Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 461Soru →

Şehir estetiği ve tarihî dokunun korunması üzerine hazırlanan bir restorasyon raporunda şu ifadelere yer verilmiştir:

"Kültürel mirasın korunması sürecinde; (I)(I) şu binaların dış cephe iyileştirmelerinin yapılması, (II)(II) kimilerinin ise tamamen aslına uygun olarak yenilenmesi kararlaştırılmıştır. Komisyon üyesi mimarın (III)(III) kendisinin bu konudaki teknik görüşü, (IV)(IV) herkesin sürece dahil edilmesi ve (V)(V) şunun göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır: Sanat, bir şehrin kimliğidir."

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (I)(I)

Cevap

Bir numaralı 'şu' sözcüğü bir ismin önüne gelerek onu işaret ettiği için sıfat (ön ad), diğerleri ise isimlerin yerini tuttuğu için zamir (adıl) görevindedir.
Doğru cevap olan birinci seçenekteki 'şu' sözcüğü, 'binalar' isminin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirttiği için bir işaret sıfatıdır. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler ise bir ismin yerini tutarak zamir (adıl) görevinde kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki (I)(I) numaralı 'şu' sözcüğünü incele.
'Şu' sözcüğü 'binalar' ismini işaret ederek onu belirtmiştir.
İşaret bildiren sözcükler bir ismi etkilediğinde sıfat olur.
2
(II)(II) ve (IV)(IV) numaralı sözcükleri incele.
'Kimileri' ve 'herkes' sözcükleri varlıkların yerini belirsiz şekilde tutmaktadır.
Varlıkların yerini belirsiz şekilde tutan sözcükler belgisiz zamirdir.
3
(III)(III) numaralı sözcüğü incele.
'Kendi' sözcüğü kullanılmıştır.
'Kendi' sözcüğü her zaman dönüşlülük zamiri olarak kabul edilir.
4
(V)(V) numaralı sözcüğü (I)(I) numaralı sözcükle kıyasla.
'Şu' sözcüğü isimden önce gelmişken (I), 'şunun' sözcüğü ek alarak ismin yerini tutmuştur (V).
İşaret bildiren sözcükler ek alarak ismin yerini tuttuğunda zamir olur.

Anahtar Kavram

İşaret bildiren sözcüklerin cümledeki kullanımına göre sıfat veya zamir olarak ayrılması.

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerden hangisinin bir ismi işaret ettiğine, hangilerinin ise tek başına bir varlığın yerini tuttuğuna odaklanın.
2
İşaret bildiren sözcüklerden (bu, şu, o) sonra bir isim gelip gelmediğini kontrol edin.
3
'Şu binalar' tamlamasındaki kullanım ile 'şunun göz ardı edilmemesi' ifadesindeki kullanımı karşılaştırın; birinde ismin önüne gelme, diğerinde ise ek alarak ismin yerini tutma durumu vardır.

Daha Fazla Pratik

İşaret ve belgisiz sözcüklerin tamlama kurup kurmadığını inceleyerek sıfat-zamir ayrımı üzerine pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 462Soru →

Kamu kurumlarının stratejik planlama toplantılarında, yönetim kurulu (I) üyelerinin sunduğu öneriler (II) doğrultusunda, bölgedeki kazı (III) alanlarına yapılacak yakacak (IV) sevkiyatı ve personelin bekleme (V) süresi yeniden düzenlenmiştir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, fiilimsi ekini alarak eylem anlamını tamamen yitirmiş ve bir nesnenin kalıcı adı haline gelmiştir.

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden 'bekleme' ifadesi, eylem anlamını tamamen yitirip bir nesnenin kalıcı adı haline gelmemiş; sadece bir eylemin ismi (isim-fiil) olarak kullanılmıştır.
Cümledeki 'bekleme' sözcüğü bir isim-fiildir ve bekleme eyleminin adını karşılar. Bir nesnenin veya kavramın 'kalıcı adı' (örneğin 'kazma' aleti veya 'çakmak' nesnesi gibi) haline gelmemiştir. Eylem anlamı (bekleme işi) hala hissedilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismi analizi yapılması
'Yönetim kurulu' ifadesinin bir grubu temsil ettiği ve topluluk ismi olduğu belirlendi.
Topluluk isimleri, şekilce tekil görünse de anlamca birden fazla varlığı kapsar.
2
Soyut ve çoğul isim kontrolü yapılması
'Öneriler' sözcüğünün beş duyu organıyla algılanamadığı (soyut) ve -lar/-ler eki aldığı (çoğul) teyit edildi.
Zihinsel kavramlar soyut isim kategorisine girer.
3
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımının incelenmesi
'Kazı' ve 'yakacak' sözcüklerinin artık birer nesne veya iş adı olduğu, 'bekleme' sözcüğünün ise hala bir eylemi (bekleme işini) ifade ettiği saptandı.
Kalıcı isimlerde eylem anlamı kaybolurken, isim-fiillerde eylem anlamı devam eder.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür, Nicelik ve Kalıcı İsim Ayrımı

İpuçları

1
Kalıcı isimler, bir varlığın veya nesnenin adı olurken fiilimsiler bir eylemin adıdır.
2
Bir sözcüğün hala eylem anlamı taşıyıp taşımadığını anlamak için olumsuzunu yapmayı deneyin: 'beklememe süresi' diyebiliyoruz ancak 'yakmayacak sevkiyatı' (odun anlamında) diyemeyiz.
3
Topluluk isimleri (kurul, ordu, demet) şekilce tekildir ancak içlerinde çokluk anlamı barındırırlar.

Daha Fazla Pratik

Kalıcı isimler ile fiilimsileri ayırt etmek için 'dolma, kavurma, dondurma' gibi mutfak terimlerini ve 'kazma, çakmak, ekmek' gibi günlük nesne adlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin eylem anlamını koruyup korumadığını test etmek için '-ma/-me' olumsuzluk eki getirilebilir. Eğer anlam bozulmuyorsa o hala bir fiilimsidir; anlam tamamen değişiyorsa veya bozuluyorsa artık isimleşmiştir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 463Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımı, metnin anlamını belirginleştirir ve okumayı kolaylaştırır. Ancak bu işaretlerin kural dışı kullanımı anlam karmaşasına yol açabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar vericiler; mevcut verileri, saha raporlarını ve uzman görüşlerini titizlikle inceleyip, yeni stratejiyi belirlemek üzere bir araya geldiler.

