Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 481Soru →

Türkçede soru eki olan 'mı, mi, mu, mü' kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. Bu ekten sonra gelen ekler ise soru ekine bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yeni çalışma saatlerinden haberiniz varmı?

Cevap

Kurumun yeni çalışma saatlerinden haberiniz varmı? cümlesinde soru eki kelimeye bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.
Türkçede soru eki olan 'mı, mi, mu, mü' her zaman ayrı yazılmalıdır. 'Haberiniz varmı?' ifadesinde ek kelimeye bitişik yazıldığı için kural ihlal edilmiştir. Doğru kullanım 'Haberiniz var mı?' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru anlamı katan 'mı, mi, mu, mü' eklerini bulun.
Seçeneklerde 'tamamladınız mı', 'edecek misiniz', 'varmı' ve 'katılır mısınız' ifadelerinde bu ekler kullanılmıştır.
Yazım kuralının uygulanacağı hedef bölgeyi belirlemek gerekir.
2
Bu eklerin kendinden önceki kelimeyle olan bitişiklik durumunu kontrol edin.
Üç cümlede ekler ayrı yazılmışken, bir cümlede kelimeye bitişik yazılmıştır.
Türkçede soru eki olan 'mi' her zaman ayrı yazılmalıdır.
3
Bitişik yazılan 'varmı' ifadesindeki hatayı tespit ederek doğru seçeneği işaretleyin.
Doğru yazım 'var mı?' şeklinde olmalıdır.
Kural ihlali yazım yanlışına yol açar.

Anahtar Kavram

Soru Eki 'mi'nin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde soru anlamı katan 'mı/mi' eklerine odaklanın.
2
Bu ekin kendinden önceki kelimeyle birleşip birleşmediğini kontrol edin; Türkçede bu ek asla bitişik yazılmaz.
3
Soru eki olan 'mi', fiilden veya isimden sonra geldiğinde araya mutlaka boşluk girmelidir.

Daha Fazla Pratik

Soru eki 'mi' ile pekiştirme göreviyle kullanılan 'mi' (Güzel mi güzel bir gün) arasındaki yazım benzerliğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soru ekini cümleden çıkardığınızda anlam bozulsa bile (çünkü soru anlamı kaybolur), ekin yazım kuralı değişmez. Her zaman bir 'kelime' gibi ayrı yazıldığını hatırlamak en güvenli yoldur.
Tahmini Süre:45s
Soru 482Soru →

Türkçede sözcükler yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç ana başlıkta incelenir. Aşağıdaki tabloda bu yapıların temel özellikleri verilmiştir:

Sözcük YapısıTemel ÖzellikÖrnek
BasitYapım eki almamış, sadece çekim eki alabilen sözcüklerKuş-lar
TüremişKök veya gövdeye en az bir yapım eki getirilerek oluşturulan sözcüklerSimit-çi
BirleşikEn az iki sözcüğün birleşip kaynaşmasıyla oluşan sözcüklerBilgi-sayar

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapısı bakımından türemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanedeki sessiz ortam çalışmak için çok uygundu.

Cevap

Kütüphanedeki 'sessiz' ortam ifadesindeki altı çizili sözcük türemiş yapılıdır.
Doğru seçenek olan 'sessiz' sözcüğü, 'ses' isim köküne '-siz' isimden isim yapım eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu ek kelimenin anlamını değiştirdiği için sözcük türemiş yapıdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'ses' (isim) köküdür.
Sözcüğün anlamlı en küçük parçası 'ses' kavramıdır.
2
Sözcüğe gelen ekleri inceleyin.
'-siz' eki getirilmiştir.
Bu ek, eklendiği isme 'olmayan, yokluk' anlamı katarak yeni bir kavram oluşturur.
3
Ekin görevini saptayın.
'-siz' eki bir yapım ekidir.
Kelimenin anlamını 'ses'ten 'sesi olmayan'a çevirdiği için yapım eki görevindedir.
4
Yapı türüne karar verin.
Sözcük türemiş yapılıdır.
En az bir yapım eki alan her sözcük yapı bakımından türemiş kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı: Türemiş Sözcük

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları eklerin anlamı değiştirip değiştirmediğini kontrol edin.
2
Yapım ekleri (örneğin -lı, -sız, -cı, -lık) sözcüğün anlamını değiştirerek onu türemiş yapar.
3
'Sessiz' sözcüğünü incelediğinizde 'ses'ten farklı bir anlam kazandığını fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

İsimden isim yapım eklerinin yanı sıra fiilden isim türeten (örneğin: yaz-gı) ekleri içeren örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü ekine köküne ayırın: 'ses' (kök) + '-siz' (yokluk bildiren yapım eki). Eğer bir sözcükte anlamı değiştiren bir ek varsa o sözcük mutlaka türemiştir.
Tahmini Süre:45s
Soru 483Soru →

(I) Yaz akşamlarının o tatlı serinliği çöktüğünde geniş balkonumuzda toplanırdık. (II) Dedem, eski günlerden bahsederken yüzünde hüzünlü bir tebessüm belirirdi. (III) Hepimiz, anlatılanları can kulağıyla dinler, o masalsı atmosferin içinde kaybolurduk. (IV) O zamanlar hayat, şimdikinden çok daha yavaştı ve her şeyin bir anlamı vardı. (V) Birkaç tanıdık yüzün eksikliği, bu sofraların tadını kaçırmaya yetiyordu bazen.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde yer alan sıfatlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. cümlede, işaret sıfatı bir isim tamlamasının tamlayanını belirtmektedir.

Cevap

Birinci cümlede işaret sıfatının tamlayanı belirttiği yargısı yanlıştır; çünkü sıfat tamlananı belirtmektedir.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü birinci cümlede geçen 'o' işaret sıfatı, isim tamlamasının tamlayanını (yaz akşamları) değil, tamlananı olan 'serinlik' ismini belirtmektedir. Türkçede sıfatlar isim tamlamalarının arasına girdiğinde tamlanan unsuru etkilerler.

