yön adlarının özel isimden sonra geldiğinde küçük harfle başlaması kuralına aykırı şekilde 'Kuzey Batı' olarak yazıldığı için yanlıştır.
Türkçede 'kuzeybatı', 'güneydoğu', 'kuzeydoğu' ve 'güneybatı' gibi ara yönler her zaman bitişik yazılmalıdır. Ayrıca yön bildiren sözcükler (kuzey, güney, doğu, batı ve ara yönler), özel isimden sonra geldiklerinde küçük harfle başlar. 'Türkiye'nin Kuzey Batı' ifadesinde hem kelimelerin ayrı yazılması hem de büyük harfle başlatılması iki ayrı yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen yön adlarını (güney, Doğu, Kuzey Batı, batı, Güneydoğu) tespit edin.
Yön adları belirlendi.
Yazım kuralının uygulanacağı hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
Yön adlarının özel isimle olan konumuna (önce/sonra) ve ara yön olup olmadıklarına bakın.
Kuzey Batı ifadesinin hem ayrı yazıldığı hem de yanlış büyük harf kullanıldığı görüldü.
Türkçede ara yönler her zaman bitişik yazılır ve özel isimden sonra gelen yön adları küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

Ara Yönlerin Yazımı ve Yön Adlarında Büyük-Küçük Harf Kuralları
Tahmini Süre:45s
Soru 236Soru →

Ağacın gölgesinde yavaşça dinlenirken aklına gelen soruları bir türlü soramıyordu.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Cümlede ünsüz türemesi ses olayı bulunmamaktadır.
Verilen cümlede 'ağacın' kelimesinde ünsüz yumuşaması, 'yavaşça' kelimesinde ünsüz benzeşmesi, 'aklına' kelimesinde ünlü düşmesi ve 'soramıyordu' kelimesinde ünlü daralması bulunmaktadır. Ancak cümledeki hiçbir kelimede kökte veya ek alırken oluşan bir ünsüz türemesi (örneğin 'hissi, reddi' gibi) mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Ağacın sözcüğünü incele
ağaç + ın → ağacın (ç > c)
Ünsüz yumuşaması vardır.
2
Yavaşça sözcüğünü incele
yavaş + ca → yavaşça (c > ç)
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır.
3
Aklına sözcüğünü incele
akıl + ına → aklına (ı düşer)
Ünlü düşmesi vardır.
4
Soramıyordu sözcüğünü incele
sor - a - ma - yor → soramıyor (a > ı)
Olumsuzluk ekinin daralması (ünlü daralması) vardır.
5
Ünsüz türemesi kontrolü yap
Cümlede "hissetmek, reddetmek, hakkı" gibi ünsüz türemesi örneği yoktur.
Cevap ünsüz türemesidir.

Anahtar Kavram

Temel Ses Olayları (Düşme, Yumuşama, Benzeşme, Daralma, Türeme)
Tahmini Süre:45s
Soru 237Soru →

Disiplin kuruluna sevk edilen (I) kimi personelin, savunmalarında (II) kendisini haklı çıkarmaya çalıştığı görülmüştür. Kurul üyeleri (III) şu karara varmadan önce (IV) başkalarının da ifadesine başvurmuş, (V) kimin doğru söylediğini anlamaya çalışmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri "zamir" (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Parçadaki 'kimi' ve 'şu' sözcükleri bir ismi niteledikleri veya işaret ettikleri için sıfat görevindedir; 'kendisini', 'başkalarının' ve 'kimin' sözcükleri ise ismin yerini tuttukları için zamirdir.
Cümledeki 'kimi' sözcüğü 'personel' ismini belirsizlik yönünden etkilediği için belgisiz sıfat, 'şu' sözcüğü ise 'karar' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Diğer sözcükler (kendisini, başkalarının, kimin) ise herhangi bir ismi etkilemeyip doğrudan bir varlığın veya kişinin yerini tuttukları için zamir görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki işlevlerini incele.
I. sözcük 'personel', III. sözcük 'karar' ismini etkilemektedir. II, IV ve V. sözcükler ise doğrudan ismin yerini almıştır.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
2
Sözcük türlerini sınıflandır.
I: Belgisiz Sıfat, II: Dönüşlülük Zamiri, III: İşaret Sıfatı, IV: Belgisiz Zamir, V: Soru Zamiri.
Sözcüğün yanındaki isme olan bağına göre tür tespiti yapılır.
3
Soru köküne göre zamir olmayanları belirle.
I ve III numaralı sözcükler sıfat oldukları için cevap bu ikisidir.
Soru, zamir olmayan (sıfat olan) sözcükleri sormaktadır.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Zamirlerin ek halinde (iyelik ve ilgi zamiri) olan türlerini de gözden geçirmelisiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 238Soru →

Türkçede bir isim; aynı cümlede hem niteleme (durum, biçim, renk) hem de belirtme (işaret, sayı, belgisizlik, soru) sıfatı alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu darmadağınık masayı toplamak saatlerini aldı.