Cevap

Karar vericilerin eylemlerini anlatan cümlede, zarf-fiil ekinden sonra virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'inceleyip' kelimesi bir zarf-fiildir. Cümlede bu kelimeyi takip eden ve zarf-fiil görevinde olan başka bir sözcük bulunmadığı için kendisinden sonra virgül getirilmesi yazım kurallarına aykırıdır. Eğer cümle 'inceleyip, değerlendirerek' şeklinde olsaydı virgül kullanımı doğru olurdu.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zarf-fiilleri tespit et.
Cümlede sadece 'inceleyip' kelimesi zarf-fiil eki (-ip) almıştır.
Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanım kuralını uygulamak için kelime türünü belirlemek gerekir.
2
Zarf-fiil kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluşturulmuş kelimelerden sonra virgül konmaz; ancak art arda gelen zarf-fiiller varsa aralarına virgül konur.
Noktalama hatasının nedenini bilimsel temele oturtmak.
3
Cümle yapısını kontrol et.
'inceleyip' kelimesinden sonra gelen 'belirlemek' kelimesi bir isim-fiildir, zarf-fiil değildir. Dolayısıyla art arda gelen bir zarf-fiil grubu yoktur.
Zarf-fiil kuralındaki istisnanın (art arda gelme durumu) geçerli olup olmadığını anlamak.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki zarf-fiil (-arak, -ip, -ince vb.) eklerine odaklanın.
2
Özneden sonra ne zaman noktalı virgül kullanıldığını düşünün; özneden hemen sonra bir liste geliyorsa bu kullanım gerekli midir?
3
Bir cümlede tek bir zarf-fiil varsa, o zarf-fiilden sonra asla virgül gelmez kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın ayrımını pekiştirmek için tür ve takım ayırma örneklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında şüpheye düştüğünüzde işareti cümleden çıkarıp okuyun; eğer anlam bozulmuyorsa veya kural gereği gelmemesi gerekiyorsa yanlışlığı bu şekilde teyit edebilirsiniz. Özellikle zarf-fiil kuralı KPSS'de en çok sorulan 'yanıltıcı' kurallardan biridir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 464Soru →

Niteleme sıfatları, niteledikleri isim düştüğünde o ismin görevini üstlenerek "adlaşmış sıfat" olurlar. Adlaşmış sıfatlar, isimlerin alabildiği çekim eklerini alabilir ve isim tamlamalarında görev alabilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir adlaşmış sıfat, isim tamlamasının tamlayanı görevindedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mağdurların ifadeleri, davanın seyrini değiştirecek önemli ipuçları barındırıyordu.

Cevap

Mağdurların ifadeleri ifadesinde "mağdur" sözcüğü adlaşmış sıfattır ve isim tamlamasının tamlayanıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen "mağdurların ifadeleri" tamlamasında, "mağdur" sözcüğü normalde "mağdur insanlar" tamlamasındaki bir sıfattır. İsim olan "insanlar" kelimesi düşmüş, sıfat olan "mağdur" kelimesi çoğul eki ve tamlayan ekini (-ın) alarak adlaşmıştır. Bu haliyle belirtili isim tamlamasının ilk unsuru yani tamlayanı olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki niteleme sıfatlarını tespit edin ve yanlarındaki isimlerin düşüp düşmediğini kontrol edin.
"Mağdurlar", "çalışkanlar", "gelecek" gibi sözcüklerin niteledikleri isimlerin (kişiler, zaman) düştüğü görülür.
Adlaşmış sıfatı bulmak için niteleme sıfatının tek başına isimleşip isim eklerini alıp almadığına bakılır.
2
Tespit edilen adlaşmış sıfatların bir isim tamlaması (tamlayan + tamlanan) kurup kurmadığını inceleyin.
"Mağdurların ifadeleri" yapısında "-ın" tamlayan eki ve "-i" tamlanan eki mevcuttur.
Soruda sadece adlaşmış sıfat değil, bu sıfatın tamlayan görevinde olması istenmektedir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer sözcüklerin görevlerini (özne, nesne, zamir vb.) ayırt edin.
"Çalışkanlar" öznedir, "geleceği" nesnedir, "bunlar" ise zamirdir.
Çeldiricilerden kurtulmak için sözcüğün cümledeki öge ve tür analizini yapmak gerekir.

Anahtar Kavram

Adlaşmış Sıfat ve İsim Tamlaması İlişkisi

İpuçları

1
Adlaşmış sıfatları bulmak için 'ismin yerini tutan niteleme sıfatı' mantığını hatırlayın.
2
Bir sözcüğün tamlayan olması için mutlaka '-ın, -in, -un, -ün' gibi tamlayan eklerinden birini alarak başka bir isme bağlanması gerekir.
3
Seçeneklerdeki 'ifadeleri', 'hatalarından', 'rafları' gibi tamlananları bulun ve bunların tamlayanlarının adlaşmış sıfat olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde adlaşmış sıfatların 'tamlanan' görevinde olduğu örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz (Örn: Fakirin eskisi).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 465Soru →

Türkçede sözcük kökleri, karşıladıkları anlamın türüne göre "isim kökü" veya "fiil kökü" olarak ikiye ayrılır. Bir kökün fiil olup olmadığını anlamak için köke mastar eki olan −mak/−mek-mak / -mek getirilir. Eğer kök bu eki alabiliyorsa fiil, alamıyorsa isim köküdür.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun süren yolculuktan sonra çocuk oldukça durgun görünüyordu.