Adım Adım Çözüm

1
I. cümledeki 'Yaz akşamlarının o tatlı serinliği' tamlamasını analiz et.
Bu bir zincirleme isim tamlamasıdır. 'Yaz akşamları' tamlayan, 'serinliği' ise tamlanandır.
Sıfatın hangi unsura ait olduğunu bulmak için tamlama yapısını çözmek gerekir.
2
'O' işaret sıfatının hangi ismi etkilediğini belirle.
'O' sözcüğü 'serinlik' ismini işaret etmektedir.
Sıfatlar, tamlayan ile tamlanan arasına girdiğinde doğrudan tamlananı belirtir veya niteler.
3
Seçenekteki 'tamlayanı belirtmektedir' ifadesini değerlendir.
Tamlayan 'yaz akşamları'dır; ancak sıfat onu değil, 'serinliği' (tamlanan) etkilemektedir.
Yanlış olan bilgiyi tespit ederek doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

İsim tamlamalarında sıfatın konumu ve işlevi

İpuçları

1
İsim tamlamalarının arasına giren sıfatların hangi ismi (tamlayan mı, tamlanan mı) etkilediğine dikkat edin.
2
İşaret sıfatı olan 'o' ve 'bu' sözcüklerinin önündeki isimlerle kurduğu ilişkiyi inceleyin.
3
Birinci cümledeki 'o' sıfatı 'yaz akşamları'nı mı yoksa 'serinliği' mi işaret ediyor? Tamlamayı parçalarına ayırarak bakın.

Daha Fazla Pratik

Sıfatların yapısal özelliklerini (basit, türemiş, birleşik) pekiştirmek için 'kurallı birleşik sıfatlar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki tamlamaları kutu içine alarak sıfatların oklarla hangi ismi işaret ettiğini görselleştirmek, karmaşık yapılarda hata payını azaltır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 484Soru →

Türkçede işaret bildiren sözcükler, bir ismin yerini işaret yoluyla tutarsa "işaret zamiri"; bir ismi işaret yoluyla belirtirse "işaret sıfatı" görevinde kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu raporu inceledikten sonra görüşlerimi bildireceğim.

Cevap

Şu raporu inceledikten sonra görüşlerimi bildireceğim cümlesindeki işaret sözcüğü sıfattır.
Doğru cevap olan seçenekteki işaret bildiren sözcük, kendisinden sonra gelen bir ismi işaret yoluyla belirtmektedir. Bir ismin önüne gelerek ona işaret eden sözcükler 'işaret sıfatı' olarak adlandırılır. Bu cümlede kullanılan ifade bir ismi doğrudan etkilediği için diğerlerinden farklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bunu, şu, burası, ötekini, şunlar) tespit et.
İşaret bildiren beş farklı sözcük belirlendi.
Hangi sözcüklerin inceleneceğini netleştirmek için.
2
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğunu yoksa bir ismi mi etkilediğini kontrol et.
Dört seçenekte ismin yerini tutan, bir seçenekte ise ismi niteleyen kullanım saptandı.
Sözcük türünü (zamir/sıfat) ayırt etmek için.
3
İsimden hemen önce gelip o ismi işaret eden sözcüğü (şu rapor) belirle.
Seçenekler arasında sadece bir tane işaret sıfatı olduğu görüldü.
Doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcükten sonra bir isim gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Zamirler genellikle isim çekim eklerini alırken, işaret sıfatları eksiz olarak ismin önüne gelir.
3
Sözcüğün yerini tuttuğu şeyi 'Bu nedir?' diye sorduğunuzda cevap olarak mı alıyorsunuz, yoksa 'Hangi dosya?' diye sorduğunuzda mı?

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'o' sözcüğünün kişi zamiri ile işaret zamiri arasındaki farkını test eden sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer 'bu' yerine 'kitap' koyabiliyorsanız zamirdir; ancak 'bu kitap' yerine başka bir şey koyamıyorsanız sıfattır.
Tahmini Süre:45s
Soru 485Soru →

İsimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk isimleri olarak gruplandırılırken, aynı zamanda iyelik ekleri alarak bir varlığın kime veya neye ait olduğunu belirtebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik eki almış bir topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyonumuz, yeni hazırlanan yönetmelik taslağını incelemek üzere yarın sabah toplanacak.

Cevap

Komisyonumuz sözcüğünün yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru olan seçenekteki 'Komisyonumuz' kelimesi, anlamca birden fazla kişiden oluşan bir heyeti ifade ettiği için topluluk ismidir. Ayrıca kelimenin sonundaki −umuz-umuz eki, o komisyonun 'bize' ait olduğunu bildiren 1. çoğul şahıs iyelik ekidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri belirle ve topluluk ismi olanları tespit et.
'Komisyon' ve 'Ordu' kelimeleri topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çoğul eki almadıkları halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu ifade ederler.
2
Tespit edilen topluluk isimlerinin üzerindeki ekleri incele.
'Komisyon-umuz' sözcüğünde iyelik eki, 'Ordu-lar' sözcüğünde ise çoğul eki bulunmaktadır.
Soruda sadece topluluk ismi olması değil, aynı zamanda iyelik eki almış olması şartı aranmaktadır.
3
Sıfat veya kalıcı isim gibi çeldiricileri eleyerek doğru sonuca ulaş.
'Komisyonumuz' sözcüğü her iki şartı da (topluluk ismi + iyelik eki) sağlamaktadır.
Diğer seçeneklerde ya kelime türü farklıdır (sıfat) ya da kelime iyelik eki almamıştır.

Anahtar Kavram

Topluluk isimleri ve iyelik eklerinin bir arada kullanımı

İpuçları

1
Topluluk isimleri 'aile, ordu, ekip, meclis' gibi yapıca tekil ama anlamca çoğul kelimelerdir.
2
İyelik ekleri bir ismin kime ait olduğunu belirtir (ev-im, okul-unuz gibi).
3
Seçeneklerde 'bize ait olan bir grup' anlamı taşıyan kelimeyi aramalısınız.

