Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 641Soru →

Türkçede kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmazken; bazı birleşik kelimelerin ayrı, bazılarının ise bitişik yazılması kurala bağlanmıştır. Ayrıca Arapça kökenli bazı sözcüklerde ünsüz yumuşaması görülmez.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul toplantısında, tıp fakültesi bünyesindeki bir ana bilimdalı için ek kadro tahsis edilmesi hususu karara bağlandı.

Cevap

Cümledeki 'ana bilimdalı' ifadesi yanlış yazılmıştır; bu sözcük grubunun 'ana bilim dalı' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.
İlgili seçenekte geçen 'ana bilim dalı' ifadesi, Türk Dil Kurumu'nun güncel kurallarına göre ayrı yazılması gereken bir sözcük grubudur. Akademik çevrelerde yaygın olarak bitişik yazılmasına rağmen resmi kural ayrı yazılması yönündedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum adlarına gelen eklerin yazımını kontrol et.
Anayasa Mahkemesinin ve Yükseköğretim Kurulunun ifadelerinde eklerin ayrılmaması doğrudur.
TDK kuralına göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Ünsüz yumuşaması istisnalarını incele.
'Hukukun' sözcüğünde 'k' harfinin 'ğ'ye dönüşmemesi doğrudur.
Arapça kökenli 'hukuk' sözcüğü, ünlüyle başlayan ek aldığında sonundaki sert ünsüz yumuşamaz.
3
Birleşik kelimelerin (öz geçmiş, iş birliği, ana bilim dalı) yazımını değerlendir.
'Öz geçmiş' ve 'iş birliği' ayrı yazılmıştır (doğru), ancak 'ana bilim dalı' bitişik yazılmıştır (yanlış).
Türk Dil Kurumu güncel kılavuzuna göre 'ana bilim dalı', 'iş birliği' ve 'öz geçmiş' gibi kavramlar ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ekleri ve teknik terimlerin (ana bilim dalı vb.) yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklere ve teknik terimlerin (öz geçmiş, iş birliği) ayrı mı bitişik mi yazıldığına odaklanın.
2
Türkiye Büyük Millet Meclisi veya Anayasa Mahkemesi gibi büyük kurumların adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmadığını unutmayın.
3
'Ana bilim dalı' ifadesi genellikle akademik ortamlarda bitişik görülse de TDK'ye göre aslında üç ayrı kelimeden oluşur.

Daha Fazla Pratik

Kurum adlarına gelen eklerin istisnalarını (örneğin Avrupa Birliği) ve 'ayrı yazılan birleşik kelimeler' listesini TDK kılavuzundan tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin yazımını kontrol ederken 'ev', 'hane', 'sever' gibi bitişik yazılan eklerin olup olmadığını veya anlam kayması yaşanıp yaşanmadığını analiz ederek elemenizi yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 642Soru →

Dil bilgisi tasniflerinde isim (I) sıfat (II) zamir ve zarf ad soylu sözcükler (III) fiiller eylem soylu sözcükler (IV) edat (V) bağlaç ve ünlem ise görevli sözcükler olarak değerlendirilir.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( , ) ( ; ) ( ; ) ( , )

Cevap

Yay ayraçlara sırasıyla virgül, virgül, noktalı virgül, noktalı virgül ve virgül getirilmelidir.
Cümle içerisinde 'isim, sıfat, zamir, zarf' birinci grubu; 'fiiller' ikinci grubu; 'edat, bağlaç, ünlem' ise üçüncü grubu oluşturmaktadır. Kendi içlerinde virgülle ayrılmış olan bu grupları birbirinden ayırmak için TDK'nin 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül konur' kuralı gereği (III) ve (IV) numaralı yerlere noktalı virgül getirilmelidir. (I), (II) ve (V) numaralı yerler ise basit sıralama olduğu için virgül gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Eş görevli sözcükleri belirleyin.
(I), (II) ve (V) numaralı boşluklar isim, sıfat, zamir gibi eş görevli sözcüklerin arasındadır.
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.
2
Cümledeki ana kategorileri (takımları) tespit edin.
Cümlede üç ana grup vardır: 1. Ad soylu sözcükler, 2. Eylem soylu sözcükler, 3. Görevli sözcükler.
Cümlenin anlamsal yapısı bu üç temel sınıflandırma üzerine kurulmuştur.
3
Gruplar arası geçiş noktalarını belirleyin.
(III) ve (IV) numaralı boşluklar, bu üç farklı grubu birbirinden ayıran kritik noktalardır.
Ögeleri arasında virgül bulunan tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılması bir TDK kuralıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün (;) tür veya takımları ayırma işlevi

İpuçları

1
Cümlede kaç farklı 'sözcük türü grubu' (takımı) olduğunu saymaya çalışın.
2
İsim, sıfat, zamir gibi sözcükler aynı gruptadır; aralarına virgül gelmelidir. Ancak bu grubun bittiği yer neresidir?
3
Virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırmak için virgülün 'bir üst rütbesi' olan noktalı virgülü kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırma' işlevi ile bu sorudaki 'takımları ayırma' işlevini karşılaştıran bir çalışma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi parçalara bölün: [isim, sıfat, zamir ve zarf] | [fiiller] | [edat, bağlaç ve ünlem]. Bu üç parçanın sınırlarını belirlediğinizde, bu sınırların (III ve IV) virgül değil, daha güçlü bir ayırıcı gerektirdiğini göreceksiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 643Soru →

Günlük hayatta ve resmî yazışmalarda bazı sözcüklerin yazımı, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre belirlenmiş standartlara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar arasında sağlanan işbirliği, kamu hizmetlerinin daha verimli yürütülmesine olanak tanıyor.

