Dil Bilgisi

823 soru

Kütüphanedeki tüm eserler şu şekilde sınıflandırılmıştır ( ) roman ( ) hikâye ve deneme ( ) Bu düzenli yapı ( ) araştırmacılar için büyük kolaylık sağlar ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:) (,) (.) (,) (.)

(;) (,) (.) (,) (.)

(:) (;) (.) (;) (.)

(,) (,) (.) (,) (.)

(:) (,) (...) (,) (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (,) (.)

Cevap

Doğru yanıt, sırasıyla iki nokta, virgül, nokta, virgül ve nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenektir.

Cümlede örnek verileceği belirtildiği için iki nokta (:), eş görevli sözcükler sıralandığı için virgül (,), liste tamamlandığı için nokta (.), özneyi vurgulamak için virgül (,) ve ikinci cümle tamamlandığı için tekrar nokta (.) kullanımı TDK kurallarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki örnekleme veya açıklama yapılacak kısmı belirlemek.

İlk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.

Art arda sıralanan türleri birbirinden ayırmak.

İkinci boşluğa virgül (,) gelmelidir.

Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.

Cümlenin tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmek.

Üçüncü boşluğa nokta (.) gelmelidir.

'Ve' bağlacı ile biten örneklemeler tam bir liste sunduğu için cümle sonunda nokta kullanılır.

İkinci cümlede özneyi vurgulamak.

Dördüncü boşluğa virgül (,) gelmelidir.

Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül kullanılır.

Metni sonlandırmak.

Son boşluğa nokta (.) gelmelidir.

Tamamlanmış yargıların sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalama İşaretleri (İki Nokta, Virgül ve Nokta Kullanımı)

Tahmini Süre:45s

Soru 302Soru →

İsimlerin önüne gelerek onları durum, renk ve biçim yönünden niteleyen sözcüklere niteleme sıfatı; işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten sözcüklere ise belirtme sıfatı denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleme (durum, biçim, renk) görevinde kullanılan bir sözcük vardır?

Bu yeni yönetmelik, tüm personeli yakından ilgilendiriyor.

Bunları hemen ilgili birime teslim etmelisiniz.

Deneyimli müdür, toplantıda oldukça yavaş konuştu.

O, bu konuda diğerlerinden daha bilgiliydi.

Birkaç aday sınav başvurusu için bekliyordu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yeni yönetmelik, tüm personeli yakından ilgilendiriyor.

Cevap

Doğru cevap, 'yeni yönetmelik' ifadesinde niteleme sıfatının kullanıldığı cümledir.

Doğru cevapta yer alan 'yeni' sözcüğü, 'yönetmelik' ismine sorulan 'Nasıl yönetmelik?' sorusuna cevap vererek onun durumunu bildirdiği için niteleme sıfatıdır. Aynı zamanda 'bu' sözcüğü de ismi işaret yoluyla etkileyen bir belirtme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki isimleri ve onları niteleyen/belirten sözcükleri tespit et.

İsimleri niteleyen sözcükler 'nasıl?' sorusuna cevap verirken, belirten sözcükler işaret, miktar veya belirsizlik bildirir.

Soruda özellikle niteleme sıfatı (durum, biçim, renk) arandığı için 'nasıl?' sorusu temel ayırt edicidir.

Bulunan sözcüklerin bir ismi mi yoksa bir fiili mi nitelediğini kontrol et.

İsmi niteleyen sözcük niteleme sıfatı, fiili niteleyen sözcük ise durum zarfıdır.

Niteleme sıfatları ile durum zarfları arasındaki karışıklığı önlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatlarının Tanınması

Soru 303Soru →

Kamu personelinin (I) başarıyı yakalaması için (II) bilgisi ve tecrübesiyle hazırladığı (III) yazısı, (IV) zihninde oluşan (V) çevredeki sorunlara çözüm aramalıdır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dört numaralı 'zihninde' sözcüğü, sadece çekim ekleri aldığı için basit yapılıdır; diğerleri ise yapım eki aldıkları için türemiş yapılıdır.

Söz konusu cümledeki 'zihninde' sözcüğünün kökü 'zihin' ismidir. Bu sözcük, kendisinden sonra gelen ekler (-i iyelik eki, -de bulunma hâl eki) sadece çekim eki niteliği taşıdığı için basit yapılıdır. Kökün sonundaki 'i' ünlüsünün düşmüş olması (zihin -> zihn) sözcüğün yapısında bir değişikliğe yol açmaz.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin kök ve ek analizi yapılır.

Sözcüklerin kökleri belirlenir: baş, bil-, yaz-, zihin, çevir-.

Sözcüğün yapısını belirlemek için köküne gelen eklerin türünü (yapım/çekim) anlamak gerekir.

Yapım eki alan sözcükler tespit edilir.

I, II, III ve V numaralı sözcüklerin en az bir yapım eki aldığı görülür.

Yapım eki alan sözcükler 'türemiş' kategorisine girer.

IV numaralı sözcüğün ekleri incelenir.

Zihin + -i (iyelik) + -n (kaynaştırma) + -de (hâl eki) eklerini aldığı görülür.

İyelik ve hâl ekleri çekim ekidir, sözcüğün yapısını değiştirmez.

Anahtar Kavram

Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı

Tahmini Süre:45s

Soru 304Soru →

Türkçede sözcük köklerine eklenerek onlardan yeni anlamlı sözcükler türeten eklere "yapım eki" denir. Yapım eki almış sözcüklere ise "türemiş sözcük" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir sözcük kullanılmıştır?

Sınıfın kapısı kilitliydi.

Babam yeni bir gözlük aldı.

Masanın ayağı aniden kırıldı.