Daha Fazla Pratik

İyelik eklerinin hal ekleriyle (özellikle belirtme hal eki -ı/-i ile) karıştırılmamasına dikkat ederek benzer sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce kelimenin topluluk ismi olup olmadığına bakıp ardından sonundaki ekin sahiplik anlamı (iyelik) mı yoksa sadece çokluk anlamı mı kattığını kontrol ederek hızla eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 486Soru →

(I)Kendi özgün yöntemlerini (II)başkalarınınkiyle harmanlayan (III)şu araştırmacı, (IV)onların (V)hangisine daha çok güveneceğine bir türlü karar veremedi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin tür ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, kendisinden sonraki ismi işaret yoluyla belirttiği için işaret zamiri kategorisindedir.

Cevap

İşaret yoluyla bir ismi belirten 'şu' sözcüğü işaret zamiri değil, işaret sıfatıdır.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, 'araştırmacı' ismini işaret yoluyla belirten bir sıfattır. Bir sözcüğün işaret zamiri olabilmesi için ismin yerini tutması gerekir (Örn: 'Şunu bana ver'). Ancak burada bir ismin önüne gelerek onu belirttiği için işaret sıfatı görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğunu yoksa bir ismi mi nitelediğini belirleyin.
I, II, IV ve V numaralı sözcükler ismin yerini tutarken (zamir), III numaralı sözcük ismi belirtmektedir (sıfat).
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar isimden önce gelerek onları niteler veya belirtir.
2
III numaralı 'şu' sözcüğünün işlevini analiz edin.
'Şu araştırmacı' ifadesinde 'şu', araştırmacı ismini işaret etmektedir.
İşaret bildiren sözcük bir ismi etkiliyorsa işaret sıfatı, ismin yerini tutuyorsa işaret zamiri olur.
3
IV numaralı 'onların' sözcüğünün gönderimini (referansını) kontrol edin.
'Onların' sözcüğü cümlede 'yöntemlerin' yerini tutmaktadır.
Türkçede 'o' ve 'onlar' sözcükleri insan dışı varlıklar için kullanıldığında işaret zamiri kabul edilir; bu, KPSS düzeyinde kritik bir ayrımıdır.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
Bir sözcüğün zamir mi sıfat mı olduğunu anlamak için ismin yerini mi tuttuğuna yoksa ismin önüne mi geldiğine bakın.
2
'Şu araştırmacı' ve 'onların hangisi' ifadelerindeki işaret bildiren kelimelerin rollerini kıyaslayın.
3
'Onlar' sözcüğüne dikkat edin; eğer insanı kastetmiyorsa şahıs zamiri olamaz.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile işaret sıfatları arasındaki farkı pekiştirmek için 'bu, şu, o' kelimelerinin ek almış hallerini (bunu, şunda, ondan) inceleyin; bu kelimeler ek aldıklarında her zaman zamir olurlar.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine isim koymayı deneyin. 'Şu araştırmacı' yerine 'O araştırmacı' diyebiliyorsanız sıfattır; 'Onların hangisi' yerine 'Yöntemlerin hangisi' diyebiliyorsanız zamirdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 487Soru →

Eski binanın restorasyon çalışmaları tamamlanınca halkın hizmetine açılacak.

Bu cümledeki 'eski' sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme sıfatı

Cevap

Cümledeki 'eski' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'bina' isminin durumunu belirttiği için bir niteleme sıfatıdır.
Niteleme sıfatları, isimlerin rengini, biçimini veya durumunu bildiren sözcüklerdir. Bu cümlede 'eski' sözcüğü 'bina' isminin durumunu belirttiği ve 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'eski' sözcüğünün hangi kelimeyle ilişkili olduğunu belirleyin.
'Eski' sözcüğü 'bina' ismiyle ilişkilidir.
Sıfatlar her zaman bir isimle birlikte kullanılır ve o ismi etkiler.
2
İsme 'Nasıl?' sorusunu yöneltin.
'Nasıl bina?' sorusuna 'eski' cevabı alınır.
İsimlere sorulan 'Nasıl?' sorusu bize niteleme sıfatını verir.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları

İpuçları

1
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onlara dair bilgi verir. Önce 'eski' kelimesinin hangi kelimeyi etkilediğine bakın.
2
Bir isme 'Nasıl?' sorusunu sorduğunuzda aldığınız cevap niteleme sıfatıdır. 'Nasıl bina?' sorusunu deneyin.
3
'Eski' kelimesi binanın durumunu bildirdiği için bir niteleme sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

İşaret ve belgisiz sıfatlar ile niteleme sıfatları arasındaki farkları pekiştirmek için karışık örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine 'yeni' veya 'büyük' gibi başka niteleme sıfatları koyarak cümlenin yapısını kontrol edebilirsiniz. Anlam bozulmuyorsa sıfat görevindedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 488Soru →

Resmî yazışma kuralları ve dil bilgisi standartları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetlerinin aksamadan yürütülmesini hedefliyorsak, teknolojik altyapıyı bir an önce yenilemeliyiz.

Cevap

Kamu hizmetlerinin aksamadan yürütülmesini hedefliyorsak, teknolojik altyapıyı bir an önce yenilemeliyiz.
Doğru cevap olan seçenekte 'hedefliyorsak' sözcüğünden sonra virgül kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kurallarına göre, metin içinde şart eki (-sa/-se) almış kelimelerden sonra virgül konulamaz. Bu kuralın ihlali noktalama yanlışına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki ekleri analiz edin.
'Hedefliyorsak' kelimesindeki '-sa' ekinin şart eki olduğu tespit edilir.
Türkçede noktalama kuralları, belirli eklerden sonra gelen işaretlerin kullanımını kısıtlar.
2
TDK'nin şart ekiyle ilgili kuralını hatırlayın.
Metin içinde şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konulmayacağı kuralına ulaşılır.
Şart eki cümlede zarf-fiil işlevi gördüğü için virgül kullanımı gereksiz ve hatalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalama işaretlerini doğrulayın.
Noktalı virgül ve iki nokta kullanımlarının görevlerine uygun olduğu görülür.
Hatalı olan seçeneği teyit etmek için diğer kullanımların doğruluğu incelenir.

Anahtar Kavram

Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılmaz.

İpuçları

1
Cümlelerdeki şart bildiren ifadelere ve sıralı ögelere odaklanın.
2
Şart eki (-sa/-se) almış bir sözcükten sonra herhangi bir noktalama işareti gelip gelmeyeceğini hatırlayın.
3
TDK kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil veya şart ekinden sonra virgül konmaz.

