Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 321Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu eski binanın restorasyonu nihayet tamamlandı.

Cevap

Şu eski binanın restorasyonu nihayet tamamlandı cümlesinde 'bina' sözcüğü hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'şu eski bina' tamlamasında 'bina' ismi; rengini, biçimini veya durumunu bildiren 'eski' niteleme sıfatını ve onu işaret yoluyla belirten 'şu' işaret (belirtme) sıfatını birlikte almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İsimleri ve onları niteleyen/belirten sözcükleri tespit et.
'Bina' sözcüğünün önünde 'şu' ve 'eski' kelimeleri bulunmaktadır.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden tamamlar.
2
Sözcüklerin türlerini belirle.
'Eski' sözcüğü nasıl bina? sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatıdır. 'Şu' sözcüğü ise ismi işaret yoluyla belirttiği için işaret (belirtme) sıfatıdır.
Bir ismin hem özelliğini (niteleme) hem de işaret, sayı, belgisizlik veya soru yönünü (belirtme) bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Sıfatlar (Ön Adlar)
Tahmini Süre:45s
Soru 322Soru →

Türkçede sıfatlar, isimleri çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu geniş bahçe, mahalledeki çocukların en sevdiği oyun alanıdır.

Cevap

Doğru cevap, bir ismin hem işaret sıfatı hem niteleme sıfatı aldığı 'Bu geniş bahçe...' ile başlayan ifadedir.
Doğru seçenekte, 'bahçe' ismi kendisinden önce gelen 'bu' sözcüğü ile işaret edilmiş (belirtme sıfatı), 'geniş' sözcüğü ile de fiziksel bir özelliği yönünden nitelenmiştir (niteleme sıfatı). Dolayısıyla aynı isim her iki türden sıfatı da bünyesinde barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sözcükleri tespit edin.
İsimler ve onları etkileyen sözcükler belirlendi.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onu nitelemeli veya belirtmelidir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o vb.) bir ismi işaret edip etmediğini kontrol edin.
İşaret sıfatı ile işaret zamiri ayrımı yapıldı.
İşaret sözcüğü bir ismin yerini tutuyorsa zamir, ismi etkiliyorsa sıfattır.
3
Niteleme bildiren sözcüklerin bir ismi mi yoksa eylemi mi nitelediğini inceleyin.
Niteleme sıfatı ile durum zarfı ayrımı yapıldı.
Nasıl sorusu isme sorulursa niteleme sıfatı, fiile/fiilimsiye sorulursa zarf bulunur.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Ön Adların) İşlevleri ve Diğer Sözcük Türlerinden Ayrımı
Tahmini Süre:50s
Soru 323Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismin yerini tutarsa "işaret zamiri", bir ismin önüne gelerek onu işaret ederse "işaret sıfatı" olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunları daha sonra incelemek üzere arşive kaldırdık.

Cevap

İşaret bildiren sözcüğün bir ismin önüne gelmeyip doğrudan ismin yerini tuttuğu 'şunları' kelimesinin kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Doğru seçenekte kullanılan 'şunları' sözcüğü, herhangi bir ismi belirtmeden doğrudan nesnelerin yerini işaret yoluyla tutmuştur. Ek alabilmesi ve bir ismi nitelememesi bu sözcüğün işaret zamiri olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükler (şu, o, bu, öteki, şunları) belirlenir.
Belirlenen sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediği kontrol edilir.
Zamir ve sıfat ayrımını yapabilmek için sözcüğün cümledeki görevi esastır.
2
Dört seçenekteki işaret sözcüklerinin bir ismin (dosya, rapor, proje, evrak) önüne geldiği, bir seçenekte ise ismin yerini tuttuğu saptanır.
Dört cümle sıfat, bir cümle zamir içerir.
Sıfatlar ismi niteler veya belirtir, zamirler ise ismin yerini tutar.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile kişi zamirlerini (özellikle 'o' ve 'onlar' sözcükleri için) karıştırmamaya dikkat ediniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 324Soru →