Cevap

Durgun sözcüğü, "dur-" fiil kökünden türediği için diğerlerinden farklıdır.
Durgun sözcüğünün kökü "dur-" parçasıdır. Bu parça bir hareket, iş bildirmekte ve mastar eki alarak "durmak" şeklinde kullanılabilmektedir. Bu durum sözcüğün fiil kökü olduğunu kanıtlar. Diğer tüm seçeneklerdeki (çiçek, ev, şeker, akşam) kökler ise birer varlık veya kavram adıdır ve mastar eki alamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin eklerini atarak en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) belirleyin.
çiçekçi → çiçek, evcil → ev, durgun → dur, şekerli → şeker, akşamki → akşam
Sözcüğün yapısını incelemek için önce köke inilmesi gerekir.
2
Belirlenen her köke mastar eki olan −mak/−mek-mak / -mek ekini getirmeyi deneyin.
çiçek-mek (anlamsız), ev-mek (anlamsız), dur-mak (anlamlı), şeker-mek (anlamsız), akşam-mak (anlamsız)
Mastar eki testi, isim ve fiil köklerini birbirinden ayıran en kesin yöntemdir.
3
Mastar eki alan kökün fiil, alamayanların isim kökü olduğunu tespit edin.
Yalnızca "dur-" kökü anlamlı bir eylem bildirdiği için fiildir.
Soru, kök türü bakımından farklı olanı sormaktadır.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

İpuçları

1
Sözcüklerin eklerini (çi, cil, gun, li, ki) çıkararak köklerine odaklanın.
2
Bulduğunuz köklerin yanına kısa bir çizgi (-) koyarak mastar eki (-mak/-mek) getirmeyi deneyin.
3
Durmak kelimesi bir eylem bildirirken; çiçekmek, evmek veya şekermek gibi kelimelerin anlamsız olduğunu fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

İsimden fiil türeten ekler (örneğin: göz-le) ile fiilden isim türeten ekleri (örneğin: sev-gi) inceleyerek kelime yapısı bilginizi derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 466Soru →

İsimlerin yerini işaret yoluyla tutan sözcüklere "işaret zamiri" denir. Eğer işaret bildiren sözcük bir ismin önüne gelerek o ismi belirtirse "işaret sıfatı" olur.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bu" sözcüğü bir ismin yerini tutarak zamir görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu, personelin performans değerlendirme raporudur.

Cevap

"Bu, personelin performans değerlendirme raporudur." cümlesindeki "bu" sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için işaret zamiridir.
Personel raporundan bahseden cümlede "bu" sözcüğü, kendisinden sonra gelen bir ismi nitelemek yerine doğrudan o raporun yerini tutmaktadır. Bu kullanım, sözcüğün işaret zamiri olduğunu kanıtlar. Ayrıca bu kullanımda genellikle zamirden sonra virgül gelerek anlam karışıklığı önlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki "bu" sözcüklerini ve çevrelerindeki kelimeleri incele.
Tüm cümlelerde "bu" sözcüğü bulunmaktadır.
Zamir ve sıfat ayrımını yapabilmek için sözcüğün cümledeki bağlamına bakılmalıdır.
2
"Bu" sözcüğünden hemen sonra gelen bir isim olup olmadığını ve bu ismin işaret edilip edilmediğini kontrol et.
Dört seçenekte (proje, evraklar, toplantı, çalışma) ismin önüne gelmiştir; ancak bir seçenekte arkasından virgül gelmiş ve bir ismin yerini tutmuştur.
İşaret sıfatları isimden önce gelir, işaret zamirleri ise ismin yerini tutarak tek başlarına kullanılabilir.
3
İsmin yerini tutan seçeneği işaret zamiri olarak belirle.
Raporun yerini tutan ifade doğru cevaptır.
Tanıma göre ismin yerini tutan sözcük zamirdir.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren kelimeden sonra bir isim gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Eğer sözcükten sonra virgül kullanılmışsa, genellikle bir ismin yerini tutuyor demektir.
3
"Bu" sözcüğünün yerine bir isim (örneğin "Dosya") koymayı deneyin. Eğer cümle anlamlı kalıyorsa o bir zamirdir. Ancak "Bu dosya dosya..." gibi anlamsız bir yapı oluşuyorsa o bir sıfattır.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile kişi zamirlerini (özellikle 'o' sözcüğü) birbirinden ayırma egzersizleri yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe çekim eki gelip gelmediğine bakabilirsiniz. Zamirler genellikle çekim eki alabilirken (Bunu, şunda vb.), işaret sıfatları genellikle eksiz kullanılır ve ismi belirtir.
Tahmini Süre:45s
Soru 467Soru →

Toplumsal (I)sorunların (II)çözümü için (III)kurulun (IV)vicdanlı yaklaşımı, (V)geleceği kurtaracaktır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, bir ismin özelliğini belirttiği için niteleme görevinde kullanılan bir isimdir.

Cevap

Sözcüğün niteleme görevinde kullanılan bir isim olduğunu belirten seçenek yanlıştır çünkü bu sözcük tür bakımından sıfattır.
Cümlede geçen 'vicdanlı' sözcüğü, 'yaklaşım' ismini niteleyen bir sıfattır. Seçeneklerde bu sözcüğün niteleme görevinde olduğu doğru belirtilse de tür olarak 'isim' denmesi hatalıdır. Türkçede isimler varlıkları karşılarken, sıfatlar bu varlıkların niteliklerini bildirir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini ve görevlerini analiz et.
I, II, III ve V numaralı sözcükler isimdir; ancak IV numaralı 'vicdanlı' sözcüğü bir ismi (yaklaşım) nitelediği için sıfattır.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek sorunun temelidir.
2
İsimlerin aldıkları ekleri kontrol et.
I'de çoğul ve tamlayan eki, II'de iyelik eki, V'de belirtme eki ve ses olayı mevcuttur.
Çekim eklerinin görevlerini belirlemek seçenekleri doğrulamayı sağlar.
3
Topluluk ismini ve türemiş yapıları belirle.
'Kurul' sözcüğü türemiş bir topluluk ismidir.
İsimlerin anlam ve yapı özelliklerini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsim (Ad) ve Sıfat (Ön Ad) ayrımı ile isim çekim ekleri.

İpuçları

1
Bir sözcüğün isim mi yoksa sıfat mı olduğunu anlamak için hangi soruyu sorduğunuza dikkat edin; ismi niteleyen sözcükler genellikle sıfattır.
2
'Vicdanlı' sözcüğü 'Nasıl yaklaşım?' sorusuna cevap vermektedir.
3
Sözcük türü ile sözcük görevi farklı kavramlardır; niteleme görevi sıfatlara aittir.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlayan ve tamlanan eklerinin görevlerini pekiştirmek için karma tamlama soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 468Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî raporlarda ve yazışmalarda dilin kurallarına uygun kullanımı, metnin ciddiyetini ve iletilen bilginin güvenilirliğini doğrudan etkiler. Bu tür metinlerde özellikle birleşik sözcüklerin yazımı, en sık hata yapılan alanlardan biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje kapsamında yürütülen teknik çalışmaların yanısıra yeni bir bütçe planlaması da gündeme alındı.

