Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 661Soru →

Anadolu (I) bereketi (II) sıcaklığı ve misafirperverliğiyle her zaman bir sığınak olmuştur (III) bu kadim topraklar (IV) binlerce yıldır pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır.

Bu cümlede numaralanmış yerlere getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ; – , – ; – ,

Cevap

Sırasıyla 'noktalı virgül, virgül, noktalı virgül, virgül' işaretlerinin kullanıldığı seçenek doğrudur.
Doğru seçenekteki işaretleme, Türk Dil Kurumu'nun hem özne ayrımı hem de karmaşık sıralı cümle ayrımı kurallarına tam uyum sağlar. 'Anadolu' sözcüğünden sonra noktalı virgül gelmelidir çünkü devamında virgüllü bir sıralama vardır. İki ana cümleyi birbirine bağlayan orta noktada da noktalı virgül gereklidir çünkü cümlelerin en az birinde dahili noktalama işareti bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğu (I) analiz etme
Noktalı virgül (;)
TDK kuralına göre, ikiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir. Burada 'Anadolu' öznesini, kendisinden sonra gelen 'bereketi, sıcaklığı...' listesinden ayırmak gerekir.
2
İkinci boşluğu (II) analiz etme
Virgül (,)
Eş görevli sözcük gruplarını (bereketi, sıcaklığı) birbirinden ayırmak için virgül kullanılır.
3
Üçüncü boşluğu (III) analiz etme
Noktalı virgül (;)
Ögeleri arasında virgül veya noktalı virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. İlk cümle kendi içinde noktalama işareti barındırdığı için iki cümleyi ayıran yer noktalı virgül olmalıdır.
4
Dördüncü boşluğu (IV) analiz etme
Virgül (,)
Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi (bu kadim topraklar) belirtmek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Hiyerarşik Kullanımı

İpuçları

1
Cümlede öznenin neresi olduğunu ve yüklemleri belirleyerek işe başlayın.
2
Eğer bir özne, peşinden gelen virgüllü bir listenin başında duruyorsa onu ayırmak için 'noktalı virgül' tercih edilir.
3
İki ayrı cümleyi birleştirirken, eğer cümlelerin içinde zaten virgül kullanılmışsa, bu iki cümleyi ayırmak için noktalı virgül kullanmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevini pekiştirmek için içinde birden fazla sıfat bulunan cümlelerde özne kullanımına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 662Soru →

Sınır birliğinin (I) üstlendiği sorumluluk (II), bireylerin (III) huzurlu uykusunu (IV) ve geleceğini (V) teminat altına almıştır.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir ismin özelliğini belirten sıfat-fiil görevli bir sözcüktür.

Cevap

V. numaralı sözcük, bir ismi niteleyen bir sıfat-fiil değil, bir kavramın adı olan kalıcı bir isimdir.
Cümledeki 'geleceğini' sözcüğü, fiilimsi eklerini alarak kalıplaşmış ve bir kavramın adı haline gelmiş bir kalıcı isimdir. Bu sözcük bir ismi niteleyip sıfat görevinde kullanılmadığı gibi, iyelik ve hal eki alarak tam bir isim gibi işlev görmüştür. Dolayısıyla onun sıfat-fiil olduğu iddiası yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin anlam ve yapı özelliklerinin incelenmesi
I. Birlik (Topluluk), II. Sorumluluk (Soyut/Tekil), III. Bireyler (Çoğul), IV. Uyku (Soyut), V. Gelecek (Kalıcı İsim)
Her bir sözcüğün isim türünü belirleyerek seçeneklerdeki iddialarla karşılaştırmak gerekir.
2
Sözcüklerin aldığı eklerin analiz edilmesi
Birliğ-i-nin (İyelik + İlgi), Uyku-su-n-u (İyelik + Belirtme), Geleceğ-i-n-i (İyelik + Belirtme)
İsimlere gelen çekim eklerinin doğru tespiti, isimlerin işlevini anlamak için kritiktir.
3
Kalıcı isim ve sıfat-fiil ayrımının yapılması
Gelecek sözcüğü, bir ismi nitelemediği ve iyelik/durum ekleri aldığı için artık bir isimdir.
Sıfat-fiiller genellikle sıfat görevinde kullanılırken, kalıcı isimler bir nesne veya kavramın adı haline gelir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür, Sayı ve Oluş Özellikleri ile Kalıcı İsim Ayrımı

İpuçları

1
Numaralanmış sözcüklerin hangisinin bir ismi niteleyip nitelemediğine ve iyelik/durum eki alıp almadığına dikkat edin.
2
'Gelecek' sözcüğü, 'gelecek planları' derken sıfat-fiil olsa da burada bir kavramın adı olarak kullanılmıştır.
3
Bir sözcük hal ve iyelik eklerini alıyorsa, o sözcük artık bir isim görevindedir. V. numaralı sözcüğü bu açıdan tekrar inceleyin.

Daha Fazla Pratik

İsimler ve fiilimsiler arasındaki farkı pekiştirmek için 'çakmak', 'dondurma', 'ekmek' gibi kalıcı isimlerin kullanıldığı örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 663Soru →

Türkçede kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına getirilen eklerin yazımıyla ilgili temel kural, bu eklerin kesme işaretiyle (′') ayrılmamasıdır. Ancak bu kuralın istisnaları ve özel adların türüne göre değişen farklı uygulamaları mevcuttur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni akademik kadro ilanları Yükseköğretim Kurulu'nca onaylanarak kamuoyuna resmen duyuruldu.

Cevap

Yükseköğretim Kurulu gibi kurul ve kuruluş adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır; doğru yazım 'Yükseköğretim Kurulunca' şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap, kurul adlarına getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını ihlal eden seçenektir. 'Yükseköğretim Kurulu' ifadesi bir kurul adıdır ve TDK kurallarına göre bu ada getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır. 'Yükseköğretim Kurulunca' şeklinde bitişik yazılması gerekirken kesme işareti kullanıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adları kuralını hatırla
TDK'ya göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Resmî yazışma ve dil bilgisi standartlarını korumak.
2
İstisnaları kontrol et
'Avrupa Birliği' ifadesi bu kuralın tek istisnasıdır ve ekleri ayrılır.
TDK'nın belirlediği güncel yazım kılavuzu gereği.
3
Yapı adlarını ayırt et
Saray, köşk, köprü gibi yapı adlarının kurum adlarından farklı olarak eklerinin ayrıldığını belirle.
Özel ad türleri arasındaki yazım farkını tespit etmek.
4
Seçenekleri karşılaştır
Yükseköğretim Kurulu ifadesine getirilen ekin ayrılmış olduğu seçeneğin kuralı ihlal ettiğini sapta.
Hatalı kullanımı bulmak.