"Alnındaki terleri silip önündeki ekmeği yemişti; kendisine yapılan haksızlıkları sonunda affetti."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümlede herhangi bir ünlü daralması örneği bulunmamaktadır.
Metin incelendiğinde; "alnındaki" kelimesinde ünlü düşmesi (alın-ı), "ekmeği" kelimesinde ünsüz yumuşaması (ekmek-i), "yemişti" ve "affetti" kelimelerinde ünsüz benzeşmesi (sertleşme), "affetti" kelimesinde ise ayrıca ünsüz türemesi görülmektedir. Ancak metinde geniş ünlülerin (a, e) daralarak ı, i, u, ü seslerine dönüştüğü bir ünlü daralması örneği yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki kelimeleri tek tek inceleyerek ses olaylarını tespit edin.
"Alnındaki" sözcüğünde "alın" kökündeki ünlünün düştüğü görülür.
Ünlü düşmesini belirlemek için kelimenin köküne bakılmalıdır.
2
Yumuşama ve benzeşme örneklerini kontrol edin.
"Ekmeği" (ekmek-i) yumuşama, "yemişti" (yemiş-ti) ise benzeşme örneğidir.
Eklerin köklerle birleşirken uğradığı değişimleri analiz etmek gerekir.
3
Ünsüz türemesi olup olmadığını inceleyin.
"Affetti" (af+etmek) kelimesinde bir ünsüzün türediği tespit edilir.
Bazı birleşik fiillerde ses türemesi meydana gelir.
4
Ünlü daralması (a/e seslerinin daralması) olup olmadığını kontrol edin.
Cümlede "-yor" eki veya daralmaya uğramış bir kök (de-, ye- gibi) bulunmamaktadır.
Metinde daralma kuralına uyan bir sözcük yoktur.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ünlü ve Ünsüz Olayları)

Alternatif Yöntem

Kelime köklerini eklerinden ayırarak (alın-ı, ekmek-i, af-et-, ye-miş-di) aradaki ses farklarını hızlıca görebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 325Soru →

Türkçede sıfatlar, isimleri durum, renk, biçim yönünden niteleyebileceği gibi işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden de belirtebilir. Bazı durumlarda bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu zorlu yolculuk, hepimiz için unutulmaz bir deneyim oldu.

Cevap

İsmin hem niteleme hem de belirtme sıfatı aldığı cümle 'Bu zorlu yolculuk, hepimiz için unutulmaz bir deneyim oldu.' cümlesidir.
Doğru seçenekte yer alan 'bu zorlu yolculuk' tamlamasında, 'yolculuk' ismi 'bu' sözcüğü ile işaret edilmiş (belirtme sıfatı), 'zorlu' sözcüğü ile de durum yönünden nitelenmiştir (niteleme sıfatı). Cümledeki 'unutulmaz bir deneyim' tamlamasında da aynı durum söz konusudur; 'deneyim' ismi hem nitelenmiş hem de belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin önüne gelen sözcükleri tespit edin.
İsimlerin önünde onları niteleyen veya belirten sözcükler aranır.
Sıfatların temel görevi isimlerin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden etkilemektir.
2
Belirlenen sözcüklerin türünü (niteleme mi yoksa belirtme mi) ayırt edin.
'Nasıl?' sorusuna cevap verenler niteleme; işaret, sayı, belgisizlik bildirenler belirtme sıfatıdır.
Soruda her iki sıfat türünün aynı isim üzerinde toplanması istenmektedir.
3
Bir ismin önünde her iki türden de sıfatın bulunduğu seçeneği onaylayın.
'Yolculuk' isminin önünde 'bu' (belirtme) ve 'zorlu' (niteleme) sıfatları tespit edilir.
Bu yapı soruda verilen tanıma tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Sıfatların bir ismi aynı anda hem niteleme hem de belirtme yönüyle etkilemesi.
Soru 326Soru →

Ofiste tüm hazırlıklar tamamlanmıştı ( ) sunum dosyaları ( ) raporlar ve grafikler ( ) ancak eksik olan tek bir şey vardı ( ) kurul üyelerinin toplantı salonuna gelmesi ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( : ) ( , ) ( ; ) ( : ) ( . )

Cevap

Cümlede sırasıyla iki nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta ve nokta kullanılmalıdır.
Cümlede örnek verilecek ifadeden sonra 'iki nokta', eş görevli kelimeler arasında 'virgül', kendi içinde virgül bulunan bölümleri ayırmak için 'noktalı virgül', kendisiyle ilgili açıklama yapılacak ifadeden sonra 'iki nokta' ve tamamlanan yargının sonunda 'nokta' kullanımı Türk Dil Kurumu kurallarına tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Örnekleme öncesini belirleme
iki nokta (:)
'Tamamlanmıştı' sözcüğünden sonra malzemeler örnek olarak sıralandığı için iki nokta konur.
2
Eş görevli ögeleri ayırma
virgül (,)
'Sunum dosyaları' ve 'raporlar' eş görevli sözcük öbekleri oldukları için aralarına virgül konur.
3
Karmaşık cümle yapısını bölme
noktalı virgül (;)
Önceki bölüm kendi içinde virgül içerdiği için 'ancak' bağlacıyla başlayan yeni ana bölüme geçişte noktalı virgül tercih edilir.
4
Açıklama öncesini belirleme
iki nokta (:)
'Tek bir şey vardı' denilerek bu şeyin ne olduğu açıklandığı için iki nokta konur.
5
Cümleyi sonlandırma
nokta (.)
Yargı tamamlandığı için cümlenin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Örnekleme ve açıklama cümlelerinde iki nokta kullanımı ile sıralı gruplarda noktalı virgül hiyerarşisi.
Soru 327Soru →

