Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 621Soru →

Bir kurumun kültürü oluşturulurken (I) kimi yaklaşımların (II) başkalarının görüşleriyle desteklenmesi, (III) birçoğunun (IV) kendi başına fark edemeyeceği eksikliklerin (V) onlara daha net bir biçimde sunulmasını sağlar.

Bu cümlede numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Bir ismin önünde yer alarak onu niteleyen veya belirten sözcükler sıfattır; bir ismin yerini tutanlar ise zamirdir. Cümledeki ilk sözcük 'yaklaşımların' ismini belirttiği için sıfat görevindedir.
Cümledeki birinci sözcük olan 'kimi', 'yaklaşımlar' isminin önüne gelerek onu belgisizlik yönüyle belirten bir belgisiz sıfattır. Zamirler isimlerin yerine kullanılırken sıfatlar isimlerle birlikte kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki numaralanmış sözcüklerin çevresindeki kelimelerle ilişkisini belirle.
Birinci sözcüğün arkasından bir isim gelirken, diğerlerinin tek başına bir kavramı temsil ettiği görülür.
Sıfatlar isimlerle birlikte kullanılırken, zamirler isimlerin yerine geçer.
2
Birinci sözcüğün (kimi) görevini kontrol et.
'Kimi' sözcüğü 'yaklaşımların' ismini miktar ve nitelik bakımından belirsizce nitelemektedir.
İsmi niteleyen veya belirten sözcükler sıfattır.
3
Diğer sözcüklerin (başkalarının, birçoğunun, kendi, onlara) görevlerini doğrula.
Bu dört sözcük de bir ismin yerini tutmaktadır.
İsimlerin yerini tutan kelimeler zamir (adıl) türündedir.

Anahtar Kavram

Zamirler isimlerin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.

İpuçları

1
Sözcüğün bir ismi niteleyip nitelemediğine bakın.
2
'Kimi' sözcüğünden hemen sonra gelen 'yaklaşımların' kelimesinin türüne odaklanın.
3
Zamirler ek alabilirken sıfatlar genellikle kök halinde isimden önce gelir. 'Kimi' burada bir tamlama kurmuştur.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'bu', 'şu', 'o' gibi sözcüklerin zamir mi yoksa sıfat mı olduğunu ayırt etmek için benzer bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 622Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre gruplandırılırken aynı zamanda aldıkları iyelik ve hâl ekleriyle cümlede çeşitli anlamsal görevler üstlenirler. Bu eklerin işlevlerini doğru ayırt etmek, sözcüğün türünü ve görevini belirlemek açısından kritiktir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isimle ilgili ayraç içindeki açıklama yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şair, şiirlerinde toplumsal yalnızlığı evrensel bir dille harmanlayarak sunar.

Cevap

Toplumsal yalnızlığı ifadesindeki 'yalnızlığı' sözcüğü sadece belirtme durum eki almış soyut bir isimdir, iyelik eki içermemektedir.
'Yalnızlığı' sözcüğü 'toplumsal yalnızlık' sıfat tamlaması içinde yer almaktadır. Buradaki '-ı' eki nesneyi yükleme bağlayan belirtme durum ekidir. Sözcükte iyelik eki bulunmadığı için ayraç içindeki açıklama hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü ve aldığı ekleri analiz etme
Yalnız (kök) + -lık (yapım eki) + -ı (çekim eki)
Sözcüğün yapısal olarak hangi çekim eklerini aldığını belirlemek gerekir.
2
Ekin cümledeki işlevini kontrol etme
-ı eki, 'yalnızlık' kavramını belirtili nesne haline getirmiştir (neyi sunar? -> yalnızlığı).
Türkçede -ı/-i eki hem iyelik hem de belirtme eki olabilir; bunu ayırt etmek için cümlenin anlamına bakılır.
3
İyelik eki olasılığını değerlendirme
Sözcüğün başına 'onun' veya 'senin' gibi bir iyelik anlamı gelmemektedir; 'toplumsal yalnızlık' bir sıfat tamlamasıdır.
İyelik eki olması için ismin bir şahsa veya varlığa ait olması gerekir.

Anahtar Kavram

İyelik ekleri (tamlanan eki) ile belirtme durum eklerinin (-ı, -i, -u, -ü) ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Bir ismin sonundaki -ı/-i ekinin iyelik olup olmadığını anlamak için sözcüğün başına 'onun' getirmeyi deneyin.
2
'Toplumsal yalnızlığı' tamlamasında 'yalnızlık' birine mi ait yoksa sadece yüklemin etkilediği bir nesne mi?
3
C şıkkında 'eserini' (onun eseri-n-i) iyelik ve belirtme alırken, D şıkkındaki 'yalnızlığı' sadece belirtme durumundadır.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlanan eklerinin her zaman birer iyelik eki olduğunu unutmayın ve karma tamlamalarda bu ekleri bulmaya çalışın.

Alternatif Yöntem

Ekleri şu şekilde formülize edebilirsiniz: [Kök] + [İyelik] + [n (kaynaştırma)] + [Hâl]. Eğer 'n' kaynaştırma harfi yoksa ve sadece bir ünlü varsa, genellikle ya sadece iyelik ya da sadece belirtme eki vardır.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 623Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine göre "özel-cins", karşıladıkları varlığın sayısına göre "tekil-çoğul-topluluk" ve varlığın niteliğine (oluşuna) göre "somut-soyut" olarak sınıflandırılır.

Kurumun (I)girişindeki (II)danışma bölümünde bekleyen (III)heyet, yapılacak (IV)çalışmaların (V)planlanması için bir araya geldi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi; "cins ismi", "topluluk ismi" ve "somut isim" özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Cümlede geçen 'heyet' sözcüğü; cins ismi, topluluk ismi ve somut isim özelliklerinin tamamına sahiptir.
Cümledeki 'heyet' sözcüğü, bir insan grubunu temsil ettiği için topluluk ismidir. Aynı zamanda beş duyu ile algılanabildiği için somut, belirli bir türü karşıladığı için de cins ismidir. Bu üç özelliği aynı anda taşıyan tek seçenek budur.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri 'verilişlerine göre' analiz et.
Giriş, danışma, heyet ve çalışmalar sözcüklerinin tamamı küçük harfle başlayan 'cins' isimlerdir.
Özel bir varlığı değil, bir türü veya kavramı temsil ederler.
2
Sözcükleri 'sayılarına göre' analiz et.
'Heyet' sözcüğü çoğul eki almadığı halde bir grubu temsil eder (topluluk). 'Çalışmalar' çoğul eki almıştır (çoğul). 'Giriş' ve 'danışma' ise tek bir birimi temsil eder (tekil).
Topluluk ismi, biçimce tekil anlamca çoğul olan sözcüktür.
3
Sözcükleri 'oluşlarına göre' analiz et.
'Heyet' (insan grubu) somuttur. 'Çalışmalar' ve 'planlanması' ise daha çok soyut bir süreci ifade eder.
Beş duyu organıyla algılanabilen varlıklar somuttur.
4
Tüm kriterleri sağlayan sözcüğü belirle.
III numaralı 'heyet' sözcüğü; cins, topluluk ve somut kategorilerinin üçüne de girmektedir.
Diğer seçenekler en az bir kriteri (özellikle topluluk ismi olma kriterini) karşılamamaktadır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sınıflandırılması ve Kalıcı İsim Ayrımı