Cevap

Kurumlar arasında sağlanan işbirliği ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır; çünkü 'iş birliği' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'iş birliği', 'iş bölümü', 'iş adamı' gibi birleşik sözcükler ayrı yazılmalıdır. Cümle içerisinde 'işbirliği' şeklinde bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kritik sözcükleri belirle.
Mütevazı (A), hukukun (B), işbirliği (C), hafta içi (D), Resmî Gazete ve öngörüyor (E) sözcükleri incelenmelidir.
Yazım kuralları sorularında genellikle birleşik kelimeler, ses olayları ve düzeltme işaretleri test edilir.
2
Birleşik kelimelerin yazım kuralını uygula.
TDK'ye göre 'iş birliği', 'iş bölümü' gibi ifadeler herhangi bir ses olayı veya anlam kayması barındırmadığı için ayrı yazılır.
Sözcüklerden her ikisi veya ikincisi, birleşme sırasında anlam değişmesine uğramadığında bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer seçeneklerdeki potansiyel tuzakları kontrol et.
Hukukun (yazıda yumuşama olmaz), mütevazı (sonu 'ı' ile biter), Resmî (nispet eki 'î' kullanılır) ve öngörmek (bitişik yazılan istisnalardandır) kullanımlarının doğru olduğu onaylanır.
Doğru cevaptan emin olmak için diğer çeldiricilerin kurala uygunluğu teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerin ve Özel İsimlerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik sözcüklerin (iki kelimeden oluşan ifadelerin) ayrı mı yoksa bitişik mi yazıldığına dikkat edin.
2
Özellikle 'iş' kelimesiyle kurulan 'iş birliği' ve 'iş bölümü' gibi tamlamaların TDK'deki yazımını hatırlamaya çalışın.
3
TDK'ye göre, kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler ayrı yazılır. 'İş birliği' de bu kurala dahildir.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Dış, İç, Sıra' sözleriyle kurulan (sıra dışı, hafta içi, yurt dışı) birleşik kelimelerin yazımını tekrar ederek bu konudaki bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yazım kurallarını kontrol ederken 'ayrı yazılan birleşik kelimeler' kuralındaki 'anlam kayması var mı?' testini uygulayabilirsiniz. İş ve birliğin kendi anlamlarını koruduğunu gördüğünüzde ayrı yazılması gerektiğini fark edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 644Soru →

Türkçede isimler; sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk ismi; niteliklerine göre ise somut ve soyut isim olarak sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem soyut, hem topluluk hem de tekil isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ordumuz, vatan sevgisiyle dolup taşan her nefere sonsuz güven verir.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde 'ordu' (topluluk), 'sevgi' (soyut) ve 'vatan' (tekil) isimlerinin bulunduğu seçenektir.
Doğru olan cümlede yer alan 'ordumuz' sözcüğü, biçimce tekil görünmesine rağmen bir asker topluluğunu karşıladığı için topluluk ismidir. 'Vatan' ve 'nefer' sözcükleri tek bir varlığı karşıladıkları ve çoğul eki almadıkları için tekil isimdir. 'Sevgi' ve 'güven' ise zihinsel kavramlar oldukları için soyut isim kategorisine girer. Bu sayede soruda istenen üç özellik de aynı cümlede toplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri belirle.
İsimler: ordu, vatan, sevgi, nefer, güven.
Sınıflandırma yapabilmek için önce sözcük türleri içinden isimleri ayıklamak gerekir.
2
İsimleri sayılarına göre incele.
Ordu: Topluluk ismi; Vatan, Nefer, Sevgi, Güven: Tekil isimler.
Topluluk ismi biçimce tekil olsa da anlamca çokluk bildirir, tekil isim ise ek almaz ve tek varlığı karşılar.
3
İsimleri niteliklerine göre incele.
Vatan, Nefer, Ordu: Somut isimler; Sevgi, Güven: Soyut isimler.
Beş duyu organıyla algılanabilenler somut, zihinsel süreçlerle kavrananlar soyuttur.
4
Tüm kriterleri karşılayan seçeneği teyit et.
Cümlede hem soyut (sevgi), hem topluluk (ordu) hem de tekil (vatan) isim bulunmaktadır.
Soruda istenen üç farklı kategori de aynı cümlede mevcuttur.

Anahtar Kavram

İsimlerin (Adların) Anlam ve Sayı Bakımından Sınıflandırılması

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimlerin önce sayılarına (tekil/çoğul/topluluk) odaklanın.
2
'-lar/-ler' eki almayan ancak grup bildiren 'ordu, meclis, ekip, takım' gibi sözcükleri arayın.
3
Topluluk ismini bulduktan sonra, o cümlede beş duyuyla algılanamayan (sevgi, korku, adalet vb.) ve tekil olan bir isim olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin bu temel özelliklerini öğrendikten sonra, isim tamlamaları konusuna geçerek isimlerin cümle içindeki görevlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce seçeneklerdeki topluluk isimlerini (ordu, takım, jüri vb.) hızlıca tarayarak seçenek sayısını ikiye veya üçe indirebilir, ardından kalan isimlerin soyut ve tekil olma durumlarını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 645Soru →

Günümüz (I)toplumlarının (II)kavşaklarında (III)kısalan mesafeler, (IV)bireysel özgürlüklerin (V)nasıl şekilleneceğini de belirlemektedir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. nasıl

Cevap

Cümledeki 'nasıl' sözcüğü 'ne' ve 'asıl' kelimelerinin birleşmesiyle oluştuğu için yapısı bakımından birleşiktir; diğer tüm sözcükler ise yapım eki aldıkları için türemiş yapıdadır.
Cümledeki 'nasıl' sözcüğü, 'ne' ve 'asıl' kelimelerinin zamanla birleşmesi ve 'e' ünlüsünün aşınmasıyla oluşmuş bir birleşik sözcüktür. Diğer seçeneklerdeki 'toplumların', 'kavşaklarda', 'kısalan' ve 'bireysel' sözcükleri ise yapım ekleri alarak türemiş yapı kazanmışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz etme.
I. top-lu-m, II. kavuş-ak, III. kıs-a-l-an, IV. bir-ey-sel, V. ne-asıl.
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve yapım eki ayrımını yapmak gerekir.
2
Yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme.
İlk dört sözcükte en az bir yapım eki bulunurken, beşinci sözcük iki ayrı kökün birleşimiyle oluşmuştur.
Türemiş sözcükler yapım eki içerirken, birleşik sözcükler iki kelimenin birleşmesiyle oluşur.
3
Yapı türlerini gruplandırma.
I, II, III ve IV numaralı sözcükler 'türemiş'; V numaralı sözcük ise 'birleşik' kategorisindedir.
Farklı olan yapıyı tespit etmek için gruplandırma tamamlanır.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı (Basit, Türemiş, Birleşik)