Cevap

Teknik çalışmaların yanısıra ifadesinde yer alan 'yanısıra' sözcüğü yanlış yazılmıştır; doğrusu 'yanı sıra' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türkçede 'dış, iç ve sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kurala göre; yanı sıra, ardı sıra, peşi sıra, yurt dışı, hafta içi, olağan dışı gibi ifadelerin tamamı ayrı yazılmalıdır. C seçeneğinde verilen 'yanısıra' kullanımı bu kuralı ihlal ettiği için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik sözcükleri (altyapı, birçoğu, yanısıra, ön söz, yurt dışı) tespit edin.
Beş farklı birleşik yapılı ifade belirlendi.
Yazım yanlışı genellikle bu tür karmaşık yapılı kelimelerde aranır.
2
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) 'Dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler' kuralını hatırlayın.
Kural: 'Dış, iç ve sıra' sözleriyle kurulan tamlamalar her zaman ayrı yazılır.
Bu kural; yanı sıra, peşi sıra, ardı sıra, yurt dışı, hafta içi gibi ifadelerin yazımını belirler.
3
Tespit edilen 'yanısıra' sözcüğünü bu kurala göre değerlendirin.
'Yanı sıra' ifadesinin bitişik yazılması yazım yanlışıdır.
Sıra sözcüğüyle kurulan bu birleşik yapı kural gereği ayrı yazılmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Dış, İç ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklere, özellikle 'yanı', 'ön', 'alt' ve 'dış' gibi sözcüklerle kurulan yapılara odaklanın.
2
Türk Dil Kurumu'nun 'Dış, iç ve sıra' sözcükleriyle ilgili özel bir yazım kuralı olduğunu hatırlayın.
3
Yanı sıra, peşi sıra ve ardı sıra gibi 'sıra' sözcüğüyle biten ifadeler her zaman ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Bitişik ve ayrı yazılan birleşik fiiller (terk etmek, fark etmek, katetmek) konusuna göz atarak bu zorluk seviyesindeki diğer soruları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir birleşik kelimenin ayrı mı bitişik mi yazılacağından emin değilseniz, kelimelerin anlamını yitirip yitirmediğine bakın; ancak 'yanı sıra' gibi kalıplaşmış 'dış, iç, sıra' kurallarını ezberlemek sınavda zaman kazandırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 469Soru →

Türkçede virgülün (,) birçok farklı kullanım alanı bulunmaktadır. Bunlardan en yaygın olanları eş görevli sözcükleri ayırmak ve yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmektir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akşam, günün bütün yorgunluğunu unutturan bir sessizlikle geldi.

Cevap

Virgülün özneyi belirtmek için kullanıldığı 'Akşam, günün bütün yorgunluğunu unutturan bir sessizlikle geldi.' cümlesi, diğer seçeneklerdeki 'eş görevli sözcükleri ayırma' görevinden farklıdır.
Doğru seçenekte virgül, yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek amacıyla kullanılmıştır. 'Geldi' yüklemine sorulan 'Gelen ne?' sorusu bize 'Akşam' öznesini verir ve virgül bu özneyi vurgulamak için oradadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlere bağlı olan özneleri bulun.
Tüm cümlelerin temel ögeleri (özne ve yüklem) belirlendi.
Virgülün özneyi ayırma görevini kontrol etmek için önce özne ve yüklem ilişkisi kurulmalıdır.
2
Virgülün ayırdığı sözcüklerin türlerini (isim, sıfat, nesne vb.) analiz edin.
Bir cümlede virgülün bir ismi (özne) vurguladığı, diğerlerinde ise benzer türdeki kelime gruplarını sıraladığı görüldü.
Virgülün işlevsel farkını ortaya koymak için sözcüklerin cümle içindeki görevlerine bakılır.
3
Seçeneklerdeki kullanım amaçlarını karşılaştırarak gruplandırın.
Dört seçenekte listeleme (eş görevli sözcükler), bir seçenekte ise özne belirginleştirme işlevi tespit edildi.
Farklı olan kullanımın kesinleştirilmesi için karşılaştırma yapılarak doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Virgülün Temel Görevleri: Özne Belirtme ve Eş Görevli Sözcükleri Ayırma

İpuçları

1
Virgülün cümledeki ögeleri mi ayırdığına yoksa benzer kelimeleri mi listelediğine dikkat edin.
2
Cümlelerin yüklemlerini bulun ve virgülün bu yüklemlerle doğrudan ilişkili bir ögeyi (özne gibi) mi ayırdığına bakın.
3
Seçeneklerin dördünde virgül 'elma, armut, muz' gibi bir sıralama yaparken, birinde sadece tek bir ismi (cümle başındaki ismi) vurgulamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' ve 'ara sözleri belirtme' görevlerini de içeren karma testleri çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Virgülün olduğu yerdeki kelimelerin yerini değiştirin. Eğer liste bozuluyorsa eş görevli sözcüktür; eğer sadece cümlenin vurgusu değişiyorsa özne belirtme görevi olabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 470Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk ismi olarak gruplandırılır. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak kime veya neye ait olduklarını belirtebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, iyelik eki almış bir topluluk ismidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışma sonunda jürimiz kazanan ismi belirlemekte oldukça zorlandı.

Cevap

Jürimiz sözcüğü, iyelik eki almış bir topluluk ismidir.
Topluluk ismi olan "jüri" sözcüğü, "bize ait" anlamı katan "-imiz" (1. çoğul şahıs iyelik eki) ekini alarak soruda istenen her iki özelliği de taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin anlamlarını ve sayı özelliklerini inceleyin.
"Jüri" sözcüğünün bir heyeti/grubu temsil eden bir topluluk ismi olduğu belirlendi.
Topluluk isimleri, -lar/-ler eki almadığı halde birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
2
Sözcüğün aldığı ekleri kontrol edin.
"Jüri-miz" yapısındaki "-miz" ekinin iyelik eki olduğu saptandı.
İyelik ekleri, ismin karşıladığı varlığın bir şahsa ait olduğunu bildirir.
3
Her iki şartı (topluluk ismi + iyelik eki) sağlayan seçeneği işaretleyin.
Doğru seçeneğe ulaşıldı.
Diğer seçeneklerde ya isim türü (soyut, tekil, özel) ya da ek türü (hâl eki) istenen şarta uymamaktadır.

Anahtar Kavram

İsimlerin sayılarına göre türleri ve iyelik ekleri.

İpuçları

1
Topluluk ismi, görünüşte tekil olsa da anlamca bir grubu ifade eden sözcüktür (ordu, orman, sınıf gibi).
2
İyelik ekleri, ismin sonuna gelerek 'benim, senin, onun, bizim, sizin, onların' anlamlarından birini katar.
3
Altı çizili sözcüklerden hangisi 'bizim ...' şeklinde okunabiliyor ve bir grubu temsil ediyor?

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin sonuna -lar/-ler eki geldiğinde ne anlama geldiğini (Örn: Ordularımız) araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin başına iyelik zamirlerini (Benim, Senin, Onun...) getirerek hangi ismin iyelik eki aldığını kolayca bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 471Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde işaret bildiren sözcükler, bir ismi işaret ederek onu belirtebileceği gibi doğrudan bir ismin yerini de tutabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük "sıfat" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu rapor, ilgili birimlere ivedilikle ulaştırılmalıdır.

Cevap

İşaret bildiren sözcüğün 'rapor' ismini belirttiği 'Bu rapor, ilgili birimlere ivedilikle ulaştırılmalıdır.' cümlesidir.
Doğru seçenekte yer alan 'bu' sözcüğü, kendisinden hemen sonra gelen 'rapor' ismini işaret etmektedir. 'Hangi rapor?' sorusuna cevap verdiği ve bir ismin önüne geldiği için işaret sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, öteki, bunlar vb.) belirleyin.
Tespit edilen sözcükler: bu, şunu, bunlar, öteki, o.
Sıfat ve zamir ayrımını yapabilmek için önce hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerden sonra bir isim gelip gelmediğini ve sözcüğün o ismi işaret edip etmediğini kontrol edin.
Sadece 'bu' sözcüğünden sonra 'rapor' ismi gelmiştir.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onu niteler veya belirtir.
3
Sözcüklerin ek alıp almadığını kontrol edin.
Şunu ve bunlar sözcükleri çekim eki almıştır; bu rapor ifadesindeki 'bu' eki almamıştır.
Sıfatlar genellikle çekim eki almazlar, aldıklarında adlaşırlar veya zamirleşirler.

Anahtar Kavram

İşaret Sıfatı ve İşaret Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcük bir ismi etkiliyor mu yoksa tek başına mı kullanılmış?
2
Sıfatlar genellikle ek almazlar; eğer sözcükte '-u, -lar' gibi bir ek varsa o büyük ihtimalle zamirdir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir ayrımı 'belgisiz sıfat' ve 'belgisiz zamir' (birkaç kişi - bazıları) için de yapmayı deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 472Soru →

"Yalnızlığın kör kuyusunda, kaybolan umutlarını sabırla bekleyen ihtiyar; gönlündeki sızıyı kimseyle paylaşmıyordu."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz benzeşmesi

Cevap

Verilen cümlede ünsüz benzeşmesi (sertleşme) ses olayı bulunmamaktadır.
Cümledeki tüm sözcükler ek ve köklerine ayrıldığında; ünlü düşmesi (yalnız, kaybolan, gönlü), ünsüz yumuşaması (yalnızlığın, kaybolan), ünlü daralması (paylaşmıyordu) ve kaynaştırma ünsüzleri (kuyusunda, sızıyı) net bir şekilde görülmektedir. Ancak, 'fıstıkçı şahap' ünsüzlerinden biriyle biten bir kelimenin ardından gelen ekin sertleşmesi (benzeşme) durumuna örnek teşkil eden bir sözcük bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcükleri tek tek inceleyerek ünlü düşmelerini tespit et.
Yalın-ız (Yalnız), Kayıp-ol (Kaybol), Gönül-ü (Gönlü) sözcüklerinde ünlü düşmesi vardır.
Ünlü ile başlayan ek alan veya birleşen bazı sözcüklerde orta hece ünlüsü düşer.
2
Sözcük sonlarındaki ünsüz değişimlerini (yumuşama) kontrol et.
Yalnızlık-ın (Yalnızlığın) ve Kayıp-ol (Kaybolan) sözcüklerinde k>ğ ve p>b yumuşamaları mevcuttur.
Sert ünsüzle biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Eklere gelen yardımcı sesleri (kaynaştırma) ve fiillerdeki daralmaları belirle.
Kuyu-s-u, sızı-y-ı sözcüklerinde kaynaştırma; paylaş-ma-yor (paylaşmıyor) sözcüğünde daralma vardır.
Türkçede iki ünlü yan yana gelemez, araya kaynaştırma girer; -yor eki de kendinden önceki geniş ünlüleri daraltır.
4
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) kuralını cümle genelinde ara.
Cümlede sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) bitip yumuşak ünsüzle başlayan ek alan ve bu eki sertleştiren bir durum yoktur.
Ünsüz benzeşmesi için sert ünsüzden sonra c, d, g ile başlayan bir ek gelmelidir.

Anahtar Kavram

Ses Olayları Analizi

İpuçları

1
Cümledeki 'yalnız' ve 'kaybolan' gibi birleşik veya türemiş sözcüklerin köklerini düşünün.
2
-yor eki alan fiillerde genellikle ünlü daralması aranır; 'paylaşmıyordu' kelimesini bu açıdan inceleyin.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olması için 'f, s, t, k, ç, ş, h, p' harfleriyle biten bir kelimeye 'c, d, g' ile başlayan bir ek gelmelidir (Örn: kitap-çı).

Daha Fazla Pratik

Karma ses bilgisi sorularında başarılı olmak için sözcükleri her zaman ek-kök ayrımına tabi tutarak inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 473Soru →

"Soruşturma heyetinin titizlikle yürüttüğü çalışmalar, adaletin tesisi için büyük bir önem taşımaktadır."

Bu cümledeki isimlerle (adlarla) ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürüttüğü sözcüğü, iyelik eki aldığı için isim (ad) kategorisinde değerlendirilir.

Cevap

Cümlede geçen 'yürüttüğü' sözcüğü iyelik eki almasına rağmen bir isim değil, sıfat-fiil (fiilimsi) görevindedir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 'yürüttüğü' sözcüğü bir varlığı veya kavramı karşılayan bir isim (ad) değil, bir eylemin sıfatlaşmış hali olan sıfat-fiildir. KPSS'de iyelik eki alan fiilimsiler sıklıkla isimlerle karıştırılmak üzere sorulur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcüklerin türlerini belirlemek.
Heyet, çalışma, adalet ve önem sözcükleri isimdir; ancak 'yürüttüğü' sözcüğü fiil kökenli bir sıfat-fiildir.
Soru isimlerin özelliklerini sorduğu için öncelikle isim olan ve olmayan sözcükleri ayırt etmemiz gerekir.
2
İsimlerin aldığı ekleri ve anlam özelliklerini analiz etmek.
Heyet (topluluk), adalet ve önem (soyut), çalışmalar (çoğul) özelliklerine sahiptir.
Seçeneklerdeki topluluk, soyut, çoğul gibi sınıflandırmaları doğrulamak için.
3
Yürüttüğü sözcüğünün görevini incelemek.
Yürüt-(t)ük-ü şeklinde ayrılır; iyelik eki alsa da 'dik' sıfat-fiil eki nedeniyle kelime fiilimsi kategorisindedir.
İyelik eklerinin sadece isimlere değil, fiilimsilere de gelebildiği gerçeğini test etmek.

Anahtar Kavram

İsimlerin sınıflandırılması ve fiilimsilerle karıştırılmaması

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin isim mi yoksa fiilimsi mi olduğunu ayırt etmeye çalışın.
2
-dık/-dik ekini alan sözcüklere dikkat edin; bu ekler genellikle sıfat-fiil yapar.
3
İyelik ekleri sadece isimlere değil, fiilimsilere de gelebilir. 'Yürüttüğü' kelimesindeki -ü eki iyelik eki olsa da kelime hala bir fiilimsidir.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil (ma, me, mak, mek) alan sözcüklerin ne zaman kalıcı isim ne zaman fiilimsi olduğunu çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine başka isimler koymayı deneyin. 'Çalışmalar' yerine 'kitaplar' koyabiliyorsanız isimdir; ancak 'yürüttüğü' yerine tek başına bir isim koyduğunuzda cümlenin anlamı bozuluyorsa o bir fiilimsidir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 474Soru →

Türkçede isimleri renk, durum veya biçim yönünden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı"; işaret, sayı, belgisizlik veya soru yönünden belirten sözcüklere ise "belirtme sıfatı" denir. Bazı durumlarda bir isim, her iki sıfat türünü de aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllardır beklenen o büyük müjde nihayet tüm halka duyuruldu.

Cevap

Yıllardır beklenen o büyük müjde nihayet tüm halka duyuruldu cümlesinde 'müjde' ismi hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır.
Doğru seçenekte yer alan 'müjde' ismi, kendisinden önce gelen 'o' işaret sıfatıyla belirtilmiş, 'büyük' niteleme sıfatıyla da nitelenmiştir. Bu durum, soruda istenen 'bir ismin her iki tür sıfatı da alması' kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları niteleyen/belirten sözcükleri tespit edin.
İlgili cümlede 'müjde' bir isimdir.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onu tamlar.
2
Sıfatların türlerini (niteleme veya belirtme) ayrıştırın.
'O' sözcüğü işaret yoluyla belirttiği için belirtme sıfatı; 'büyük' sözcüğü durum bildirdiği için niteleme sıfatıdır.
Bir ismin birden fazla ve farklı türde sıfat alıp almadığını teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Bir İsmin Hem Niteleme Hem Belirtme Sıfatı Alması

İpuçları

1
Cümledeki isimleri bulup önlerindeki sözcüklere 'Nasıl?' (niteleme için) ve 'Hangi?' (belirtme için) sorularını sorun.
2
İşaret sıfatları (bu, şu, o) genellikle belirtme sıfatı görevindedir.
3
'O büyük müjde' ifadesindeki sözcüklerin türlerini tek tek inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, bir ismin birden fazla niteleme sıfatı aldığı cümleleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfat tamlamalarını ayırarak 'niteleme + belirtme + isim' veya 'belirtme + niteleme + isim' formülünü arayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 475Soru →

Eski (I) medeniyetlerin izlerini taşıyan bu (II) sessiz (III) kasabada, her (IV) köşe başında tarihî bir dokuyla karşılaşan ziyaretçiler kendilerini oldukça şanslı (V) hissediyorlar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi sıfat (ön ad) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında 'şanslı' ifadesi, bir ismi nitelemek yerine 'hissediyorlar' fiilini durum yönünden etkilediği için zarf (belirteç) görevinde kullanılmıştır.
Cümlede 'şanslı' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'hissediyorlar' eylemini durum bakımından nitelemektedir. Türkçede fiilleri veya fiilimsileri durum, zaman, miktar veya yer-yön bakımından etkileyen sözcüklere zarf (belirteç) denir. Bu nedenle bu sözcük sıfat değil, zarftır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki diğer kelimelerle ilişkisini inceleyin.
I, II, III ve IV numaralı sözcüklerin isimlerden önce geldiği; V numaralı sözcüğün ise fiilden önce geldiği görülür.
Sıfatlar isimleri niteler veya belirtir; zarflar ise genellikle fiilleri, fiilimsileri veya sıfatları etkiler.
2
İsimleri niteleyen/belirten sözcüklerin türlerini belirleyin.
'Eski' medeniyetleri niteleyen, 'bu' ve 'sessiz' kasabayı işaret eden ve niteleyen, 'her' ise köşeyi belirten sıfatlardır.
Sözcüklerin görevlerini netleştirmek için hangi soruyu hangi kelime türüne sorduğumuzu saptamalıyız.
3
V numaralı sözcüğün görevini çözümleyin.
'Nasıl hissediyorlar?' sorusuna cevap veren 'şanslı' sözcüğü, fiili etkilediği için zarftır.
Fiile sorulan 'nasıl' sorusu durum zarfını buldurur.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf Ayırımı

İpuçları

1
Sözcüğün bir ismi mi yoksa bir eylemi mi etkilediğine dikkat edin.
2
İsimlere sorulan 'nasıl' sorusu sıfatı, fiillere sorulan 'nasıl' sorusu zarfı buldurur.
3
'Şanslı' sözcüğünün 'hissediyorlar' eylemiyle olan bağlantısını değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer bir örnek cümle kurabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri cümleden çıkararak hangi kelime grubunun anlamının bozulduğunu kontrol edebilirsiniz. İsmi niteleyen bir kelimeyi çıkardığınızda ismin özelliği kaybolur, fiili etkileyeni çıkardığınızda eylemin yapılış şekli belirsizleşir.
Tahmini Süre:45s
Soru 476Soru →

Kamu personeli görevini ifa ederken dil bilgisi kurallarına, özellikle de resmi yazışmalarda ses olaylarına dikkat etmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesi, ünlü düşmesi ve ünsüz yumuşaması ses olaylarının tamamı bir arada örneklendirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşın yasal hakkını ararken sabrını zorlayan bürokratik engeller, toplumun gelişmişliğini olumsuz yönde etkilemektedir.