İpuçları

1
Her bir sözcüğü üç farklı açıdan (özel/cins, tekil/çoğul/topluluk, somut/soyut) kontrol etmelisiniz.
2
Topluluk isimlerinin çoğul eki (-lar/-ler) almadan birden fazla varlığı temsil ettiğini unutmayın; örneğin 'ordu', 'takım', 'heyet' gibi.
3
'Planlanması' sözcüğünün bir eylem bildirip bildirmediğine, 'giriş' ve 'danışma' sözcüklerinin ise topluluk mu yoksa tekil bir yeri mi karşıladığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Ad aktarması (mecazımürsel) yoluyla topluluk ismi haline gelen 'sınıf', 'meclis', 'okul' gibi kullanımları çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 624Soru →

Zamirler (adıllar), isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin önüne gelip onu belirtmesi veya nitelemesi değil, doğrudan ismin yerini tutması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişi zamiri, işaret zamiri ve belgisiz zamir bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siz, burayı düzenlerken kimsenin işine karışmasına müsaade etmeyin.

Cevap

Doğru cevap, kişi zamiri (siz), işaret zamiri (burayı) ve belgisiz zamiri (kimsenin) bir arada barındıran seçenektir.
Doğru ifadede yer alan 'siz' sözcüğü 2. çoğul kişi zamiri, 'burayı' sözcüğü bir mekan isminin yerini işaret yoluyla tutan işaret zamiri ve 'kimsenin' sözcüğü ise net olmayan bir topluluğun yerini tutan belgisiz zamirdir. Üç tür de aynı cümlede eksiksiz mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcükleri tek tek inceleyerek zamir türlerini tespit edin.
'Siz' bir şahsın yerini tutar (Kişi Zamiri), 'burayı' bir yeri işaret eder (İşaret Zamiri), 'kimsenin' ise hangi kişilerin olduğu belirsizdir (Belgisiz Zamir).
Soruda istenen üç farklı zamir türünün aynı cümlede bulunup bulunmadığını kontrol etmek gerekir.
2
İşaret bildiren sözcüklerin ismin yerini mi tuttuğunu yoksa ismi mi belirttiğini kontrol edin.
Doğru seçenekte 'burayı' sözcüğü doğrudan ismin yerini tutarken, diğer seçeneklerdeki 'bu' veya 'şu' gibi sözcükler isimlerin önünde sıfat görevindedir.
Zamir ve sıfat ayrımı, zamir sorularındaki en temel çeldiricidir.

Anahtar Kavram

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcükler olup türlerine göre (kişi, işaret, belgisiz, soru) ayrılırlar.

İpuçları

1
Cümledeki her bir zamiri bulup türünü yanına yazmayı deneyin.
2
Unutmayın; 'bu, şu, o' gibi sözcükler bir ismin önüne geliyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.
3
'Siz', 'biz', 'o' gibi şahıs ekleri alan veya doğrudan şahsı karşılayan sözcükler kişi zamiridir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile işaret sıfatları arasındaki farkı pekiştirmek için benzer cümleler kurun.

Alternatif Yöntem

Önce kişi zamiri olmayan seçenekleri eleyerek (eleme yöntemi) kapsamı daraltabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 625Soru →

İşaret bildiren sözcükler, bir ismin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirttiğinde 'işaret sıfatı'; bir ismin yerini işaret yoluyla tuttuğunda ise 'işaret zamiri' olur.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük 'zamir' görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunu çekmecenin en alt gözüne yerleştirmeniz yeterli olacaktır.

Cevap

Şunu çekmecenin en alt gözüne yerleştirmeniz yeterli olacaktır (işaret bildiren sözcük bir ismin yerini tutmuştur)
Doğru cevapta yer alan 'şunu' sözcüğü, bir nesnenin (örneğin dosya, anahtar, kitap) adını söylemek yerine o nesneyi işaret ederek temsil etmektedir. Zamirler çekim eki alabilirler; 'şunu' sözcüğü de belirtme hal ekini alarak zamir görevini kesinleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, şunu, öteki) tespit edin.
A'da 'bu', B'de 'şu', C'de 'o', D'de 'şunu' ve E'de 'öteki' sözcükleri belirlenir.
Soru kökünde istenen işaret görevli sözcükleri analiz etmek için.
2
Tespit edilen sözcüklerin bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol edin.
A, B, C ve E seçeneklerinde işaret sözcüklerinden hemen sonra bir isim (belge, bina, yıl, sokak) gelmektedir.
İşaret sıfatı ile işaret zamirini ayırt eden temel kuralı uygulamak için.
3
İsmin yerini doğrudan tutan sözcüğü belirleyin.
D seçeneğindeki 'şunu' sözcüğü bir ismin önüne gelmemiş, ismin aldığı çekim ekini de alarak (-u belirtme hali) doğrudan bir nesnenin yerini tutmuştur.
Zamirlerin ek alabilme ve tek başlarına bir varlığı temsil etme özelliğini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Zamirler (adıllar), isimlerin yerini tutan sözcüklerdir. İşaret zamirleri (bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, burası, şurası, orası vb.) varlıkları işaret ederek onların yerini tutar. Eğer bu sözcükler bir ismin önüne gelip onu işaret ederse 'sıfat' olurlar.

İpuçları

1
Cümledeki işaret bildiren sözcüğün bir ismin önüne gelip gelmediğine bakın.
2
Zamirler genellikle hal ekleri (ismin -i, -e, -de, -den halleri) alabilirken, işaret sıfatları genellikle yalın halde bulunur ve ismi niteler.
3
Cümledeki işaret sözcüğünün yerine bir isim koymayı deneyin; 'Şunu masaya bırak' cümlesinde 'şunu' yerine 'kitabı' diyebiliyorsanız o sözcük zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile şahıs zamiri olan 'o' sözcüğünü ayırt etmeye yönelik sorular çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün aldığı ekten faydalanın. 'Bu, şu, o' sözcükleri ek aldığında (bunu, şunu, ona, burası vb.) neredeyse her zaman zamir görevini üstlenirler.
Tahmini Süre:45s
Soru 626Soru →

Kamu denetçiliği raporunda yer alan; "Yönetim kurulu toplantısında (I) birilerinin (II) öteki öneriyi (III) kendisininkiyle kıyaslaması, (IV) şunun (V) hepimiz için ne kadar önemli olduğunu bir kez daha kanıtladı." cümlesindeki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

İkinci numaralı sözcük olan 'öteki', kendisinden sonra gelen 'öneri' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatı görevindedir; diğer tüm numaralanmış sözcükler isimlerin yerini tutan zamirlerdir.
İkinci numaralı sözcük olan 'öteki', cümlede 'öneri' ismini işaret etmektedir. Türkçede bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler işaret sıfatıdır. Bu cümlede 'öteki öneri' bir sıfat tamlaması oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki bağlamını analiz etme.
I, III, IV ve V numaralı sözcüklerin bir ismin yerini tuttuğu; II numaralı sözcüğün ise bir isimle birlikte kullanıldığı görülür.
Zamirler isimlerin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
2
İşaret bildiren 'öteki' ve 'şunun' sözcüklerini karşılaştırma.
'Öteki öneri' ifadesinde 'öteki' bir ismi belirtirken (sıfat), 'şunun' sözcüğü bir durumun yerini tutmaktadır (zamir).
İşaret sıfatı ve işaret zamiri arasındaki en temel fark, sözcüğün bir isimle etkileşimde olup olmamasıdır.
3
Karmaşık yapıdaki III numaralı sözcüğü inceleme.
'Kendisininki' sözcüğünde 'kendi' (dönüşlülük zamiri) ve '-ki' (ilgi zamiri) ek halinde zamirleri mevcuttur.
Sözcük halindeki ve ek halindeki zamirlerin bir arada kullanılması sözcüğün genel zamir kategorisini değiştirmez.

Anahtar Kavram

İşaret Sıfatı ve İşaret Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
Bir sözcüğün zamir olması için bir ismin yerini tutması, sıfat olması için ise bir ismi nitelemesi veya belirtmesi gerekir.
2
Cümledeki işaret bildiren sözcüklere (öteki, şunun) dikkat edin; hangisi bir isimle birlikte kullanılmış?
3
'Öteki öneri' ifadesinde 'öteki' sözcüğünden sonra bir isim gelmiş ve onu belirtmiş. Bu durum sözcüğün türünü belirler.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmeye yönelik sorular çözmek, ek halindeki zamirler konusunu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yerine somut isimler koymayı deneyin. 'Öteki öneri' yerine 'yeni öneri' diyebiliyorsak sıfattır. 'Şunun' yerine 'bu durumun' diyebiliyor ve sözcük tek başına anlam kazanıyorsa zamirdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 627Soru →

Modern II teknolojiyle birlikte birçok IIII sektörde köklü IIIIII değişimler yaşanmış, ancak kimileri IVIV bu VV sürece uyum sağlamakta zorlanmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü sırada yer alan 'kimileri' sözcüğü, diğerleri gibi bir ismi nitelemek veya belirtmek yerine ismin yerini tuttuğu için bir zamirdir.
Kimileri sözcüğü, cümlede bir varlığın veya kişinin yerini tutacak şekilde kullanılmıştır ve iyelik eki almıştır. Bu özellikleri nedeniyle 'belgisiz zamir' görevindedir. Diğer tüm numaralanmış sözcükler ise kendilerinden sonra gelen bir ismi niteleme veya belirtme amacıyla kullanıldıkları için sıfat görevindedirler.

Adım Adım Çözüm

1
Modern sözcüğünün görevini belirle.
Modern teknoloji (Nasıl teknoloji?) sorusuna yanıt verir, niteleme sıfatıdır.
İsmi nitelediği için.
2
Birçok sözcüğünün görevini belirle.
Birçok sektör (Hangi sektör?) ismin önüne gelerek onu belirsiz şekilde belirtir, belgisiz sıfatıdır.
İsmi belirttiği için.
3
Köklü sözcüğünün görevini belirle.
Köklü değişimler (Nasıl değişimler?) ismin niteliğini bildirir, niteleme sıfatıdır.
İsmi nitelediği için.
4
Kimileri sözcüğünün görevini belirle.
Kimileri (bazı insanlar/kurumlar anlamında) ismin yerini tutar ve çekim eki almıştır, belgisiz zamirdir.
İsmin yerini tuttuğu için.
5
Bu sözcüğünün görevini belirle.
Bu süreç (Hangi süreç?) ismi işaret eder, işaret sıfatıdır.
İsmi işaret yoluyla belirttiği için.

Anahtar Kavram

Sıfatlar (ön adlar) her zaman bir isimden önce gelerek o ismi niteler veya belirtirken; zamirler (adıllar) ismin yerini tutar ve genellikle isim çekim eklerini alabilirler.

İpuçları

1
Sözcüğün bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol edin.
2
Sıfatlar isimleri niteler veya belirtir; zamirler ise ismin yerini tutar.
3
Belgisizlik bildiren 'kimi' sözcüğü bir ismin önüne gelirse sıfat (kimi insanlar), ek alıp ismin yerini tutarsa zamir (kimileri) olur.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlar ve zamirler arasındaki farkı pekiştirmek için 'o', 'bu', 'şu' gibi sözcüklerin hem sıfat hem zamir olarak kullanıldığı cümleler kurun.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 628Soru →

Kamu kurumlarında görevli danışma memurları, vatandaşların başvurularını büyük bir sabırla dinleyerek gerekli belgeleri Ankara'daki genel merkeze göndermektedir.

Bu cümlede aşağıdaki isim türlerinden hangisinin örneği yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Topluluk ismi

Cevap

Cümlede topluluk ismi kategorisine giren bir sözcük bulunmamaktadır.
Verilen cümlede isimler çeşitli özelliklerine göre incelendiğinde; 'Ankara' özel isim, 'vatandaşlar' ve 'başvurular' çoğul isim, 'sabır' soyut isim, 'belge' ve 'memur' ise somut isim örneğidir. Ancak cümlede 'ekip', 'meclis', 'kurul' veya 'ordu' gibi tekil görünüp bir grubu temsil eden bir topluluk ismi kullanılmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve özelliklerini belirle.
Ankara (Özel), vatandaşlar (Çoğul), sabır (Soyut), belge (Somut), memur (Somut/Tekil/Cins), danışma (Kalıcı isim/Tekil/Cins).
Soruda istenen isim türlerinin varlığını kontrol etmek için temel sınıflandırma gereklidir.
2
Seçeneklerdeki isim türlerini cümledekilerle eşleştir.
Özel, çoğul, soyut ve somut isimlerin örnekleri bulundu; ancak topluluk ismine rastlanmadı.
Her bir ismin yapısal ve anlamsal özelliklerini doğru kategorize etmek cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

İsimlerin (Adların) Sınıflandırılması

İpuçları

1
Cümledeki her ismi; özel/cins, tekil/çoğul/topluluk ve somut/soyut olma durumlarına göre analiz edin.
2
-lar/-ler eki alan sözcükler 'çoğul', tek bir varlığa verilen adlar 'özel', zihinde tasarlananlar ise 'soyut' isimdir.
3
Topluluk isimleri 'ordu, meclis, jüri, kafile' gibi sözcüklerdir; cümlede bu türde bir sözcük olup olmadığını tekrar kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin sonuna çoğul eki gelirse (ordular, meclisler gibi) hem topluluk hem de çoğul anlamı taşıyacağını unutmayın.