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerin basit mi, türemiş mi yoksa birleşik mi olduğunu kontrol edin.
2
Bazı birleşik sözcükler ses aşınması nedeniyle tek bir kök gibi görünebilir; 'niçin' veya 'nasıl' gibi kelimelerin kökenine odaklanın.
3
'Kavşak' sözcüğünün 'kavuşmak'tan, 'nasıl' sözcüğünün ise 'ne asıl'dan geldiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Etimolojik olarak birleşik olan (niçin, cumartesi, kahvaltı gibi) diğer sözcüklerin yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri yapılarına göre ayırırken eğer kelime iki farklı anlamlı parçadan (kökten) oluşuyorsa birleşik, anlamı değiştiren ekler alıyorsa türemiş, sadece çekim eki alıyorsa basittir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 646Soru →

Türkçede bazı niteleme sıfatları, yapı bakımından bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tür yapılar, herhangi bir sıfat yapım eki ( -lı, -sız, -ki vb.) almadan bir ismin önüne gelerek o ismi niteleme görevini üstlenirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki saman sarısı dosyalarda yer alan yazışmalar, cumhuriyetin ilk yıllarındaki bürokratik yapıyı tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.

Cevap

Cümledeki 'saman sarısı' ifadesi, 'saman' ve 'sarısı' kelimelerinden oluşan bir belirtisiz isim tamlaması yapısındadır ve 'dosyalar' ismini niteleyen bir niteleme sıfatı görevini üstlenmiştir.
İkinci cümlede yer alan 'saman sarısı' söz öbeği, 'saman' ve 'sarısı' kelimelerinden oluşan bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tamlama, kendisinden sonra gelen 'dosyalar' ismini renk yönünden niteleyerek niteleme sıfatı görevini üstlenmiştir. Herhangi bir sıfat yapım eki almadan bu görevi üstlenmesi, sorudaki teknik tanıma tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki niteleme sıfatlarını tespit edin.
A'da 'vatansever', B'de 'saman sarısı', D'de 'yirmi yıllık', E'de ise sıfat yerine zarf (sakin) kullanılmıştır.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise fiilleri veya fiilimsileri niteler.
2
Tespit edilen sıfatların iç yapısını (morfolojik yapısını) analiz edin.
'Saman sarısı' sıfatı: saman (isim) + sarı (isim) + -sı (3. tekil iyelik eki).
Soruda istenen 'belirtisiz isim tamlaması' yapısını doğrulamak gerekir.
3
Sıfatın herhangi bir sıfat yapım eki alıp almadığını kontrol edin.
'Saman sarısı' ifadesinde -lı, -sız gibi bir sıfat yapım eki yoktur; ifade doğrudan tamlama haliyle ismi nitelemektedir.
Kurallı birleşik sıfatların diğer türlerinden (ekli türler) ayırt edilmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

İsim tamlaması yapısındaki niteleme sıfatları

İpuçları

1
Cümlelerdeki sıfatları bulurken isme 'Nasıl?' sorusunu sorun ancak sıfatın kendi içindeki kelime grubuna dikkat edin.
2
Aradığınız sıfatın içinde bir iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü, -sı, -si...) olması ve bu ekle beraber bir isim tamlaması kurması gerekir.
3
'Vişne çürüğü', 'limon sarısı', 'deniz mavisi' gibi renk bildiren belirtisiz isim tamlamalarının nasıl sıfatlaştığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer oluşum yollarını (örneğin: saçı uzun çocuk - iyelik ekiyle yer değiştirme) tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 647Soru →

İsimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve niteliklerine göre çeşitli gruplara ayrılır.

İsimVerilişine GöreSayısına GöreNiteliğine Göre
TaburCins İsim(I)Somut İsim
Adalet(II)Tekil İsimSoyut İsim
KalemlerCins İsim(III)Somut İsim

Yukarıdaki tabloda numaralanmış yerlere getirilmesi gereken sınıflandırmalar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Topluluk ismi, II: Cins isim, III: Çoğul isim

Cevap

Doğru sınıflandırma; I: Topluluk ismi, II: Cins isim ve III: Çoğul isim şeklinde olmalıdır.
Doğru yanıta göre; 'Tabur' sözcüğü yapıca tekil görünse de anlamca bir topluluğu ifade ettiği için topluluk ismidir. 'Adalet' bir kavramın ortak adıdır, bu yüzden cins ismidir. 'Kalemler' ise açıkça çoğul eki alarak birden fazla varlığı temsil ettiği için çoğul ismidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tabur sözcüğünü inceleyin.
Tabur sözcüğü, -lar/-ler çoğul ekini almadığı halde bir askeri birliği (çokluk) ifade eder.
Çoğul eki almadan birden fazla varlığı karşılayan isimler topluluk ismidir.
2
Adalet sözcüğünü inceleyin.
Adalet, tek bir özel varlığın adı değil, bir kavramın genel adıdır.
Aynı türden varlıkları veya kavramları karşılayan isimler cins (tür) ismidir.
3
Kalemler sözcüğünü inceleyin.
Sözcük, kök halindeki 'kalem' ismine getirilmiş olan '-ler' ekine sahiptir.
İsimlere gelerek onların birden fazla olduğunu gösteren ekleri alan sözcükler çoğul ismdir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Varlıkların Sayılarına ve Verilişlerine Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Bir ismin 'topluluk ismi' sayılması için -lar/-ler eki almadan birden fazla varlığı temsil etmesi gerekir.
2
Özel isimler sadece tek bir varlığa aittir; oysa adalet, mutluluk gibi kavramlar her durum için geneldir.
3
Çoğul isimleri ayırt etmek kolaydır, sadece ismin sonunda çokluk ekini görüp görmediğinize odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin durum (hâl) eklerini alarak cümledeki görevlerini pekiştiren sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 648Soru →

Danışma masasına bırakılan dosyalar, kurul üyeleri arasında büyük bir heyecan uyandırdı.