Defterin sayfası tertemizdi.

Kalemin ucu yazarken kırıldı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Babam yeni bir gözlük aldı.

Cevap

Yeni bir gözlük aldım ifadesindeki "gözlük" sözcüğü türemiş bir sözcüktür.

Doğru seçenekte yer alan "gözlük" sözcüğü, "göz" isim köküne getirilen "-lük" yapım ekiyle oluşturulmuştur. Bu ek, kökün anlamını tamamen değiştirerek yeni bir nesne ismi oluşturduğu için sözcük türemiş yapıdadır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin köklerini belirlemek

"Gözlük" sözcüğünün kökü "göz" ismidir.

Sözcüğün yapısını anlamak için anlamlı en küçük parçaya (köke) inilmelidir.

Eklerin işlevini analiz etmek

"göz" ismine gelen "-lük" eki, görme organından bir araç (gözlük) ismi türetmiştir.

Eğer ek, sözcüğün anlamını değiştiriyorsa bu bir yapım ekidir.

Sözcük yapısını sınıflandırmak

Yapım eki alan sözcük "türemiş sözcük" olarak sınıflandırılır.

Tanım gereği yapım eki almış her sözcük türemiş yapıdadır.

Anahtar Kavram

Türemiş Sözcük ve Yapım Eki

Tahmini Süre:45s

Soru 305Soru →

Zihnini bulandıran kuşkular dağılırken vaktin nasıl geçtiğini anlamamıştı. Gönlündeki bu ani ferahlık, ona yaşama sevincini yeniden hissettiriyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü daralması

Ünlü düşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz benzeşmesi

Ünsüz türemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü daralması dışında belirtilen tüm ses olayları bulunmaktadır.

Metinde ünlü daralması (a/e seslerinin ı/i/u/ü seslerine dönüşmesi) örneği bulunmamaktadır. Diğer tüm ses olayları metnin çeşitli yerlerinde mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin kök ve ek analizini yapın.

Sözcüklerin orijinal halleri ile ek almış halleri arasındaki farklar ortaya çıkar.

Ses olaylarını tespit etmek için kelimenin yalın halini bilmek gerekir.

Ünlü düşmesi olan sözcükleri belirleyin.

Zihin -> Zihnini, Vakit -> Vaktin, Gönül -> Gönlündeki örnekleri bulunur.

İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ses düşer.

Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesini kontrol edin.

Geç-tik-ini -> Geçtiğini (ç-t benzeşme, k-ğ yumuşama); Sevinç-i -> Sevincini (ç-c yumuşama).

Sert ünsüzlerin yan yana gelmesi benzeşme, sert ünsüzün ünlüyle yumuşaması ise yumuşamadır.

Ünsüz türemesini arayın.

His + Etmek -> Hissetmek sözcüğünde 's' türemesi tespit edilir.

Bazı birleşik fiillerde yardımcı eylemle birleşme sırasında ünsüz türemesi oluşur.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Düşme, Türeme, Benzeşme, Yumuşama, Daralma)

Soru 306Soru →

Vatandaşların resmi başvurularını değerlendiren (I) hangisi olursa olsun, (II) hiçbiri tarafsızlık ilkesinden ödün vermez. (III) Tüm memurlar, (IV) bizlere emanet edilen kamu kaynaklarını (V) ötekini de dışlamayan bir hassasiyetle kullanmakla yükümlüdür.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

III numaralı 'Tüm' sözcüğü sıfat görevinde kullanılmıştır.

Parçadaki III numaralı 'Tüm' sözcüğü, 'memurlar' isminin önüne gelerek onu miktar ve kapsam bakımından belirtmektedir. Bu durum sözcüğün belgisiz sıfat görevinde kullanıldığını gösterir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise doğrudan varlıkların veya şahısların yerini tuttuğu için zamir (adıl) kategorisindedir.

Adım Adım Çözüm

Numaralanmış sözcüklerin bir ismi mi nitelediği yoksa ismin yerini mi tuttuğu analiz edilir.

I, II, IV ve V numaralı sözcüklerin bir ismin yerini tuttuğu görülür.

Zamirler isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.

III numaralı 'Tüm' sözcüğünün kendisinden sonra gelen 'memurlar' ismiyle olan ilişkisi incelenir.

Sözcüğün ismi belirttiği tespit edilir.

İsimlerden önce gelerek onları miktar, işaret veya belirsizlik yönüyle belirten sözcükler sıfattır.

Anahtar Kavram

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir; sıfatlar ise isimlerden önce gelerek onları niteler veya belirtir.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yanına bir isim getirip getiremeyeceğinize veya sözcüğün çekim eki alıp almadığına bakın. 'Tüm' sözcüğü bu cümlede bir ismi belirttiği için sıfattır; eğer 'Tümü' şeklinde olsaydı zamir olurdu.

Tahmini Süre:45s

Soru 307Soru →

İsimlerin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden etkileyen sözcükler 'sıfat' (ön ad) görevindedir. Bu sözcükler ismi betimleyerek onun özelliğini bildiriyorsa 'niteleme sıfatı', ismi parmakla gösterircesine belirtiyorsa 'işaret sıfatı' olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem niteleme hem de işaret sıfatı bir arada kullanılmıştır?

Şu kırık masayı tamir etmek için usta çağırmamız gerekiyor.

Bu, yeni projenin en dikkat çekici noktası olarak belirlendi.

O, tehlikeli yollardan geçerken her zaman çok dikkatli davranırdı.

Şu binanın girişinde sabırlı bekleyen insanlara yardım edildi.

Onu eski bir kütüphanenin rafında tesadüfen bulmuştu.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu kırık masayı tamir etmek için usta çağırmamız gerekiyor.