Türkçede zamirler (adıllar); şahıs, işaret, belgisiz, soru ve dönüşlülük zamiri olmak üzere çeşitli türlere ayrılır. Kimi durumlarda bu sözcüklerin, isimleri niteleyen ya da belirten sıfatlarla karıştırılması hatalı çıkarımlara yol açabilmektedir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, karşısında verilen zamir türüne örnek bir kullanım yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hangi birimin bu konuda yetkili olduğu hususunda idari bir tereddüt yaşanmaktadır. (Soru Zamiri)

Cevap

'Hangi birimin...' şeklinde başlayan cümlede kullanılan 'Hangi' sözcüğü soru zamiri değil, soru sıfatıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'Hangi' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'birim' ismini soru yoluyla belirttiği için dil bilgisi bakımından 'soru sıfatı' görevindedir. Bir sözcüğün soru zamiri olabilmesi için bir ismin yerini doğrudan tutması gerekir (Örneğin: 'Hangisi bu konuda yetkili?'). Bu nedenle bu cümlenin karşısındaki 'Soru Zamiri' ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde vurgulanan sözcüklerin cümle içindeki dil bilgisel görevlerini analiz etmek.
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu (zamir) yoksa bir ismi mi belirttiği (sıfat) incelenir.
Zamirler isimlerin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
2
A'da 'sizlerin' (kişi), C'de 'kendimize' (dönüşlülük), D'de 'ötekini' (işaret), E'de 'birçoğu' (belgisiz) zamir görevindedir. Ancak B'de 'Hangi' sözcüğü 'birim' ismini belirttiği için sıfattır.
Zamir ve sıfat arasındaki temel fark, sözcüğün bir isimle birlikte kullanılıp kullanılmadığıdır.
3
Tespit edilen türü, seçeneklerin yanındaki açıklamalarla karşılaştırarak yanlış olan eşleştirmeyi belirlemek.
B seçeneğindeki 'Soru Zamiri' eşleştirmesinin hatalı olduğu saptanır.
Soru zamiri olması için sözcüğün 'Hangisi' şeklinde bir ismin yerini tutması gerekirdi.

Anahtar Kavram

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir; sıfatlar ise isimleri niteler veya belirtir.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir isim getirerek kontrol edebilirsiniz. 'Hangi birim' yerine 'A birimi' dediğinizde, getirdiğiniz isim (A) hala bir sıfat görevindeyse orijinal sözcük de sıfattır. Ancak 'Kimin' yerine 'Ali'nin' getirdiğinizde Ali doğrudan bir ismin yerini tutuyorsa sözcük zamirdir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 328Soru →

Kamu personeli seçiminde (I) kimin ne zaman atanacağı kararlaştırılırken (II) hepsinin öz geçmişi titizlikle incelendi. (III) Öbürüyle benzer nitelikler taşıyan (IV) hangi adayın mülakata çağrılacağı konusu (V) bizleri bir süre düşündürdü.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü sırada yer alan 'hangi' sözcüğü zamir değil, sıfat görevindedir.
Parçadaki dördüncü sözcük olan 'hangi', kendisinden hemen sonra gelen 'aday' ismini soru yoluyla belirttiği için soru sıfatı görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için ismin yerini tutması gerekir; ancak burada sözcük ismin önünde yer alarak sıfat işlevi kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki görevlerini analiz et.
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi nitelediği belirlenir.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
2
Dördüncü sözcüğün 'aday' ismiyle olan ilişkisini incele.
'Hangi' sözcüğünün kendisinden sonra gelen 'aday' ismini soru yönüyle belirttiği görülür.
Bir ismi soru yoluyla belirten sözcükler soru sıfatı kategorisine girer.
3
Diğer numaralanmış sözcüklerin türlerini teyit et.
I (Soru zamiri), II (Belgisiz zamir), III (İşaret zamiri) ve V (Şahıs zamiri) olarak doğrulanır.
Bu sözcüklerin tamamı bir ismin yerini tutma görevini üstlenmiştir.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İşaret ve belgisiz sözcüklerin çekim eki aldıklarında genellikle zamir, almadıklarında ve bir ismi belirttiklerinde ise sıfat olduklarını unutmayın.
Tahmini Süre:55s
Soru 329Soru →

Ayrılık vaktidir şimdi bu sessiz limanda,
Ruhum hüzünlü bir şarkıyı söylüyor.
Yüreğin sızısı her an derinleştiğinde,
Gönül kadere boyun eğip bekliyor.

Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Dizelerde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünlü daralması örnekleri bulunurken, ünsüz türemesi örneği yer almamaktadır.
Dizeler dikkatle incelendiğinde; 'ayrılık' ve 'vaktidir' kelimelerinde ünlü düşmesi, 'yüreğin' ve 'derinleştiğinde' kelimelerinde ünsüz yumuşaması, 'derinleştiğinde' kelimesinin ekinde ünsüz benzeşmesi, 'söylüyor' ve 'bekliyor' kelimelerinde ise ünlü daralması tespit edilmektedir. Ancak metnin hiçbir yerinde ünsüz türemesi (örneğin: hissetmek, sırrı, hakkı) bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesini tespit etme
Ayrılık (ayır-ıl-ık) ve vaktidir (vakit-i) kelimelerinde orta hece ünlüsü düşmüştür.
Kelime türetilirken veya ek alırken gerçekleşen ses olaylarını bulmak için kelime köklerine inilmelidir.
2
Ünsüz yumuşamasını tespit etme
Yüreğin (yürek-in) ve derinleştiğinde (-dik-i) sözcüklerinde sert ünsüzler (k) yumuşamıştır.
Ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşüp dönüşmediği kontrol edilmelidir.
3
Ünsüz benzeşmesini tespit etme
Derinleştiğinde (derinleş-dik -> derinleş-tik) kelimesinde ek başındaki yumuşak ünsüz sertleşmiştir.
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde benzeşme oluşur.
4
Ünlü daralmasını tespit etme
Söylüyor (söyle-yor) ve bekliyor (bekle-yor) kelimelerindeki 'e' sesleri 'ü' ve 'i'ye dönüşmüştür.
-yor eki kendinden önceki geniş ünlüleri (a, e) daraltır.
5
Ünsüz türemesini kontrol etme
Dizelerde ünsüz türemesi (gemination) yoktur.
'Sessiz' kelimesi kök ve ekten (ses-siz) ibarettir; burada bir türeme değil, ekin kendi ünsüzü mevcuttur.

Anahtar Kavram

Karma Ses Olayları Analizi

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesi ile ekin kendi ünsüzünün yan yana gelmesi (sessiz, bencil, hissiz gibi) arasındaki farkı pekiştirmek için ek-kök ayrımı soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 330Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismin yerini tuttuğunda işaret zamiri, bir ismi nitelediğinde veya belirttiğinde ise işaret sıfatı görevinde kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Burayı yeni gelen personelin çalışma ofisi olarak belirledik.

Cevap

Yeni gelen personelin çalışma ofisi olarak belirlendiği ifade edilen cümlede geçen 'burayı' sözcüğü işaret zamiridir.
Personelin çalışma ofisi olarak belirlenen yerden bahsedilirken kullanılan 'burayı' sözcüğü, herhangi bir isimle tamlama kurmamış ve doğrudan o yerin isminin yerini tutmuştur. Bu nedenle işaret zamiridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri tespit et.
Bu, şu, burayı, o, diğer sözcükleri işaret anlamı taşımaktadır.
Zamir veya sıfat ayrımı yapabilmek için önce aday sözcükleri bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğini kontrol et.
'Burayı' sözcüğü doğrudan bir yerin (oda, ofis vb.) isminin yerini tutarken diğerleri önündeki isimleri belirtmektedir.
İşaret sözcüğü bir ismin yerini tutuyorsa zamir, ismi belirtiyorsa sıfattır.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki işaret bildiren sözcüklerden hangisi tek başına bir varlığı veya yeri temsil ediyor?

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile şahıs zamirlerini (özellikle 'o' ve 'onlar' sözcükleri için) ayırt etmeye yönelik sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 331Soru →

Tarihî (I) kaydı titizlikle incelerken belgenin (II) aslına sadık kalması ve (III) hükmü doğru yorumlaması, genç araştırmacının (IV) zihnini oldukça meşgul etmiş; bu durum (V) çevresindekiler tarafından takdirle karşılanmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Cümledeki beşinci sözcük olan 'çevresindekiler' türemiş yapılıyken, diğerleri basit yapılıdır.
Beşinci sözcük olan 'çevresindekiler' sözcüğünün kökü 'çevir-' fiilidir. Bu kök, '-e' fiilden isim yapım ekini alırken ünlü düşmesine uğramış ve 'çevre' gövdesine dönüşmüştür. Ayrıca '-ki' sıfat yapan yapım ekini de almıştır. En az bir yapım eki aldığı için bu sözcük türemiş yapılıdır. Diğer dört sözcük ise (kayıt, asıl, hüküm, zihin) sadece çekim ekleri alarak ünlü düşmesine uğradıkları için basit yapılıdırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve uğradıkları ses olaylarını belirleyin.
'kaydı' (kayıt), 'aslına' (asıl), 'hükmü' (hüküm), 'zihnini' (zihin) ve 'çevresindekiler' (çevir-) köklerinden gelmektedir. Hepsi ünlü düşmesine uğramıştır.
Ses olayları bazen yapım ekleri bazen de çekim ekleri nedeniyle oluşabilir; bu ayrımı yapmak için kök-ek analizi şarttır.
2
Sözcüklerin aldıkları eklerin türünü (yapım/çekim) inceleyin.
İlk dört sözcük sadece iyelik ve hal ekleri (çekim ekleri) almıştır. Beşinci sözcük ise 'çevir-' kökünden '-e' yapım ekiyle türetilmiştir.
Sözcük yapısı belirlenirken yapım eki alıp almadığına bakılır.
3
Sözcükleri yapı bakımından kategorize edin.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler 'basit'; V numaralı sözcük ise 'türemiş' yapılıdır.
Yapım eki alan sözcükler türemiş, almayanlar ise basit kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı ve Ses Olayı İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 332Soru →