Cevap

İçinde 'hakkını', 'sabrını' ve 'gelişmişliğini' sözcüklerini barındıran cümle, istenen üç ses olayını da içermektedir.
Doğru cümlede üç temel ses olayı da mevcuttur: 'hakkını' kelimesinde 'k' ünsüzü türemiş, 'sabrını' kelimesinde 'ı' ünlüsü düşmüş, 'gelişmişliğini' kelimesinde ise 'k' ünsüzü 'ğ'ye dönüşerek yumuşamıştır. Ayrıca cümlede 'etkilemektedir' (et-gi -> etki) kelimesinde ünsüz benzeşmesi de bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ünsüz türemesi olan sözcüğü tespit etme
hak+ı+n+ı→hakkınıhak + ı + n + ı \rightarrow hakkını (k türemesi)
Tek heceli bazı Arapça kökenli kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında sonundaki ünsüz ikizleşir.
2
Ünlü düşmesi olan sözcüğü tespit etme
sabır+ı+n+ı→sabrınısabır + ı + n + ı \rightarrow sabrını (ı düşmesi)
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
3
Ünsüz yumuşaması olan sözcüğü tespit etme
gelis\cmis\clik+i+n+i→gelis\cmis\clig˘inigelişmişlik + i + n + i \rightarrow gelişmişliğini (k \rightarrow ğ değişimi)
Sert ünsüzle biten bir kelime ünlüyle başlayan bir ek aldığında sondaki sert ünsüz yumuşar.

Anahtar Kavram

Ses Olayları (Karma)

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerini ve aldıkları ekleri tek tek inceleyin.
2
Arapça kökenli 'hak' ve 'sabır' gibi kelimelerin ek aldıklarında geçirdikleri değişimlere odaklanın.
3
'Hakkını' kelimesindeki ikizleşme ve 'sabrını' kelimesindeki hece kaybı aradığınız ipuçlarıdır.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesinin 'hissetmek', 'affetmek' gibi birleşik fiillerdeki kullanımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Tablo yöntemiyle her cümleyi 'Türeme - Düşme - Yumuşama' sütunlarına göre kontrol ederek eksik olanları hızlıca eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 477Soru →

Türkçede bazı sıfat tamlamalarında isimle sıfatın yeri değiştirilip isme bir iyelik eki (−ı,−i,−u,−u¨-ı, -i, -u, -ü) getirilerek "kurallı birleşik sıfat" oluşturulabilir. Bu sıfatlar, niteledikleri isim düştüğünde "adlaşmış sıfat" görevini de üstlenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönlü zenginlere bu hayatta hiçbir engel, hiçbir zorluk aşılmaz görünmez.

Cevap

Cümlelerin birinde, isim ve sıfatın yeri değiştirilip iyelik eki eklenerek oluşturulan bir birleşik sıfatın (gönlü zengin), nitelediği isim düşerek adlaştığı (gönlü zenginlere) görülmektedir.
Doğru seçenekte, "zengin gönül" tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşan "gönlü zengin" yapısı mevcuttur. Bu yapı bir ismi nitelemek yerine doğrudan isim gibi kullanıldığı için adlaşmış sıfat görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurallı birleşik sıfat yapısını analiz etme
"Zengin gönül" tamlamasında yer değiştirme ve iyelik eki ekleme işlemi: Gönül + i + zengin = Gönlü zengin.
Soru kökündeki teknik tanıma uyan yapıyı bulmak gerekir.
2
Adlaşmış sıfat kontrolü yapma
"Gönlü zengin (insanlara/kişilere)" ifadesinde isim düşmüş ve sıfat ismin eklerini alarak adlaşmıştır.
Sıfatın sadece yapısı değil, cümledeki görevi de sorgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatlar ve Adlaşmış Sıfatlar

İpuçları

1
Önce bir isim ve bir sıfatın yer değiştirip iyelik eki aldığı (Örn: Camı kırık ev) yapıları arayın.
2
Bulduğunuz yapının önünde bir isim olup olmadığına bakın; isim yoksa ve sıfat isim gibi kullanılmışsa adlaşmıştır.
3
"Gönlü zengin insanlar" yerine sadece "Gönlü zenginler" denilmesi hem yapı hem görev şartını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer oluşum yollarını (Örn: '-lık' ekiyle yapılanlar) gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki sıfatları bulup 'Hangi yolla birleşmiş?' ve 'Önünde isim var mı?' sorularını sorarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 478Soru →

Niteleme özelliği taşıyan sözcükler; bir ismin önüne gelerek onu durum, biçim veya renk yönünden nitelediklerinde "sıfat", bir fiilin veya fiilimsinin anlamını durum yönünden etkilediklerinde ise "zarf" görevini üstlenirler.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde "doğru" sözcüğü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fikirlerini bir topluluk karşısında doğru ifade edebilmek, etkili bir iletişimin temelidir.