Cevap

Şu kırık masayı tamir etmek için usta çağırmamız gerekiyor.

Doğru seçenek olan cümlede 'masa' ismi hem 'şu' sözcüğü ile işaret edilmiş (işaret sıfatı) hem de 'kırık' sözcüğü ile nitelenmiştir (niteleme sıfatı). Her iki sıfat türü de aynı ismi etkilemektedir.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki isimleri ve onları etkileyen sözcükleri tespit etmek.

'Masa' isminin önünde 'şu' ve 'kırık' sözcükleri yer almaktadır.

Sıfatları belirlemek için öncelikle hangi ismi etkilediklerini bulmak gerekir.

İşaret bildiren sözcüğün türünü belirlemek.

'Şu' sözcüğü 'masa' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır.

İşaret bildiren sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.

Niteleme bildiren sözcüğün görevini kontrol etmek.

'Kırık' sözcüğü 'masa' isminin bir özelliğini (durumunu) bildirdiği için niteleme sıfatıdır.

İsimlerin rengini, şeklini veya durumunu bildiren sözcükler niteleme sıfatı olarak görev yapar.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Niteleme ve İşaret) Ayırt Edilmesi

İpuçları

Cümledeki 'bu, şu, o' sözcüklerinin önündeki isme mi yoksa bir ismin yerine mi geldiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerden sonra gelen virgül kullanımı genellikle o sözcüğün zamir olduğunu gösterir.

Tahmini Süre:50s

Soru 308Soru →

Sıfatlar; isimleri niteleyen (niteleme sıfatı) ve belirten (belirtme sıfatı) olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Belirtme sıfatları da kendi içinde işaret, sayı, belgisiz ve soru sıfatı gibi alt dallara ayrılmaktadır. Bazı sözcükler ise cümledeki görevlerine göre sıfat, zamir veya zarf olarak kullanılabilmektedir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sıfatı, niteleme sıfatı, belgisiz sıfat ve sayı sıfatı türündeki sözcüklerin tamamı bir arada kullanılmıştır?

O, sessiz gecelerde derin hayaller kurarak bütün dertlerini bir kişiye anlatmayı tercih ederdi.

Güzel konuşan bu genç, her fırsatta çevresindekilere iki tavsiyede bulunarak onlara yol gösterirdi.

Şunu asla unutma; dürüst davranan insanlar her zaman iki kapıdan birini seçmek zorunda kalır.

Hızlıca öteki sokağa sapan bazı kişiler, üç saat sonra ellerinde dosyalarla geri döndüler.

Şu karşıdaki eski konakta üç aile, bazı akşamlar bahçede toplanıp eski günleri yad ederdi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu karşıdaki eski konakta üç aile, bazı akşamlar bahçede toplanıp eski günleri yad ederdi.

Cevap

Doğru seçenek; işaret sıfatı (şu, karşıdaki), niteleme sıfatı (eski), sayı sıfatı (üç) ve belgisiz sıfatın (bazı) bir arada kullanıldığı cümledir.

Doğru cevapta yer alan 'Şu karşıdaki' sözcükleri konak ismini işaret ettiği için işaret sıfatı, 'eski' sözcüğü konağın durumunu belirttiği için niteleme sıfatı, 'üç' sözcüğü ailenin miktarını belirttiği için sayı sıfatı ve 'bazı' sözcüğü akşam ismini belirsiz şekilde belirttiği için belgisiz sıfat görevindedir. Dört tür de eksiksiz mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki her bir sözcüğün türünü belirlemek.

Sözcüklerin isimleri mi yoksa fiil/fiilimsileri mi etkilediği analiz edildi.

Sıfatlar mutlaka bir ismin önüne gelerek onu nitelemeli veya belirtmelidir.

İşaret sıfatı ile işaret zamiri ayrımını yapmak.

'O', 'şunu', 'bunu' gibi sözcüklerin ismin yerini tuttuğu seçenekler elendi.

İşaret bildiren sözcük ismin yerini tutarsa zamir, ismi işaret ederse sıfat olur.

Niteleme sıfatı ile durum zarfı ayrımını yapmak.

'Güzel', 'hızlıca', 'dürüst' gibi sözcüklerin fiilimsiyi etkilediği durumlar elendi.

Niteleme sözcükleri ismi etkilerse sıfat, eylemi/eylemsiyi etkilerse zarf görevindedir.

Dört sıfat türünün de bulunduğu cümleyi teyit etmek.

'Şu', 'eski', 'üç' ve 'bazı' sözcüklerinin isimlerin önünde kullanıldığı belirlendi.

Soruda istenen dört farklı sıfat türünün aynı yapıda olması gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Sıfat Türleri ve Sözcük Türleri Arasındaki İşlevsel Farklar

Soru 309Soru →

Anadolu'nun (I) doğusu, kültürel zenginliğiyle bir tabloya (II) benziyor; (III) yeşil vadileri, (IV) sararan ovaları ve (V) morarmış heybetli dağlarıyla her mevsim farklı bir ruh sunuyor.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında kökü fiil olan tek sözcük 'doğusu' kelimesidir.

I numaralı 'doğusu' sözcüğünün kökü 'doğ-' fiilidir. Diğer tüm sözcüklerin kökü isim soyludur.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin köklerini tespit etme

I. doğ- (fiil), II. beniz (isim), III. yaş (isim), IV. sarı (isim), V. mor (isim)

Sözcüklerin yapısal analizini yapabilmek için en küçük anlamlı birim olan köklere ulaşılmalıdır.

