Soru

Zorluk: Çok kolaySözcükte Yapı

Türkçede sözcük köklerine eklenerek onlardan yeni anlamlı sözcükler türeten eklere "yapım eki" denir. Yapım eki almış sözcüklere ise "türemiş sözcük" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir sözcük kullanılmıştır?

  1. A
    Sınıfın kapısı kilitliydi.
  2. Babam yeni bir gözlük aldı.Cevap
  3. C
    Masanın ayağı aniden kırıldı.
  4. D
    Defterin sayfası tertemizdi.
  5. E
    Kalemin ucu yazarken kırıldı.

Cevap

Yeni bir gözlük aldım ifadesindeki "gözlük" sözcüğü türemiş bir sözcüktür.
Doğru seçenekte yer alan "gözlük" sözcüğü, "göz" isim köküne getirilen "-lük" yapım ekiyle oluşturulmuştur. Bu ek, kökün anlamını tamamen değiştirerek yeni bir nesne ismi oluşturduğu için sözcük türemiş yapıdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini belirlemek
"Gözlük" sözcüğünün kökü "göz" ismidir.
Sözcüğün yapısını anlamak için anlamlı en küçük parçaya (köke) inilmelidir.
2
Eklerin işlevini analiz etmek
"göz" ismine gelen "-lük" eki, görme organından bir araç (gözlük) ismi türetmiştir.
Eğer ek, sözcüğün anlamını değiştiriyorsa bu bir yapım ekidir.
3
Sözcük yapısını sınıflandırmak
Yapım eki alan sözcük "türemiş sözcük" olarak sınıflandırılır.
Tanım gereği yapım eki almış her sözcük türemiş yapıdadır.

Anahtar Kavram

Türemiş Sözcük ve Yapım Eki
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla