Examkin

Sıfatlar (Ön Adlar)

112 soru

Soru 101Soru →

İsimleri durum, biçim veya renk yönünden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı" denir. Bu sözcükler isimlere sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap verirken; fiilleri durum yönünden etkileyen sözcükler ise "zarf" görevinde kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "niteleme sıfatı" kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tecrübeli uzmanlar, kamu yönetimindeki aksaklıkları gidermek için kapsamlı bir dosya hazırladı.

Cevap

Tecrübeli uzmanlar ifadesinin yer aldığı cümlede "tecrübeli" sözcüğü bir ismin özelliğini belirttiği için niteleme sıfatıdır.
Cümledeki "Tecrübeli uzmanlar" ifadesinde "tecrübeli" sözcüğü, "uzmanlar" isminin bir özelliğini belirttiği için niteleme sıfatı görevindedir. Ayrıca yapı bakımından "tecrübe" isminden "-li" ekiyle türemiş bir sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki niteleyici/belirleyici sözcükleri tespit et.
"ayrıntılı", "kolay", "tecrübeli", "hızlı", "şunu" sözcükleri belirlendi.
Sözcüklerin cümle içindeki rollerini analiz etmek için önce potansiyel adayları seçmek gerekir.
2
Bu sözcüklerin hangi tür sözcükleri (isim mi, fiil mi) etkilediğini kontrol et.
"ayrıntılı", "kolay" ve "hızlı" sözcüklerinin fiilleri; "tecrübeli" sözcüğünün ise ismi etkilediği görüldü. "Şunu" ise doğrudan ismin yerini tuttu.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise fiil veya fiilimsileri niteler; zamirler ise isimlerin yerini tutar.
3
İsmi niteleyen "tecrübeli" sözcüğünün türünü belirle.
"Nasıl uzmanlar?" sorusuna cevap veren "tecrübeli" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
İsme sorulan "Nasıl?" sorusu niteleme sıfatını buldurur.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatı ve Zarf Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki eylemleri (fiilleri) ve varlıkları (isimleri) birbirinden ayırarak işe başlayın.
2
Altı çizili olabilecek sözcüklere şu soruyu sorun: Bu kelime bir 'şey'in mi yoksa bir 'iş'in mi özelliğini anlatıyor?
3
"Nasıl?" sorusunu bir isme sorduğunuzda aldığınız cevap niteleme sıfatıdır. "Tecrübeli uzmanlar" örneğini bu gözle inceleyin.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ile işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için 'bu, şu, o' sözcüklerinin geçtiği farklı cümleleri analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerini değiştirin. Sıfatlar genellikle isimden hemen önce gelirken, zarflar fiilden hemen önce veya fiile yakın bir konumda bulunur. "Tecrübeli" kelimesini cümleden çıkarıp bir fiilin önüne koysaydık (örneğin: tecrübeli konuştu), zarf olurdu; ancak burada ismin önündedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 102Soru →

Türkçede niteleme sıfatları, belirtisiz isim tamlamalarının önüne geldiğinde tamlamanın sadece ilk sözcüğünü değil, tamlamanın oluşturduğu kavramın tamamını niteler. Ancak belirtili isim tamlamalarında sıfat, genellikle sadece tamlayan görevindeki ismi etkiler.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat, belirtisiz isim tamlamasının tamamını nitelemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eski devlet bakanı, törende yaptığı konuşmayla herkesi duygulandırdı.

Cevap

Eski devlet bakanı ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur çünkü burada sıfat, bir kavram grubunun (belirtisiz isim tamlamasının) tamamını etkilemektedir.
Doğru cevap olan cümlede 'devlet bakanı' belirtisiz bir isim tamlamasıdır. Bu kurala göre, tamlamanın önüne gelen 'eski' niteleme sıfatı, sadece 'devlet' sözcüğünü değil, 'devlet bakanı' kavramının tamamını niteleyerek 'eski olan bir devlet bakanı' anlamını oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim tamlamalarını tespit et.
Seçeneklerde 'devlet bakanı', 'evin kapısı', 'gömleğin düğmesi' gibi tamlamalar bulunmaktadır.
Sıfatın etkilediği yapıyı belirlemek için önce tamlamanın türünü (belirtili mi belirtisiz mi) anlamak gerekir.
2
Tamlamaların başındaki sıfatların hangi sözcüğü niteliğine bak.
'Eski devlet bakanı' tamlamasında 'eski' olan devlet değil, bakanlık makamıdır.
Belirtisiz isim tamlamalarında sıfatın bütünsel etkisi, dil bilgisinde ayırt edici bir kuraldır.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcük türlerini ve kapsamlarını ele.
Belirtili tamlamalarda sıfatın sadece ilk ismi nitelediği, diğer örneklerde ise zamir veya zarf kullanıldığı görüldü.
Çeldiricileri eleyerek doğru yapısal eşleşmeyi doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Sıfatların İsim Tamlamalarındaki Kapsamı

İpuçları

1
Belirtisiz isim tamlamalarını (ek almayan tamlayan + ek alan tamlanan) bulmaya çalışın.
2
Bir sıfatın tamlamanın sadece ilk kelimesine mi yoksa grubun tamamına mı ait olduğunu anlamak için 'Nasıl?' sorusunu tüm gruba sorun.
3
'Eski devlet' mi demek istiyoruz yoksa 'Eski bir devlet bakanı' mı? Bu ayrım size doğru tamlama türünü verecektir.

Daha Fazla Pratik

Belirtili isim tamlamalarında araya giren sıfatların (Müdürün yeni odası) hangi unsuru nitelediğini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tamlamayı cümleden çıkarıp yerine tek bir isim koyun (Örneğin: 'Bakan'). Sıfat hala bu ismi niteliyorsa ve anlam bozulmuyorsa, tamlamanın tamamını niteliyor demektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 103Soru →

Kamu kurumlarında yeni bir çalışma modeline geçilmesiyle birlikte, beşer personelden oluşan küçük grupların birkaç ay sürecek yoğun bir hazırlık sürecine girmesi planlanmaktadır.

Bu cümledeki koyu yazılmış sıfatlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "beşer" sözcüğü, belirtme sıfatı görevinde kullanılmış basit yapılı bir sıfattır.

Cevap

"beşer" sözcüğünün basit yapılı olduğu yargısı yanlıştır; çünkü bu sözcük üleştirme eki alarak türemiş bir sıfat haline gelmiştir.
Seçeneklerdeki hata, "beşer" sözcüğünün basit yapılı olarak tanımlanmasıdır. Türkçede "-er / -ar" üleştirme ekleri yapım eki kategorisinde değerlendirilir. Dolayısıyla "beş-er" sözcüğü yapı bakımından türemiş bir sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin görevlerini (niteleme/belirtme) belirle.
"yeni", "küçük", "yoğun" niteleme sıfatıdır; "beşer" (sayı) ve "birkaç" (belgisiz) belirtme sıfatıdır.
Sıfatların isme sorduğumuz 'nasıl' (niteleme) veya 'hangi/kaç' (belirtme) sorularına cevap vermesi gerekir.
2
Sözcüklerin yapılarını (basit, türemiş, birleşik) analiz et.
"yeni", "küçük" basit; "birkaç" birleşik; "yoğun" (yoğ-un) ve "beşer" (beş-er) türemiştir.
Türkçede üleştirme sayı sıfatları (-er/-ar) yapım eki almış kabul edildikleri için türemiş yapılıdır.

Anahtar Kavram

Sıfatların Yapısı ve Türleri

İpuçları

1
Cümledeki sıfatları bulurken 'nasıl' ve 'kaç' sorularını isme sorun.
2
Sayı sıfatlarında üleştirme bildiren eklerin (-er/-ar) sözcüğün yapısını değiştirip değiştirmediğini hatırlayın.
3
Türemiş sıfatlar yapım eki almış olanlardır. 'Beş' köküne gelen '-er' eki bir yapım ekidir.

Daha Fazla Pratik

Sıfatların yapısal özelliklerini pekiştirmek için 'kurallı birleşik sıfatlar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri tablolaştırarak yapı (Basit/Türemiş/Birleşik) ve tür (Niteleme/Belirtme) yönünden çapraz kontrol yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 104Soru →

Soru sıfatları, isimleri soru yoluyla belirten sözcüklerdir. Bir cümlede soru sıfatı bulunsa dahi, eğer cümlede soru eki (-mı/-mi) varsa, o cümlede soru anlamı sıfatla değil soru ekiyle sağlanmış olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir "soru sıfatı" ile sağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecek yılın yatırım programında eğitim harcamaları için ne kadar ödenek ayrılması planlanıyor?

Cevap

Eğitim harcamaları için ayrılacak ödenek miktarının sorulduğu cümle
Doğru seçenekte yer alan "ne kadar" sözcüğü "ödenek" ismini miktar bakımından belirten bir soru sıfatıdır. Cümlede soru anlamını değiştiren veya üzerine alan bir soru eki (-mi) bulunmadığı için soru anlamı doğrudan bu sıfatla sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru anlamı taşıyan sözcükleri tespit et.
"nasıl", "ne kadar", "hangisinin", "kaç", "hangisi" sözcükleri tespit edildi.
Soru anlamının hangi sözcük türüyle sağlandığını belirlemek için ilk adımdır.
2
Sözcüklerin türlerini (sıfat, zamir, zarf) belirle.
"nasıl", "ne kadar", "kaç" sıfattır; "hangisinin", "hangisi" zamirdir.
Soru anlamının sıfatla sağlanması için sözcüğün bir ismi etkilemesi gerekir.
3
Cümlelerde soru eki (-mı/-mi) olup olmadığını kontrol et.
A, C ve D seçeneklerinde soru eki varken B ve E seçeneklerinde yoktur.
Soru eki olan cümlelerde soru anlamı her zaman o ekle sağlanır.
4
Kalan seçenekler arasında sıfat olanı seç.
B seçeneğindeki "ne kadar" bir ismi etkileyen sıfatken, E seçeneğindeki "hangisi" zamirdir.
Soru anlamı soru eki olmayan ve soru sıfatı içeren cümlede sıfatla sağlanmış olur.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Anlamının Sağlanması

İpuçları

1
Cümlelerin sonunda soru eki (-mı/-mi) olup olmadığına bakarak işe başlayabilirsin.
2
Soru anlamını taşıyan sözcüğün bir ismi mi etkilediğini (sıfat) yoksa ismin yerini mi tuttuğunu (zamir) ayırt et.
3
Soru eki olan cümleleri doğrudan ele; kalanlar arasında ismi niteleyen soru sözcüğünü bul.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı test eden benzer bir yapıdaki soruyu çözebilirsin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 105Soru →

"Yüksek tepeden şu ovayı seyretmek çok keyifliydi." cümlesinde yer alan "yüksek" ve "şu" sözcüklerinin türleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme sıfatı - İşaret sıfatı

Cevap

Doğru yanıt, 'yüksek' sözcüğünün niteleme sıfatı, 'şu' sözcüğünün ise işaret sıfatı olduğunu belirten seçenektir.
Cümlede 'yüksek' sözcüğü 'tepe' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap vererek onun bir niteliğini bildirdiği için niteleme sıfatıdır. 'Şu' sözcüğü ise 'ova' ismini işaret yoluyla belirttiği için işaret sıfatıdır. Bu iki türün doğru sırayla verildiği seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
"Yüksek" sözcüğünün cümledeki görevini belirlemek.
"Yüksek" sözcüğü "tepe" isminin bir özelliğini (durumunu) bildirmektedir.
İsimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap veren sözcükler niteleme sıfatıdır.
2
"Şu" sözcüğünün cümledeki görevini belirlemek.
"Şu" sözcüğü "ova" ismini işaret yoluyla göstermektedir.
İsimleri işaret yoluyla belirten ve bir ismin önüne gelen sözcükler işaret sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Niteleme ve Belirtme (İşaret) Sıfatlarının Ayrımı

İpuçları

1
"Yüksek" ve "şu" sözcüklerinin hangi kelimeleri etkilediğine bakın; her ikisi de birer ismin önünde mi?
2
"Nasıl tepe?" sorusuna aldığınız cevap size ilk sıfatın türünü verecektir.
3
İsmi işaret eden sözcükler işaret sıfatıdır; ismin özelliğini bildirenler ise niteleme sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) ne zaman zamir ne zaman sıfat olduğunu pekiştirmek için farklı cümle yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfatları cümleden çıkardığınızda anlamın bozulup bozulmadığını kontrol ederek isme olan bağlılıklarını teyit edebilirsiniz. 'Tepeden ovayı seyretmek...' cümlesinde anlam daralsa da yapı bozulmaz, bu da bu kelimelerin isimleri tamamlayan sıfatlar olduğunu kanıtlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru →

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Türkçede bazı durumlarda bir niteleme sıfatı, tek bir ismi değil, bir belirtisiz isim tamlamasının tamamını niteleyebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir niteleme sıfatı, bir isim tamlamasının tamamını nitelemektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emekli emniyet müdürü, mahalle sakinleriyle bir araya gelerek güvenlik sorunlarını tartıştı.

Cevap

Emekli emniyet müdürü ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur; çünkü burada sıfat, bir unvanı temsil eden isim tamlamasının bütününü niteler.
Doğru cevapta yer alan 'emniyet müdürü' ifadesi bir belirtisiz isim tamlamasıdır. 'Emekli' sıfatı anlam bakımından sadece emniyeti değil, 'emniyet müdürü' olan kişiyi nitelediği için tamlamanın tamamına aittir. Bu, KPSS'de sıkça sorulan ileri düzey bir sıfat yapısıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim tamlamalarını ve bu tamlamaların önüne gelen sıfatları tespit edin.
Doğru seçenekte 'emniyet müdürü' belirtisiz isim tamlaması, 'emekli' ise niteleme sıfatıdır.
Sıfatın etkilediği birimin sınırlarını belirlemek için önce yapısal birimleri (tamlamaları) bulmak gerekir.
2
Sıfatın anlam olarak sadece ilk ismi mi (tamlayan) yoksa tamlamanın bütününü mü nitelediğini analiz edin.
Emekli olan 'emniyet' değil, 'emniyet müdürü' unvanına sahip kişidir.
Mantıksal ilişki, sıfatın kapsama alanını belirleyen en önemli ölçüttür.
3
Diğer seçeneklerdeki sıfatların görevlerini ve etkiledikleri sözcük türlerini kontrol ederek eleme yapın.
Diğer seçeneklerde sıfatın sadece tamlayanı nitelediği, sözcüğün zarf olduğu veya zamir olduğu durumlar tespit edilmiştir.
Çeldiricileri elemek, doğru cevabın sağlamasını yapmanızı sağlar.

Anahtar Kavram

Sıfatın İsim Tamlamasını Nitelemesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki belirtisiz isim tamlamalarını (tamlayanı ek almayan, tamlananı ek alan yapılar) bulun.
2
Sıfatı tamlamadan ayırıp sadece ilk kelimeyle eşleştirdiğinizde anlam bozuluyor mu bakın. Örneğin; 'emekli emniyet' mi yoksa 'emekli müdür' mü?
3
Unvan sıfatları (Müdür, Öğretmen, Vali vb.) belirtisiz isim tamlaması kurduğunda başa gelen sıfat genellikle bütün unvanı niteler.

Daha Fazla Pratik

Adlaşmış sıfatlar ve sıfat-zarf ayrımı konularındaki karmaşık örnekleri incelemek bu yapıları daha iyi anlamanızı sağlayacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 107Soru →

İsimlerin önüne gelerek onları renk, biçim ve durum gibi yönlerden tanımlayan sözcüklere "niteleme sıfatı" denir. Bu sıfatlar, isimlere sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap verir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eski kitaplar tozlu raflarda incelenmeyi bekliyor.

Cevap

Doğru cevap, içinde 'eski' ve 'tozlu' kelimelerinin geçtiği ifadedir; çünkü bu kelimeler kendilerinden sonra gelen isimlerin niteliğini belirtmektedir.
Doğru seçenek olan ifadede, 'eski' sözcüğü 'kitaplar' isminin durumunu, 'tozlu' sözcüğü ise 'raflar' isminin durumunu nitelemektedir. Her iki sözcük de isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatı görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sözcükleri belirleyin.
Doğru seçenekte 'kitaplar' ve 'raflar' isimleri, diğer seçeneklerde ise 'raporlar', 'eğitim', 'kurum', 'dolap' gibi isimler bulunmaktadır.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onu etkilemelidir.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu yönelterek niteleme sıfatı olup olmadığını kontrol edin.
Nasıl kitaplar? -> Eski kitaplar. Nasıl raflar? -> Tozlu raflar. Her iki soru da anlamlı bir cevap vermektedir.
Niteleme sıfatları isimlerin yapısal veya durumsal özelliklerini açıklar.
3
Fiilleri niteleyen sözcükleri (zarfları) ve ismin yerini tutan sözcükleri (zamirleri) eleyin.
'Hızlıca' ve 'erken' fiili etkilediği için zarf; 'bazıları' ve 'şunu' ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Sıfat-zarf ve sıfat-zamir ayrımı KPSS dil bilgisi sorularında en temel ayrım noktasıdır.

Anahtar Kavram

Niteleme sıfatları, isimlerin kalıcı veya geçici özelliklerini (renk, biçim, durum) belirtir ve isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna yanıt verir.

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimlerin (kitap, raf, rapor vb.) önüne gelip onların özelliğini söyleyen bir kelime var mı bakın.
2
Bulduğunuz sözcüğün sıfat olup olmadığını anlamak için yanındaki isme 'Nasıl?' sorusunu sorun.
3
'Eski' kelimesinin kitap isminin bir niteliğini belirtip belirtmediğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Niteleme sıfatları ile belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz) arasındaki farkı pekiştirmek için karışık örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin fiili mi yoksa ismi mi etkilediğine bakın. Eğer sözcükten hemen sonra bir isim geliyorsa ve o ismi tarif ediyorsa sıfattır; eğer fiilden önce gelip eylemi tarif ediyorsa zarftır.
Tahmini Süre:45s
Soru 108Soru →

Türkçede "kurallı birleşik sıfatlar" çeşitli yollarla oluşturulur. Bu yöntemlerden en yaygın olanları; bir sıfat tamlamasının sonuna −lı,−li,−lık,−lik-lı, -li, -lık, -lik gibi eklerin getirilmesi veya bir sıfat tamlamasında isim ile sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki (−ı,−i-ı, -i) eklenmesidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan birleşik sıfat, oluşum bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salonun ferah görünmesi için rengi açık perdeler tercih edilmelidir.

Cevap

Rengi açık perdeler ifadesindeki sıfatın oluşum yolu, diğer seçeneklerdeki ekleme yönteminden farklı olarak yer değiştirme ve iyelik eki kullanımı ile gerçekleşmiştir.
Doğru seçenekte kullanılan 'rengi açık perdeler' ifadesinde, birleşik sıfat 'İsim + İyelik Eki + Sıfat' kurgusuyla oluşturulmuştur. Bu, kökeni olan 'açık renk' tamlamasındaki öğelerin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan özel bir kurallı birleşik sıfat türüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sıfatları ve niteledikleri isimleri belirleyin.
Belirlenen sıfatlar: Kısa boylu, Geniş pencereli, Rengi açık, Yüksek tavanlı, Üç aylık.
Yapısal analiz yapabilmek için önce hedef sözcük öbeklerini saptamak gerekir.
2
Sıfatların köküne ve aldığı eklere odaklanarak oluşum yöntemlerini gruplandırın.
Dört seçenekte (Kısa boylu, Geniş pencereli, Yüksek tavanlı, Üç aylık) 'Sıfat Tamlaması + -lı/-lık' yapısı görülmektedir.
Kurallı birleşik sıfatların en yaygın kategorisi budur.
3
Farklı olan yapıyı analiz edin.
'Rengi açık' sıfatı, 'açık renk' tamlamasından türetilmiş; isim (renk) ile sıfat (açık) yer değiştirmiş ve isme iyelik eki (-i) getirilmiştir.
Bu yöntem, kurallı birleşik sıfatların ikinci temel oluşum yoludur.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Yapısal Oluşum Yolları

İpuçları

1
Birleşik sıfatların oluşumunda ek kullanımına ve kelime sırasına dikkat edin.
2
Seçeneklerin dördünde bir tamlamaya ek eklenmiş, birinde ise tamlamadaki kelimeler takla attırılıp iyelik eki almıştır.
3
'Rengi açık' sıfatının aslında 'açık renk' tamlamasından dönüştüğünü ve diğerleri gibi ek almadığını fark edin.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sıfatların 'kaynaşmış' (vatansever, birkaç vb.) türlerini de inceleyerek yapı farklarını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Sıfatları köklerine ayırın; eğer kök bir sıfat tamlamasıysa ve sonda −lı,−lık-lı, -lık gibi bir ek varsa bunlar bir gruptur. Eğer kök öğeleri yer değiştirmişse farklı gruptur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 109Soru →

İsimlerin önüne gelerek onları yapısal veya niteliksel özellikleriyle tanımlayan sözcükler sıfat (ön ad) olarak adlandırılır. Eğer bir sözcük, bir ismin rengini, biçimini veya durumunu bildiriyorsa "niteleme sıfatı" görevini üstlenmiş olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî yazışmalarda özenli bir dil kullanılması kurum kültürü için önemlidir.

Cevap

Cümledeki 'özenli bir dil' tamlamasında yer alan 'özenli' sözcüğü niteleme sıfatıdır.
Cümlede geçen 'özenli bir dil' tamlamasında 'dil' bir isimdir. Bu isme yöneltilen 'Nasıl dil?' sorusu 'özenli' cevabını verir. Sözcük, ismin bir durumunu/niteliğini bildirdiği için niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onların önüne gelerek onları etkileyen sözcükleri belirleyin.
Tespit edilen yapılar: 'bu rapor', 'özenli dil', 'bazı çalışanlar', 'hızlı ilerliyor', 'hangi birim'.
Sıfatları bulmak için öncelikle isimleri ve onlarla ilişki kuran sözcükleri tespit etmek temel adımdır.
2
Tespit edilen sözcüklere 'Nasıl?' sorusunu yönelterek ismin durumunu bildirip bildirmediğini kontrol edin.
'Nasıl dil?' sorusuna 'özenli' cevabı alınırken; 'hızlı' sözcüğü fiile (ilerliyor) yönelik olduğu için elenir.
İsimlere sorulan 'Nasıl?' sorusu niteleme sıfatlarını, fiillere sorulan 'Nasıl?' sorusu ise durum zarflarını buldurur.
3
Seçeneklerdeki diğer sıfatların türlerini (işaret, belgisiz, sayı, soru) ayırt edin.
'Bu', 'bazı' ve 'hangi' sözcüklerinin niteleme değil, belirtme sıfatı olduğu onaylanır.
Niteleme sıfatları ismin kalıcı özelliğini bildirirken, belirtme sıfatları ismi geçici veya niceliksel yönlerden tanımlar.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatlarının Belirlenmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimlerin önüne gelen sözcüklere 'Nasıl?' sorusunu sorun.
2
İsmin rengini, biçimini veya bir özelliğini anlatan sözcüğü bulun. 'Özenli' kelimesine dikkat edin.
3
Fiilleri (eylemleri) niteleyen sözcükler zarftır, onları eleyin. Sadece isimleri niteleyen sözcüğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer bir örnek çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sağlama yapmak için sıfat olduğunu düşündüğünüz kelimeyi cümleden çıkarın. Eğer ismin bir özelliği/niteliği eksiliyorsa niteleme sıfatıdır. 'Özenli dil' ifadesinde 'özenli' kelimesi dilin bir vasfını bildirmektedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru →

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları renk, şekil, durum gibi yönlerden niteleyen veya işaret, sayı, soru gibi yönlerden belirten sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu harflerle belirtilen sözcük bir sıfat (ön ad) görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun geleceği için etkili projeler üretmemiz gerekiyor.

Cevap

Kurumun geleceği için etkili projeler üretmemiz gerekiyor cümlesindeki 'etkili' sözcüğü bir sıfattır.
Doğru seçenekte yer alan 'etkili' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'projeler' ismini durum yönünden nitelemektedir. Bir ismin niteliğini bildiren ve ismin önüne gelen bu tür sözcükler 'niteleme sıfatı' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Koyu yazılan sözcüklerin hangi tür sözcükle (isim veya fiil) ilişkili olduğunu belirle.
'Etkili' sözcüğü 'projeler' ismiyle, 'dikkatli' sözcüğü ise 'okudu' fiiliyle ilişkilidir.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise genellikle fiilleri etkiler.
2
İsimle ilişkili olan sözcüğe 'Nasıl?' veya 'Hangi?' sorularını yönelt.
'Nasıl projeler?' sorusuna 'etkili' cevabı alınmaktadır.
İsme sorulan 'Nasıl?' sorusu niteleme sıfatını buldurur.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin ismin yerini tutup tutmadığını kontrol et.
'Bunları' sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için zamirdir.
Sıfatlar ismin yerini tutmaz, ismin önüne gelir.

Anahtar Kavram

Sıfatlar (Ön Adlar) ve Diğer Kelime Türlerinden Farkı

İpuçları

1
Bir sözcüğün sıfat olması için mutlaka bir ismin önüne gelmesi gerekir.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin bir ismi mi nitelediğini yoksa bir işin nasıl yapıldığını (fiili) mı belirttiğini ayırt etmeye çalışın.
3
'Etkili' sözcüğü 'projeler' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verirken, 'dikkatli' sözcüğü 'okudu' fiiline sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verir.

Daha Fazla Pratik

Niteleme sıfatları ile belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz, soru) arasındaki farkları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfatları bulmak için 'Sıfat + İsim' kalıbını test edebilirsiniz. Örneğin; 'etkili proje' bir tamlama oluştururken, 'dikkatli okumak' bir eylem tarifidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 111Soru →

Kurum içi yazışmaların düzenlenmesiyle ilgili hazırlanan bir yönergede geçen; "Mavi dosyaları her masaya birer tane olacak şekilde dağıtınız." cümlesindeki "mavi" ve "her" sözcüklerinin türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme sıfatı - Belirtme sıfatı

Cevap

Söz konusu cümlede "mavi" sözcüğü niteleme sıfatı, "her" sözcüğü ise belirtme sıfatı (belgisiz sıfat) görevindedir.
Cümledeki "mavi" sözcüğü, bir ismin (dosya) kalıcı bir özelliğini (renk) belirttiği için niteleme sıfatıdır. "Her" sözcüğü ise bir ismin (masa) kapsamını kesinlik vermeden belirttiği için belgisiz bir belirtme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
"Mavi" sözcüğünün cümledeki görevini belirle.
"Mavi" sözcüğü "dosya" isminin önüne gelmiş ve ona sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap vermektedir (Nasıl dosya? Mavi dosya).
İsimlerin rengini, biçimini veya durumunu bildiren sözcükler niteleme sıfatıdır.
2
"Her" sözcüğünün cümledeki görevini belirle.
"Her" sözcüğü "masa" isminin önüne gelmiş ve o ismi belirsizlik yoluyla işaret etmektedir.
İsimleri işaret, sayı, belirsizlik veya soru yoluyla tamlayan sözcükler belirtme sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sözcüklerdir.

İpuçları

1
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını bulabilirsin.
2
Renk bildiren sözcükler isimlerin önüne geldiğinde genellikle niteleme sıfatı olur.
3
'Her' sözcüğü belirsizlik bildiren bir kelimedir ve bir ismin önünde kullanıldığında belirtme sıfatı kategorisine girer.

Daha Fazla Pratik

Belirtme sıfatlarının alt türlerini (işaret, sayı, belgisiz, soru) tekrar ederek pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 112Soru →

Türkçede belirtisiz isim tamlamalarının başına gelen sıfatlar, tamlamadaki sözcüklerden sadece birini değil, tamlamanın bütününü niteler veya belirtir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat, bir isim tamlamasının tamamını nitelendirmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir merkezindeki tarihî saat kulesi, restorasyon çalışmaları nedeniyle süresiz olarak ziyarete kapatılmıştır.

Cevap

Şehir merkezindeki tarihî saat kulesi cümlesinde 'tarihî' sıfatı 'saat kulesi' belirtisiz isim tamlamasının tamamını niteler.
Doğru cevapta yer alan 'saat kulesi' ifadesi bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Dil bilgisi kurallarına göre, belirtisiz isim tamlamalarının önüne gelen niteleme veya belirtme sıfatları, tamlayan ve tamlanandan oluşan bu öbeğin tamamını kapsar. Dolayısıyla 'tarihî' olan sadece saat değil, 'saat kulesi'nin kendisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim tamlamalarını tespit et.
A'da 'saat kulesi' (belirtisiz), B'de 'projelerin ayrıntıları' (belirtili), C'de 'ilçenin sorunları' (belirtili).
Sıfatın etkilediği yapının türünü belirlemek ilk adımdır.
2
Sıfatların tamlamadaki konumunu analiz et.
Belirtisiz tamlamalarda başa gelen sıfat bütünü etkilerken, belirtili tamlamalarda sıfat hangi sözcüğün önündeyse sadece onu etkiler.
Sıfat-tamlaması ilişkisindeki temel kuralı uygulamak gerekir.
3
Doğru yapıyı doğrula.
'Tarihî' sözcüğü 'saat kulesi' öbeğinin tamamına aittir.
Tanımlanan kurala uyan tek seçenek budur.

Anahtar Kavram

Sıfatların İsim Tamlamalarıyla İlişkisi

İpuçları

1
Öncelikle cümlelerdeki isim tamlamalarını bulun ve bunların 'belirtili' mi yoksa 'belirtisiz' mi olduğunu ayırt edin.
2
Belirtili isim tamlamalarında (XX-in YY-si) sıfat, tamlayan ile tamlanan arasına girmişse sadece tamlananı niteler.
3
Belirtisiz isim tamlamaları (XX YY-si) tek bir kavramı karşıladığı için, başına gelen sıfat bu kavramın tamamına hitap eder.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'türemiş sıfat' ve 'birleşik sıfat' yapılarını içeren karma dil bilgisi sorularını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfatı cümleden çıkarıp tamlamayı tek başına okuyun. Sonra sıfatı ekleyip 'Nasıl [tamlamanın tamamı]?' sorusunu sorun. Eğer cevap mantıklı bir öbek oluşturuyorsa tamlamanın tamamı niteleniyordur.
Tahmini Süre:1m 40s
ÖncekiSayfa 6 / 6
Sıfatlar (Ön Adlar) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 6 | Examkin