Anahtar Kavram

Kurum, Kuruluş ve Kurul Adlarına Getirilen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılıp ayrılmadığına odaklanın.
2
TDK kurallarına göre Avrupa Birliği'nin bu konuda özel bir durumu olduğunu unutmayın.
3
'Yükseköğretim Kurulu' bir kurul adıdır; bu tür adlara gelen eklerin nasıl yazılması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin ayrılması kurallarına göz atarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Özel ad bir yapı mı yoksa bir resmî kurum mu?' sorusunu sorun. Resmî kurum, kurul ve iş yerlerinde (Avrupa Birliği hariç) kesme işareti kullanılmaz.
Tahmini Süre:50s
Soru 664Soru →

(I)Bakanlığın (II)onayı, (III)kamu (IV)vicdanının (V)rahatlamasını sağladı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, belirtme hâli eki almış somut bir isimdir.

Cevap

Cümlede geçen 'onayı' sözcüğü somut değil soyut bir isimdir ve belirtme hâli eki değil, 'Bakanlığın' tamlayanıyla kurulan isim tamlamasındaki iyelik ekini almıştır.
Cümledeki 'onayı' sözcüğü 'onay' köküne gelen üçüncü tekil şahıs iyelik ekini almıştır (Bakanlığın onayı). Ayrıca onay kavramı zihinsel bir süreci ifade ettiği için soyut bir isimdir. Seçenekte ise bu sözcüğün somut olduğu ve belirtme hâli eki aldığı iddia edildiği için bu yargı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin somutluk-soyutluk durumunu incele.
'Onay' ve 'vicdan' kavramları beş duyu organıyla algılanamadığı için soyuttur.
Seçeneklerdeki somut/soyut iddialarını doğrulamak için gereklidir.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri analiz et.
'Bakanlığın onayı' bir isim tamlamasıdır. 'Bakanlığın' tamlayan, 'onayı' tamlanandır.
İsim tamlamalarında tamlananın aldığı ekin iyelik eki olduğunu belirlemek gerekir.
3
Topluluk ismi ve özel isim tanımlarını kontrol et.
'Bakanlık' özel bir kurumu, 'kamu' ise halk topluluğunu ifade eder.
Varlıkların verilişine ve sayılarına göre gruplandırmayı doğrulamak için.

Anahtar Kavram

İsimlerde Türler ve Ekler (İyelik vs. Belirtme)

İpuçları

1
İsim tamlamalarında tamlananın (ikinci kelimenin) aldığı ekin iyelik eki olduğunu unutmayın.
2
Onay ve vicdan gibi kavramların somut mu yoksa soyut mu olduğunu tekrar değerlendirin.
3
'Bakanlığın onayı' ifadesinde 'onayı' kelimesindeki '-ı' eki, onayın Bakanlığa ait olduğunu gösteren iyelik ekidir.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamaları içindeki isimlerin aldığı eklerin görevlerini pekiştirmek için 'iyelik eki ile belirtme hâli eki arasındaki farklar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki isim tamlamalarını (Bakanlığın onayı, kamu vicdanı) belirleyerek tamlayan ve tamlanan eklerini ayırmak, iyelik ve belirtme eklerini ayırt etmenin en güvenli yoludur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 665Soru →

Türkçede işaret bildiren sözcükler, bir ismi işaret ederek onu nitelerse "işaret sıfatı"; doğrudan bir ismin yerini tutarsa "işaret zamiri" (adıl) görevinde kullanılmış olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük zamir görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şunu hemen masanın üzerine bırakabilirsin.

Cevap

Şunu hemen masanın üzerine bırakabilirsin.
Doğru cevap olan cümlede geçen "şunu" sözcüğü, bir ismin önüne gelip onu işaret etmek yerine, bir nesnenin (dosya, kalem, kitap vb.) yerini doğrudan tuttuğu ve ismin hâl ekini (-u) aldığı için işaret zamiridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri tespit et.
"Bu", "o", "şunu", "diğer" ve "öteki" sözcükleri işaret bildiren kelimelerdir.
Hangi kelimelerin zamir veya sıfat olma potansiyeli taşıdığını belirlemek gerekir.
2
Bu sözcüklerin kendisinden sonra gelen bir ismi işaret edip etmediğini kontrol et.
"Bu evraklar", "O konu", "Diğer rapor" ve "Öteki otobüs" tamlamalarında sözcükler ismi nitelemektedir. Ancak "Şunu" sözcüğü tek başına bir ismin yerini tutmuştur.
Sıfatlar isimlerle birlikte kullanılırken, zamirler ismin yerini tutarak ek alabilirler.

Anahtar Kavram

İşaret Zamiri ve İşaret Sıfatı Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcükten sonra gelen kelimeye bak; eğer bir isim varsa ve o ismi işaret ediyorsa kelime muhtemelen sıfattır.
2
Zamirler genellikle ismin hal eklerini (i, e, de, den) alabilirler. "Şunu" kelimesindeki eki fark ettin mi?
3
Cümleden işaret sözcüğünü çıkarıp yerine bir isim (örneğin 'kitabı') koyabiliyorsan, o bir zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret zamirleri ile kişi zamirlerini (özellikle 'o' ve 'onlar') ayırt etmeye yönelik sorular çözerek pratiğini geliştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe 'Hangi?' sorusunu sorarak ismi niteleyip nitelemediğini test edebilirsin. 'Hangi evrak?' sorusuna cevap veren 'bu' sıfattır. 'Şunu' sözcüğüne 'Hangi?' sorusu sorulamaz, o doğrudan nesneyi temsil eder.
Tahmini Süre:45s
Soru 666Soru →

"Giriş katındaki kurul, sunulan önerileri değerlendirirken büyük bir ciddiyetle çalıştı."