Alternatif Yöntem

İsimleri bir tabloya yerleştirerek özelliklerini işaretlemek, eksik olan türü daha hızlı görmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 629Soru →

Bahçedeki çiçekler ( ) güller ( ) laleler ve sümbüller baharın gelişini müjdeliyordu ( ) Doğanın bu uyanışı insanı heyecanlandırıyor ( ) ruhuna neşe katıyordu.

Bu parçada yay ayraçlarla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (;) (,) (.) (,) (.)

Cevap

Sıralama sırasıyla noktalı virgül, virgül, nokta, virgül ve nokta şeklinde olmalıdır.
Doğru seçenekte, ilk boşlukta özne olan 'Bahçedeki çiçekler' ifadesini kendisinden sonra gelen ve aralarında virgül bulunan 'güller, laleler' gibi ögelerden ayırmak için noktalı virgül kullanılmıştır. İkinci boşlukta eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül, üçüncü ve beşinci boşluklarda tamamlanmış cümleleri bitirmek için nokta, dördüncü boşlukta ise sıralı cümleleri ayırmak için virgül kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Özne ve takip eden listeyi belirle.
"Bahçedeki çiçekler" öznedir ve ardından eş değer ögeler (güller, laleler...) gelmektedir.
Özneyi, aralarında virgül bulunan diğer ögelerden ayırmak için noktalı virgül (;) gereklidir.
2
Eş görevli sözcükleri ayır.
"güller" ve "laleler" sözcükleri arasına virgül konur.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül (,) kullanılır.
3
Cümle bitişini kontrol et.
"müjdeliyordu" ifadesinden sonra yargı tamamlanmıştır.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
4
Sıralı cümle yapısını analiz et.
"heyecanlandırıyor" ve "katıyordu" yüklemleriyle kurulan iki cümle birbirine bağlıdır.
Ögeleri arasında virgül bulunmayan basit sıralı cümleleri ayırmak için virgül (,) yeterlidir.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün özneyi belirginleştirme ve virgülün sıralı cümlelerdeki kullanımı.

İpuçları

1
Cümlede özne olan ifadeden hemen sonra benzer türde örnekler sıralanıyorsa, özneyi karıştırmamak için özel bir işaret gerekir.
2
Cümlelerin bittiği yerlerde yargının tamamlanıp tamamlanmadığına bakın; büyük harfle başlayan kelimeler ipucu olabilir.
3
TDK kuralına göre, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi vurgulamak için noktalı virgül kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karşılaştıran diğer soruları çözerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Boşlukları doldururken önce kesin emin olduğunuz nokta (.) işaretlerini yerleştirip şıkları eleyerek ilerleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 630Soru →

Türkçede yön adlarının yazımıyla ilgili temel kurallara göre; yön bildiren sözcükler özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle başlar. Ayrıca ara yönler her zaman bitişik yazılırken; "batı" ve "doğu" gibi sözcükler medeniyet veya düşünce tarzı anlamında kullanıldığında büyük harfle başlatılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkemizin Güney doğu illerinde yetiştirilen tarım ürünleri, yüksek kalitesiyle dünya pazarlarında yoğun talep görüyor.

Cevap

Ülkemizin tarım ürünlerinden bahseden seçenekte yer alan 'Güney doğu' ifadesi, bir ara yön olduğu için bitişik yazılmalıydı.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'Güney doğu' ifadesi bir ara yöndür. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kılavuzuna göre ara yönlerin tamamı (güneydoğu, kuzeybatı, kuzeydoğu, güneybatı) bitişik yazılmalıdır. Bu kurala uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yön adlarını tespit et.
Seçeneklerde 'Batı', 'güneydoğusuna', 'Kuzey', 'Güney doğu' ve 'batısında' ifadeleri yön bildirmektedir.
Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Yön adlarının özel isme göre konumunu ve anlamını kontrol et.
'Kuzey Avrupa' (önce/büyük), 'Anadolu'nun güneydoğusu' (sonra/küçük) ve 'Batı felsefesi' (kültür/büyük) kullanımları kurallara uygundur.
Yön adlarının büyük-küçük harf ayrımı konumlarına ve bağlamlarına bağlıdır.
3
Ara yönlerin bitişiklik kuralını denetle.
'Güney doğu' ifadesinin ayrı yazıldığı görülmektedir.
TDK kurallarına göre kuzeybatı, kuzeydoğu, güneybatı ve güneydoğu gibi ara yönler mutlaka bitişik yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yön Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yön adlarının (kuzey, güney, doğu, batı ve bunların birleşimleri) özel isimle olan ilişkisine dikkat edin.
2
Ara yönlerin (iki yönün birleşimiyle oluşan sözcükler) yazımında bitişiklik veya ayrılık durumunu kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını (Örn: Türk Dil Kurumuna) tekrar ederek yazım kuralları bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yön adlarını kontrol ederken 'Önce gelirse ÖN-emli (Büyük), sonra gelirse SÖN-ük (Küçük)' tekerlemesini kullanarak hiyerarşiyi hatırlayabilirsiniz. Ara yönler için ise 'ara yönler her zaman el eledir (bitişik)' kuralını uygulayın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 631Soru →

Resmî yazışma kuralları ve dil bilgisi standartları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav merkezinde adaylara şu uyarı yapıldı; 'Sınav süresince cep telefonlarınızı kapalı tutunuz.'

Cevap

Sınav merkezindeki uyarıyı içeren cümlede, alıntıdan önce noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Sınav merkezindeki uyarıyı aktaran cümlede, 'şu uyarı yapıldı' ifadesinden sonra bir doğrudan aktarma (alıntı) gelmektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, kendisinden sonra açıklama yapılacak veya alıntı yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Bu cümlede noktalı virgül kullanılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretlerinin görevlerini belirleyin.
C şıkkında bir açıklama/alıntı öncesinde noktalı virgül (;) kullanıldığı görülmektedir.
Noktalama işaretlerinin doğru tespiti hatayı bulmanın ilk adımıdır.
2
TDK noktalama kurallarını uygulayın.
Kurala göre kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
Noktalı virgülün temel görevi açıklama yapmak değil, gruplandırma yapmaktır.
3
Hatalı kullanımı düzeltin.
'...uyarı yapıldı: "Sınav süresince..."' şeklinde olmalıdır.
Alıntı cümleleri veya doğrudan aktarımlar iki nokta ile başlatılır.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
Cümleleri okurken nerede bir 'açıklama' veya 'örnekleme' yapıldığına dikkat edin.
2
İki noktanın (:) en temel görevi kendisinden sonra gelecek olan açıklamayı veya örneği müjdelemektir.
3
Bir kişinin sözü doğrudan aktarılıyorsa, bu aktarımdan hemen önce gelen işareti kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

İki nokta ve noktalı virgülün karıştırıldığı diğer senaryoları (tür ve takım ayırma gibi) içeren sorularla pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken 'şudur ki' veya 'şunlardır' gibi bir anlam seziliyorsa, orada genellikle iki nokta kullanılır. Eğer sadece benzer ögeler gruplanıyorsa noktalı virgül tercih edilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 632Soru →

Türkçede bir sözcük en az bir yapım eki aldığında "gövde" durumuna gelir. Eğer bir sözcük, gövde durumundayken bir yapım eki daha alırsa bu sözcüğe "gövdeden türemiş sözcük" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş bir sözcük yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akşamki yemeğin tuzu biraz fazla kaçmış gibiydi.

Cevap

İçeriğinde "akşamki" ve "yemeğin" gibi yalnızca bir yapım eki almış veya hiç yapım eki almamış sözcüklerin bulunduğu cümle doğru cevaptır.
Doğru olan cümlede yer alan 'akşamki' sözcüğü 'akşam' köküne gelen tek bir '-ki' yapım ekiyle, 'yemeğin' sözcüğü ise 'ye-' köküne gelen tek bir '-mek' yapım ekiyle oluşmuştur. Bu sözcükler 'gövde' durumundadır ancak gövdeden türemiş (en az iki yapım eki almış) bir sözcük bu cümlede bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Terim analizi yapma
"Gövde" (Kök + 1 Yapım Eki) ile "Gövdeden Türemiş" (Gövde + En az 1 Yapım Eki daha) ayrımını belirlemek.
Soruda istenen yapıyı doğru analiz etmek için temel tanımı uygulamak gerekir.
2
Cümlelerdeki sözcükleri eklerine ayırma
A'da yoğ-un-luk (2 yapım), B'de düş-ün-ce-li (3 yapım), C'de yap-ı-laş-ma (3 yapım), D'de yol-cu-luk (2 yapım) tespit edildi.
Gövdeden türemiş sözcükleri eleyerek doğru seçeneğe ulaşmak.
3
Hedef cümleyi doğrulama
E seçeneğinde 'akşam-ki' (1 yapım) ve 'ye-mek' (1 yapım) dışında yapım eki almış sözcük bulunmadığı görüldü.
Bir yapım eki sözcüğü gövde yapar ama gövdeden türemiş yapmaz; bu farkı teyit etmek.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük (En az iki yapım eki almış sözcük)

İpuçları

1
Bir sözcüğün gövdeden türemiş olması için üzerinde en az iki tane yapım eki görmeniz gerekir.
2
Cümlelerdeki 'yoğunluk', 'düşünceli', 'yapılaşma' ve 'yolculuk' gibi kelimelerin kaçar tane yapım eki aldığını dikkatlice sayın.
3
İçinde 'yemek' geçen cümlede, 'yemek' ve 'akşamki' kelimeleri sadece birer yapım eki almıştır, bu yüzden onlar sadece 'gövde'dir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, fiilden fiil yapım eki üzerine fiilden isim yapım eki alan (örneğin: süz-g-eç) kelimeleri analiz ederek pratiğinizi artırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 633Soru →

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatların özel bir türü olan "kurallı birleşik sıfatlar" ise sıfat tamlamalarına getirilen eklerle (-li, -lık, -sız) veya isimle sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki getirilmesiyle oluşturulur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşük faizli krediler sayesinde vatandaşlar konut sahibi olma imkânı buldu.

Cevap

Cümledeki 'düşük faizli' ifadesi, bir sıfat tamlamasına '-li' eki getirilerek oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfattır.
Doğru seçenekte yer alan 'düşük faizli' ifadesi, 'düşük faiz' şeklindeki bir sıfat tamlamasının sonuna '-li' eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu yapı, birleşik sıfatlar kategorisinde 'kurallı birleşik sıfat' olarak adlandırılır ve 'krediler' ismini nitelemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sıfatları ve niteledikleri sözcükleri tespit et.
A: düşük faizli (krediler), D: yıllık (plan), E: eski (bina).
Kelime türünü ve görevini belirlemek için bağlam analizi gereklidir.
2
Tespit edilen sıfatların yapılarını (basit, türemiş, birleşik) analiz et.
'Eski' basittir. 'Yıl-lık' türemiştir. 'Düşük faiz' tamlaması ise '-li' alarak birleşmiştir.
Soruda istenen 'kurallı birleşik sıfat' yapısını bulmak için eklerin ve kelime gruplarının işlevine bakılmalıdır.
3
Kurallı birleşik sıfat kuralını (Sıfat Tamlaması + -li/-lık/-sız) doğrula.
[Düşük (Sıfat) + Faiz (İsim)] + -li = Düşük faizli krediler.
Bu yapı, Türkçedeki en yaygın kurallı birleşik sıfat oluşturma yollarından biridir.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfat Yapısı

İpuçları

1
Birleşik sıfatlar sadece bitişik yazılan 'birkaç, birçok' gibi kelimelerden ibaret değildir.
2
'-li, -lık, -sız' eklerinin tek bir kelimeye mi yoksa bir sıfat tamlamasına mı geldiğine dikkat edin.
3
'Düşük faizli' derken 'düşük' olan faizdir; 'düşük faiz' bir bütün olarak krediyi niteler.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer bir türü olan 'İsim + İyelik eki + Sıfat' (örneğin: salonu geniş ev) yapısını içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kurallı birleşik sıfatı bulmak için tamlamayı parçalayın: 'Düşük krediler' mi yoksa 'düşük faiz' mi? Anlam 'düşük faiz' üzerinden kuruluyorsa yapı birleşiktir.
Tahmini Süre:50s
Soru 634Soru →

Türkçede sözcükler türetilirken veya çekimlenirken çeşitli ses olayları meydana gelebilir. Özellikle yapım eki alarak yeni bir sözcük oluşturulurken yaşanan ünlü kayıpları, dil bilgisinde "türetilirken ünlü düşmesi" olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken ünlü kaybına uğramış bir sözcük hem de ünsüz benzeşmesi kuralına örnek teşkil eden bir kullanım bir arada verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge müdürlüğünde çevresine güven veren, yetişkin bir personelin bulunması idari süreçleri kolaylaştıracaktır.

Cevap

İçerisinde 'çevresine' ve 'yetişkin' sözcüklerinin geçtiği seçenek doğru cevaptır.
Doğru yanıt olan cümlede 'çevresine' sözcüğü 'çevir-' fiil kökünden '-e' yapım ekiyle türetilirken ünlü kaybına uğramıştır. Aynı cümlede 'yetişkin' sözcüğü 'yetiş-' fiiline getirilen '-gin' ekinin sertleşmesiyle (s\c+g>s\c+kş+g > ş+k) ve 'kolaylaştıracaktır' sözcüğündeki ekler ünsüz benzeşmesi kuralına tam uyum sağlamaktadır. Bu durum soruda istenen her iki kriteri de karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ünlü düşmesi görülen sözcükleri tespit etme.
'çevresine' (çevir-e), 'kaydını' (kayıt-ı), 'ayrıntılı' (ayır-ıntı) sözcüklerinde düşme saptanmıştır.
Sorunun ilk şartı olan ünlü kaybını belirlemek için kök ve ek analizi yapılır.
2
Düşmenin türünü (türetilirken/çekimlenirken) ayırt etme.
'çevresine' (çevir-e) ve 'ayrıntılı' (ayır-ıntı) sözcükleri yapım eki alırken düştüğü için türetilirken düşmedir; 'kaydını' ise çekim ekiyle düşmüştür.
KPSS'de sıkça sorulan türetilme (yapım eki) ve çekimlenme farkını ortaya koymak gerekir.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olan sözcükleri arama.
'yetişkin' (yetiş-gin > yetişkin) ve 'kolaylaştıracaktır' (laş-tır, acak-tır) sözcüklerinde benzeşme vardır.
Sert ünsüzle biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle (c,d,gc, d, g) başlayan ek geldiğinde ekin sertleşmesi (c\c,t,kç, t, k) kuralı kontrol edilir.
4
İki şartı da sağlayan cümleyi belirleme.
Doğru seçenekte hem türetilirken düşme (çevresine) hem de benzeşme (yetişkin) mevcuttur.
Analiz edilen tüm veriler birleştirilerek doğru yanıta ulaşılır.

Anahtar Kavram

Türetilirken Ünlü Düşmesi ve Ünsüz Benzeşmesi Sentezi

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'çevre', 'ayrıntı', 'kayıt' ve 'sabır' gibi sözcüklerin köklerine inerek ünlü düşmesinin nedenini (yapım eki mi çekim eki mi) sorgulayın.
2
Ünsüz benzeşmesini bulmak için 'fıstıkçı şahap' ünsüzleriyle biten kelimelere gelen eklere (c,d,gc, d, g yerine c\c,t,kç, t, k) odaklanın.
3
'Çevir-e > çevre' kelimesindeki düşmenin türetilirken olduğunu, 'kayıt-ı > kaydı' kelimesindeki düşmenin ise çekimlenirken olduğunu fark etmeniz soruyu çözdürecektir.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesinin farklı yollarını (birleşik kelime oluşumu, türetilme, çekimlenme) içeren bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri eklerine ayırırken, kelimenin yeni bir anlam kazanıp kazanmadığına bakın. Eğer anlam değişmişse (çevirmekten çevre gibi) bu bir türetilmedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 635Soru →

Sözcük halindeki zamirler; kişi, işaret, belgisiz ve soru zamirleri olmak üzere dört ana gruba ayrılır. Belgisiz zamirler, isimlerin yerini kesinlik kazanmayacak şekilde tutan sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz bir sözcük, bir ismin yerini tutarak "zamir" görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepsi tören alanında yerini alarak müdürün konuşmasını bekledi.

Cevap

Cümledeki 'Hepsi' sözcüğü, herhangi bir ismin önüne gelip onu nitelemek yerine doğrudan isimlerin yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir.
Tören alanında bekleyen kişilerin isimlerini tek tek söylemek yerine, bu isimlerin tamamını karşılayan 'hepsi' sözcüğü kullanılmıştır. Bu sözcük bir ismi etkilemediği ve ismin yerini tuttuğu için belgisiz zamir görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki belgisizlik bildiren sözcükleri (birçok, bazı, kimi, hiçbir, hepsi) tespit edin.
Belgisizlik bildiren sözcükler her seçenekte yer almaktadır.
Zamir ve sıfat ayrımı yapabilmek için önce hedef sözcükleri bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerin bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol edin.
İlk dört seçenekte sözcükler isimlerden hemen önce gelmektedir (aday, soru, zaman, evrak).
Bir ismin önünde yer alıp onu niteleyen sözcükler sıfat olur.
3
Son seçenekteki sözcüğün bir ismin yerini tutup tutmadığını inceleyin.
'Hepsi' sözcüğü, 'öğrenciler, adaylar, kişiler' gibi isimlerin yerini tutmuştur ve herhangi bir ismi nitelememektedir.
İsmin yerini tutan ve tek başına isim gibi kullanılan belgisiz sözcükler zamirdir.

Anahtar Kavram

Belgisiz Zamir ve Belgisiz Sıfat Ayrımı

İpuçları

1
Belgisiz sözcükten sonra gelen kelimenin türüne dikkat edin; eğer bir isim geliyorsa o sözcük büyük ihtimalle sıfattır.
2
Zamirler genellikle isim çekim eklerini alabilirken, belgisiz sıfatlar genellikle eksiz kullanılır. 'Hepsi' sözcüğündeki ekleri fark ettiniz mi?
3
Bir ismin yerine 'onlar' veya 'birileri' gibi bir ifade koyabiliyorsanız o bir zamirdir. Seçenekleri bu yöntemle test edin.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren (bu, şu, o) sözcükler için de aynı ayrımı (zamir vs sıfat) yapmayı deneyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sağlama yöntemi: Belgisiz sözcüğü cümleden çıkardığınızda anlamda ciddi bir eksilme oluyor ve yerini başka bir isimle doldurma ihtiyacı hissediyorsanız (Örn: 'Hepsi' yerine 'Öğrenciler'), o sözcük zamirdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 636Soru →

Ufuktaki bulutlar dağılırken vaktin nasıl geçtiğini sezmiyor, sararan yaprakların arasından süzülen ışığa bakıyordu. Gönlündeki sızıyı dindirmek için yükseldiği bu yolculukta, karşılaştığı her zorluk ona yeni bir kapı aralıyordu.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi ses olayına örnek teşkil edecek bir kullanım bulunmamaktadır.
Verilen metinde ünsüz türemesi (örneğin: şık-ı -> şıkkı, af-etmek -> affetmek) olayına dair bir örnek yer almadığı için doğru cevap budur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ünlü düşmelerini belirleme
'vakit -> vaktin', 'sarı -> sararan', 'gönül -> gönlündeki' ve 'ne-asıl -> nasıl' kelimelerinde ünlü düşmesi saptanır.
Kelime kök veya gövdelerindeki ünlülerin ek alırken veya birleşirken düşüp düşmediğini kontrol etmek gerekir.
2
Ünsüz yumuşaması (değişimi) örneklerini bulma
'geçtik-i -> geçtiği', 'ışık-a -> ışığa', 'karşılaştık-ı -> karşılaştığı' kelimelerinde yumuşama görülür.
Sert ünsüzle biten kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde p, ç, t, k seslerinin b, c, d, g/ğ seslerine dönüşümü incelenir.
3
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme) olan sözcükleri tespit etme
'ufuk-daki -> ufuktaki', 'geç-dik -> geçti', 'karşılaş-dık -> karşılaştı' kelimelerinde benzeşme vardır.
Sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan (c, d, g) bir ek geldiğinde ekin sertleşmesi kontrol edilir.
4
Ünlü daralması ve diğer olayları analiz etme
'sez-me-yor -> sezmiyor' (olumsuzluk eki daralmış) ve 'ara-la-yor -> aralıyordu' (gövdedeki geniş ünlü daralmış) örnekleri daralmayı doğrular. Ayrıca 'yüksek-el -> yükseldiği' sözcüğünde de ünsüz düşmesi mevcuttur.
Sonu -a veya -e ile biten fiillerin -yor ekiyle daralması ve türetme esnasındaki ünsüz kayıpları incelenir.

Anahtar Kavram

Metin üzerinden karma ses bilgisi analizi yapabilme.

İpuçları

1
Kelime köklerine inerek ek almadan önceki hallerini (vakit, sarı, gönül gibi) düşünün.
2
-yor eki alan fiillere ve 'geçtiğini' gibi birden fazla ses olayı barındıran kelimelere odaklanın.
3
Metinde 'f, s, t, k, ç, ş, h, p' seslerinin yan yana geldiği yerleri (benzeşme) ve 'k' harfinin 'ğ'ye dönüştüğü yerleri (yumuşama) listeleyin; hangisinin örneğinin kalmadığını göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer metin tarama sorularında ünsüz düşmesini (yüksel-mek, küçül-mek) de göz önünde bulundurmak analitik beceriyi artırır.

Alternatif Yöntem

Metindeki her kelimeyi ayrı ayrı ses bilgisi açısından inceleyip bulduğunuz olayların yanına tik atarak eleme yöntemiyle sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 637Soru →

Köyün girişindeki yüksek tepeler, sisli havalarda tamamen gözden kaybolurdu.

Bu cümlede geçen "yüksek" sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme Sıfatı

Cevap

Cümledeki 'yüksek' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'tepeler' isminin bir özelliğini (yükseklik/biçim) bildirdiği için niteleme sıfatıdır.
Doğru yanıt olan seçenek niteleme sıfatıdır çünkü 'yüksek' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'tepeler' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap vermekte ve ismin biçimsel bir özelliğini bildirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve bu isimlerin önündeki niteleyici sözcükleri tespit edin.
"tepeler" sözcüğünün bir isim, "yüksek" sözcüğünün ise onun önünde yer aldığı görülür.
Sıfatlar her zaman isimlerin önünde bulunur ve onları etkiler.
2
İsme "Nasıl?" sorusunu yöneltin.
"Nasıl tepeler?" sorusuna "yüksek" cevabı alınır.
Niteleme sıfatlarını bulmak için isimlere "Nasıl?" sorusu sorulur.
3
Sözcüğün varlığın kalıcı bir özelliğini mi yoksa geçici bir durumunu mu belirttiğine karar verin.
"Yüksek" sözcüğü tepelerin biçimsel bir özelliğini belirttiği için niteleme sıfatı kategorisine girer.
Varlıkların durumunu, biçimini veya rengini bildiren sıfatlar niteleme sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları (Ön Adlar)

İpuçları

1
Cümledeki isimleri bulup bu isimlere 'Nasıl?' sorusunu sormayı deneyin.
2
'Tepeler' isminden önce gelen 'yüksek' kelimesi bu ismin bir özelliğini mi yoksa yerini mi bildiriyor?
3
İsimlerin rengini, durumunu veya biçimini bildiren kelimelere 'niteleme sıfatı' denir.

Daha Fazla Pratik

Farklı türdeki belirtme sıfatlarını (işaret, sayı, belgisiz) içeren benzer bir cümle üzerinde alıştırma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün niteleme sıfatı olup olmadığını anlamak için ismin önünden sözcüğü kaldırın: 'Tepeler sisli havalarda kaybolurdu.' Cümlenin anlamı daralsa da yapısı bozulmaz; bu da sözcüğün bir niteleyici (sıfat) olduğunu doğrular.
Tahmini Süre:45s
Soru 638Soru →

Kamu hizmetlerinde liyakatin esas alınması, mevcut sorunların halli için proje ayrıntılarının titizlikle incelenmesini gerektirir. Bu süreçte personelin sergilediği özverili yaklaşım, vatandaşın kurumlara duyduğu güveni yükseltmektedir.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Metinde 'ayrıntı' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'sergilediği' sözcüğünde ünsüz yumuşaması, 'süreçte' sözcüğünde ünsüz benzeşmesi ve 'halli' sözcüğünde ünsüz türemesi örnekleri bulunurken, ünlü daralması örneğine rastlanmamaktadır.
Ünlü daralması, Türkçede sonu 'a' veya 'e' geniş ünlüleriyle biten bir fiile '-yor' eki geldiğinde veya 'de-', 'ye-' gibi bazı özel fiil köklerine belirli ekler geldiğinde görülür. Metindeki hiçbir sözcükte (örneğin 'yükseltmektedir' sözcüğü '-yor' değil, '-mekte' eki almıştır) bu koşullar oluşmadığı için ünlü daralması yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki sözcüklerin kök ve ek analizini yaparak ses olaylarını tespit et.
'ayır-ıntı' →\rightarrow ayrıntı (ünlü düşmesi), 'hal-i' →\rightarrow halli (ünsüz türemesi), 'süreç-de' →\rightarrow süreçte (ünsüz benzeşmesi).
Sözcüklerin yalın halleri ile ek almış halleri arasındaki farklar ses olaylarını belirlememizi sağlar.
2
Fiil köklü ve ekli diğer sözcükleri incele.
'sergile-dik-i' →\rightarrow sergilediği (ünsüz yumuşaması), 'gerek-dir-ir' →\rightarrow gerektirir (ünsüz benzeşmesi), 'yüksek-el-t-mek-de-dir' →\rightarrow yükseltmektedir (ünsüz düşmesi ve benzeşmesi).
Ünsüz yumuşaması ve benzeşmesi genellikle eklerin başındaki veya sözcük sonundaki ünsüzlerin etkileşimiyle oluşur.
3
Ünlü daralması kuralını metne uygula.
Metinde şimdiki zaman eki olan '-yor' veya 'de-', 'ye-', 'ne' gibi daralmaya müsait kökler bulunmamaktadır.
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle veya belirli özel köklerle (demek, yemek) gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Türkçede ses olayları, sözcüklerin türetilmesi veya çekimlenmesi sırasında meydana gelen fonetik değişimlerdir; bir sözcükte birden fazla ses olayı bir arada bulunabilir.