Ses olaylarını analiz etme

II. beniz > benz- (ünlü düşmesi), III. yaş > yeş- (ünlü değişimi), IV. sarı > sar- (ünlü düşmesi)

Ses olayları kökün türünü belirlemeyi zorlaştırabilir, bu yüzden bu değişimler dikkate alınmalıdır.

Kök türlerini karşılaştırma

I numaralı sözcük fiil köklü, diğerleri isim köklüdür.

Soruda istenen 'farklı olan' kök türü bu karşılaştırma ile bulunur.

Anahtar Kavram

Sözcük kökleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre isim ve fiil kökleri olarak ikiye ayrılır.

Daha Fazla Pratik

Kök türlerini ayırt ederken sözcüğün en küçük parçasına '-mak/-mek' eki getirerek anlamlı olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 310Soru →

Şehre çöken sessizlik, aklındaki karmaşayı dindirmişti. Zannettiği o belirsiz korku, sabrının sonunda yerini huzura bıraktı; attığı her adımda geleceğe daha güvenle bakıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz benzeşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz türemesi

Ünlü daralması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralması bulunmamaktadır.

Metinde yer alan 'bakıyordu' kelimesinde ünlü daralması yoktur. Daralma olabilmesi için 'bekliyor' (bekle-yor) örneğindeki gibi fiil kök veya gövdesinin 'a/e' geniş ünlüleriyle bitmesi gerekir. 'Bak-' fiili ünsüzle bittiği için araya giren 'ı' sesi sadece bir yardımcı sestir.

Adım Adım Çözüm

Metindeki sözcüklerin köklerini ve eklerini ses olayları açısından analiz etme.

Şehir-e -> Şehre (Düşme), Akıl-ındaki -> Aklındaki (Düşme), Dindirmiş-di -> Dindirmişti (Benzeşme), Zan-ettiği -> Zannettiği (Türeme-Benzeşme-Yumuşama), Sabır-ının -> Sabrının (Düşme), At-dığı -> Attığı (Benzeşme-Yumuşama), Gelecek-e -> Geleceğe (Yumuşama).

Her bir kelimenin orijinal halini bilmek, uğradığı değişimi tespit etmeyi sağlar.

Fiil çekimlerindeki daralma ihtimallerini kontrol etme.

Bak-ı-yor-du kelimesindeki 'ı' sesi, ünsüzle biten kök ile -yor eki arasındaki yardımcı sestir.

Öğrenciler genellikle yardımcı ünlüleri ünlü daralması ile karıştırmaktadır.

Anahtar Kavram

Türkçede Ses Olayları ve Ünlü Daralması İstisnaları

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 311Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde yazım kurallarına uyulması, dilin nitelikli kullanımı ve kurumsal vakar açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Türkçenin doğru ve etkili kullanımını teşvik etmek amacıyla kamu kurumlarında düzenlenen eğitim seminerleri, personel arasındaki dil bilincini geliştirmeyi hedeflemektedir.

Kamu Denetçiliği Kurumu'na yapılan başvurular; idarenin her türlü eylem, işlem, tutum ve davranışını insan haklarına dayalı bir adalet anlayışı içinde inceler.

Avrupa Birliği'ne üyelik süreci çerçevesinde gerçekleştirilen reformlar, Türkiye'nin hukuk sisteminde ve idari yapısında önemli dönüşümlere kapı aralamıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nda yapılan son düzenlemeler, üniversitelerin idari işleyişine ve akademik kadro planlamasına dair yeni esaslar getirmiştir.

Kurumsal verimliliğin artırılması için teknolojik yeniliklerin yanı sıra tüm birimlerin iş birliği içinde hareket etmesi, hedeflere ulaşılmasını kolaylaştıracaktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu'na yapılan başvurular; idarenin her türlü eylem, işlem, tutum ve davranışını insan haklarına dayalı bir adalet anlayışı içinde inceler.

Cevap

Kamu Denetçiliği Kurumu'na yapılan başvurularla başlayan cümlede kurum adına getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması nedeniyle yazım yanlışı yapılmıştır.

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Kamu Denetçiliği Kurumu' bir anayasal kuruluş olduğu için bu isme getirilen yönelme durum ekinin kesme işareti kullanılmadan, kelimeye bitişik şekilde (Kurumuna) yazılması gerekmektedir. Bu kuralın bilinen tek istisnası 'Avrupa Birliği'dir.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki kurum, kuruluş ve kanun adlarına getirilen eklerin yazımını incelemek.

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken, kanun adlarına getirilen ekler ayrılır.

Resmî yazışma kurallarında kurum isimlerinin bütünlüğünü korumak temel bir ilkedir.

Seçeneklerdeki özel durumları (Türkçenin ve Avrupa Birliği'ne) değerlendirmek.

'Türkçenin' kelimesinde yapım ekinden sonra gelen ek ayrılmaz; 'Avrupa Birliği' ise kuralın istisnası olarak eklerin ayrıldığı tek kuruluştur.

Dil bilgisindeki istisnai kuralların ve yapım eki kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek.

Hatalı ifadeyi tespit etmek.

'Kamu Denetçiliği Kurumu'na' ifadesindeki kesme işareti yazım yanlışıdır.

Bir kamu kurumu adına getirilen yönelme durum ekinin kesme işareti kullanılmadan bitişik yazılması gereklidir.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kanun İsimlerine Getirilen Eklerin Yazımı

Soru 312Soru →

Bahçedeki (I)kazma işini bitiren (II)ekip, (III)yorgunluğunu (IV)soğuk bir (V)içecek ile atmaya çalıştı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin dil bilgisel özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

I. sözcük, bir nesnenin adı haline geldiği için kalıcı isim görevindedir.

II. sözcük, biçimce tekil olsa da bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.

III. sözcük, soyut bir kavramı karşılayan ve iyelik eki almış bir isimdir.

IV. sözcük, ismi niteleme göreviyle kullanıldığı için sıfat görevindedir.

V. sözcük, fiil kökünden türeyen ve bir varlığın adı olan kalıcı bir isimdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. sözcük, bir nesnenin adı haline geldiği için kalıcı isim görevindedir.