Daha Fazla Pratik

Zarf-fiil eklerinden (-arak, -ınca, -ıp) sonra virgül kullanımının hangi durumlarda hatalı olduğunu tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 489Soru →

Yeni açılan halk kütüphanesinde şu bölümler bulunuyor ( ) çocuk kitaplığı, süreli yayınlar ve etüt salonu.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki nokta (:)

Cevap

İki nokta (:)
Verilen cümlede 'şu bölümler bulunuyor' ifadesi, okuyucuya bir listenin veya açıklamanın geleceğini haber vermektedir. Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur. Bu nedenle ayraçla belirtilen yere getirilmesi gereken doğru işaret iki noktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısı incelenir.
Cümlede 'şu bölümler bulunuyor' ifadesiyle bir sayım/liste yapılacağı belirtilmiştir.
Noktalama işaretini belirlemek için cümlenin devamındaki anlam ilişkisini anlamak gerekir.
2
Örnekleme kuralı hatırlanır.
Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta konur.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre açıklama ve örnekleme öncesinde bu işaret kullanılır.
3
Uygun işaret yerleştirilir.
Ayraç içine iki nokta (:) getirilerek cümle tamamlanır.
Liste başladığı için iki nokta en uygun seçenektir.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı

İpuçları

1
Cümlede 'şu bölümler bulunuyor' ifadesinden sonra bir sayım yapıldığına dikkat edin.
2
Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna hangi işaret gelir?
3
Örnekleme ve açıklamalardan önce genellikle iki nokta (:) kullanılır.

Daha Fazla Pratik

İki nokta ile noktalı virgül arasındaki farkı pekiştirmek için noktalı virgülün 'türleri ayırma' görevine dair sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken 'şunlar:' diye durakladığınız ve bir liste beklediğiniz yerlerde genellikle iki nokta kullanılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 490Soru →

Ünlü ressam, tablosundaki renklerin parlaklığını korumak amacıyla fırçasını büyük bir ustalıkla kullanıyor; her dokunuşta doğanın eşsizliğini tuvale yansıtıyor, aklındaki imgeleri betimlerken zamanın nasıl geçtiğini anlamıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde 'aklındaki' kelimesinde ünlü düşmesi, 'dokunuşta' ve 'geçtiğini' kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'parlaklığını', 'eşsizliğini' ve 'geçtiğini' kelimelerinde ünsüz yumuşaması, 'anlamıyordu' kelimesinde ise ünlü daralması bulunmaktadır; ancak ünsüz türemesine dair bir örnek yoktur.
Verilen parçada 'aklındaki' (akıl) kelimesinde ünlü düşmesi, 'dokunuşta' (ş-t) ve 'geçtiğini' (ç-t) kelimelerinde ünsüz benzeşmesi, 'parlaklığını', 'eşsizliğini' ve 'geçtiğini' (k-ğ) kelimelerinde ünsüz yumuşaması, 'anlamıyordu' (anla-ma-yor) kelimesinde ise ünlü daralması örneklenmiştir. Ancak bir ünsüzün ikizleşmesiyle oluşan ünsüz türemesi (örneğin: hissetmek, reddetmek, sırrı) metinde yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcükleri eklerine ayırarak ses olaylarını tespit etmek.
Birden fazla sözcükte farklı ses olayları belirlendi.
Parçada hangi ses olaylarının yer aldığını netleştirmek gerekir.
2
'Aklındaki' sözcüğünü incelemek.
Akıl + ın + daki -> Aklındaki (ı düşmüş).
Ünlü düşmesi örneğini doğrulamak.
3
'Dokunuşta' ve 'Geçtiğini' sözcüklerini incelemek.
Dokunuş-da -> Dokunuşta; Geç-dik -> Geçtik.
Sert ünsüzlerin yan yana gelmesiyle oluşan ünsüz benzeşmesini bulmak.
4
'Parlaklığını', 'Eşsizliğini' ve 'Geçtiğini' sözcüklerini incelemek.
Parlaklık-ı -> Parlaklığı; Eşsizlik-i -> Eşsizliği; Geçtik-i -> Geçtiği.
Sert ünsüzün (k) ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşadığını (ğ) görmek.
5
'Anlamıyordu' sözcüğünü incelemek.
Anla-ma-yor -> Anlamıyor.
Olumsuzluk ekinin '-yor' etkisiyle daralmasını (daralma) tespit etmek.

Anahtar Kavram

Ses olaylarının metin üzerinde tespiti ve ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Önce fiillerdeki şimdiki zaman ekine (-yor) bakarak daralma olup olmadığını kontrol edin.
2
'Geçtiğini' kelimesine dikkat edin; bu kelimede iki farklı ses olayı bir arada bulunmaktadır.
3
Metinde 'akıl' kelimesinin nasıl yazıldığına odaklanmak sizi ünlü düşmesine götürecektir.

Daha Fazla Pratik

Benzer metinlerde ünsüz türemesi ve ünlü türemesi arasındaki farkı pekiştirmek için 'biricik' ve 'hissiyat' gibi örnekleri inceleyin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin kök hallerini düşünerek gelen eklerin kökte veya ekte ne gibi değişikliklere yol açtığını tek tek not edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 491Soru →

Resmî yazışmalarda ve raporlama süreçlerinde kelimelerin türlerine uygun kullanımı, anlam karmaşasını önlemek açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem 'işaret zamiri' hem de 'ek hâlinde zamir' (iyelik veya ilgi zamiri) bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunları kendi dosyasına eklemeyi unuttuğu için sistem hata verdi.