Bu cümledeki altı çizili isimlerin özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "heyecan" sözcüğü, varlığın oluşuna göre somut isim kategorisinde değerlendirilir.

Cevap

Cümledeki 'heyecan' sözcüğü soyut bir isimdir, somut olarak sınıflandırılamaz.
Duyguları, düşünceleri ve hayal ürünlerini karşılayan isimler 'soyut isim'dir. Heyecan sözcüğü de zihinsel bir durumu ifade ettiği ve beş duyu organımızla (görme, işitme, dokunma, tatma, koklama) doğrudan algılanamadığı için soyut bir isimdir. Bu nedenle bu sözcüğün 'somut' olarak nitelendirilmesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini belirleme
danışma (kalıcı isim), dosyalar (çoğul isim), kurul (topluluk ismi), heyecan (soyut isim)
Soruyu doğru çözmek için her ismin sayıca ve oluşuna göre durumunu netleştirmek gerekir.
2
Seçenekleri analiz etme
A, B ve C şıklarındaki tanımlamaların doğru olduğu; E şıkkındaki cins ismi belirlemesinin yerinde olduğu görülür.
Söylenemeyecek olan yargıyı bulmak için doğru bilgileri elemek gerekir.
3
Oluşuna göre değerlendirme yapma
Heyecan sözcüğünün beş duyu organıyla algılanamadığı tespit edilir.
Somut isimler duyu organlarıyla algılanabilirken, soyut isimler sadece zihin yoluyla kavranır.

Anahtar Kavram

İsimlerin oluşlarına (somut-soyut) ve sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) göre sınıflandırılması

İpuçları

1
Somut isimleri beş duyu organımızla algılayabilirken, soyut isimleri sadece zihnimizle kavrarız.
2
Topluluk isimleri (örneğin: kurul, ordu) biçimce tekildir ama birden fazla varlığı temsil eder.
3
Heyecan, korku, sevgi gibi kavramlar beş duyu ile algılanabilir mi yoksa hissedilir mi?

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin çoğul eki aldığında (örneğin: kurullar) anlamda ne gibi bir değişiklik olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 649Soru →

Kurum içi yazışmalarda herkesin belirlenen kurallara uyması beklenir. Kimileri bu durumu zorlayıcı bulsa da onlar, düzenin sağlanması için gereklidir. Siz de kendi raporunuzda hangi kurallara daha çok dikkat ettiniz?

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soru zamiri

Cevap

Parçada soru zamiri bulunmamaktadır; çünkü soru anlamı 'hangi' soru sıfatı ile sağlanmıştır.
Soru zamiri seçeneği doğrudur çünkü metinde soru anlamı 'hangi kurallara' tamlamasındaki soru sıfatıyla kurulmuştur. Parçada ismin yerini soru yoluyla tutan 'kim, ne, hangisi' gibi bir zamir bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki zamir soylu sözcükleri tespit edin.
Tespit edilen sözcükler: 'herkesin', 'Kimileri', 'onlar', 'Siz', 'kendi'.
Zamirler isimlerin yerini tutan sözcüklerdir.
2
Tespit edilen sözcüklerin türlerini belirleyin.
'herkesin' ve 'Kimileri' (Belgisiz), 'onlar' (İşaret), 'Siz' (Kişi), 'kendi' (Dönüşlülük).
Sözcüklerin hangi anlamda ismin yerini tuttuğunu analiz etmek türü belirler.
3
Parçadaki soru anlamlı sözcükleri inceleyin.
'hangi' sözcüğü 'kurallara' ismini nitelediği için soru sıfatıdır.
Soru sözcüğü ismin yerini tutmak yerine ismi etkiliyorsa sıfat görevindedir.

Anahtar Kavram

Zamirlerin (adılların) türlerine göre sınıflandırılması ve sıfatlarla karıştırılmaması.

İpuçları

1
Cümledeki soru bildiren sözcüğün ('hangi') bir ismi etkileyip etkilemediğine bakın.
2
'O' ve 'onlar' sözcükleri insanlar için kullanıldığında kişi zamiri, nesneler veya kavramlar için kullanıldığında işaret zamiridir.
3
Parçada 'herkes' ve 'kendi' gibi çok net zamir türleri bulunmaktadır; soru anlamını sağlayan yapıya (soru sıfatı) odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ile işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için 'bu, şu, o' sözcüklerinin farklı kullanımlarını içeren cümleler analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Metindeki tüm isim soylu sözcükleri işaretleyip, hangilerinin bir ismin yerini tuttuğunu (zamir) hangilerinin ismi nitelediğini (sıfat) belirleyerek eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 650Soru →

Kurum içi (I)(I) teknik eğitimlerin (II)(II) kapsamlı içeriği sayesinde (III)(III) bütün katılımcılar (IV)(IV) dikkatlice not alarak (V)(V) güncel bilgilere ulaştılar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, türü bakımından sıfat (ön ad) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında 'dikkatlice' kelimesi, bir ismi değil fiilimsi grubunu (not alarak) etkilediği için zarf (belirteç) görevindedir; diğer tüm sözcükler ise isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sıfatlardır.
Cümledeki 'dikkatlice' sözcüğü, bir ismi nitelemek yerine 'not alarak' fiilimsi grubuna 'nasıl?' sorusunun cevabı olarak eklendiği için durum zarfı görevindedir. Diğer seçeneklerdeki 'teknik', 'kapsamlı', 'bütün' ve 'güncel' sözcükleri doğrudan birer ismin önüne gelerek onları niteleme veya belirtme yönünden etkilemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki yerlerini ve hangi kelimeleri etkilediklerini tespit edin.
I, II, III ve V numaralı sözcüklerin kendilerinden hemen sonra gelen isimleri etkilediği; IV numaralı sözcüğün ise bir fiilimsiyi etkilediği görülür.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise genellikle fiil veya fiilimsileri nitelemektedir.
2
İsimleri niteleyen sözcükleri 'nasıl' ve 'hangi' sorularıyla test edin.
Teknik eğitim (nasıl eğitim?), kapsamlı içerik (nasıl içerik?), bütün katılımcılar (hangi/kaç katılımcı?), güncel bilgiler (nasıl bilgiler?) ifadelerinde sözcükler ismi niteler/belirtir.
Sıfatların temel görevi isimlerin özelliklerini belirtmektir.
3
Zarf olduğu düşünülen sözcüğü fiil/fiilimsi yönünden inceleyin.
'Dikkatlice' sözcüğü 'not almak' eyleminin nasıl yapıldığını bildirdiği için durum zarfıdır.
Fiilimsiye sorulan 'nasıl' sorusu bizi zarfa götürür.

