Türkçede bir sözcük yapım eki alarak "gövde" özelliği kazanır. Bir sözcüğün gövde durumundayken en az bir yapım eki daha alması durumuna ise "gövdeden türeme" adı verilir. Bazı sözcükler bu türetme süreçleri esnasında çeşitli ses olaylarına, örneğin ünlü düşmesine uğrayabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken ünlü düşmesine uğramış hem de gövdeden türemiş bir sözcük kullanılmıştır?
- Bilimsel çalışmaların ilerletilmesi için devlet teşviklerinin artırılması kararlaştırıldı.Cevap
- BŞehrin en işlek kavşağında bekleyen yetkililer, trafik akışını düzenlemek için yeni bir plan hazırladı.
- CKurumun haftalık toplantısının içeriği, yeni dönem hedeflerinin belirlenmesi üzerine yoğunlaştı.
- DBahçedeki sararmış yapraklar, sonbaharın hüzünlü atmosferini tüm canlılığıyla yansıtıyordu.
- EUzmanların yaptığı kapsamlı anlatımı sayesinde katılımcılar konuyu tüm detaylarıyla kavradı.
Cevap
Bilimsel çalışmaların ilerletilmesi ifadesindeki sözcük hem ünlü düşmesine uğramış hem de gövdeden türemiştir.
Doğru seçenekte yer alan "ilerletilmesi" sözcüğü, "ileri" isim kökünden türetilmiştir. "İleri" köküne "-le" yapım eki getirildiğinde sözcüğün sonundaki "i" ünlüsü düşerek ünlü kaybı gerçekleşmiştir. Ardından bu gövdeye "-t" fiilden fiil yapım eki getirilerek sözcük gövdeden türetilmiştir. Sözcükte ayrıca "-il" ve "-me" yapım ekleri de bulunmaktadır, bu da yapının karmaşıklığını ve gövdeden türeme özelliğini pekiştirmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sözcükte Yapı: Gövdeden Türeme ve Ünlü Düşmesi
Daha Fazla Pratik
Ünlü düşmesi görülen 'yalnız', 'yanlış', 'çevre' gibi sözcüklerin yapım eki sayılarını ve kök türlerini inceleyerek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s