Cevap

Cümlede 'kazma işi' tamlamasında geçen sözcük, bir aletin adını değil, eylemin adını karşıladığı için isim-fiil (fiilimsi) görevindedir; kalıcı isim değildir.

Cümledeki 'kazma işi' ifadesinde 'kazma', eylemin gerçekleştirilme sürecini ve adını karşılamaktadır. Eğer 'Bahçedeki kazma kırıldı' denseydi kalıcı isim olurdu, ancak bu bağlamda isim-fiil (fiilimsi) olarak kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin bağlamdaki görevlerini belirleme

Kazma (eylem adı), Ekip (topluluk), Yorgunluk (duygu/durum), Soğuk (niteleme), İçecek (ürün adı)

Sözcüklerin türü cümledeki kullanımına göre değişebilir.

Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını kontrol etme

'Kazma' sözcüğü eylem anlamını koruduğu için fiilimsidir, 'içecek' ise tamamen bir varlığın adı olmuştur.

Fiilimsi eklerini alıp eylem anlamını yitiren sözcükler kalıcı isim kabul edilir.

Ek ve anlam özelliklerini inceleme

'Ekip' topluluk, 'yorgunluk' soyut ve türemiş, 'soğuk' ise ismi nitelediği için sıfattır.

İsimlerin sayı, oluş ve görev bakımından incelenmesi doğru sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür ve Özellik Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Kalıcı isimleri ayırt etmek için sözcüğün olumsuzunun (-ma/-me) yapılıp yapılamayacağına bakabilirsiniz. Fiilimsiler olumsuzluk eki alabilirken kalıcı isimlerde bu anlam bozulur.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 313Soru →

Türkçede 'hiçbir' sözcüğü belgisiz sıfat veya zamir görevinde kullanıldığında her zaman bitişik yazılan bir birleşik kelimedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu sözcüğün yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır?

Toplantıya katılan üyelerin hiçbirinin sunulan yeni projeye itirazı olmadı.

Sınav salonuna hiçbir adayın geçerli bir kimlik belgesi olmadan girmesine izin verilmez.

Daha önce yaptığımız araştırmalarda bu konuyla ilgili hiçbir belgeye rastlanmadı.

Kurumumuza iletilen başvuruların hiç biri eksik evrak nedeniyle geri çevrilmeyecektir.

Hiçbir kamu görevlisi, mevzuatta açıkça belirtilmeyen bir yetkiyi kullanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumumuza iletilen başvuruların hiç biri eksik evrak nedeniyle geri çevrilmeyecektir.

Cevap

'Kurumumuza iletilen başvuruların hiç biri...' ile başlayan cümlede 'hiç biri' sözcüğünün ayrı yazılması yanlıştır; bu sözcük her zaman bitişik yazılmalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'hiçbir' sözcüğü ve onun iyelik eki almış hali olan 'hiçbiri', her zaman bitişik yazılan birleşik kelimelerdir. Başvuruların hiç biri şeklinde ayrı yazılan ifade bu kuralı ihlal ettiği için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki 'hiçbir' ve 'hiçbiri' sözcüklerini tespit edin.

Seçeneklerde yer alan belgisiz sözcükler belirlenmiştir.

Yazım kuralının uygulanacağı hedef sözcüklerin bulunması gerekir.

'Hiçbir' sözcüğünün kalıplaşmış bir birleşik kelime olduğu kuralını hatırlayın.

Sözcüğün her durumda bitişik yazılması gerektiği bilgisine ulaşılır.

Doğru yazım kuralını belirlemek hatayı tespit etmeyi sağlar.

Sözcüğün kurala aykırı olarak 'hiç biri' şeklinde ayrı yazıldığı cümleyi işaretleyin.

Hatalı kullanımın olduğu seçenek belirlenmiştir.

Soru kökünde istenen yazım yanlışının tespiti tamamlanır.

Anahtar Kavram

Birleşik Sözcüklerin Yazımı

Tahmini Süre:45s

Soru 314Soru →

Kamu kurumlarındaki resmî yazışmalarda ve raporlamalarda dilin dil bilgisi kurallarına uygun kullanımı, ifadelerin netliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda hazırlanan metinler incelendiğinde, sözcüklerin türlerine göre doğru görevde kullanılması beklenir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir (adıl) türünde bir sözcük kullanılmamıştır?

Şunların sistemli bir biçimde tasnif edilmesi, kurumsal hafızanın korunması açısından elzemdir.

Bazı birimlerin yıllık faaliyet raporlarını henüz tamamlamadığı yapılan denetimlerde gözlemlenmiştir.

Hazırlanan projelerin hangisinin daha verimli olduğu konusunda ilgili uzmanlardan teknik görüş alınacak.

Kendi sorumluluk sahasındaki gelişmeleri raporlayan uzman, mevzuattaki son değişiklikleri de not etti.

Herkes, sınav başvurusu sırasında istenen belgeleri mesai bitimine kadar ona ulaştırmak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazı birimlerin yıllık faaliyet raporlarını henüz tamamlamadığı yapılan denetimlerde gözlemlenmiştir.

Cevap

İçerisinde belgisiz sıfat ('Bazı') bulunmasına rağmen herhangi bir zamir içermeyen 'Bazı birimlerin yıllık faaliyet raporlarını henüz tamamlamadığı yapılan denetimlerde gözlemlenmiştir.' cümlesidir.