Anahtar Kavram

Sıfatlar ve Zarfların Ayırt Edilmesi

İpuçları

1
Bir sözcüğün sıfat olması için mutlaka bir ismin önüne gelip o ismi etkilemesi gerekir.
2
Cümledeki eylemleri veya fiilimsileri (mek, ma, ış, erek, arak gibi ekleri alan kelimeleri) niteleyen sözcüklere dikkat edin.
3
'Dikkatlice' kelimesi 'not alarak' fiilimsisinin nasıl yapıldığını bildirdiği için zarftır, diğerleri ismi niteler.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) sıfat mı yoksa zamir mi olduğunu ayırt etmek için ismin yerini tutup tutmadığını kontrol eden sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükten hemen sonra gelen kelimenin türüne bakın. Eğer sonraki kelime bir isimse (−ler,−i,−e(-ler, -i, -e gibi ekler alabiliyorsa )) öndeki kelime büyük ihtimalle sıfattır. Eğer fiil köklü bir kelimeyse zarftır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 651Soru →

İsimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk ismi; niteliklerine göre ise somut ve soyut isim olarak sınıflandırılırlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, çoğul isim ve soyut isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Heyet, elde edilen bu büyük başarıyı tüm arkadaşlarına duyurdu.

Cevap

Topluluk ismi (heyet), çoğul isim (arkadaşlar) ve soyut ismin (başarı) bir arada kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede 'heyet' sözcüğü biçimce tekil olmasına rağmen anlamca bir kurulu temsil ettiği için topluluk ismidir. 'Arkadaşlarına' sözcüğü çoğul eki (-lar) almıştır. 'Başarı' ise zihinsel bir kavram olduğu için soyut isimdir. Üç özellik de aynı cümlede toplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve eklerini belirleme
'Heyet', 'başarı', 'arkadaşlar' sözcükleri isimdir.
Sözcüklerin türlerini belirlemek sınıflandırma için ilk adımdır.
2
Sayılarına göre sınıflandırma yapma
'Heyet' çoğul eki almadığı halde bir grubu karşıladığı için topluluk; 'arkadaşlar' çoğul eki aldığı için çoğul isimdir.
Topluluk ve çoğul isim ayrımı sayı bakımından yapılır.
3
Niteliklerine göre sınıflandırma yapma
'Başarı' kavramı beş duyu organıyla algılanamadığı için soyut isimdir.
Somut ve soyut ayrımı nitelik bakımından yapılır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sayı ve Nitelik Bakımından Sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri 'aile, kurul, ordu' gibi sözcüklerdir ve çoğul eki almadan çokluk bildirirler.
2
Soyut isimleri bulmak için kavramın beş duyu organından biriyle algılanıp algılanamadığına bakın; başarı, hüzün, rüya gibi.
3
Cümlede hem -lar ekini almış bir isim hem de 'heyet' gibi bir grup ismi arayın.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin bazı durumlarda çoğul eki alarak (Ordular, Meclisler) kullanılabileceğini ve bu durumun topluluk özelliğini değiştirmediğini hatırlayın.

Alternatif Yöntem

Önce cümlede çoğul eki (-lar/-ler) olup olmadığına bakın, eğer yoksa o şıkkı doğrudan eleyebilirsiniz. Ardından kalan şıklarda topluluk ismi arayarak devam edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 652Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dilin kurallarına uygun kullanımı, belgenin niteliğini ve ciddiyetini belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Özellikle kurum adlarına gelen eklerin kullanımı ve bazı birleşik kelimelerin yazımı konusundaki hassasiyet, profesyonel bir metnin temel gerekliliğidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölge İdare Mahkemesi'nce verilen yürütmeyi durdurma kararı uyarınca, ilgili kamu kurumundaki atama süreci askıya alınmıştır.

Cevap

Bölge İdare Mahkemesi'nce ifadesinde yapılan kesme işareti kullanımı yanlıştır; kural gereği kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve birim adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Bölge İdare Mahkemesi' de bir yargı kurumu olduğu için getirilen ekin kesme işareti kullanılmadan, doğrudan 'Bölge İdare Mahkemesince' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kuralını hatırla.
TDK'ye göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Resmî yazışma kurallarının temelini bu kural oluşturur.
2
Cümledeki 'Bölge İdare Mahkemesi'nce' ifadesini incele.
Bu ifade bir kurum/kuruluş adıdır ve getirilen '-nce' eki kesme işaretiyle ayrılmıştır.
Kesme işaretinin kullanımı kural ihlali teşkil eder.
3
Diğer seçeneklerdeki kritik kelimeleri (Türkçenin, Resmî Gazete, öz güven) kontrol et.
Hepsi güncel TDK kurallarına uygundur.
Hatalı olan tek seçeneği doğrulamak için diğer seçeneklerin doğruluğundan emin olunmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin nasıl yazıldığına dikkat edin.
2
TDK'ye göre mahkemeler, bakanlıklar ve üniversiteler gibi kurum adlarına gelen eklerde kesme işareti kullanılmaz.
3
Bölge İdare Mahkemesi bir kurumdur; buna getirilen eklerin ayrılıp ayrılmadığını sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kuralının tek istisnası olan 'Avrupa Birliği' kullanımıyla ilgili soruları inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 653Soru →

Anadolu'nun bağrından kopup gelen bu ozanlar ( ) dertlerini ( ) sevinçlerini ( ) umutlarını sazlarının teline dökmüşlerdir ( ) halkın sesi olmuşlardır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere, sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (,) (,) (;)