Yerel yönetimler tarafından yürütülen (I) bazı sosyal sorumluluk projelerinde (II) kimlerin aktif görev alacağı (III) şundan açıkça anlaşılır: (IV) Herkesin bu süreçteki liyakati (V) ötekiyle kıyaslanmadan değerlendirilir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'bazı' sözcüğü sıfat görevindeyken, diğerleri zamir görevindedir.
Bir numaralı 'bazı' sözcüğü, kendisinden hemen sonra gelen 'projeler' ismini belirsizlik yönüyle etkilemektedir. Bir ismin önüne gelerek onu belirten bu tür sözcükler belgisiz sıfat olarak adlandırılır. Diğer numaralanmış sözcükler (kimlerin, şundan, herkesin, ötekiyle) ise herhangi bir ismi etkilemek yerine doğrudan varlıkların veya kavramların yerini tutmaktadır; bu nedenle zamir görevindedirler.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin isimlerle olan ilişkisi incelenir.
Birinci sözcüğün ('bazı') 'projelerde' isminden önce gelerek onu belirttiği görülür.
Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları niteler veya belirtir.
2
Diğer sözcüklerin (II, III, IV, V) işlevleri kontrol edilir.
Bu sözcüklerin bir ismin yerini doğrudan (soru, işaret veya belgisizlik yoluyla) tuttuğu belirlenir.
İsimlerin yerini tutan sözcüklere zamir (adıl) denir.
3
Sözcük türleri karşılaştırılır.
Dört adet zamir ve bir adet sıfat olduğu tespit edilir.
Soru kökünde istenen farklı türdeki sözcük belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Zamir (Adıl) ve Sıfat Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'o' ve 'bu' gibi sözcüklerin yanındaki isme dikkat ederek sıfat/zamir ayrımı üzerine daha fazla pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 333Soru →

Sıfatlar; isimleri renk, durum, biçim gibi yönlerden niteleyen (niteleme sıfatı) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatı) sözcüklerdir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret sıfatı hem de niteleme sıfatı bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu geniş meydanda toplanan kalabalık, resmi törenin başlamasını sabırsızlıkla bekliyordu.

Cevap

Şu geniş meydanda toplanan kalabalık, resmi törenin başlamasını sabırsızlıkla bekliyordu.
"Şu geniş meydanda" ifadesinde, "şu" sözcüğü "meydan" ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Aynı isim grubundaki "geniş" sözcüğü ise meydanın bir özelliğini bildirdiği için niteleme sıfatıdır. Dolayısıyla bu cümlede hem işaret (belirtme) hem de niteleme sıfatı bir arada yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren (bu, şu, o) sözcüklerin işlevini belirle.
"Şu geniş meydan" tamlamasında "şu" sözcüğü ismi işaret etmektedir.
İşaret sözcüğü bir ismin önüne gelip onu belirtiyorsa işaret sıfatı olur.
2
İsimlerin durumunu veya özelliğini bildiren niteleme sıfatlarını tespit et.
"Geniş meydan" ve "resmi tören" tamlamalarında "geniş" ve "resmi" sözcükleri niteleme sıfatıdır.
İsme sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap veren sözcükler niteleme sıfatıdır.
3
Her iki sıfat türünün aynı cümlede bulunup bulunmadığını kontrol et.
Doğru cümlede "şu" (işaret sıfatı) ve "geniş" (niteleme sıfatı) birlikte kullanılmıştır.
Soruda istenen her iki sıfat kategorisinin de aynı cümlede yer alması şartı sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Sıfat Türleri (Niteleme ve Belirtme Sıfatları)

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirlerini ayırt etmek için sözcüğün bir ismin önüne gelip gelmediğine dikkat edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 334Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir zamirle (adıl) sağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlgili yönetmeliğe göre, kurul üyelerinden hangisi bu konuda nihai kararı verme yetkisine sahiptir?

Cevap

İlgili yönetmeliğe göre, kurul üyelerinden hangisi bu konuda nihai kararı verme yetkisine sahiptir?
İlgili yönetmeliğe göre başlayan cümlede geçen 'hangisi' sözcüğü, belirli bir ismin (kişinin veya kurul üyesinin) yerini soru yoluyla tuttuğu için soru zamiridir. Cümlede soru edatı (-mi) bulunmadığı için soru anlamı doğrudan bu zamirle sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru bildiren sözcükleri ve ekleri tespit etmek
Soru anlamı taşıyan 'ne kadar', 'hangisi', 'nasıl', 'mi' ve 'ne tür' ögeleri belirlendi.
Soru anlamının hangi kelime türüyle sağlandığını bulmak için öncelikle bu ögelerin yerini saptamak gerekir.
2
Belirlenen sözcüklerin cümledeki görevlerini analiz etmek
'Hangisi' sözcüğünün bir ismin yerini tuttuğu, diğerlerinin ise ismi nitelediği, fiili nitelediği veya edat olduğu saptandı.
Soru sözcükleri ismin önüne gelirse sıfat, eylemi nitelediğinde zarf, ismin yerini tuttuğunda ise zamir olur.
3
Soru anlamını zamirin sağladığı seçeneği belirlemek
Soru anlamının doğrudan soru zamiriyle (hangisi) sağlandığı cümle doğrulandı.
Soru edatı (-mi) olan cümlelerde soru anlamı edatla sağlanmış kabul edilir; diğerlerinde ise zamir doğrudan soru anlamını verir.

Anahtar Kavram

Soru Zamirleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 335Soru →

Türkçede sözcük kökleri, taşıdıkları temel anlam özelliklerine göre isim ve fiil kökleri olmak üzere ikiye ayrılır. Bazı sözcükler yapım eki alırken köklerinde ses düşmesi veya ünsüz değişimi gibi ses olayları meydana gelebilir; bu durum, kökün türünü belirlemeyi zorlaştırabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tenceredeki malzemeler, kısık ateşte pembeleşinceye kadar iyice kavrulmuştu.

Cevap

Sözcüğün kökü 'kavur-' fiili olduğu için diğerlerinden farklıdır.
Verilen seçenekler arasında sadece 'kavrulmuştu' sözcüğünün kökü 'kavur-' eylemidir. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ('aç', 'geç', 'çok', 'kızıl') isim soyludur. Bu sözcükler yapım eki alırken ünsüz değişimi veya ünlü/hece düşmesi gibi ses olaylarına uğradıkları için kök türleri ilk bakışta yanıltıcı olabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve türlerini saptamak
acıkmıştı: aç (isim), gecikmişti: geç (isim), çoğalmıştı: çok (isim), kızarmıştı: kızıl (isim), kavrulmuştu: kavur- (fiil).
Kök türünü (isim/fiil) belirlemek sorunun temel çözüm yoludur.
2
Ses olaylarını analiz etmek
A, B ve C şıklarında ünsüz değişimi; D ve E şıklarında ses düşmesi görülmektedir.
Ses olayları köklerin orijinal halini gizlediği için doğru tespit edilmelidir.
3
Farklı olanı seçmek
Dört sözcük isim köklü iken, bir sözcük fiil köklüdür.
E seçeneğindeki 'kavur-' kökü eylem bildirirken diğerleri kavram bildirir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı: Kök Türleri ve Ses Olayları İlişkisi

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerin eklerini atarak en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) bulun.
2
Kökleri bulurken sözcükte meydana gelmiş olabilecek 'ç-c, k-ğ' gibi ünsüz değişimlerine dikkat edin.
3
Kökü 'kızıl' ve 'kavur-' olan sözcüklerin aldığı eklere bakarak hangisinin fiilden türediğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İsimden fiil yapan eklerin (-al, -ar, -ik) yarattığı ses olaylarını tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Sözcük köklerine '-mak/-mek' mastar eki getirerek anlamlı olup olmadığını kontrol edin; 'kavur-mak' anlamlı bir eylemken 'aç-mak' (açlık anlamında), 'geç-mek' (vakit anlamında), 'çok-mak', 'kızıl-mak' bu bağlamda isim köküdür.
Tahmini Süre:50s
Soru 336Soru →

Sıfatlar; isimleri renk, şekil, durum yönünden niteleyen (niteleme sıfatı) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatı) sözcüklerdir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem niteleme sıfatı hem de işaret sıfatı bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu büyük çınar, yüzyıllardır köyün meydanında ihtişamla yükseliyor.