Doğru olan seçenekte 'Bazı' sözcüğü 'birimlerin' ismini belirten bir belgisiz sıfattır. Cümlenin geri kalanında ('yıllık', 'faaliyet', 'raporlarını', 'henüz', 'tamamlamadığı', 'yapılan', 'denetimlerde', 'gözlemlenmiştir') ismin yerini tutan herhangi bir sözcük (zamir) bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sözcükleri tek tek inceleyerek ismin yerini tutan ifadeleri belirleyin.

Cümlelerde 'Şunların', 'hangisinin', 'Kendi', 'Herkes' ve 'ona' gibi sözcüklerin ismin yerini tuttuğu görüldü.

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir ve cümlede isim gibi işlev görürler.

İşaret ve belgisiz sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.

İkinci cümlede 'Bazı' sözcüğünün 'birimler' ismini nitelediği, dolayısıyla sıfat olduğu tespit edildi.

Bir ismi niteleyen veya belirten sözcükler zamir değil, sıfat görevindedir.

Seçenekler arasında hiçbir zamir türü (şahıs, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük) barındırmayan cümleyi teyit edin.

Diğer tüm seçeneklerde en az bir zamir bulunurken, ikinci cümlede sadece sıfat ve isim soylu diğer türler bulunmaktadır.

Sorunun doğru yanıtı, zamir içermeyen seçenektir.

Anahtar Kavram

Zamirler (Adıllar) ve Sıfatlarla Karıştırılan Belirtme Grupları

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki sözcüklerin yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer bir sözcüğün yerine 'müdür', 'dosyalar', 'Ankara' gibi somut bir isim getirebiliyorsanız o sözcük zamirdir. Sıfatlar ise bir ismi nitelediği için isimle birlikte kullanılmak zorundadır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 315Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismin yerini tuttuğunda işaret zamiri, bir ismi nitelediğinde ise işaret sıfatı olur. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bu" sözcüğü işaret zamiri görevinde kullanılmıştır?

Bu sorunun cevabını henüz kimse tam olarak bulamadı.

Bu, çocukluğumdan beri sakladığım en değerli oyuncağımdı.

Bu evrakları imzalamak için en kısa sürede ofise uğramanız gerekiyor.

Bu projede senin gibi deneyimli bir arkadaşla çalışmak benim için büyük bir zevk.

Bu filmi geçen hafta sinemada izleme fırsatı buldum.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu, çocukluğumdan beri sakladığım en değerli oyuncağımdı.

Cevap

"Bu" sözcüğünün bir ismin yerini tutarak işaret zamiri olarak kullanıldığı cümle, çocukluktan kalan değerli bir eşyadan bahsedilen ifadedir.

Çocukluktan kalan değerli bir eşyadan bahsedilen cümlede "bu" sözcüğü, arkasından gelen bir ismi nitelememiş; aksine o eşyanın yerini işaret yoluyla tutmuştur. Sözcükten sonra virgül kullanılması da onun bir ismi niteleyen sıfat değil, bağımsız bir zamir olduğunu gösteren önemli bir ipucudur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerde geçen "bu" sözcüklerini ve bu sözcüklerin hangi kelimelerle ilişkili olduğunu belirleyin.

Tüm seçeneklerde "bu" sözcüğü bulunmaktadır.

Kelime türünü belirlemek için bağlam analizi gereklidir.

"Bu" sözcüğünün bir ismi işaret edip nitelemediğini (sıfat) yoksa bir ismin yerini mi tuttuğunu (zamir) kontrol edin.

Dört seçenekte ismin önünde yer alırken, bir seçenekte ismin yerini tutmaktadır.

İşaret zamiri ile işaret sıfatı arasındaki temel ayrım budur.

İsmin yerini tutan ve bir varlığı işaret eden kullanımı doğru cevap olarak belirleyin.

Çocukluk oyuncağından bahseden cümlede "bu" sözcüğünün zamir olduğu kesinleşir.

Bu cümlede "bu" sözcüğü doğrudan bir varlığın adını karşılamaktadır.

Anahtar Kavram

İşaret zamirleri, varlıkların adını söylemeden onları işaret ederek yerini tutan sözcüklerdir.

İpuçları

"Bu" sözcüğünden sonra bir isim gelip gelmediğine bakın.

Eğer "Hangi?" sorusunu önündeki isme sorabiliyorsanız o kelime sıfattır.

"Bu" kelimesinin yerine "bu eşya" veya "bu durum" gibi bir tamlama getirebiliyorsanız o kelime zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirlerinin çoğul hallerini (bunlar, şunlar, onlar) içeren cümleleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Örneğin; "Oyuncak, çocukluğumdan beri..." diyebiliyorsanız o sözcük zamirdir.

Tahmini Süre:45s

Soru 316Soru →

Geçmişteki (I) yanlışlıklardan ders çıkarırken (II) beslendiğimiz fikir dünyası, zamanla yeni bir yön kazanır. Bazen (III) yalnızlık içinde (IV) sızlanırken aslında ruhsal olarak çoktan (V) ilerlemiştik.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Parçada numaralanmış sözcüklerden beşincisi olan 'ilerlemiştik' sözcüğü gövdeden türemiş değildir.

Doğru cevap olan beşinci sözcüğün kökü 'ileri' ismidir. Bu sözcük sadece '-le' yapım ekini alarak gövde durumuna gelmiştir. Üzerine gelen diğer ekler (-miş, -ti, -k) çekim eki olduğu için sözcük gövdeden türemiş sayılmaz. Gövdeden türemiş olmak için bir sözcüğün en az iki yapım eki alması şarttır.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etmek

I. yanıl-ış-lık, II. besi-le-n-dik, III. yalın-ız-lık, IV. sızı-la-n-ken, V. ileri-le-miş-ti-k.

Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı doğru yapılmalıdır.

Yapım eklerini saymak

I, II, III ve IV numaralı sözcüklerde en az iki yapım eki varken, V numaralı sözcükte sadece bir tane (-le) yapım eki vardır.

Bir sözcüğün 'gövdeden türemiş' olması için en az iki yapım eki almış olması (yani bir gövdeye tekrar yapım eki gelmesi) gerekir.

Çekim eklerini elemeye dahil etmemek

V numaralı sözcükteki '-miş' (duyulan geçmiş zaman), '-ti' (ek-fiil hikaye) ve '-k' (şahıs) ekleri çekim ekidir.

Çekim ekleri sözcüğün türetilme sürecine (gövdeden türeme) katkı sağlamaz.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük (Kök + Yapım Eki + Yapım Eki)

Soru 317Soru →

Türkçede adıllar, cümlede üstlendikleri anlamsal ve yapısal rollere göre farklı sınıflara ayrılırlar. Kimi adıllar doğrudan bir kişinin yerini tutarken, kimileri varlıkları işaret ederek temsil eder, bazıları ise belirsizlik bildirerek ismin yerini karşılar. Bu sözcüklerin sıfatlarla karıştırılmaması, cümledeki görevlerinin doğru tespit edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret adılı, kişi adılı ve belgisiz adıl türündeki sözcüklerin tamamına yer verilmiştir?

Sizin hazırladığınız bu raporun birçoğunu kimse henüz görmemişken şunları da heyete sunmalıyız.

Bu durumun bazı yönlerini kendi içimizde tartışsak da herkes sonunda ortak bir karara varacaktır.

Herkes şu konuda hemfikir olsa da o, her zamanki gibi toplantıda kendi fikirlerini savundu.

Onların bu başarısı hepimizi gururlandırsa da öteki projelerin de titizlikle tamamlanması gerekiyor.

Şu masadaki belgeleri bana uzatırsan ötekileri de hızlıca dosyalamaya başlayabilirim.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizin hazırladığınız bu raporun birçoğunu kimse henüz görmemişken şunları da heyete sunmalıyız.

Cevap

Doğru yanıt, kişi adılı (Sizin), belgisiz adıl (birçoğunu, kimse) ve işaret adılının (şunları) bir arada kullanıldığı seçenektir.

Doğru seçenek olan cümlede üç farklı adıl türü de mevcuttur: 'Sizin' şahıs zamiri, 'birçoğunu' ve 'kimse' belgisiz zamir, 'şunları' ise işaret zamiri görevindedir. Cümledeki 'bu' sözcüğü ise 'rapor' ismini belirttiği için sıfat görevinde kalarak çeldirici bir unsur oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki adıl soylu sözcükleri tespit etme

Cümlede 'Sizin', 'birçoğunu', 'kimse' ve 'şunları' sözcükleri isimlerin yerini tutmaktadır.

Zamirler (adıllar) isimlerin yerini tutan sözcüklerdir; bu sözcükler isim çekim eklerini alabilirler.

Tespit edilen adılların türlerini belirleme

Sizin (kişi adılı), birçoğunu (belgisiz adıl), kimse (belgisiz adıl), şunları (işaret adılı).

Sizin sözcüğü bir şahsı, birçoğunu ve kimse sözcükleri belirsiz varlıkları, şunları sözcüğü ise varlıkları işaret ederek temsil etmektedir.

Sıfat ve adıl ayrımını kontrol etme

'bu rapor' tamlamasındaki 'bu' sözcüğü sıfat, 'şunları' sözcüğü ise çekim eki alarak ismin yerini tuttuğu için adıldır.

İşaret ve belgisiz sözcükler bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa adıl olur.

Anahtar Kavram

Adılların (zamirlerin) türleri ve sıfatlarla olan temel farkları

Daha Fazla Pratik

Adıl türlerini ayırt ederken sözcüğün çekim eki alıp almadığına ve bir ismi niteleyip nitelemediğine dikkat ederek benzer sorularla pratik yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 318Soru →

Eğitim seminerine katılan uzmanlar, (I) şunun altını çizdiler: (II) Bazı yöntemler (III) birçoğumuz için yeni olsa da (IV) öteki kurumlarla olan iş birliğimiz sayesinde (V) herkes kısa sürede sürece uyum sağlayacaktır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangileri 'adıl' (zamir) görevinde kullanılmamıştır?

I ve II

II ve III

II ve IV

III ve V

IV ve V

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IV

Cevap

Doğru yanıt, 'Bazı' ve 'öteki' sözcüklerinin zamir değil sıfat görevinde kullanıldığını belirten seçenektir.

Parçadaki II numaralı 'Bazı' sözcüğü 'yöntemler' ismini belgisiz yönden belirttiği için belgisiz sıfattır. IV numaralı 'öteki' sözcüğü ise 'kurumlar' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Bu iki sözcük bir ismin yerini tutmadıkları için adıl (zamir) değildir.

Adım Adım Çözüm

Sözcüklerin cümlede bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol etme

I numaralı 'şunun', III numaralı 'birçoğumuz' ve V numaralı 'herkes' bir ismin yerini tutmaktadır; II numaralı 'Bazı' ve IV numaralı 'öteki' ise önündeki isimleri (yöntemler, kurumlar) etkilemektedir.

Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimleri niteler veya belirtir.

Zamir ve sıfat türlerini ayrıştırma

I işaret zamiri, III belgisiz zamir, V belgisiz zamirdir. II belgisiz sıfat, IV ise işaret sıfatıdır.