Cevap

Fikirlerin doğru ifade edilmesi gerektiğini belirten seçenek, sözcüğün bir fiilimsiyi etkilemesi nedeniyle zarf görevinde kullanıldığı doğru cevaptır.
Doğru cevaptaki cümlede "doğru" sözcüğü, bir isim-fiil grubu olan "ifade edebilmek" yapısını nitelemektedir. Fiilimsileri (eylemsileri) niteleyen veya durum yönünden tamamlayan bu tür kelimeler zarf (belirteç) görevindedir. Diğer seçeneklerde ise "doğru" sözcüğü; strateji, yöntem, veri ve proje gibi isimlerin önüne gelerek onları nitelediği için sıfat görevinde kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "doğru" sözcüğünün hangi kelimeyi etkilediğini belirleyin.
Dört seçenekte isimleri (strateji, yöntem, veri, proje), bir seçenekte ise bir fiilimsiyi (ifade edebilmek) etkilediği görülür.
Sözcüğün türü, cümle içindeki işlevine ve bağlı olduğu kelimeye göre değişir.
2
Etkilenen kelimenin türüne göre sözcüğün görevini sınıflandırın.
İsimleri niteleyenler sıfat, fiilimsiyi etkileyen ise zarftır.
Dil bilgisi kurallarına göre niteleme bildiren kelimelerin temel ayrımı bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf Ayrımı (Niteleme Kelimelerinin Görevleri)

İpuçları

1
"Doğru" sözcüğünün bir ismi mi yoksa bir eylemi mi belirttiğine dikkat edin.
2
Altı çizili sözcükten sonra gelen kelimenin türüne (isim mi, fiilimsi mi?) odaklanın.
3
"Nasıl?" sorusunu isme sorarsanız sıfatı, eylemsiye sorarsanız zarfı bulursunuz. "Doğru ifade etmek" yapısında soru eylemsiye sorulmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir ayrımı 'iyi', 'güzel' ve 'yalnız' gibi sözcükler için de yaparak sıfat-zarf farkını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine başka bir niteleme kelimesi (örneğin 'güzel' veya 'yanlış') getirerek isme mi yoksa fiile mi ait olduğunu test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 479Soru →

Kamu Denetçiliği Kurumu, (I) bilgili ve (II) görgülü personeliyle (III) çözüm odaklı çalışmalar yürüterek (IV) gözcü niteliğindeki denetimlerini (V) sürdürmektedir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dört numaralı kelime olan "gözcü" sözcüğünün kökü isimdir, diğerleri ise fiil köküdür.
Dört numaralı sözcük olan "gözcü" kelimesinin kökü "göz"dür ve bir varlığın adını karşıladığı için isim köküdür. Diğer tüm sözcüklerin (bil-, gör-, çöz-, sür-) kökleri ise iş, oluş veya hareket bildirdiği için fiil köküdür.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin köklerini belirleyin.
bilgili → bil-, görgülü → gör-, çözüm → çöz-, gözcü → göz, sürdürmektedir → sür-
Sözcüğün yapısını anlamak için anlamlı en küçük parça olan köke inilmelidir.
2
Köklerin sonuna "-mek / -mak" ekini getirerek türünü kontrol edin.
bil-mek (fiil), gör-mek (fiil), çöz-mek (fiil), sür-mek (fiil); ancak "göz-mek" anlamsızdır (isim).
Türkçede bir kökün fiil olup olmadığını anlamanın en pratik yolu mastar eki getirmektir.
3
Kök türlerini karşılaştırarak farklı olanı seçin.
Dört kelime fiil köklü iken "gözcü" kelimesi isim köklüdür.
Soruda istenen kök türü bakımından farklılık durumudur.

Anahtar Kavram

Sözcük Kökleri (İsim ve Fiil Kökü Ayrımı)

İpuçları

1
Kelimelerin anlamlı en küçük parçalarına (köklerine) odaklanın.
2
Kökleri bulduktan sonra mastar eki (-mek/-mak) getirerek hangisinin isim hangisinin fiil olduğunu belirleyin.
3
Seçeneklerdeki dört kelime fiil soyluyken, biri görme organımız olan bir isme dayanmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde kök türü sorularında 'yansıma köklere' de (pat, çat, gür gibi) dikkat ediniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'isim kökü mü?' (bir varlığı mı karşılıyor?) yoksa 'fiil kökü mü?' (bir eylemi mi karşılıyor?) şeklinde test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 480Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken bazı özel isimlerde ve kısaltmalarda farklı kurallar geçerlidir. Ayrıca yapım eki almış özel isimlere gelen çekim eklerinin yazımı da kendine has kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkçenin yapısal özelliklerini inceleyen bu kapsamlı çalışma, Türk Dil Kurumunun arşivinde araştırmacıların erişimine sunulmaktadır.

Cevap

Doğru seçenek, 'Türkçenin' ve 'Türk Dil Kurumunun' ifadelerinin doğru yazıldığı, hiçbir yazım hatası içermeyen cümledir.
Cümledeki 'Türkçenin' kelimesi, özel isme gelen yapım ekinden (-çe) sonra gelen çekim ekinin ayrılmayacağı kuralına uygundur. Ayrıca 'Türk Dil Kurumunun' ifadesi, kurum adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralını tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isimlere gelen eklerin kontrol edilmesi
'Türkçenin' kelimesinde '-çe' yapım eki olduğu için sonrasında gelen çekim ekinin kesme işaretiyle ayrılmadığı görülür; bu kullanım doğrudur.
Özel isimlere getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin incelenmesi
'Türk Dil Kurumunun' ifadesinde kurum adına gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmadığı görülür; bu kullanım doğrudur.
Türk Dil Kurumu kuralları gereği kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim ve üst kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki gizli hataların taranması
'ön söz', 'hukukuna', 'Avrupa Birliği'ne', 'yanı sıra' ve 'her bir' gibi ifadelerin yazım hataları tespit edilir.
Düzeltme işareti, kurum adı istisnaları ve ayrı yazılması gereken birleşik sözcükler KPSS düzeyindeki en belirleyici tuzaklardır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Dil Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklerin nasıl yazıldığına ve 'yanı sıra', 'ön söz' gibi birleşik sözcüklere dikkat edin.
2
TDK'nin kurum adları kuralını hatırlayın: Kurum adlarına gelen ekler kesme ile ayrılmaz ancak Avrupa Birliği bu kuralın tek istisnasıdır.
3
Özel isimlere getirilen yapım eklerinden (örneğin -ce, -li) sonra gelen çekim ekleri asla kesme işaretiyle ayrılmaz; 'Türkçenin' kelimesini bu kurala göre değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Büyük harflerin yazımı ve kurum adlarındaki kesme işareti istisnaları ile ilgili benzer KPSS çıkmış sorularını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hataları eleyerek gitme: Seçeneklerdeki 'önsöz' (yanlış), 'Fakültesi'nin' (yanlış), 'Avrupa Birliğine' (yanlış) ve 'herbir' (yanlış) sözcüklerini tespit ettiğinizde, 'Türkçenin' yazımının doğruluğu sizi doğrudan cevaba götürecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 24 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 24 | Examkin