Cevap

Şunları kendi dosyasına eklemeyi unuttuğu için sistem hata verdi.
Doğru cevap olan cümlede 'şunları' sözcüğü bir nesne grubunun yerini işaret yoluyla tuttuğu için işaret zamiridir. Aynı zamanda 'dosyasına' kelimesindeki '-ı' eki üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir ve bu ek 'ek hâlinde zamir' (iyelik zamiri) kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri ve ekleri belirle.
'A'da üzerindeki, 'B'de şunları, 'C'de bu, 'D'de işaret sözcüğü yok, 'E'de işaret sözcüğü yok.
Zamir ve sıfat ayrımı yapabilmek için önce hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüğün ismin yerini tutup tutmadığını kontrol et.
'B' seçeneğindeki 'şunları' sözcüğü bir ismin yerini tutmuştur (İşaret Zamiri). 'C'deki 'bu' ise bir ismi nitelemiştir (İşaret Sıfatı).
İşaret zamiri, varlıkların adını söylemeden onları işaret yoluyla karşılayan sözcüktür.
3
Cümlede ek hâlinde zamir (iyelik eki veya ilgi zamiri) olup olmadığını incele.
'B' seçeneğinde 'dosyasına' (onun dosyası) ve 'unuttuğu' (onun unuttuğu) sözcüklerinde iyelik eki bulunmaktadır.
İyelik ekleri, eklendiği ismin kime/neye ait olduğunu bildirir ve ek hâlinde zamir olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve Ek Hâlinde Zamir (İyelik Zamiri) Farkı

İpuçları

1
İşaret sözcüğü bir ismin önüne mi gelmiş yoksa ismin yerini mi tutmuş? Önce buna bakmalısın.
2
Ek hâlinde zamir dendiğinde öncelikle iyelik eklerini (-m, -n, -ı/i, -miz, -niz, -ları/leri) ara.
3
'Bunları', 'şunları', 'ötekini' gibi kelimeler işaret zamiridir. Bunlardan birinin yanında iyelik eki alan bir sözcük bulmalısın.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile kişi zamiri olan 'o' ve 'onlar' sözcükleri arasındaki farkı pekiştirmek için bu sözcüklerin insan dışı varlıkları karşıladığı örnekleri incele.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yanına bir isim getirerek test edebilirsin. Eğer 'Bu rapor' diyebiliyorsan sıfat, 'Bunu oku' diyorsan zamirdir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 492Soru →

Türkçede sözcükler görevlerine ve anlamlarına göre çeşitli ekler alırlar. Bu eklerden bazıları sözcüğün anlamını veya türünü değiştirirken (yapım eki), bazıları ise sözcüğün anlamını değiştirmeyip cümle içindeki görevini belirler (çekim eki).

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım hem de çekim eki almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü yazarlar bu akşamki imza gününde okurlarıyla buluşacak.

Cevap

Cümledeki 'yazarlar' sözcüğü hem yapım hem de çekim eki almıştır.
Doğru seçenekteki sözcük incelendiğinde; 'yaz-' (fiil kökü) + '-ar' (fiilden isim yapım eki) + '-lar' (çoğul çekim eki) yapısı görülmektedir. Bu durum, sözcüğün hem anlamını değiştiren bir ek hem de cümledeki sayısını belirten bir ek aldığını kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirleme
Sözcüğün kökü 'yaz-' fiilidir.
Sözcüğün en küçük anlamlı parçası ile bütün arasında anlam ilişkisi olmalıdır.
2
Yapım ekini tespit etme
'-ar' eki fiilden isim yapım ekidir.
'Yaz-' eyleminden 'yazar' (kişi adı) türetilerek sözcüğün türü ve anlamı değiştirilmiştir.
3
Çekim ekini tespit etme
'-lar' eki çoğul çekim ekidir.
Sözcüğün anlamını değiştirmemiş, sadece miktarını belirtmiştir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı: Yapım ve Çekim Eklerinin Birlikte Kullanımı

İpuçları

1
Sözcükleri eklerine ve köklerine ayırırken, önce anlamı değiştiren bir ek (yapım eki) gelip gelmediğine bakın.
2
'-lar', '-dan', '-ın' gibi ekler genellikle çekim ekidir; '-lık', '-cı', '-ar' (isim yaparken) gibi ekler ise yapım ekidir.
3
'Yazarlar' kelimesini 'yaz-ar-lar' şeklinde bölerek eklerin işlevlerini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'gözlükçüden' veya 'başladık' gibi sözcüklerin ek yapısını inceleyerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün üzerine gelen ilk ekin sözcüğün anlamını değiştirip değiştirmediğine bakarak 'yapım eki' olup olmadığını, en dıştaki ekin ise hal, iyelik veya çoğul bildirip bildirmediğine bakarak 'çekim eki' olup olmadığını anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 493Soru →

Türkçede yapım eki almış her sözcük "gövde" olarak kabul edilir. Bir sözcüğün gövde halindeyken en az bir yapım eki daha alması durumuna ise "gövdeden türetme" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş bir sözcük kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yeni makalede yazarın duygusal yönü oldukça ağır basıyor.

Cevap

Duygusal sözcüğünün kullanıldığı seçenek doğrudur; çünkü bu sözcük iki adet yapım eki alarak gövdeden türemiştir.
Doğru cevap olan cümlede geçen "duygusal" sözcüğü incelendiğinde; "duy-" fiil köküne gelen "-gu" ekiyle bir isim gövdesi (duygu) oluşturulmuş, bu gövde üzerine gelen "-sal" ekiyle sözcük bir kez daha türetilmiştir. İki yapım eki alan bu yapı tam olarak "gövdeden türemiş" tanımına uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin kökleri ve ekleri analiz edilir.
Duy- (Fiil Kökü) + -gu (Yapım Eki) + -sal (Yapım Eki)
Gövdeden türeme kuralını kontrol etmek için sözcüğün en az iki yapım eki alıp almadığına bakılmalıdır.
2
İlk yapım ekinin oluşturduğu gövde yapısı belirlenir.
Duy- + -gu = Duygu (İsim Gövdesi)
Birinci yapım eki sözcüğü gövde haline getirir.
3
Gövde üzerine gelen ikinci yapım eki kontrol edilir.
Duygu (Gövde) + -sal = Duygusal (Gövdeden Türemiş Sözcük)
İkinci yapım eki, gövde durumundaki kelimeyi tekrar türettiği için kural gerçekleşmiş olur.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük

İpuçları

1
Gövdeden türemiş sözcükleri bulmak için kelimenin en az iki tane yapım eki alıp almadığını kontrol edin.
2
Sözcüğü eklerine ayırın: Kök + Yapım Eki 1 (Gövde) + Yapım Eki 2 (Gövdeden Türemiş).
3
"Duygusal" kelimesinin kökü olan "duy-" fiilinden sonra gelen her iki ekin de kelimenin anlamını değiştirip değiştirmediğine bakın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'başarılı' veya 'bilimsel' gibi kelimelerin eklerini analiz ederek pratiğinizi artırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri analiz ederken önce çekim eklerini (hal, iyelik, çokluk) eleyip kalan kısımda birden fazla yapım eki olup olmadığını kontrol ederek daha hızlı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 494Soru →

Ses bilgisi kuralları, Türkçenin fonetik yapısını ve kelime türetme mantığını kavramak açısından temel bir role sahiptir. Özellikle karma yapılı sözcüklerde veya yoğun içerikli cümlelerde birden fazla ses olayının aynı anda gerçekleşmesi, dikkatli bir dil bilgisi analizi gerektirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması (değişimi) ve ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olaylarının tamamı örneklenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki tozlu dosyalar arasında keşfettiği önemli ipuçları, soruşturmanın gidişatını tamamen değiştirdi.

Cevap

Arşivdeki belgelerle ilgili olan ve 'keşfettiği' sözcüğünü içeren cümle doğru cevaptır.
Doğru seçenekte yer alan 'keşfettiği' sözcüğünde; 'keşif' kelimesindeki 'i' ünlüsünün düşmesiyle ünlü düşmesi, 'et-' eyleminin 'd' sesini 't'ye dönüştürmesiyle ünsüz benzeşmesi ve '-dik' ekinin sonundaki 'k' sesinin 'ğ'ye dönüşmesiyle ünsüz yumuşaması gerçekleşmiştir. Tek bir sözcükte her üç olay da mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar sözcüğü kök ve eklerine ayırın.
keşfettiği -> keşif + et + dik + i
Ses olaylarını net görebilmek için sözcüğün orijinal halini belirlemek gerekir.
2
Ünlü düşmesini tespit edin.
keşif -> keşf
'Keşif' sözcüğüne ünlü ile başlayan bir ek (etmek yardımcı eylemi) geldiğinde ikinci hecedeki 'i' ünlüsü düşer.
3
Ünsüz benzeşmesini tespit edin.
et + dik -> et-ti-
'Et-' eylemi sert bir ünsüzle (t) biter. Yanına gelen yumuşak ünsüzle (d) başlayan ek, sertleşerek 't' sesine dönüşür.
4
Ünsüz yumuşamasını tespit edin.
tik + i -> tiği
Sıfat-fiil eki olan '-dik', ünlü ile başlayan bir ek aldığında sonundaki sert 'k' sesi yumuşayarak 'ğ' sesine dönüşür.

Anahtar Kavram

Birden Fazla Ses Olayı İçeren Karma Yapılı Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı sözcüklere (isim + yardımcı eylem) odaklanın.
2
'Keşif' ve 'etmek' kelimeleri yan yana geldiğinde hangi değişimlerin yaşandığını analiz edin.
3
'Keşfettiği' kelimesini eklerine ayırın: keşif + et + dik + i. Burada üç farklı değişim göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'kaybettiği' veya 'kaydedildiği' gibi birden fazla ses olayı içeren kelimeleri içeren cümleler kurarak pratik yapın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 495Soru →

Bakanlık (I)kurulunun (II)Ankara'daki (III)yazışmaları, (IV)projenin (V)onayına sunuldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, bulunma hâl eki almış bir özel isimdir.

Cevap

İkinci sözcük olan 'Ankara'daki' ifadesi bir özel isim değil, sıfat görevinde kullanılan bir sözcüktür.
Cümledeki 'Ankara'daki' sözcüğü, 'Ankara' özel ismine getirilen '-da' bulunma eki ve '-ki' sıfat yapan ek ile türetilmiştir. Bu ekler sonucunda sözcük artık bir 'isim' değil, 'yazışmalar' ismini niteleyen bir 'işaret sıfatı' görevindedir. Bir sözcüğün türü sorulduğunda, onun cümledeki son işlevine bakılır; dolayısıyla bu sözcüğü 'özel isim' olarak tanımlamak dil bilgisi açısından hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin cümledeki görevlerini ve aldıkları ekleri belirleyin.
I, III, IV ve V numaralı sözcükler isim görevindeyken; II numaralı sözcük bir ismi nitelediği için sıfat görevindedir.
Sözcük türlerini ayırt etmek, isimlere gelen eklerin işlevini anlamak için temel adımdır.
2
II. sözcüğün yapısını inceleyin: Ankara + -da + -ki.
Özel isme gelen bulunma hâl eki (-da) ve sıfat yapan '-ki' eki kelimeyi sıfata dönüştürmüştür.
Sıfat yapan '-ki' eki, eklendiği ismi veya isim tamlamasını cümlede sıfat görevine sokar.
3
Diğer isimlerin aldığı çekim eklerini (iyelik, hâl, tamlayan) kontrol edin.
I'de tamlayan, III'te iyelik, IV'te tamlayan, V'te ise hem iyelik hem yönelme ekleri doğru tespit edilmiştir.
İsim çekim eklerinin doğru analizi, sorudaki diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

İsimler ve Diğer Sözcük Türleri Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin sadece köklerine değil, aldıkları son eklere ve cümledeki görevlerine odaklanın.
2
Bir ismin önüne gelip onu yer veya işaret bakımından belirten sözcüklere (örneğin -ki ekiyle kurulanlar) dikkat edin.
3
İsim çekim ekleri ile sıfat yapan ekleri birbirine karıştırmayın; '-ki' eki genellikle bir ismi sıfat görevine sokar.

Daha Fazla Pratik

Sıfat yapan '-ki' eki ile ilgi zamiri olan '-ki'nin farklarını ve her ikisinin de ismi nasıl etkilediğini çalışan soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe 'Hangi?' sorusunu sorun: 'Hangi yazışmalar?' -> 'Ankara'daki yazışmalar'. İsme sorulan 'Hangi?' sorusuna cevap veren sözcük sıfattır, isim olamaz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 496Soru →

Türkçede bazı isimler, çoğul eki (−lar-lar, −ler-ler) almadıkları halde anlamca birden fazla varlıktan oluşan bir grubu karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maçın bitiş düdüğüyle beraber tüm takım sevinçle birbirine sarıldı.