Bu cümlede yer alan altı çizili isimlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "Giriş" sözcüğü, isim-fiil eki aldığı için bu cümlede bir eylemi bildirmekte ve fiilimsi (eylemsi) görevinde kullanılmaktadır.

Cevap

Cümledeki "giriş" sözcüğü, isim-fiil eki almış olmasına rağmen bir eylemi değil, binanın bir bölümünü temsil eden kalıcı bir isimdir; bu nedenle fiilimsi olarak kabul edilemez.
Cümlede geçen "giriş" sözcüğü, binanın bir katını veya bölümünü adlandırdığı için kalıcı isim kategorisindedir. Seçenekte belirtilenin aksine, bu kullanımda eylem anlamı kalmadığı için sözcük fiilimsi (eylemsi) değil, tam bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili isimlerin cümledeki anlamlarını belirlemek
"Giriş" (yer adı), "Kurul" (heyet/grup), "Öneriler" (fikirler), "Ciddiyet" (durum/kavram).
Sözcüklerin türünü belirlemek için önce cümledeki işlevlerini anlamak gerekir.
2
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını kontrol etmek
"Giriş" sözcüğü burada bir yerin adı olduğu için fiilimsi değil, kalıcı isimdir.
İsim-fiil ekleri kalıplaşarak bir varlığın adı olduğunda fiilimsi özelliğini kaybeder.
3
Topluluk, çoğul ve soyut-somut özelliklerini eşleştirmek
"Kurul" topluluk, "Öneriler" çoğul ve soyut, "Ciddiyet" soyuttur.
İsimlerin sayı ve nitelik bakımından sınıflandırma kurallarını uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Kalıcı İsim ve Tür Sınıflandırması

İpuçları

1
İsimlerin özel-cins, tekil-çoğul-topluluk ve somut-soyut olarak sınıflandırıldığını hatırlayın.
2
Fiil kökünden türediği halde bir yerin veya nesnenin kalıcı adı olmuş (giriş, çakmak, yemek gibi) sözcüklere dikkat edin.
3
"Giriş" sözcüğü burada bir binanın bölümünü mü yoksa bir içeri girme eylemini mi anlatıyor? Eğer yer adıysa artık fiilimsi değildir.

Daha Fazla Pratik

Farklı cümlelerde 'çıkış', 'dondurma' ve 'danışma' gibi sözcüklerin hem kalıcı isim hem de fiilimsi görevlerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 667Soru →

Resmî kurumlarca (I)yayımlanan (II)bildiride, ülke genelinde (III)başlatılan reformların (IV)sürekliliği ve bu süreçte uygulanan (V)yöntemlerin etkinliği üzerinde durulmuştur.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından "gövdeden türemiş" bir sözcük değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Sözcüklerin yapısal analizi yapıldığında, 'yöntemlerin' sözcüğünün sadece bir adet yapım eki aldığı, diğerlerinin ise en az iki yapım eki alarak gövdeden türediği görülmektedir.
Beşinci sözcük olan 'yöntemlerin', 'yön' isminden sadece '-tem' yapım ekiyle türetilmiştir. Üzerindeki '-ler' ve '-in' ekleri çekim eki olduğu için bu sözcük sadece 'gövde' durumundadır, gövdeden tekrar türetilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin kök ve eklerini ayırt etmek
I: yay-ım-la-n-an, II: bil-dir-i-de, III: baş-la-t-ıl-an, IV: sür-ek-li-lik-i, V: yön-tem-ler-in
Yapı bilgisinde 'gövdeden türemiş' kavramı, bir sözcüğün en az iki yapım eki alması durumudur.
2
Yapım eki sayılarını karşılaştırmak
I (4 yapım eki), II (2 yapım eki), III (4 yapım eki), IV (3 yapım eki), V (1 yapım eki)
Sözcüklerin basit türemiş mi yoksa gövdeden türemiş mi olduğunu belirlemek için eklerin işlevine bakılır.
3
Sonucu belirlemek
V numaralı 'yöntemlerin' sözcüğü sadece 'türemiş' yapıda olup 'gövdeden türemiş' değildir.
'Gövde' kavramı köke bir yapım eki gelmesiyle oluşur; gövdeden türeme ise bu gövdeye bir yapım eki daha gelmesidir.

Anahtar Kavram

Gövdeden Türemiş Sözcük Yapısı

İpuçları

1
'Gövdeden türemiş' demek, bir sözcüğün en az iki yapım eki alması demektir.
2
Numaralanmış sözcüklerin her birinde kaçar tane yapım eki olduğunu tek tek saymayı deneyin.
3
'Yön' köküne gelen '-tem' ekinin ardından gelen '-ler' ve '-in' eklerinin çekim eki olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Farklı yapım eklerinin (fiilden isim, isimden fiil vb.) üst üste gelerek yeni gövdeler oluşturduğu diğer örnekleri inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 668Soru →

Resmî yazışmalarda ve kurumsal raporlarda dil bilgisi kurallarına hassasiyet gösterilmesi, hem kurumsal ciddiyet hem de metnin anlaşılırlığı açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetimler sırasında mevzuata aykırı durumları ayırdetmek için uzman bir teknik heyet görevlendirilmiştir.

Cevap

Denetimler sırasında mevzuata aykırı durumları 'ayırdetmek' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; doğrusu 'ayırt etmek' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, birinci kelimede herhangi bir ses düşmesi (ünlü düşmesi) veya ses türemesi (ünsüz ikizleşmesi) meydana gelmiyorsa bu kelimeler ayrı yazılmalıdır. Mevzuata aykırı durumları tanımlamak için kullanılan 'ayırt etmek' ifadesinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için 'ayırdetmek' şeklindeki bitişik yazım yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri ve ekleri tespit et.
'Kurum içi', 'öngörülen', 'ayırdetmek', 'Resmî Gazete' ve 'her bir' ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışları genellikle birleşik kelimelerin yazımı, büyük harf kullanımı veya eklerin ayrılmasında yoğunlaşır.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı kuralını uygula.
'Ayırt' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi (örneğin: sabretmek) veya ünsüz türemesi (örneğin: reddetmek) gerçekleşmemektedir.
TDK kurallarına göre, yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
Diğer karmaşık kullanımları teyit et.
'Öngörmek' anlamca kaynaşmış olduğu için bitişik, 'Resmî Gazete' özel isim olduğu için büyük harfle ve kesmeyle, 'kurum içi' ise kural gereği ayrı yazılmıştır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak yanlış seçenek kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'etmek' yardımcı fiiliyle kurulan yapılara (ayırt etmek, tebliğ etmek vb.) odaklanın.
2
Birleşik fiillerin bitişik yazılması için 'sabretmek' (sabır etmek) veya 'hissetmek' (his etmek) gibi bir ses olayı gerçekleşip gerçekleşmediğine bakın.
3
'Ayırt' kelimesi 'etmek' fiiliyle birleşirken hiçbir harfini kaybetmez veya yeni bir harf türetmez. Bu yüzden ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'fark etmek', 'terk etmek' ve 'hak etmek' gibi sözcüklerin de sıkça karıştırıldığını unutmayın; bunlarda da ses olayı olmadığı için ayrı yazılırlar.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden bağımsız olarak 'ayırt mı?' yoksa 'ayırıt mı?' diye kontrol edin; kökte bir değişim yoksa ve yardımcı fiille birleşirken ses olayı yaşanmıyorsa her zaman ayrı yazılacağını hatırlayın.
Tahmini Süre:50s
Soru 669Soru →

Türkçede sonu kk ünsüzüyle biten bazı sözcüklere −l-l, −al/−el-al / -el fiil yapım ekleri veya −cık/−cik-cık / -cik küçültme ekleri getirildiğinde, kelime kökünün sonundaki kk ünsüzü düşer. Bu ses olayına "ünsüz düşmesi" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir merkezindeki yüksek binaların arasından sıyrılan uçak, piste doğru alçalmaya başladı.

Cevap

Uçağın hareketini belirten sözcüğün kökü olan "alçak" kelimesine getirilen ek sonucunda "k" ünsüzü düşmüştür.
Doğru cevap olan seçenekteki "alçalmaya" sözcüğünün kökü "alçak"tır. Bu sözcüğe fiil yapım eki olan "-l" getirildiğinde kelime sonundaki "k" ünsüzü düşmüştür (alc\cak+l→alc\calalçak + l \rightarrow alçal). Bu durum soruda tanımlanan ünsüz düşmesi kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sözcüklerin kök ve ek yapılarını analiz etmek.
İniş eylemini ifade eden sözcüğün yapısı incelenir.
Ses olaylarını tespit etmek için sözcüğün orijinal kök halini bilmek gerekir.
2
Alc\calmaAlçalma sözcüğünün kökünü belirlemek.
Sözcüğün kökünün alc\cakalçak (sıfat) olduğu saptanır.
Alçalmak eylemi, alçak durumuna gelmek anlamını taşıdığı için kökü de bu sözcüktür.
3
Kökten gövdeye geçişteki ses değişimini kontrol etmek.
alc\cak+−l→alc\cal−alçak + -l \rightarrow alçal- değişimi görülür.
kk ünsüzü, −l-l yapım ekiyle birleşirken düşerek ünsüz düşmesi olayını gerçekleştirmiştir.

Anahtar Kavram

Ünsüz Düşmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki eylemlerin ve sıfatların köklerine odaklanın; özellikle sonu 'k' ile biten kökleri arayın.
2
İniş yapmak anlamına gelen sözcüğün kökü 'alçak' sıfatıdır. Bu köke bir ek geldiğinde ne değişmiş olabilir?
3
Alc\cakAlçak sözcüğüne fiil yapma eki olan −l-l geldiğinde kelime alc\calmakalçalmak halini alır. Buradaki 'k' harfinin akıbetini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yüksek' kökünden türeyen 'yükselmek' sözcüğündeki ses olayını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü eklerine ayırarak kök ile gövdeyi karşılaştırın: (Kök: alc\cakalçak) + (Ek: −l-l) →\rightarrow (Gövde: alc\calalçal). Aradaki fark 'k' harfinin yok olmasıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 670Soru →

Kamu hizmetlerinde liyakatin esas alınması amacıyla hazırlanan bu projenin, gencecik memurların ufkunu açacağı ve her ayrıntının titizlikle planlanıp kamuoyuna vurgulanmıştı.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümle içerisinde ünlü daralması (a veya e seslerinin ı, i, u, ü seslerine dönüşmesi) olayına dair bir örnek bulunmamaktadır.
Verilen cümlede 'ünlü daralması' olayının (örneğin: başlıyor, demiyor, niye vb.) hiçbir örneği yoktur. Diğer ses olaylarının tamamı farklı sözcüklerde temsil edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
'Gencecik' sözcüğünü inceleyiniz.
Sözcüğün kökü 'genç'tir. '-cik' eki alırken 'ç' sesi 'c'ye dönüşmüş (ünsüz yumuşaması) ve 'e' sesi türemiştir (ünlü türemesi).
Küçültme ekleri bazı durumlarda hem yumuşamaya hem de türemeye neden olabilir.
2
'Ufkunu' ve 'ayrıntının' sözcüklerini analiz ediniz.
'Ufuk-u' ve 'ayır-ıntı' kelimelerinde orta hecedeki ünlüler düşmüştür.
Türkçede iki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında veya türetilirken ünlü kaybına uğrar.
3
'Vurgulanmıştı' sözcüğündeki ek etkileşimine bakınız.
'-mış' ekindeki 'ş' sert ünsüzü, kendisinden sonra gelen '-dı' ekinin 'd' sesini 't'ye dönüştürmüştür.
Fıstıkçı Şahap ünsüzlerinden sonra gelen yumuşak ünsüzlerin sertleşmesi kuralıdır.
4
Ünlü daralması kuralını cümlede arayınız.
Cümlede '-yor' eki alan veya 'de-, ye-' gibi daralmaya uğrayan bir fiil bulunmamaktadır.
Cevap seçeneği olan ses olayının tespiti için tüm kelimeler taranmalıdır.

Anahtar Kavram

Karma Ses Bilgisi Analizi

İpuçları

1
Cümledeki 'gencecik' sözcüğüne dikkat edin; bu kelime birden fazla ses olayı barındırıyor olabilir.
2
Sözcüklerin köklerini bulun: 'ufuk', 'ayır-', 'genç' ve 'vurgulanmış' kelimeleri size ipucu verecektir.
3
Ünlü daralması genellikle '-yor' ekiyle veya 'de-', 'ye-' fiillerinde görülür. Cümlede bu yapıları arayın.

Daha Fazla Pratik

Ünlü türemesi ve ünlü daralması arasındaki farkı pekiştirmek için 'biricik' ve 'başlıyor' örneklerini kıyaslayın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 671Soru →

Kamu hizmetlerinin sunumunda dijital dönüşümün ilerlemesi, bürokratik engellerin küçülmesini sağlamaktadır. Vatandaşların bu sistemlere gösterdiği teveccüh, hizmet kalitesinin arttığını ve devlet ile toplum arasındaki bağın sağlamlaştığını kanıtlamaktadır.

Bu parçada aşağıdaki ses olaylarından hangisinin örneği yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz türemesi

Cevap

Metinde ünsüz türemesi ses olayına dair herhangi bir örnek bulunmamaktadır; 'teveccüh' gibi sözcüklerdeki çift ünsüzler kökün orijinal yapısına aittir.
Ünsüz türemesi, bir sözcüğe ek getirildiğinde veya başka bir sözcükle birleştiğinde ortaya çıkan bir ses olayıdır. Parçadaki 'teveccüh' sözcüğü kök halindedir ve bünyesindeki çift ünsüz ses türemesi değil, kelimenin orijinal yapısıdır. Diğer tüm ses olaylarının (ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi, benzeşme ve yumuşama) metinde net örnekleri bulunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'ilerlemesi' sözcüğünü incelemek
ileri+−le→ilerleileri + -le \rightarrow ilerle (Ünlü düşmesi)
Sözcük türetilirken orta hecedeki dar ünlü düşmüştür.
2
Metindeki 'küçülmesini' sözcüğünü incelemek
ku¨c\cu¨k+−l→ku¨c\cu¨lküçük + -l \rightarrow küçül (Ünsüz düşmesi)
'-l' yapım eki getirilirken kök sonundaki 'k' ünsüzü düşmüştür.
3
Metindeki 'arttığını' ve 'sağlamlaştığını' sözcüklerini incelemek
art+−dık→arttıkart + -dık \rightarrow arttık (Benzeşme), arttık+−ı→arttıg˘ıarttık + -ı \rightarrow arttığı (Yumuşama)
Bu sözcüklerde hem ünsüz benzeşmesi (sertleşme) hem de ünsüz yumuşaması aynı anda görülmektedir.
4
Metindeki 'teveccüh' sözcüğünü incelemek
Kök halindedir, ses olayı yoktur.
Arapça kökenli bu kelimede yan yana gelen iki 'c' sesi kökün aslındadır, sonradan türememiştir.

Anahtar Kavram

Karma Ses Bilgisi Analizi

İpuçları

1
Metindeki her bir sözcüğü köklerine ayırarak aldığı ekleri kontrol edin.
2
'İlerlemek' ve 'Küçülmek' kelimelerinin köklerini düşünün: ileri ve küçük.
3
'Arttığını' sözcüğünde hem 't'lerin yan yana gelmesi hem de 'ğ'ye dönüşüm olması iki farklı ses olayına işaret eder. 'Teveccüh' ise aldatıcı bir kök sözcüktür.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz türemesinin genellikle 'hissetmek, zannetmek, reddetmek' gibi yardımcı eylemle kurulan birleşik fiillerde veya Arapça kökenli tek heceli kelimelere ünlüyle başlayan ek getirildiğinde (hak-hakkı) oluştuğunu unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 672Soru →

Belediye (I)(I) ekiplerinin (II)(II) yürüttüğü (III)(III) çalışmalar, (IV)(IV) çevredeki (V)(V) görüntüyü tamamen değiştirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapısı bakımından basittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (I)(I) numaralı sözcük

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında sadece 'ekiplerinin' sözcüğü herhangi bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır.
Doğru cevap olan sözcük, 'ekip' köküne gelen çoğul eki (-ler), iyelik eki (-i) ve ilgi eki (-in) ile oluşmuştur. Bu eklerin tamamı çekim eki olduğu için sözcük yapıca basittir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve eklerini ayrıştırarak yapım eki alıp almadıklarını kontrol etme.
Analiz: 1. ekip-ler-i-n-in, 2. yürü-t-tüğ-ü, 3. çalış-ma-lar, 4. çevir-e-de-ki, 5. gör-ün-tü-yü.
Sözcük yapısını belirleyen temel unsur yapım ekinin varlığıdır.
2
Birinci sözcüğün eklerini inceleme.
Ekip (kök) + -ler (çoğul eki) + -i (iyelik eki) + -in (ilgi eki).
Çoğul, iyelik ve ilgi ekleri birer çekim ekidir; sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmezler.
3
Diğer sözcüklerdeki yapım eklerini tespit etme.
Diğer tüm sözcüklerde fiilden isim veya isimden isim yapan yapım ekleri (fiilimsiler dahil) mevcuttur.
Yapım eki alan her sözcük türemiş yapılı kabul edilir.

Anahtar Kavram

Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı

İpuçları

1
Bir sözcüğün basit olması için hiç yapım eki almaması gerekir.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve hal ekleri (-de, -den vb.) yapım eki değil, çekim ekidir.
3
Seçenekler arasında sadece bir sözcükte anlamı değiştiren 'yeni bir kelime türeten' bir ek bulunmamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Basit sözcükler ile kök halindeki sözcükler arasındaki farkı (çekim eki alabilme durumu) pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 673Soru →

Tecrübeli bir kamu görevlisi, kurumdaki her ayrıntıyı büyük bir dikkatle inceliyor; çalıştığı projelerde işin hakkını veren personeli her zaman takdir ediyordu.

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünsüz düşmesi

Cevap

Cümlede ünsüz düşmesi (örneğin: küçücük, yükselen gibi) ses olayı bulunmamaktadır.
Cümlede 'ayrıntıyı' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'inceliyor' sözcüğünde ünlü daralması, 'hakkını' sözcüğünde ünsüz türemesi, 'çalıştığı' ve 'ediyordu' sözcüklerinde ise ünsüz yumuşaması olayları görülmektedir. Ancak metnin hiçbir yerinde bir ünsüzün düştüğü (örneğin 'yüksek' kelimesinin 'yükselmek' olması gibi) bir örnek bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcükleri yapılarına ayırarak ünlü olaylarını incelemek.
'ayır-ıntı-y-ı' -> 'ayrıntıyı' (ünlü düşmesi), 'incele-yor' -> 'inceliyor' (ünlü daralması).
Kelime köklerindeki ve ek birleşimlerindeki değişimleri tespit etmek.
2
Sözcüklerdeki ünsüz değişimlerini analiz etmek.
'çalış-dık-ı' -> 'çalıştığı' (benzeşme ve yumuşama), 'hak-ı-n-ı' -> 'hakkını' (ünsüz türemesi), 'et-iyor-du' -> 'ediyordu' (yumuşama).
Sertleşme, yumuşama ve türeme gibi ünsüz olaylarını belirlemek.
3
Seçeneklerle elde edilen verileri karşılaştırmak.
Ünlü düşmesi, yumuşama, türeme ve daralma mevcuttur ancak ünsüz düşmesi yoktur.
Doğru yanıtı onaylamak.

Anahtar Kavram

Karma Ses Olayları Analizi

İpuçları

1
Cümledeki 'ayrıntı' ve 'incele-' kelimelerinin köklerine odaklanın.
2
'-yor' eki alan fiillerde genellikle daralma olup olmadığını kontrol etmek iyi bir stratejidir.
3
'Çalıştığı' sözcüğü hem ünsüz benzeşmesi hem de ünsüz yumuşaması içermektedir.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz düşmesi olayını pekiştirmek için 'küçümsemek' veya 'seyrelmek' gibi sözcüklerin köklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 674Soru →

İsimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre çeşitli gruplara ayrılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, soyut isim ve çoğul isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekip, projedeki hataları büyük bir sabırla tek tek düzeltti.

Cevap

Ekip, projedeki hataları büyük bir sabırla tek tek düzeltti cümlesi doğru cevaptır.
Doğru cümlede 'ekip' sözcüğü topluluk ismidir; 'hatalar' sözcüğü hem çokluk eki alarak çoğul isim olmuş hem de anlamca soyut bir kavramı karşılamıştır. Ayrıca 'sabır' sözcüğü de soyut bir isimdir. Böylece istenen üç özellik de tek bir cümlede toplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismini belirleme
Ekip
Biçimce tekil olmasına rağmen birden fazla varlıktan oluşan bir grubu temsil ettiği için topluluk ismidir.
2
Çoğul ismi belirleme
Hataları
Sözcük '-lar/-ler' çokluk ekini aldığı için çoğul isim kategorisindedir.
3
Soyut ismi belirleme
Sabır (veya Hata)
Beş duyu organıyla algılanamayan, zihinsel veya duygusal kavramları karşıladıkları için soyut isimdirler.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sınıflandırılması (Topluluk, Soyut, Çoğul)

İpuçları

1
Cümlelerdeki her bir ismi ayrı ayrı inceleyerek niteliklerini not edin.
2
Çoğul isimler için '-lar/-ler' ekine, topluluk isimleri için ise ek almadan çokluk bildiren kelimelere (takım, heyet vb.) odaklanın.
3
'Ekip' kelimesinin topluluk, 'hatalar' kelimesinin ise hem çoğul hem soyut olduğunu fark etmek sizi doğru cevaba götürecektir.

Daha Fazla Pratik

Farklı cümlelerde aynı kelimenin (örneğin 'sınıf') hem yer adı hem de topluluk ismi olarak kullanıldığı durumları inceleyerek bilginizi pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle her seçenekte 'soyut' bir kavramın olup olmadığını kontrol ederek seçenekleri hızla ikiye indirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 675Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel, cins), karşıladıkları varlığın niteliğine (somut, soyut) ve sayılarına (tekil, çoğul, topluluk) göre çeşitli gruplara ayrılırlar. Ayrıca isimler, aldıkları iyelik ve hâl ekleriyle cümlede farklı anlam ilgileri kurarlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik eki almış bir topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ordumuz, vatan topraklarını korumak için her türlü fedakârlığı göze almaktadır.

Cevap

Ordumuz sözcüğünün geçtiği cümle doğru yanıttır.
Vatan topraklarını koruyan birliği ifade eden 'ordu' sözcüğü, biçim bakımından tekil olmasına rağmen anlamca bir topluluğu karşıladığı için topluluk ismidir. Bu sözcük, üzerine gelen '-muz' eki sayesinde 'bize ait olan' anlamını kazanmış, yani iyelik eki almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin sayı özelliklerini belirle.
'Ordu' sözcüğü biçimce tekil olsa da bir grubu temsil ettiği için topluluk ismidir.
Soruda istenen ilk kriter olan topluluk ismini tespit etmek için gereklidir.
2
Belirlenen topluluk isminin aldığı ekleri analiz et.
'Ordu-muz' sözcüğündeki '-muz' eki, sahiplik bildiren 1. çoğul şahıs iyelik ekidir.
Sorunun ikinci kriteri olan iyelik eki kullanımını doğrulamak için gereklidir.
3
Diğer seçeneklerdeki isimlerin ve eklerin türlerini kontrol et.
Diğer seçeneklerde soyut isimler, özel isimler, sıfatlar veya fiilimsiler kullanılmıştır; ancak iyelik eki almış bir topluluk ismi yoktur.
Çeldiricileri eleyerek kesin sonuca ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Sayı ve İyelik Ekleri

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin anlamlarına bakarak hangisinin bir grubu (heyet, meclis, ordu gibi) temsil ettiğini bulun.
2
Topluluk ismini bulduktan sonra, kelimenin sonundaki ekin kime ait olduğunu (sahiplik) bildirip bildirmediğini kontrol edin.
3
'Ordu' kelimesi bir topluluk ismidir; '-muz' eki ise bu topluluğun kime ait olduğunu gösteren bir iyelik ekidir.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin çoğul eki (-lar/-ler) alıp alamayacağını ve aldıklarında anlamın nasıl değiştiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin aldığı ekleri cümleden çıkararak anlam değişimini gözlemleyebilirsiniz. İyelik eki çıktığında 'sahiplik' anlamı kaybolurken, hâl eki çıktığında 'yer, yön, bulunma' gibi belirtme ilgileri kaybolur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 676Soru →

İsimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) ve niteliklerine (somut-soyut) göre çeşitli kategorilere ayrılırlar. Bu bilgiler ışığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim; cins isim, topluluk ismi ve somut isim özelliklerinin tamamına sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genç takım, turnuvanın son maçında üstün bir performans sergileyerek galip geldi.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde 'takım' sözcüğünün geçtiği ve bu sözcüğün cins, topluluk ve somut isim özelliklerini taşıdığı seçenektir.
Doğru seçenekte yer alan 'takım' sözcüğü, bir sporcu grubunu ifade ettiği için topluluk ismi; duyu organlarıyla algılanabildiği için somut isim; benzer varlıkların genel adı olduğu için ise cins isimdir. Bu üç kriteri de aynı anda karşılayan tek seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlıkların verilişine göre inceleme yapın.
'Takım' sözcüğü benzer türden varlıkları karşıladığı için cins isimdir.
Bir varlığın dünyada tek bir örneği yoksa o cins isimdir.
2
Varlıkların sayısına göre inceleme yapın.
'Takım' sözcüğü çokluk eki (-lar/-ler) almadığı halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.
Yapıca tekil, anlamca çoğul olan kelimeler topluluk ismi olarak kabul edilir.
3
Varlıkların niteliğine göre inceleme yapın.
'Takım' içerisindeki oyuncular ve ekip fiziksel olarak görülebildiği için somut isimdir.
Beş duyu organından en az biriyle algılanabilen varlıklar somut isimdir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Üçlü Sınıflandırması

İpuçları

1
Topluluk isimlerinin çoğul eki almadan grup anlamı taşıdığını hatırlayın.
2
Seçeneklerdeki kelimenin sadece türüne değil; özel/cins ve somut/soyut olma durumlarına da odaklanın.
3
'Takım' sözcüğü bir grubu temsil ettiği halde ek almamıştır, bu da onu topluluk ismi yapar.

Daha Fazla Pratik

İsimlerde küçültme ve yapı konularına çalışarak isim bilgisini derinleştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle giderek önce sıfat olan 'Sıcak' ve özel isim olan 'Antalya' seçeneklerini; ardından çoğul olan 'Papatyalar' seçeneğini eleyerek doğru sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 677Soru →

Vatandaşların kuruma sunduğu (I) dilekçeleri, ilgili birimlerce kayıt altına alınır. Memurların bu (II) başvuruları değerlendirme süreci, (III) beklentilerin aksine oldukça hızlı ilerler. Kurum içi (IV) yazışmaların gizliliği, personelin en temel (V) görevleri arasındadır.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi, "üçüncü çoğul kişi iyelik eki" almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: dilekçeleri

Cevap

Dilekçeleri sözcüğü, tamlayanı çoğul (vatandaşlar) olduğu için üçüncü çoğul kişi iyelik eki almıştır.
Dilekçeleri sözcüğünde, 'dilekçeler' vatandaşlara aittir. 'Vatandaşlar' üçüncü çoğul şahıs olduğu için onlara ait olan nesneye gelen '-leri' eki doğrudan 'üçüncü çoğul kişi iyelik eki' görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün ait olduğu varlığı (tamlayanı) tespit edin.
Dilekçelerin sahibi 'vatandaşlar' sözcüğüdür.
İyelik ekleri, ismin kime veya neye ait olduğunu belirtir.
2
Tamlayanın tekil mi yoksa çoğul mu olduğunu kontrol edin.
'Vatandaşlar' çoğul bir tamlayandır.
3. çoğul kişi iyelik eki (-ları / -leri) için sahiplik bildiren unsurun çoğul olması gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer ekleri eleyin.
'Personel' tekil olduğu için 'görevleri' sözcüğündeki ek çoğul eki ve tekil iyelik ekidir.
Topluluk isimleri biçimsel olarak tekil kabul edilir, bu yüzden aldıkları iyelik eki de 3. tekil şahıs iyelik ekidir.

Anahtar Kavram

Üçüncü Çoğul Kişi İyelik Eki Ayrımı

İpuçları

1
Ekin kime ait olduğunu bulmak için sözcüğün başına 'onların' veya 'onun' getirmeyi deneyin.
2
3. çoğul kişi iyelik eki olması için 'Onların' zamiri ile uyumlu bir tamlama olması şarttır.
3
Personel sözcüğü biçimce tekildir; bu yüzden personelin görevleri derken sadece 'görev' kelimesi çoğul yapılmış, sahiplik ise tekil kalmıştır.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarında tamlayan ve tamlanan arasındaki sayı uyumuna (tekillik-çoğulluk) odaklanan soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki tamlayanları (sahipleri) listeleyin: Vatandaşlar (Çoğul), Memurlar (Çoğul - ancak başvuruları nesne durumunda), Personel (Tekil). Çoğul sahibi olup da sahiplik ekiyle bağlanan tek seçenek vatandaşların dilekçeleridir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 678Soru →

Bakanlık heyetinin hazırladığı rapor, bölgedeki sorunların çözümü için bir dayanak niteliği taşımaktadır.

Bu cümledeki altı çizili sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "çözümü" sözcüğü, iyelik eki almamış; sadece belirtme hâl eki alarak cümlede nesneleşmiştir.

Cevap

Cümledeki 'çözümü' sözcüğü iyelik eki almıştır; belirtme hâl eki almamıştır.
Cümledeki 'sorunların çözümü' ifadesi bir belirtili isim tamlamasıdır. Bu tamlamada 'çözümü' sözcüğündeki -ü eki, tamlanan eki olan 3. tekil şahıs iyelik ekidir. Seçenekte belirtildiği gibi belirtme hâl eki değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin yapısal ve anlamsal özelliklerini belirle.
Heyet (topluluk), Rapor (somut), Sorun (soyut), Çözüm (soyut), Nitelik (soyut) isimleri tespit edildi.
Soruda istenen isim türlerini ve özelliklerini ayırt etmek için temel sınıflandırma gereklidir.
2
Eklerin işlevlerini analiz et.
"çözümü" sözcüğündeki -ü eki, "sorunların çözümü" tamlamasındaki iyelik ekidir.
Türkçede -ı/-i/-u/-ü ekinin iyelik mi yoksa belirtme hâl eki mi olduğunu anlamak için kelimenin tamlama içindeki konumu incelenmelidir.
3
Seçenekleri cümledeki kullanım bağlamına göre doğrula.
Dördüncü seçenekteki ifadenin, eklerin işlevi bakımından hatalı olduğu sonucuna varıldı.
Sözcük iyelik eki almıştır, cümlede yalın durumda (hâl eki almamış) bir tamlanan olarak bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür ve Çekim Ekleri (İyelik vs. Belirtme Hâli)

İpuçları

1
Cümledeki isim tamlamalarını bularak eklerin görevlerine dikkat edin.
2
Bir kelimenin iyelik eki alıp almadığını anlamak için başına 'onun/onların' getirerek okumayı deneyin.
3
'Sorunların çözümü' tamlamasında 'çözümü' kelimesi tamlanan görevindedir; tamlanan ekleri her zaman iyelik ekidir.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarında iyelik ekinin üzerine gelen belirtme hâl eklerini (örn: çözümünü) inceleyen soruları çözün.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün başına 'onun' zamiri getirildiğinde anlamlı oluyorsa oradaki ek iyelik ekidir. 'Onun çözümü' ifadesi tamlama içinde anlamlı olduğu için ek iyeliktir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 679Soru →

Kamu personeli tarafından hazırlanan resmî raporlarda, kurumsal yazışmalarda ve akademik nitelikli belgelerde dilin kurallarına uygun kullanımı, belgenin güvenilirliği ve profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Özellikle birleşik kelimelerin ve terimlerin yazımında yapılan hatalar, metnin niteliğini olumsuz etkileyebilir.

Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yayımladığı yıllık faaliyet raporunda, gerçekleştirilen teknik projelerin yanısıra idari reformlara da geniş yer verilmiştir.

Cevap

D seçeneğinde geçen 'yanısıra' sözcüğü, yazım kurallarına aykırıdır; doğrusu 'yanı sıra' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kuralına göre; 'iç, dış ve sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu kural uyarınca 'yanı sıra', 'ardı sıra', 'peşi sıra' gibi ifadelerin her zaman ayrı yazılması gerekir. Seçenekte geçen 'yanısıra' ifadesi bitişik yazıldığı için yazım yanlışı mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki birleşik kelimeleri tespit et
İş birliği, yurt dışı, ana bilim dalı, yanısıra, pek çok.
Yazım kuralları sorularında en çok hata yapılan alan birleşik kelimelerdir.
2
TDK'nin 'sıra' sözcüğüyle ilgili kuralını hatırla
İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Kuralın doğru uygulanması, hatalı yazımı tespit etmeyi sağlar.
3
Yanısıra sözcüğünü kurala göre analiz et
Yanı sıra sözcüğü 'sıra' ile bittiği için ayrı yazılmalıdır.
Bitişik yazılması kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözcüklerinin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelere (iş birliği, yurt dışı, ana bilim dalı, yanısıra) dikkat edin.
2
'İç, dış ve sıra' sözcükleriyle biten birleşik kelimelerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazıldığını hatırlayın.
3
TDK'ye göre 'yanı sıra', 'yurt dışı' ve 'hafta içi' gibi ifadeler her zaman ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yan yana', 'baş başa' gibi ikilemelerin ve 'ön söz', 'ön yargı' gibi 'ön' ile başlayan kelimelerin yazımını da tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri 'de/da' bağlacı gibi cümleden çıkararak değil, TDK'nin birleşik kelimeler tablosundaki 'Anlam Kayması' ve 'Ses Olayı' kriterlerine göre test edebilirsiniz. Eğer bir kelimede ses düşmesi/türemesi yoksa ve kelimeler gerçek anlamlarını koruyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 680Soru →

Kütüphanedeki yeni düzenlemeyle ilgili hazırlanan rehberde şöyle denilmektedir:

"(I) Bazıları, çalışma odasındaki (II) şu masanın (III) kendisi için ayrıldığını düşünse de (IV) bizimki henüz hazır değildi; (V) oraya geçmek için görevliden onay almamız gerekiyordu."

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi zamir (adıl) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

İşaret sıfatı görevinde kullanılan 'şu' sözcüğünün bulunduğu ikinci seçenek (II) doğru cevaptır.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, hemen ardından gelen 'masa' ismini işaret yoluyla belirttiği için sıfat görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması gerekir; oysa burada 'şu' sözcüğü ismin önüne gelerek onu işaret etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin isimlerin yerini mi tuttuğunu yoksa isimleri mi nitelediğini belirleyiniz.
I, III, IV ve V numaralı sözcükler isimlerin yerini tutarken; II numaralı sözcük bir ismi belirtmektedir.
Zamirler ve sıfatlar arasındaki temel fark, zamirlerin ismin yerini tutması, sıfatların ise ismi nitelemesi veya belirtmesidir.
2
Sözcükleri türlerine göre sınıflandırınız.
Bazıları (Belgisiz Zamir), Kendisi (Dönüşlülük Zamiri), Bizimki (İlgi Zamiri), Oraya (İşaret Zamiri), Şu masa (İşaret Sıfatı).
Zamir türlerini doğru ayırt etmek, sorudaki çeldiricileri elemenizi sağlar.

Anahtar Kavram

İşaret bildiren sözcükler bir isimden önce gelip onu etkiliyorsa 'işaret sıfatı', bir ismin yerini tutuyorsa 'işaret zamiri' olur.

İpuçları

1
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimden önce gelerek onu belirtir veya niteler.
2
Numaralanmış sözcüklerden hangisinin hemen ardından bir isim geldiğine ve o ismi etkilediğine dikkat ediniz.
3
Ek halindeki zamirleri (ilgi zamiri -ki gibi) ve 'kendi' sözcüğünü zamir kabul etmeniz gerektiğini unutmayınız.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren 'o' ve 'onlar' sözcüklerinin ne zaman şahıs zamiri, ne zaman işaret zamiri olduğunu pekiştirmek için farklı örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer isim koyabiliyorsanız o bir zamirdir. 'Şu' sözcüğünün yerine isim koyduğunuzda anlam bozuluyorsa ('Masa masa' gibi), o bir sıfattır.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 34 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 34 | Examkin