Cevap

Cümledeki boşluklara sırasıyla virgül, virgül, virgül ve noktalı virgül getirilmelidir.
Cümlede 'ozanlar' sözcüğünden sonra özneyi vurgulamak için virgül konmalıdır. 'Dertlerini', 'sevinçlerini' ve 'umutlarını' kelimeleri eş görevli olduğu için aralarına virgül gelmelidir. Cümlenin devamındaki 'dökmüşlerdir' kelimesinden sonra ise, ilk kısımda virgüller kullanıldığı için iki sıralı cümleyi ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Öznenin belirlenmesi
Anadolu'nun bağrından kopup gelen bu ozanlar,
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için virgül kullanılır.
2
Eş görevli sözcüklerin ayrılması
dertlerini, sevinçlerini, umutlarını
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime grupları arasına virgül konur.
3
Sıralı cümle sınırının belirlenmesi
...dökmüşlerdir; halkın sesi olmuşlardır.
Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerde noktalı virgül kullanımı

İpuçları

1
Cümlede hem bir liste (dertler, sevinçler...) hem de iki ayrı yargı (dökmüşler, olmuşlar) bulunduğuna dikkat edin.
2
Eş görevli kelimeler virgülle ayrılır; ancak sıralı cümlelerin kendi içinde zaten virgül varsa, bu cümleleri ayırmak için daha üst bir işaret gerekir.
3
İlk üç boşlukta virgül kullanılması kaçınılmazdır. Son boşlukta ise açıklama yapılmadığı için iki nokta yerine noktalı virgül kullanılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ve iki noktanın görevlerini ayırt etmek için TDK güncel kılavuzundaki örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 654Soru →

Sıfat tamlamalarında sıfatlar bazen bir isim tamlamasının (belirtisiz ad takımı) tamamını niteleyip belirtebilirken, bazı durumlarda yalnızca tamlayan görevindeki ismi niteleyebilir. Bu yapısal fark, cümlenin anlamsal derinliğini ve söz dizimini belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat, bir isim tamlamasının tamamını nitelemek yerine yalnızca tamlayanı niteleme göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hızlı tren hattı projesi tamamlandığında şehirler arası ulaşım süresi yarıya inecek.

Cevap

Hızlı tren hattı projesi... ile başlayan cümlede 'hızlı' sıfatı yalnızca tamlayanı nitelemektedir.
Doğru cevapta yer alan 'hızlı tren hattı' tamlamasında 'hızlı' niteleme sıfatı, 'tren hattı' belirtisiz isim tamlamasının tamamını değil, yalnızca tamlayan konumundaki 'tren' sözcüğünü nitelemektedir. Çünkü teknik olarak hızlı olan hattın kendisi değil, o hatta hizmet veren trenin özelliğidir. Bu durum sıfatın yalnızca tamlayanı etkilediği özel bir yapısal durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isim tamlamasını ve sıfatı tespit et.
İsim tamlaması: 'tren hattı', sıfat: 'hızlı'.
Sıfatın hangi ögeyi etkilediğini anlamak için önce yapı taşlarını belirlemeliyiz.
2
Sıfatın anlamsal olarak neyi nitelediğini analiz et.
'Hızlı' olan bir 'hat' (demiryolu) değil, o hat üzerinde giden 'tren'dir.
Mantıksal analiz, sıfatın tamlamanın tamamına mı yoksa sadece ilk kelimeye mi ait olduğunu ortaya çıkarır.
3
Diğer seçeneklerle karşılaştırarak yapısal farkı onayla.
Diğer seçeneklerde sıfatlar (yeni, bazı, şu, eski) tamlamanın bütününü (oda, sorular, bakkal, bina) etkilerken, bu seçenekte sadece ilk ismi etkiler.
Doğru cevabın yapısal olarak tekil (istisna) olduğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsim tamlamalarında sıfatın nitelenen öge ile kurduğu söz dizimsel ilişki.

İpuçları

1
Sıfatın nitelediği varlığın fiziksel veya mantıksal özelliğine odaklanın.
2
Sıfatı tamlamadan ayırıp sadece ikinci kelimeyle (tamlanan) kullanmayı deneyin: 'Hızlı hat' mı yoksa 'Hızlı tren' mi?
3
Hangi cümlede sıfat, tamlayanla birleşerek yeni bir kavram (sıfat grubu) oluşturup sonra tamlanana bağlanmıştır?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'Yüksek dağ köyleri' ve 'Mavi okul önlüğü' örneklerini karşılaştırarak sıfatın etki alanını analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Vurgu testi: Sıfatı vurgulayarak okuduğunuzda, anlamın yalnızca ilk isme mi (Tamlayan) yoksa tamlamanın genel sonucuna mı (Tamlama) yüklendiğini kontrol edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 655Soru →

"Kıvrılan yolların sonunda, bitkin bir halde ağacın altına uzandı."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümlede ünlü daralması (D seçeneği) bulunmamaktadır.
Cümlede 'ünlü daralması' (örneğin: başlıyor, demiyor) görülmemektedir. Diğer seçeneklerdeki tüm ses olayları cümlede örneklendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kelimelerin köklerini ve aldıkları ekleri analiz edelim.
"Kıvrılan", "sonunda", "bitkin", "ağacın" ve "altına" kelimelerinde ses değişimleri görülmektedir.
Ses olaylarını tespit etmek için kelimenin orijinal kök halini bilmek gerekir.
2
"Kıvrılan" kelimesini inceleyelim.
Kıvır - ılan -> Kıvrılan (Ünlü Düşmesi).
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ünlü düşer.
3
"Ağacın" ve "Bitkin" kelimelerini inceleyelim.
Ağaç + ın -> Ağacın (Yumuşama); Bit + gin -> Bitkin (Benzeşme).
Sert ünsüzle biten kelimelerin yumuşaması veya ekleri sertleştirmesi kuralıdır.
4
"Ünlü daralması" kuralını kontrol edelim.
Cümlede daralmaya uğramış bir sözcük (örn. bekliyor, demiyor, yiyecek) yoktur.
Soruda olmayan ses olayı istendiği için bu sonuç cevaba götürür.

Anahtar Kavram

Türkçede temel ses olaylarının (düşme, türeme, benzeşme, yumuşama, daralma) metin üzerinde ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Cümledeki 'kıvrılan' ve 'ağacın' kelimelerinin köklerine odaklanın.
2
'Bitkin' kelimesindeki ekin orijinal halinin '-gin' olduğunu ve neden '-kin'e dönüştüğünü hatırlayın.
3
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle ya da 'de-' ve 'ye-' fiillerinde görülür; cümlede bu tarz bir kullanım var mı?

Daha Fazla Pratik

Ünlü daralmasının sadece '-yor' ekiyle değil, 'niye, diye, yiyecek' gibi kelimelerde de olabileceğini unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 656Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde ve personelin günlük yazışmalarında dil bilgisi kurallarına uyulması, hizmet kalitesinin ve profesyonelliğin bir göstergesidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişler tarafından hazırlanan raporda bazı usulsüzlükler tespit edildiği farkedildi.

Cevap

Yanlış yazılan ifade 'farkedildi' sözcüğüdür; doğrusu 'fark edildi' olmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'farkedildi' ifadesi hatalıdır. Türkçede isim soylu kelimelerle 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiiller birleşirken, isim kısmında herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz türemesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılmalıdır. 'Fark' kelimesinde bir ses olayı olmadığı için 'fark edildi' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiilleri (etmek, olmak) tespit edin.
'tespit edildi' ve 'farkedildi' ifadeleri yardımcı fiille kurulmuştur.
Yardımcı fiillerle kurulan yapıların yazımı sıklıkla hata yapılan bir alandır.
2
İsim unsuru ile yardımcı fiil birleşirken ses olayı olup olmadığını kontrol edin.
'Fark' kelimesi ile 'etmek' fiili birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi gerçekleşmez.
Türkçede ses olayı yoksa yardımcı fiiller ayrı yazılır.
3
Doğru yazımı belirleyin.
Doğru yazım 'fark edildi' şeklindedir.
Kural gereği ses olayı gerçekleşmediği için ayrı yazım zorunludur.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'etmek' yardımcı fiili ile kurulan birleşik fiilleri inceleyin.
2
Yardımcı fiille birleşen kelimelerde ses düşmesi veya türemesi olup olmadığını kontrol edin.
3
'Fark' ve 'etmek' birleşirken bir ses olayı (Örneğin: 'hiss-etmek'teki gibi bir türeme) gerçekleşir mi?

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesine uğrayan (sabretmek, kaybolmak gibi) kelimelerin yazımını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi bitişik mi yoksa ayrı mı yazacağınızdan emin değilseniz, kelimeler arasına başka bir sözcük sokup sokamadığınızı kontrol edin (Örn: fark çok net edildi). Eğer anlam bozulmadan araya kelime giriyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 657Soru →

Türkçede yapım ekleri; eklendiği sözcüğün anlamını değiştiren, bazen de sözcüğün türünü (isimden fiile veya fiilden isme) dönüştüren eklerdir. Fiilden isim yapım ekleri ise fiil köklerine gelerek onları isim haline getirir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi fiilden isim yapım eki almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Okuduğum kitapta çok önemli bir bilgi vardı.

Cevap

Okuduğum kitapta çok önemli bir bilgi vardı cümlesindeki 'bilgi' sözcüğü fiilden isim yapım eki almıştır.
Doğru seçenek olan 'bilgi' sözcüğü, 'bil-' (bilmek) fiil köküne '-gi' yapım ekinin getirilmesiyle oluşmuştur. Bu ek, bir eylemi kavram adına dönüştürdüğü için 'fiilden isim yapım eki' görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini belirleyin.
Sessiz (ses), bulutlu (bulut), şakacı (şaka), bilgi (bil-), kitaplık (kitap).
Sözcüğün yapısını anlamak için en küçük anlamlı parçasını bulmak gerekir.
2
Köklerin türünü (isim veya fiil) kontrol edin.
Ses, bulut, şaka ve kitap isimdir; 'bil-' ise fiildir.
Kökün türü, ekin hangi grupta (isimden isim, fiilden isim vb.) olduğunu belirler.
3
Kökten sonra gelen ekin işlevini inceleyin.
'Bil-' fiiline gelen '-gi' eki, yeni bir kavram (isim) türetmiştir.
Fiil köküne gelip onu isme dönüştüren ekler fiilden isim yapım ekidir.

Anahtar Kavram

Fiilden İsim Yapım Ekleri

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerin köklerine '-mak / -mek' ekini getirmeyi deneyin.
2
Eğer köke '-mak' eki geldiğinde anlamlı oluyorsa o bir fiil köküdür. Örneğin: bil-mek.
3
Seçenekler arasında sadece bir tanesi fiil kökünden türemiştir; diğerlerinin kökü doğrudan bir varlık veya kavramın adıdır.

Daha Fazla Pratik

Fiilden isim yapım eklerine 'sevgi', 'yazı' ve 'öğrenci' gibi diğer yaygın örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 658Soru →

"Siz (I), evrakları kendi (II) dolabınıza kaldırmışsınız; ancak birilerinin (III) o (IV) çekmecede neleri (V) aradığını henüz çözemedik."

Bu cümlede numaralanmış sözcüklerden hangisi "zamir" (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Cümlede yer alan dördüncü sözcük (o), bir ismin yerini tutmak yerine o ismi işaret ettiği için sıfat görevindedir.
Dördüncü seçenek olan sözcük, 'çekmece' isminin önüne gelerek onu işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Diğer tüm sözcükler ise isimlerin yerini farklı yollarla (şahıs, belgisizlik, soru vb.) tutmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki kullanımını incele.
Sözcüklerin bir ismin yerini mi tuttuğu yoksa bir ismi mi belirttiği tespit edilir.
Zamirler isimlerin yerini tutarken, sıfatlar isimleri niteler veya belirtir.
2
Dördüncü sözcüğün (o) sonraki sözcükle olan ilişkisine bak.
"o" sözcüğünün "çekmece" ismini işaret ettiği görülür.
Bir işaret sözcüğünden hemen sonra bir isim geliyorsa ve o ismi işaret ediyorsa, o sözcük işaret sıfatıdır.
3
Diğer sözcüklerin türlerini belirle.
"Siz" (kişi), "kendi" (dönüşlülük), "birilerinin" (belgisiz) ve "neleri" (soru) sözcüklerinin ismin yerini tuttuğu onaylanır.
Zamir türlerinin doğru sınıflandırılması cevabı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Zamirler, isimlerin yerini tutan sözcüklerdir. Eğer işaret bildiren bir sözcük bir ismi belirtiyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamirdir.

İpuçları

1
Zamirler çekim eki alabilirken sıfatlar genellikle almaz ve isimlerin önüne gelir.
2
Cümledeki 'o' sözcüğünden sonra bir isim (çekmece) gelip gelmediğine dikkat edin.
3
'Hangi çekmece?' sorusuna cevap veren sözcük bir işaret sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'bu, şu, o' sözcüklerini hem sıfat hem zamir olarak kullanıp aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine bir isim koymayı deneyin. 'Siz' yerine 'Ali Bey' koyabiliyorsanız zamirdir. 'O' yerine bir isim koyduğunuzda anlam bozuluyorsa (örn: 'masa çekmece') o sözcük sıfattır.
Tahmini Süre:45s
Soru 659Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine, karşıladıkları varlığın niteliğine ve sayılarına göre çeşitli gruplara ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan altı çizili isim; "somut", "cins" ve "topluluk ismi" özelliklerinin tamamına sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni kurul, alınan kararların uygulanma sürecini denetlemek üzere haftaya toplanacak.

Cevap

Yeni kurulun toplanacağını belirten seçenekteki sözcük; somut, cins ve topluluk ismi özelliklerinin tamamını karşılamaktadır.
Doğru seçenekte yer alan sözcük, hem üyelerden oluşması sebebiyle somut, hem tür adı olması sebebiyle cins, hem de çoğul eki almadan bir grubu temsil etmesi sebebiyle topluluk ismidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün varlığın niteliğine göre (somut/soyut) durumunu incele.
"Kurul" üyelerden oluştuğu ve fiziksel olarak bir araya geldiği için somuttur.
Beş duyu organıyla algılanabilen varlıklar somut isimdir.
2
Sözcüğün varlıklara verilişine göre (özel/cins) durumunu kontrol et.
"Kurul" sözcüğü belli bir türün ortak adıdır, tek bir varlığa verilmiş özel bir ad değildir.
Dünyada tek olmayan, benzerleri bulunan varlıklara verilen adlar cins (tür) ismidir.
3
Sözcüğün sayısına göre (tekil/çoğul/topluluk) durumunu analiz et.
"Kurul" sözcüğü çoğul eki (-lar/-ler) almamıştır ancak anlamca bir grubu ifade eder.
Biçimce tekil olduğu halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu karşılayan isimler topluluk ismidir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Önce altı çizili sözcüklerin gerçekten 'isim' (ad) olup olmadığını kontrol edin.
2
Sözcüğün topluluk ismi olması için çoğul eki almadan bir grubu temsil etmesi gerekir.
3
Özel isimler, sıfatlar ve zamirler bu sorunun cevabı olamaz. İsim olanların ise somutluk ve topluluk özelliklerine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin çoğul eki (-lar/-ler) aldığında 'birden fazla grubu' temsil ettiğini (örneğin: ordular, takımlar) unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 660Soru →

Kamu kurumlarına ait taşınmazların envanter kayıtları tutulurken kullanılan sıfatlar, varlıkların niteliklerinin ve miktarının doğru tanımlanması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem belgisiz sıfat hem de türemiş yapılı bir niteleme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun bahçesindeki bazı kiralık araçlar, ihale sonucunda yeni sahiplerine teslim edildi.

Cevap

Kurumun bahçesindeki 'bazı kiralık araçlar' ifadesinde, 'araçlar' ismi hem belgisiz sıfat olan 'bazı' sözcüğünü hem de 'kira' köküne '-lık' yapım eki getirilerek oluşturulan türemiş niteleme sıfatı 'kiralık' sözcüğünü bir arada almıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'araçlar' ismi, belirsizlik yoluyla ismi belirten 'bazı' (belgisiz sıfat) ve 'kira' isminden türetilmiş olan 'kiralık' (niteleme sıfatı) sözcüklerini alarak her iki kriteri de sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sıfatları tespit edin.
Araçlar (bazı, kiralık), dosya (birkaç, eski), süreç (bu, zorlu), madde (pek çok, yeni), bina (onuncu, büyük).
Sıfatlar isimleri niteleyen veya belirten sözcükler olduğu için önce tamlamalar belirlenmelidir.
2
Belirtme sıfatlarının türlerini ayırt edin.
'Bazı', 'birkaç', 'pek çok' belgisiz; 'bu' işaret; 'onuncu' sayı sıfatıdır.
Soruda özel olarak 'belgisiz sıfat' şartı arandığı için işaret ve sayı sıfatı içeren seçenekler elenmelidir.
3
Niteleme sıfatlarını yapı bakımından (basit, türemiş, birleşik) analiz edin.
'Kiralık' (kira-lık) ve 'zorlu' (zor-lu) türemiş; 'eski', 'yeni' ve 'büyük' sözcükleri ise basittir.
Soruda niteleme sıfatının 'türemiş' yapılı olması (yapım eki almış olması) istenmektedir.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Yapı ve Belirtme Sıfatı Türleri

İpuçları

1
Önce isimleri bulup önündeki sözcüklerin niteleme (nasıl?) mi yoksa belirtme mi olduğunu kontrol edin.
2
Belirtme sıfatının 'miktar veya belirsizlik' bildirdiğinden, niteleme sıfatının ise en az bir yapım eki (türemiş) içerdiğinden emin olun.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sıfatlar ve kurallı birleşik sıfat yapıları (örn: 'yıkık dökük', 'mavi gözlü') üzerine pratik yaparak sıfat yapısı konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 33 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 33 | Examkin