Cevap

Maçın bitiş düdüğüyle beraber tüm takım sevinçle birbirine sarıldı.
Doğru cevap olan seçenekte geçen "takım" sözcüğü, yapıca tekil olmasına (çoğul eki almamasına) rağmen bir sporcu grubunu ifade ettiği için topluluk ismi kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk isminin tanımını hatırla.
Topluluk isimleri, biçimce tekil (−lar/−ler-lar/-ler eki almamış) ama anlamca çoğul olan kelimelerdir.
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek için ilk adımdır.
2
Seçeneklerdeki altı çizili veya vurgulu isimleri incele.
Takım, çiçekler, mutluluk, kavurma ve İzmir sözcükleri tespit edildi.
Her bir ismin sayı ve tür özelliklerini analiz etmek gerekir.
3
"Takım" sözcüğünü yapı ve anlam bakımından analiz et.
"Takım" sözcüğü ek almamıştır (tekil görünür) ancak bir oyuncu grubunu temsil eder (anlamca çoğuldur).
Tanıma tam olarak uyan seçeneği belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Sayı: Topluluk İsimleri

İpuçları

1
Kelimenin sonunda −lar-lar veya −ler-ler eki olup olmadığına bakarak işe başla.
2
Eki olmadığı halde zihninde bir "grup" veya "topluluk" canlandıran kelimeyi ara.
3
Sporcuların bir araya gelerek oluşturduğu gruba ne dendiğini düşün; bu kelime doğru cevaptır.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin de çoğul eki alabildiğini (örneğin: ordular, takımlar) unutma; bu durumda 'çoğullaşmış topluluk ismi' oluşur.
Tahmini Süre:45s
Soru 497Soru →

Eski İstanbul (I) camileri (II) çeşmeleri (III) dar sokaklarıyla (IV) yeni İstanbul ise dev binaları (V) geniş yolları ve karmaşasıyla zihnimizde yer ediyor.

Bu cümlede numaralanmış yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (; ) ( , ) ( , ) ( ; ) ( , )

Cevap

Noktalama işaretleri sırasıyla (;), (,), (,), (;) ve (,) şeklinde olmalıdır.
Doğru seçenekte, ilk olarak özne olan 'Eski İstanbul'u kendisinden sonraki listeden ayırmak için noktalı virgül; ardından eş görevli unsurları ayırmak için virgüller; son olarak ise karşılaştırılan iki ana grubu birbirinden ayırmak için yine noktalı virgül kullanılmıştır. Bu kullanım TDK'nin noktalı virgül için belirlediği temel kurallara tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle yapısını analiz edin.
Cümle, 'Eski İstanbul' ve 'Yeni İstanbul' olmak üzere iki temel karşıt grubu ve bu grupların özelliklerini içermektedir.
Noktalama işaretlerinin görevlerini cümle içindeki hiyerarşiye göre belirlemek gerekir.
2
I numaralı yerdeki işareti belirleyin.
Noktalı virgül (;) getirilmelidir.
TDK kuralına göre, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek için noktalı virgül kullanılır.
3
II, III ve V numaralı yerlerdeki işaretleri belirleyin.
Virgül (,) getirilmelidir.
Bu bölümlerde 'camileri, çeşmeleri' ve 'dev binaları, geniş yolları' gibi eş görevli sözcükler sıralanmaktadır.
4
IV numaralı yerdeki işareti belirleyin.
Noktalı virgül (;) getirilmelidir.
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (Eski İstanbul grubu ve Yeni İstanbul grubu) birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Farklı Görevleri

İpuçları

1
Cümlede iki farklı dönemin (Eski ve Yeni) özellikleri gruplandırılmıştır.
2
Eğer bir cümlede özneden hemen sonra virgülle ayrılmış bir liste başlıyorsa, özneyi karıştırmamak için özel bir işaret gerekebilir.
3
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi belirtme ve grupları ayırma görevleri arasındaki farkı pekiştirmek için TDK yazım kılavuzundaki örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi iki ayrı cümleye bölmeyi deneyin: 'Eski İstanbul camileri, çeşmeleri, dar sokaklarıyla zihnimizde yer ediyor.' ve 'Yeni İstanbul ise...'. Bu iki cümleyi birleştirirken kullanılan 'ise' bağlacı ve iç virgüller, orta noktada güçlü bir ayrım (noktalı virgül) gerektirir.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 498Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk; niteliklerine göre ise somut ve soyut olarak sınıflandırılır. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildirebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem soyut isim hem de iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Heyet, projenin başarısı için tüm üyelerin dürüstlük ilkesine uyması gerektiğini vurguladı.

Cevap

Doğru cevap, topluluk ismi olarak 'heyet', soyut isim olarak 'başarı' ve 'dürüstlük', iyelik eki almış isim olarak ise 'başarısı' kelimelerini içeren seçenektir.
Doğru olan ifadede 'heyet' kelimesi çokluk eki almadığı halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu (topluluk) karşılar. 'Başarı' ve 'dürüstlük' kelimeleri duyu organlarıyla algılanamayan kavramları (soyut) ifade eder. 'Projenin başarısı' tamlamasındaki '-ı/-sı' eki ise başarının projeye ait olduğunu bildiren bir iyelik ekidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve türlerini belirle.
'Heyet' (Topluluk), 'proje' (Somut), 'başarı' (Soyut), 'üye' (Somut), 'dürüstlük' (Soyut), 'ilke' (Soyut).
Soruda istenen üç farklı özelliği aynı cümle içinde bulmak gerekir.
2
İsimlerin aldığı ekleri kontrol et.
'başarı-sı' kelimesindeki '-sı' eki 3. tekil şahıs iyelik ekidir.
İyelik ekleri, ismin karşıladığı varlığın bir iye (sahip) ile olan ilişkisini kurar.
3
Tüm şartların sağlandığını teyit et.
Topluluk (Heyet) + Soyut (Başarı) + İyelik (Başarısı) bir arada bulunmaktadır.
Analiz sonucunda tüm kriterlerin bu cümlede toplandığı görülür.