İpuçları

1
Metindeki sözcükleri köklerine ayırarak ek alırken uğradıkları değişimlere odaklanın.
2
'Ayır-' fiilinden 'ayrıntı', 'hal' isminden 'halli' ve 'yüksek' isminden 'yüksel-' kelimelerinin nasıl türediğini inceleyin.
3
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle belirginleşir; parçada bu eki alan bir sözcük olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Bir sözcükte birden fazla ses olayının gerçekleştiği (örneğin 'kaybolduğunu') karmaşık yapıları inceleyerek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 639Soru →

Zamirler (adıllar), isimlerin yerini geçici olarak tutan sözcüklerdir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin önüne gelerek onu nitelememesi veya belirtmemesi, doğrudan bir varlığın veya kavramın yerini tutması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem işaret zamiri hem de belgisiz zamir bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bunları kimsenin görmeyeceği bir yere saklamalısın.

Cevap

İşaret zamiri ve belgisiz zamirin bir arada kullanıldığı seçenek 'Bunları kimsenin görmeyeceği bir yere saklamalısın.' cümlesidir.
Doğru cevap olan cümlede, 'Bunları' sözcüğü bir nesnenin yerini işaret ederek tuttuğu için işaret zamiridir. 'Kimsenin' sözcüğü ise hangi şahıslar olduğu tam bilinmediği, yani belirsiz olduğu için belgisiz zamir görevindedir. İki türün aynı cümlede bulunması sorunun şartını karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zamirleri tespit et.
'Bunları' ve 'kimsenin' sözcükleri zamirdir.
Her iki sözcük de bir ismin yerini tutmaktadır.
2
Zamirlerin türlerini belirle.
'Bunları' işaret zamiri, 'kimsenin' belgisiz zamirdir.
'Bunları' bir nesneyi işaret ederken, 'kimsenin' belirsiz bir grubu/kişiyi temsil eder.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcük türlerini kontrol et.
Diğer şıklarda ya tek tür zamir vardır ya da zamir sandığımız sözcükler aslında sıfattır.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar ismin önünde yer alarak onu belirtir.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (Adılların) Türleri ve Sıfatlardan Ayırt Edilmesi

İpuçları

1
İşaret zamirleri 'bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar' gibi sözcüklerdir ve çekim eki alabilirler.
2
Belgisiz zamirler 'herkes, kimse, bazıları, birçoğu, hepsi' gibi tam olarak kim olduğu belli olmayan kavramları karşılar.
3
Bir sözcüğün zamir olması için bir ismin önüne gelip 'Hangi?' sorusuna yanıt vermemesi gerekir; örneğin 'bu kitap' sıfat iken 'bu' zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamiri olan 'o' ile kişi zamiri olan 'o' arasındaki farkı inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki zamirlerin altını çizin ve yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer isim koyabiliyorsanız zamirdir, bir ismi işaret ediyorsa sıfattır.
Tahmini Süre:50s
Soru 640Soru →

Türkçede sözcüklerin kökleri, yansıttıkları anlam özelliklerine göre "isim kökü" ve "fiil kökü" olmak üzere iki temel gruba ayrılır. Bazı sözcükler türetilirken ünlü kaybına uğradıkları için kök türünü belirlemek dikkatli bir analiz gerektirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlede altı çizili sözcüklerden hangisi kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Eski bir yerleşim yerinde (I) yaşayan halkın (II) sızlayan yaralarını sarmak için (III) beslenen umutlar, çocukların sokaklarda (IV) oynayan neşesiyle birleşince (V) uyuyan bir kentin yeniden uyanışı gerçekleşti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: uyuyan

Cevap

Sözcüğün kökü "uyu-" fiili olan seçenek, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır.
Doğru seçenek olan ifadede sözcüğün kökü "uyu-" fiilidir. "Uyuyan" sözcüğü "uyu-" fiiline gelen sıfat-fiil ekiyle türetilmiştir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcüklerin kökü ise isimdir (yaş, sızı, besi, oyun).

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin eklerini atarak anlamlı en küçük parçaları olan köklerini belirleyin.
yaşayan -> yaş; sızlayan -> sızı; beslenen -> besi; oynayan -> oyun; uyuyan -> uyu-
Kök türünü belirlemek için sözcüğün yapım eklerinden önceki ilk hali bulunmalıdır.
2
Belirlenen köklere mastar eki (-mak/-mek) getirerek isim mi yoksa fiil mi olduklarını kontrol edin.
yaş (yaş-mak olmaz, isim); sızı (sızı-mak olmaz, isim); besi (besi-mek olmaz, isim); oyun (oyun-mak olmaz, isim); uyu- (uyu-mak olur, fiil)
İsim ve fiil köklerini ayırt etmenin en kesin yolu mastar eki testidir.
3
Türetme sırasında meydana gelen ünlü düşmelerini dikkate alarak analizi sonuçlandırın.
Dört sözcük isim kökünden türemişken, sadece bir sözcük fiil kökünden türemiştir.
Sözcük yapısı sorularında ses olayları kök türünü gizleyebilir; doğru analiz için bu olaylar tespit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Sözcük Köklerinin Türleri ve Ünlü Düşmesi İlişkisi

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerini bulurken türeme esnasında uğradıkları ünlü düşmelerini (ses olaylarını) geri kazanmaya çalışın.
2
"Besle-", "oyna-" ve "sızla-" eylemleri aslında birer isimden türetilmiştir. Bu isimleri tespit edin.
3
"Uyuyan" sözcüğü ile "uyku" sözcüğü arasındaki ilişkiyi düşünün; hangisi diğerinden türemiştir? "Uyu-" eylemi mi yoksa "uyku" ismi mi daha temeldir?

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesine uğrayan 'kavşak' (kavuş-), 'çevrede' (çevir-), 'devrim' (devir-) gibi fiil kökenli sözcükleri de inceleyerek kök türü analizini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köklerini bulduktan sonra her birine '-mak/-mek' eki getirmeyi deneyin. Eğer ek getirilebiliyorsa fiil köküdür. Örneğin; oyun-mak (olmaz), uyu-mak (olur).
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 32 / 42Sonraki
Dil Bilgisi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 32 | Examkin