Cevap

İşaret sıfatı olan 'şu' ve niteleme sıfatı olan 'büyük' sözcüklerinin aynı ismi etkilediği seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta yer alan 'Şu büyük çınar' tamlamasında, 'şu' sözcüğü 'çınar' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı (belirtme sıfatı), 'büyük' sözcüğü ise ismin kalıcı bir özelliğini (boyutunu) bildirdiği için niteleme sıfatıdır. İki farklı türdeki sıfat aynı ismi etkilemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları etkileyen sözcükleri tespit et.
Tüm seçeneklerde isimleri niteleyen veya belirten çeşitli sözcükler bulunmaktadır.
Sıfatların türlerini belirlemek için önce hangi ismi etkilediklerini bulmak gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin türünü (sıfat mı, zamir mi) ayırt et.
'Bunu' ve 'o' sözcüklerinin zamir, 'şu' ve 'bu' sözcüklerinin ise işaret sıfatı olduğu görülür.
İşaret bildiren sözcük bir ismin yerini tutuyorsa zamir, ismi belirtiyorsa sıfattır.
3
Niteleme sıfatı ile durum zarfı ayrımını yap.
'Hızlıca' ve 'dürüst (davranarak)' sözcüklerinin eylemi etkilediği için zarf olduğu saptanır.
İsme sorulan 'nasıl' sorusu niteleme sıfatını, fiile sorulan 'nasıl' sorusu durum zarfını verir.
4
Hem niteleme hem de işaret sıfatının bir arada kullanıldığı cümleyi seç.
İhtişamla yükselen çınarın anlatıldığı cümlede 'şu' (işaret sıfatı) ve 'büyük' (niteleme sıfatı) bir aradadır.
Sorunun kökünde her iki sıfat türünün aynı anda bulunması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Sıfatların (niteleme ve belirtme) işlevsel olarak zamir ve zarflardan ayrılması.
Soru 337Soru →

Günün ağarmasıyla sokağın sessizliğini bozan tek ses, belediye ekiplerinin yürüttüğü hummalı çalışmaydı. Görevlilerin birbirine seslenişi rüzgârla birleşirken mahalleli bu hareketliliğin nedenini merakla bekliyordu.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilecek bir ses olayı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesine örnek olabilecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Metinde yer alan ses olayları incelendiğinde; 'birbirine' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'bekliyordu' sözcüğünde ünlü daralması, 'ağarmasıyla', 'sokağın' ve 'hareketliliğin' sözcüklerinde ünsüz yumuşaması, 'yürüttüğü' sözcüğünde ise hem ünsüz benzeşmesi hem de yumuşama olduğu görülür. Ancak metinde ünsüz türemesine (örneğin: şıkkı, reddetmek, hissetmek gibi) örnek oluşturabilecek bir kullanım yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Ünsüz yumuşamasını tespit etme
ağarmasıyla (ak-ar), sokağın (sokak-ın), sessizliğini (sessizlik-ini), yürüttüğü (yürüt-dük-ü), hareketliliğin (hareketlilik-in) kelimeleri belirlendi.
Kelime sonundaki sert ünsüzlerin ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşaması kuralıdır.
2
Ünsüz benzeşmesini tespit etme
yürüttüğü (yürüt-dük -> yürüttük) kelimesi belirlendi.
Sert ünsüzle biten kelimenin yanına gelen yumuşak ünsüzün sertleşmesi kuralıdır.
3
Ünlü düşmesini tespit etme
birbirine (biri + biri -> birbiri) kelimesi belirlendi.
İki kelime birleşirken veya ek alırken gerçekleşen ses kaybıdır.
4
Ünlü daralmasını tespit etme
bekliyordu (bekle-yor -> bekliyor) kelimesi belirlendi.
-a/-e ile biten fiilin yanına -yor eki geldiğinde geniş ünlünün daralması kuralıdır.
5
Ünsüz türemesini kontrol etme
Örnek bulunamadı.
Metinde 'af, zan, ret, hak' gibi köklerde veya yardımcı fiille birleşen kelimelerde türeme yoktur.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Karma Ses Olayları)

Daha Fazla Pratik

Bir sözcükte birden fazla ses olayı olabileceğini (örneğin 'yürüttüğü' kelimesindeki benzeşme ve yumuşama gibi) unutmamak için karma ses bilgisi soruları çözmeye devam edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 338Soru →

İsimlerin yerini tutan sözcüklere zamir (adıl) denir. Zamirler; karşıladıkları anlamlara ve görevlerine göre kişi, işaret, belgisiz, soru ve dönüşlülük zamirleri gibi türlere ayrılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde zamir türlerinin tamamı (kişi, işaret, belgisiz, soru ve dönüşlülük) bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siz, kendiniz için belirlediğiniz hedeflerin hangisinin diğerlerinden daha öncelikli olduğunu birçoğuna kanıtlamalısınız.

Cevap

Siz, kendiniz için belirlediğiniz hedeflerin hangisinin diğerlerinden daha öncelikli olduğunu birçoğuna kanıtlamalısınız.
Doğru seçenekte yer alan 'Siz' şahıs zamiri, 'kendiniz' dönüşlülük zamiri, 'hangisinin' soru zamiri, 'diğerlerinden' işaret zamiri ve 'birçoğuna' belgisiz zamir görevindedir. Beş farklı zamir türü de tek bir cümlede dil bilgisi kurallarına uygun şekilde bir arada kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ismin yerini tutan sözcükleri tespit edin.
Siz, kendiniz, hangisinin, diğerlerinden, birçoğuna sözcükleri belirlenmiştir.
Sözcüklerin zamir olup olmadığını anlamak için isimlerin yerini tutup tutmadıklarına bakılır.
2
Tespit edilen sözcüklerin zamir türlerini sınıflandırın.
Siz: kişi, kendiniz: dönüşlülük, hangisinin: soru, diğerlerinden: işaret, birçoğuna: belgisiz zamir olduğu saptanmıştır.
Zamirler yüklendikleri anlama göre (kişi, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük) kategorize edilir.
3
Sıfatlarla karıştırılabilecek sözcükleri (bu, şu, o, bazı, hangi vb.) kontrol edin.
Cümlede bir ismi belirten veya niteleyen (bu plan, hangi yol gibi) bir işaret veya belgisiz sözcük olmadığı teyit edilmiştir.
İşaret ve belgisiz sözcükler bir ismi etkilerse sıfat, ismin yerini tutarsa zamir olur.
4
İstenen beş zamir türünün de aynı cümlede olup olmadığını doğrulayın.
Seçilen cümlede beş farklı türün de örneklendiği görülmüştür.
Sorunun kökünde zamir türlerinin tamamının (beş tür) bir arada bulunması istenmektedir.

Anahtar Kavram

Zamir (Adıl) Türleri ve Sıfatlardan Ayrımı
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 339Soru →

"Uykusuz geçen gecelerin ardından zihnindeki karmaşa nihayet azaldı. Sabrettiği bu bekleyişin sonunda hissettiği huzur, her şeyin üzerindeydi."

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralmasına dair bir kullanım yoktur.
Parçadaki kelimelerin hiçbiri ünlü daralması kuralına (fiilin sonundaki a, e ünlüsünün -yor eki veya bazı istisnai durumlarda daralması) uygun bir yapı içermemektedir. Örneğin 'bekleyiş' kelimesinde bekle- köküne -iş eki gelmiştir ancak kaynaştırma harfi (y) kullanılmış, daralma olmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kelimeleri kök ve eklerine ayırarak ses olaylarını incelemek.
"Uykusuz" (uyu-ku > ünlü düşmesi), "Gecelerin" (geç-e > yumuşama), "Ardından" (art-ı > yumuşama), "Zihnindeki" (zihin-i > ünlü düşmesi) tespit edildi.
Metindeki temel ses olaylarını belirlemek için sözcük yapısına bakmak gerekir.
2
Birleşik eylemlerdeki ve eklerdeki değişimleri kontrol etmek.
"Sabrettiği" (sabır-et-dik-i > ünlü düşmesi, benzeşme, yumuşama) ve "Hissettiği" (his-s-et-dik-i > ünsüz türemesi, benzeşme, yumuşama) tespit edildi.
Zengin ses olayları barındıran bu tür kelimeler, birden fazla kategoriyi doğrulamamızı sağlar.
3
Bulunan ses olaylarını seçeneklerle karşılaştırmak.
B, C, D ve E seçeneklerindeki olaylar metinde mevcuttur; ancak ünlü daralması (a/e > ı/i/u/ü) örneği yoktur.
Hangi ses olayının eksik olduğunu bulmak için eleme yöntemi kullanılır.

Anahtar Kavram

Karmaşık yapılı kelimelerde (bileşik fiiller, türemiş sözcükler) birden fazla ses olayının aynı anda görülebilmesi ve bunların ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 340Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük soyut isim görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Memleketine olan özlem her geçen gün artıyordu.

Cevap

Memleketine olan özlem her geçen gün artıyordu cümlesindeki 'özlem' sözcüğü soyut bir isimdir.
Doğru seçenekte yer alan özlem sözcüğü; sevgi, korku ve nefret gibi beş duyu organımızla algılayamadığımız, zihnimizde var olan bir duyguyu veya kavramı karşıladığı için soyut bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin türlerini ve görevlerini belirleyin.
Işık, ses ve özlem sözcükleri isim; sıcak ve bu sözcükleri ise sıfat görevindedir.
Sözcüğün bir varlığı mı karşıladığı yoksa bir ismi mi nitelediği belirlenmelidir.
2
İsim olan sözcüklerin beş duyu organından biriyle algılanıp algılanamadığını kontrol edin.
Işık (görme) ve ses (işitme) somuttur; özlem ise sadece zihinle kavranabilen soyut bir kavramdır.
Soyut isimler maddeleşmemiş, kavramsal varlıkları karşılar.

Anahtar Kavram

Soyut İsimler (Adlar)
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 17 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 17 | Examkin