Anahtar Kavram

İsimlerde Yapısal ve Niteliksel Sınıflandırma

İpuçları

1
Önce cümlede ordu, heyet, ekip gibi topluluk bildiren bir sözcük olup olmadığını kontrol edin.
2
Bulduğunuz cümlede akıl, sevgi, dürüstlük gibi soyut bir kavramın isim olarak kullanılıp kullanılmadığına bakın.
3
Son olarak isim tamlaması kuran ve aitlik bildiren '-ı, -in, -miz' gibi iyelik eklerini arayın.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlanan ekinin her zaman bir iyelik eki olduğunu hatırlayarak diğer konularla bağ kurabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 499Soru →

Belirtisiz isim tamlamaları, görev kaymasına uğrayarak bir ismin önüne gelebilir ve o ismi niteleyerek sıfat tamlamasının tamlayanı görevini üstlenebilir. Bu durumda söz öbeği yapı bakımından isim tamlaması olsa da cümledeki görevi bakımından niteleme sıfatıdır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yeni binasındaki kül rengi koltuklar, resmî atmosfere modern bir dokunuş katmıştı.

Cevap

İçinde 'kül rengi koltuklar' ifadesi geçen seçenek doğrudur; çünkü burada bir isim tamlaması sıfat görevini üstlenmiştir.
Doğru cevapta yer alan 'kül rengi' ifadesi yapıca bir belirtisiz isim tamlamasıdır (kül + renk + -i). Ancak bu tamlama, 'koltuklar' isminin önüne gelerek onun rengini belirtmiş, yani niteleme sıfatı görevini üstlenmiştir. 'Nasıl koltuklar?' sorusuna cevap vermesi bu işlevi kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim tamlamalarını belirle.
Personel odası, kül rengi, yönetim kurulu, evrak kayıt, bütçe planı.
Sıfat olarak kullanılan tamlamayı bulmak için önce yapıca tamlama olan öbekleri tespit etmeliyiz.
2
Tespit edilen tamlamaların bir ismi niteleyip nitelemediğini (sıfat olup olmadığını) kontrol et.
'Kül rengi' tamlaması 'koltuklar' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap vermektedir.
Sıfatlar isimleri niteleme veya belirtme göreviyle kullanılırlar.
3
Diğer seçeneklerdeki tamlamaların türünü ayırt et.
Diğer tamlamalar (örn. yönetim kurulu kararları), iyelik eki alarak başka bir isme bağlandığı için zincirleme isim tamlamasıdır.
Zincirleme isim tamlamaları ile tamlama yapılı sıfatları ayırt etmek için nitelenen ismin iyelik eki alıp almadığına bakılır.

Anahtar Kavram

İsim Tamlaması Yapılı Sıfatlar (Birleşik Sıfatlar)

İpuçları

1
Cümledeki sözcük gruplarının yapılarına değil, başka bir ismi niteleyip nitelemediklerine bakın.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorun. Eğer bir isim tamlaması bu soruya cevap veriyorsa sıfat görevindedir.
3
'Kül rengi', 'deniz mavisi' gibi renk bildiren isim tamlamalarının isimleri nitelediği örneklere odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer oluşum yollarını (-lı, -sız ekleri ile yapılanlar) gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sağlama yöntemi: Eğer söz öbeğinin sonundaki ismi çıkarıp yerine başka bir niteleme sıfatı (örneğin 'mavi') getirebiliyorsanız, o öbek sıfat görevindedir. 'Kül rengi koltuklar' -> 'Mavi koltuklar' (olur); 'Yönetim kurulu kararları' -> 'Mavi kararları' (olmaz).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 500Soru →

İşaret bildiren sözcükler bir ismin yerini tuttuğunda "işaret zamiri", bir ismin önüne gelerek onu belirttiğinde ise "işaret sıfatı" görevinde kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öteki dosyada aradığınız tüm bilgiler mevcuttur.

Cevap

Cümledeki işaret bildiren sözcüğün bir ismi belirtmesi nedeniyle sıfat görevinde kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru cevapta yer alan 'Öteki' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'dosya' ismini işaret yoluyla belirtmektedir. Bir ismin önüne gelerek onu işaret eden sözcükler işaret sıfatı görevindedir. Diğer tüm seçeneklerdeki işaret sözcükleri ise bir ismin yerini tutarak zamir görevinde kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (burası, öteki, şunu, diğeri, bunda) tespit et.
Beş cümlede de işaret anlamı taşıyan sözcükler belirlendi.
Zamir ve sıfat ayrımı yapabilmek için önce hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğini veya bir ismin yerini alıp almadığını kontrol et.
"Öteki" sözcüğünün "dosya" ismini belirttiği, diğerlerinin ise tek başlarına kullanılarak ismin yerini tuttuğu görüldü.
İşaret sıfatları mutlaka bir isimle birlikte kullanılırken, işaret zamirleri ismin yerini tutar ve genellikle çekim eki alabilir.
3
Sözcüklerin görevlerini sınıflandır.
Dört cümlede zamir, bir cümlede ise sıfat görevinde kullanım tespit edildi.
Soruda istenen farklı görevdeki kullanımı belirlemek için sınıflandırma tamamlanır.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcükten sonra gelen kelimeye dikkat edin: Bir ismi mi etkiliyor yoksa ismin yerini mi tutuyor?
2
İşaret zamirleri genellikle isim çekim eklerini (hâl ekleri, iyelik ekleri) alabilirken, işaret sıfatları kök halindedir ve ismi niteler/belirtir.
3
"Öteki dosya" tamlamasında 'öteki' sözcüğü bir ismi belirttiği için sıfattır. Diğer kelimeler çekim eki alarak zamirleşmiştir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir ayrımı 'belgisiz zamir' ve 'belgisiz sıfat' (bazı insanlar vs. bazıları) arasında da yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir isim koymayı deneyin. Eğer 'Burası' yerine 'Bu bina' diyebiliyorsanız ama 'Öteki' yerine doğrudan başka bir şey koyamayıp yanına isim eklemek zorundaysanız ayrım netleşir.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 25 / 42Sonraki