Cevap

Doğru cevap 'Şu darmadağınık masayı toplamak saatlerini aldı.' cümlesidir.
Doğru seçenekteki 'Şu darmadağınık masayı' tamlamasında, 'masa' ismi 'darmadağınık' sözcüğü ile nitelenmiş (nasıl masa?), 'şu' sözüyle ise işaret edilerek belirtilmiştir. Böylece bir isim aynı anda her iki sıfat türünü de almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sözcükleri belirleyin.
İsimleri niteleyen veya belirten sözcükler tespit edilir.
Sözcük türlerini ve görevlerini ayırt etmek için temel adımdır.
2
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını arayın.
'Darmadağınık masa' ifadesindeki 'darmadağınık' niteleme sıfatıdır.
Varlıkların özelliklerini (biçim, durum) gösteren sıfatları bulmak için kullanılır.
3
İsmi işaret eden veya miktar/soru/belgisizlik yönünden etkileyen sözcüğü bulun.
'Şu masa' ifadesindeki 'şu' işaret sıfatıdır (belirtme sıfatı grubundadır).
İsmin hangi belirtme türüyle sınırlandırıldığını bulmak gerekir.
4
Aynı ismin hem niteleme hem belirtme alıp almadığını kontrol edin.
'Masa' ismi her iki tür sıfatı da almıştır.
Soruda istenen 'bir ismin her iki sıfat türünü de alması' şartı doğrulanır.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Görevleri

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirlerini ayırt etmek için sözcüğün bir ismi etkileyip etkilemediğine odaklanın.
Tahmini Süre:50s
Soru 239Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük herhangi bir yapım eki almamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Masadaki kitapları çantasına özenle yerleştirdi.

Cevap

Masadaki kitapları çantasına özenle yerleştirdi.
Kitapları sözcüğünün kökü 'kitap'tır. Bu sözcüğe eklenen '-lar' eki çoğul eki, '-ı' eki ise belirtme durum ekidir. Her iki ek de çekim eki kategorisinde yer alır. Sözcük yeni bir anlam kazanmadığı veya türü değişmediği için herhangi bir yapım eki almamıştır ve basit yapılıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili 'kitapları' sözcüğünün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'kitap' ismidir.
Sözcüğün anlamlı en küçük parçası 'kitap'tır.
2
Sözcüğe eklenen eklerin işlevini inceleyin.
'-lar' çoğul eki, '-ı' ise belirtme durum ekidir.
Bu ekler sözcüğün anlamını değiştirmeyen, sadece cümledeki görevini ve sayısını belirleyen çekim ekleridir.
3
Sözcüğün yapım eki alıp almadığını kontrol ederek yapı kategorisini belirleyin.
Sözcük hiç yapım eki almadığı için basit yapılıdır.
Türkçede sadece çekim eki almış veya hiç ek almamış sözcükler basit sözcük olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Basit Yapılı Sözcük
Tahmini Süre:45s
Soru 240Soru →

Kamu personelinin özlük haklarına dair hazırlanan (I) şu yönetmelik, (II) bazı maddeleriyle tartışmalara yol açtı. Ancak (III) birçoğu bu düzenlemenin (IV) kendi kariyerlerine olumlu yansıyacağını düşünüyor; (V) öbür taslakta ise bu hükümler yer almıyordu.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III ve IV

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'birçoğu' (III) belgisiz zamir, 'kendi' (IV) ise dönüşlülük zamiri görevinde kullanılmıştır.
Zamir görevinde kullanılan sözcükler 'birçoğu' ve 'kendi'dir. 'Birçoğu' sözcüğü, personelin yerini belgisiz bir şekilde tuttuğu için belgisiz zamirdir. 'Kendi' sözcüğü ise dönüşlülük zamiri olarak her zaman zamir görevinde kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış sözcüklerin kendilerinden sonra gelen isimlerle ilişkisini analiz ediniz.
I, II ve V numaralı sözcüklerin isimleri nitelediği veya işaret ettiği belirlenir.
Bir ismi işaret eden veya niteleyen sözcükler sıfat görevindedir.
2
İsimlerin yerini tutan sözcükleri tespit ediniz.
III ve IV numaralı sözcüklerin bir ismin yerini tuttuğu tespit edilir.
İsmin yerini tutan 'birçoğu' ve 'kendi' sözcükleri zamir kategorisine girer.

Anahtar Kavram

Zamirler (adıllar) isimlerin yerini tutarken; sıfatlar isimleri nitelemek veya işaret etmek için isimlerin önüne gelir.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 12 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 12 | Examkin