Sözcüğün türünü belirlemek için cümlede üstlendiği işlevi tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı

Tahmini Süre:50s

Soru 319Soru →

Türkçede bir sözcük, en az bir yapım eki alarak gövde durumuna geldikten sonra bu gövdenin üzerine tekrar yapım ekleri alabilir. Bu şekilde oluşmuş sözcüklere "gövdeden türemiş sözcük" denir. Gövdeden türemiş sözcükler de diğer kelimeler gibi çeşitli çekim eklerini alabilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem gövdeden türemiş hem de iyelik (aitlik) eki almış bir sözcük kullanılmıştır?

Bilim insanının engin bilgisi, genç araştırmacılara her zaman ışık tutuyordu.

Genç sporcu, uzun süren antrenmanlar sonunda hedefine başarıyla ulaştı.

Sanatçının eserlerindeki seçiciliği, her cümlede kendini hissettiren bir titizliğin ürünüdür.

İstasyonda bekleyen yolcular, trenin gecikeceği haberini alınca oldukça üzüldüler.

Kütüphane görevlisi, kitaplıktaki dosyaları türlerine göre tek tek tasnif etti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının eserlerindeki seçiciliği, her cümlede kendini hissettiren bir titizliğin ürünüdür.

Cevap

Doğru cevap olan cümlede geçen 'seçiciliği' sözcüğü hem gövdeden türemiş bir yapıya sahiptir hem de üçüncü tekil şahıs iyelik eki almıştır.

Cümledeki 'seçiciliği' sözcüğü incelendiğinde; 'seç-' fiil köküne önce '-ici' (fiilden isim yapım eki) getirilerek gövde oluşturulmuş, ardından bu gövdeye '-lik' (isimden isim yapım eki) getirilerek gövdeden türeme gerçekleşmiştir. Sözcüğün sonundaki '-i' eki ise 'sanatçının seçiciliği' tamlamasını kuran iyelik ekidir.

Adım Adım Çözüm

Sözcüğün kökünü ve yapısını belirleme

Sözcüğün kökü 'seç-' fiilidir. 'Seç-ici' haline gelerek ilk yapım ekini almış ve gövde olmuştur.

Gövdeden türemiş sözcüğü bulmak için önce kökü ve ilk yapım ekini saptamak gerekir.

İkinci yapım ekini kontrol etme

'Seçici' gövdesi üzerine '-lik' eki gelerek 'seçicilik' sözcüğü oluşmuştur.

Gövdenin üzerine gelen ikinci yapım eki, sözcüğü 'gövdeden türemiş' yapar.

Çekim ekini (iyelik eki) analiz etme

'Sanatçının seçiciliği' ifadesinde, sözcüğün sonundaki '-i' eki, bir varlığın kime/neye ait olduğunu bildiren iyelik ekidir.

Soruda istenen ikinci şart olan iyelik ekinin varlığı doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük ve İyelik Ekleri

Daha Fazla Pratik

Sözcük yapısı sorularında kök, gövde ve ek ayrımı yaparken özellikle ses olaylarının (ünlü düşmesi gibi) kökü gizleyebileceğini unutmayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 320Soru →

Kıvrılan yolların sonunda, ufukta kaybolan şehre dalarak geçmişin izlerini arıyordu. Göğsündeki o eski sızının dindiğini anlıyor ancak kimseye bunu söyleyemiyordu. Gittikçe kararan hava, içindeki umudu da beraberinde götürüyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Ünlü düşmesi

Ünsüz yumuşaması

Ünsüz benzeşmesi

Ünlü daralması

Ünsüz türemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.

Metindeki tüm kelimeler incelendiğinde; 'kıvrılan' ve 'şehre'de ünlü düşmesi, 'dindiğini' ve 'umudu'da ünsüz yumuşaması, 'ufukta' ve 'gittikçe'de ünsüz benzeşmesi, 'arıyordu' ve 'anlıyor'da ünlü daralması örnekleri açıkça görülmektedir. Ancak metinde herhangi bir sözcükte ünsüz türemesi (örneğin: hissetmek, sırrı, reddetmek) bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Ünlü düşmesi örneklerini belirle.

kıvır-ılan > kıvrılan, şehir-e > şehre, göğüs-ündeki > göğsündeki, kara-ar-an > kararan kelimelerinde düşme mevcuttur.

Kelime türetilirken veya çekimlenirken orta hecedeki dar ünlünün düşmesi ses olayıdır.

Ünsüz yumuşaması örneklerini tespit et.

din-dik-ini > dindiğini (k > ğ), umut-u > umudu (t > d) kelimelerinde yumuşama vardır.

Sert ünsüzle biten kelimeye ünlüyle başlayan ek geldiğinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşmesidir.

Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) örneklerini bul.

ufuk-da > ufukta, git-dik-ce > gittikçe kelimelerinde benzeşme gerçekleşmiştir.

Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan ek geldiğinde ekin başındaki sesin sertleşmesidir.

Ünlü daralması örneklerini incele.

ara-yor > arıyor, anla-yor > anlıyor, söyle-me-yor > söyleyemiyor kelimelerinde daralma vardır.

A veya e geniş ünlüleri ile biten fiillere -yor eki geldiğinde bu ünlülerin ı, i, u, ü dar ünlülerine dönüşmesidir.

Ünsüz türemesi varlığını kontrol et.

Metnin tamamı tarandığında ikizleşme (türeme) yoluyla oluşmuş bir kelime görülmemiştir.

Metinde bu ses olayının örneği bulunmadığı için doğru cevap budur.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 16 / 42Sonraki

Dil Bilgisi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap