Examkin

Sıfatlar (Ön Adlar)

112 soru

Soru 81Soru →

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatlar ise kendi içinde "anlamca kaynaşmış birleşik sıfatlar" ve "kurallı birleşik sıfatlar" olarak iki temel kategoriye ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türemiş sıfat hem de kurallı birleşik sıfat bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gözü yaşlı anneler, gurbetteki evlatlarından gelecek muştulu bir haberi heyecanla bekliyordu.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde hem 'gözü yaşlı' (kurallı birleşik sıfat) hem de 'gurbetteki' (türemiş sıfat) ifadelerini barındıran seçenektir.
Doğru cevap olan seçenekte 'gözü yaşlı' sıfatı, 'isim + iyelik eki + sıfat' yöntemiyle oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfattır. Aynı cümlede geçen 'gurbetteki' sözcüğü ise sıfat yapan '-ki' ekini aldığı için türemiş sıfat kategorisindedir. Her iki yapısal özelliğin aynı cümlede bulunması sorunun şartını tam olarak karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tüm sıfatları tespit et.
A seçeneğinde: gözü yaşlı (anneyi niteler), gurbetteki (evladı niteler), muştulu (haberi niteler), bir (haberi belirtir).
Yapı analizine başlamadan önce sözcüklerin cümledeki görevlerini belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen sıfatların yapılarını analiz et.
'Gözü yaşlı' (İsim + İyelik eki + Sıfat) formülüyle oluşmuştur. 'Gurbetteki' ise '-ki' sıfat yapan eki almıştır.
Kurallı birleşik sıfatlar belirli formüllerle (sıfat tamlaması+-li, isim+iyelik+sıfat vb.) kurulurken; türemiş sıfatlar yapım eki gerektirir.
3
Sıfat yapan '-ki' ekinin işlevini değerlendir.
Türkçede sıfat yapan '-ki' eki, eklendiği ismi sıfatlaştıran bir yapım ekidir, dolayısıyla sözcüğü türemiş yapar.
Sözcüğün basit mi türemiş mi olduğunu anlamak için üzerindeki ekin çekim eki mi yapım eki mi olduğunu bilmek kritiktir.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Yapı ve Birleşik Sıfat Türleri

İpuçları

1
Kurallı birleşik sıfatlar; '-li, -lik, -siz' ekleriyle veya bir isim tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşur.
2
Sıfat yapan '-ki' eki (gurbetteki, masadaki) her zaman bir yapım ekidir ve sözcüğü türemiş yapar.
3
'Mavi gözlü çocuk' ile 'Gözü mavi çocuk' aynı mantıkla kurulan kurallı birleşik sıfatlardır. Benzer bir yapıyı seçeneklerde arayın.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sıfatların oluşum yolları ile ilgili (anlamca kaynaşmış vs kurallı) daha fazla örnek incelemek, bu ayrımı daha hızlı yapmanızı sağlar.

Alternatif Yöntem

Sıfatları yapılarına göre gruplandırarak eleme yapabilirsiniz. Önce 'kurallı birleşik' sıfat olan seçenekleri (A ve E'nin bir kısmı gibi) bulun, ardından bunların içinde türemiş sıfat olup olmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 82Soru →

Türkçede soru anlamı; soru sıfatları, soru zamirleri, soru zarfları veya soru eki (mı,mi,mu,mu¨mı, mi, mu, mü) ile sağlanabilir. Bir cümlede soru bildiren sözcüklerden herhangi biri bulunsa dahi, eğer o cümlede soru eki varsa soru anlamı bu ekle sağlanmış olur.

Buna göre, kamu kurumlarındaki işleyişle ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir sıfatla sağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumlarındaki bu yeni düzenlemeyle personelden nasıl bir çalışma performansı hedefleniyor?

Cevap

Soru anlamının sıfatla sağlandığı seçenek, 'nasıl' sözcüğünün 'çalışma performansı' ismini nitelediği ve cümlede soru ekinin bulunmadığı ifadedir.
Doğru seçenekte yer alan 'nasıl' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'çalışma performansı' isim grubunu niteler ve soru yoluyla belirtir. Cümlede 'mı/mi' gibi bir soru eki bulunmadığı için soru anlamı doğrudan bu sıfatla sağlanmıştır. Ayrıca 'nasıl' sözcüğü yapı bakımından 'ne + asıl' sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş bir birleşik sıfattır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru eki kontrolü yapın.
Arşivdeki dosyalarla ilgili olan ve adayların çağrılmasıyla ilgili olan seçeneklerde 'mi' eki bulunduğu için soru anlamı bu ekle sağlanmıştır.
Türkçede soru eki (mı,mi,mu,mu¨mı, mi, mu, mü) cümlede varsa, soru anlamı diğer unsurlardan bağımsız olarak bu ekle sağlanır.
2
Kalan seçeneklerdeki soru kelimelerinin türünü belirleyin.
'ne zaman' zaman bildirdiği için zarf, 'ne' ismin yerini tuttuğu için zamirdir. 'nasıl' ise bir ismi nitelediği için sıfattır.
Soru kelimesinin ismi nitelemesi/belirtmesi (sıfat), ismin yerini tutması (zamir) veya fiili nitelemesi (zarf) görevini belirler.
3
Doğru yapıyı teyit edin.
'Nasıl bir çalışma performansı' tamlamasında 'nasıl' ismi belirttiği için soru sıfatıdır.
İsimden önce gelerek ismi soru yoluyla niteleyen sözcükler soru sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Anlamının Kaynağı

İpuçları

1
Cümlelerin sonunda soru eki (mı,mi,mu,mu¨mı, mi, mu, mü) olup olmadığını kontrol edin; eğer varsa cevap o cümle olamaz.
2
Soru bildiren sözcüğün bir ismi mi belirttiğine yoksa bir fiili mi nitelediğine bakın.
3
'Nasıl' sözcüğü bir ismin önüne gelirse sıfat, bir fiilden önce gelirse zarf olur.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı test eden soruları inceleyerek 'ismine önüne gelme' kuralını pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Soru kelimesinin yerine bir cevap koyun: 'Nasıl bir performans?' -> 'İyi (bir) performans'. Cevap bir sıfat ise, soru kelimesi de soru sıfatıdır.
Tahmini Süre:50s
Soru 83Soru →

Kamu personeli alımıyla ilgili hazırlanan resmi bir duyuru metninde geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz sıfat' kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazı birimlerin haftalık çalışma planlarında güncelleme yapılması kararlaştırılmıştır.

Cevap

Haftalık çalışma planlarında güncelleme yapılmasından bahsedilen seçenekteki 'bazı' sözcüğü belgisiz sıfattır.
Doğru cevapta yer alan 'bazı' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'birimler' ismini belirsizlik yoluyla etkilemektedir. Sıfatlar ek almadan ismin önüne gelerek onları belirtirler, bu cümlede de 'bazı' sözcüğü tam olarak bu görevi üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki belirsizlik bildiren (bazı, birçoğu, birkaçı, herkes vb.) sözcükleri belirleyin.
Belirlenen sözcükler: bazı, birçoğu, oldukça, birkaçı, herkes.
Sıfat ve zamir ayrımını yapabilmek için önce kök sözcüğü bulmak gerekir.
2
Bu sözcüklerin bir ismin önüne gelip gelmediğini ve isme soru sorulup sorulamayacağını kontrol edin.
'Hangi birimler? -> Bazı birimler' cevabı alınırken, diğer seçeneklerde sözcükler ismin yerini tutmaktadır.
Sıfatlar isimleri niteler veya belirtir, zamirler ise isimlerin yerini tutar.
3
Sıfat türünü teyit edin.
'Bazı' sözcüğü sayısal bir kesinlik bildirmeden ismi belirttiği için belgisiz sıfattır.
İsmi kesinlik bildirmeden belirten sözcükler belgisiz sıfat kategorisine girer.

Anahtar Kavram

Belgisiz Sıfatlar

İpuçları

1
Sıfatlar her zaman bir isimden önce gelir ve o isimle bir tamlama kurar. İsme 'nasıl?' veya 'hangi?' sorularını sorun.
2
Belgisiz zamirler genellikle iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) alırken, belgisiz sıfatlar genellikle eksiz kullanılır.
3
'Birçoğu' ve 'birkaçı' sözcüklerindeki ekler onların zamir olduğunu kanıtlar. 'Bazı' sözcüğü ise doğrudan ismin önündedir.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren (bu, şu, o) sözcüklerin de benzer şekilde sıfat-zamir ayrımına tabi olduğunu unutmayın.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine somut bir sayı veya isim koymayı deneyin. Eğer koyabiliyorsanız zamirdir (Örn: Adayların birçoğu -> Adayların beşi). Eğer koyduğunuzda yapı bozuluyorsa veya sadece başka bir belirsiz kelime gelebiliyorsa sıfattır.
Tahmini Süre:45s
Soru 84Soru →

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar farklı yöntemlerle oluşturulabilir. Bunlardan en yaygın olanları; bir sıfat tamlamasına '-lı, -lık, -sız' eklerinden birinin getirilmesi ya da bir sıfat tamlamasında isimle sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki (−ı,−si-ı, -si) getirilmesidir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, oluşum yöntemi bakımından diğerlerinden farklı bir kurallı birleşik sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saçı ak bir ihtiyar, parktaki bankta oturmuş gelip geçenleri derin bir dalgınlıkla izliyordu.

Cevap

Doğru cevap, sıfatın isim ve sıfatın yer değiştirip iyelik eki alması yöntemiyle oluşturulduğu seçenektir.
Doğru cevap olan seçenekteki 'saçı ak' sıfatı, 'ak saç' sıfat tamlamasındaki isim ile sıfatın yer değiştirip isme −ı-ı iyelik eki getirilmesiyle oluşturulmuştur. Diğer seçeneklerdeki 'geniş omuzlu', 'yarım asırlık', 'beş kuruşsuz' ve 'mavi gözlü' sıfatları ise bir sıfat tamlamasının sonuna sırasıyla −lı,−lık,−sız-lı, -lık, -sız ekleri getirilerek oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı sıfatları tespit et.
Geniş omuzlu, yarım asırlık, saçı ak, beş kuruşsuz, mavi gözlü.
Sıfatın yapısını inceleyebilmek için önce tamlamadaki niteleyici unsuru bulmak gerekir.
2
Sıfatların oluşum yöntemlerini analiz et.
Dört örnek 'tamlama + ek' yöntemiyle, bir örnek ise 'yer değiştirme + iyelik' yöntemiyle kurulmuştur.
Kurallı birleşik sıfatların farklı kategorilerini ayırt etmek, KPSS düzeyindeki dil bilgisi soruları için kritiktir.
3
Farklı olan yapıyı belirle.
Diğerlerinde tamlamaya ek gelirken, birinde kelime sırası değişmiştir.
Soruda istenen 'oluşum yönüyle farklılık' ancak bu derin analizle ortaya çıkar.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Oluşum Yöntemleri

İpuçları

1
Cümlelerdeki sıfatların hangi iki kelimeden oluştuğuna ve bu kelimelerin orijinal sırasına bakın.
2
Çoğu sıfat tamlaması −lı,−lık,−sız-lı, -lık, -sız ekleriyle birleşik sıfata dönüşürken, bir tanesinde kelimelerin yeri değişmiş ve iyelik eki kullanılmıştır.
3
'Ak saç' tamlaması nasıl 'saçı ak' şekline dönüşmüştür? Bu dönüşümü diğerlerindeki ek getirme yöntemiyle kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarının sonuna '-lı' eki getirilerek yapılan kurallı birleşik sıfatları (Örn: Süt kardeşi -> Süt kardeşli) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfatları 'X olan' şeklinde açmaya çalışın. Örneğin; 'geniş omuzu olan' vs 'saçı ak olan'. 'Saçı ak olan' yapısında iyelik ekinin (s−ıs-ı) isimde olması, kelime sırasının değiştiğinin bir göstergesidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 85Soru →

Sıfatlar, isimleri çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir isim, aynı anda hem niteleme hem de belirtme sıfatı alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu eski bina, şehrin en köklü mimari yapılarından biridir.

Cevap

İşaret sıfatı (şu) ve niteleme sıfatının (eski) bir arada kullanıldığı seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte yer alan 'Şu eski bina' tamlamasında, 'bina' ismi 'şu' sözcüğü ile işaret edilerek belirtilmiş (belirtme sıfatı), 'eski' sözcüğü ile de durum yönünden nitelenmiştir (niteleme sıfatı). Dolayısıyla bir isim her iki türde sıfatı da bünyesinde barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları etkileyen sözcükleri tespit edin.
'Bina' ismini etkileyen 'şu' ve 'eski' sözcükleri tespit edildi.
Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları etkileyen sözcük türleridir.
2
Tespit edilen sözcüklerin türlerini (niteleme veya belirtme) belirleyin.
'Şu' sözcüğü işaret yoluyla belirttiği için belirtme sıfatı, 'eski' sözcüğü ise durum bildirdiği için niteleme sıfatıdır.
Bir ismin hem özelliğini hem de işaret/sayı/belgisizlik yönünü bulmak gerekir.
3
Aynı ismi etkileyen her iki türde sıfatın olduğu seçeneği işaretleyin.
'Şu eski bina' tamlamasında her iki tür de mevcuttur.
Soruda istenen kriteri yalnızca bu yapı karşılamaktadır.

Anahtar Kavram

Sıfatların bir ismi hem niteleme hem de belirtme yönüyle etkilemesi

İpuçları

1
Niteleme sıfatlarını bulmak için isme 'Nasıl?', belirtme sıfatlarını (işaret sıfatı) bulmak için 'Hangi?' sorusunu sorabilirsiniz.
2
Cümlelerdeki isimlerin önünde birden fazla kelime olup olmadığını kontrol edin ve bu kelimelerin görevlerine odaklanın.
3
'Şu eski bina' tamlamasında 'bina' isminin önüne gelen iki sözcüğün türlerini ayrı ayrı düşünün; biri işaret diğeri nitelik bildirir.

Daha Fazla Pratik

Sıfatların adlaşması (adlaşmış sıfat) konusuna çalışarak sıfatların isimleştiği durumları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İsim tamlamalarını ve sıfat tamlamalarını birbirinden ayırmak için ismin önündeki sözcüğün isme ait bir özellik mi yoksa onu sınırlayan bir işaret/sayı mı olduğunu kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 86Soru →

Sıfat tamlamalarında isim ile sıfatın yeri değiştirilip isme üçüncü tekil kişi iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) getirilerek "kurallı birleşik sıfat" oluşturulabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir birleşik sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutfaktaki masanın üzerinde, ucu kırık bir kalemle bir şeyler karalıyordu.

Cevap

Mutfaktaki masanın üzerinde, ucu kırık bir kalemle bir şeyler karalıyordu.
"Ucu kırık bir kalem" tamlamasında, sıfat olan "ucu kırık" ifadesi aslen "kırık uç" tamlamasından türetilmiştir. İsim (uç) başa gelmiş, üzerine iyelik eki (-u) almış ve sıfat (kırık) sona geçerek birleşik bir niteleyici grup oluşturmuştur. Bu yapı, kurallı birleşik sıfatların en karakteristik oluşum yollarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuralı çözümle
Sıfat tamlamasındaki isim ve sıfatın yer değiştirmesi + İsme iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) eklenmesi.
Soruda istenen kurallı birleşik sıfatın oluşum mantığını netleştirmek.
2
Cümledeki sıfatları belirle
"Ucu kırık" ifadesinin "kalem" ismini nitelediği tespit edilir.
Birleşik sıfatın hangi ismi nitelediğini ve yapısını incelemek.
3
Yapısal analizi gerçekleştir
"Kırık uç" (Sıfat tamlaması) → "Ucu kırık" (İsim ve sıfat yer değiştirdi, isme iyelik eki geldi).
Sözcüğün soruda verilen kuralla birebir örtüştüğünü kanıtlamak.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Oluşumu (Yer Değiştirme Yöntemi)

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı sıfatları bulmaya odaklanın (örneğin; 'birçok', 'ucu kırık').
2
Birleşik sıfatın iç yapısını inceleyin: Hangi isimle sıfat yer değiştirmiş olabilir? (Örn: 'Mavi gözlü' mü yoksa 'Gözü mavi' mi?)
3
İyelik eki almış ismin, aslen bir sıfat tamlamasının tamlananı (isimi) olup olmadığına bakın.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer bir yöntemi olan 'sıfat tamlamasına -lı, -lık, -sız eklerinin getirilmesi' (Örn: beş parasız, üç günlük) konusunu tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Sıfat grubunu orijinal tamlama haline getirmeyi deneyin. Eğer 'X-i Y' yapısı 'Y X' şeklinde anlamlı bir sıfat tamlaması oluşturuyorsa (Ucu kırık -> Kırık uç), bu kurallı birleşik sıfattır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru →

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar çeşitli yollarla oluşturulur. Bu yollardan biri; bir sıfat tamlamasında isimle sıfatın yer değiştirip isme üçüncü şahıs iyelik ekinin (−i,−si)(-i, -si) getirilmesidir. Oluşan bu yeni kelime grubu, başka bir ismin niteleyicisi (sıfatı) olarak görev yapar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu yolla oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfat vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dizleri yırtık bir pantolonla bahçe işlerini bitirmeye çalışıyordu.

Cevap

Dizleri yırtık bir pantolonla bahçe işlerini bitirmeye çalışıyordu cümlesinde, yer değiştirme ve iyelik eki kuralıyla oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfat bulunmaktadır.
Doğru seçenekte yer alan "dizleri yırtık" ifadesi, "yırtık diz" sıfat tamlamasındaki unsurların yer değiştirmesi ve isme üçüncü çoğul şahıs iyelik eki (-leri) getirilmesiyle oluşmuştur. Bu öbek bir bütün olarak "pantolon" isminin niteleme sıfatı görevindedir ve öncülde tanımlanan kurala tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncülde verilen kuralın yapısını analiz etme
Sıfat Tamlaması: [Sıfat + İsim] → Yer Değiştirme: [İsim + Sıfat] → İyelik Eki: [İsim + İyelik Eki + Sıfat] yapısı aranmalıdır.
Soruda istenen spesifik kurallı birleşik sıfat türünü doğru tespit etmek için.
2
Seçeneklerdeki sıfat öbeklerini inceleme
"Dizleri yırtık pantolon" öbeğinde, aslı "yırtık diz" olan tamlamanın yer değiştirip iyelik eki aldığı görülür.
Kuralın uygulamadaki karşılığını bulmak için.
3
Diğer birleşik sıfat yapılarından ayırt etme
"Geniş omuzlu" ifadesi de birleşik sıfattır ancak iyelik ekiyle değil, yapım ekiyle (-lu) kurulmuştur.
Benzer yapılar arasındaki nüans farkını belirleyerek çeldiricileri elemek için.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatlar (İyelik Ekiyle Oluşturulanlar)

İpuçları

1
Cümlelerde iki kelimeden oluşan ve bir ismi niteleyen gruplara odaklanın.
2
Aradığınız yapı şuna benzemeli: [İsim] + [İyelik Eki] + [Sıfat] = [Yeni Birleşik Sıfat].
3
"Gözü pek", "boyu uzun", "rengi soluk" gibi ifadeler bu kurala örnektir. Seçeneklerde benzer bir iyelik eki kullanımı arayın.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların '-lı, -lık, -sız' ekleriyle yapılan diğer türlerini de inceleyerek aradaki farkları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öbekteki kelimelerin yerini değiştirip iyelik ekini atarak kontrol edin: "Dizleri yırtık pantolon" → "Yırtık diz". Eğer anlamlı bir sıfat tamlamasına dönüşüyorsa kurallı birleşik sıfattır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 88Soru →

Modern II teknolojiyle birlikte birçok IIII sektörde köklü IIIIII değişimler yaşanmış, ancak kimileri IVIV bu VV sürece uyum sağlamakta zorlanmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü sırada yer alan 'kimileri' sözcüğü, diğerleri gibi bir ismi nitelemek veya belirtmek yerine ismin yerini tuttuğu için bir zamirdir.
Kimileri sözcüğü, cümlede bir varlığın veya kişinin yerini tutacak şekilde kullanılmıştır ve iyelik eki almıştır. Bu özellikleri nedeniyle 'belgisiz zamir' görevindedir. Diğer tüm numaralanmış sözcükler ise kendilerinden sonra gelen bir ismi niteleme veya belirtme amacıyla kullanıldıkları için sıfat görevindedirler.

Adım Adım Çözüm

1
Modern sözcüğünün görevini belirle.
Modern teknoloji (Nasıl teknoloji?) sorusuna yanıt verir, niteleme sıfatıdır.
İsmi nitelediği için.
2
Birçok sözcüğünün görevini belirle.
Birçok sektör (Hangi sektör?) ismin önüne gelerek onu belirsiz şekilde belirtir, belgisiz sıfatıdır.
İsmi belirttiği için.
3
Köklü sözcüğünün görevini belirle.
Köklü değişimler (Nasıl değişimler?) ismin niteliğini bildirir, niteleme sıfatıdır.
İsmi nitelediği için.
4
Kimileri sözcüğünün görevini belirle.
Kimileri (bazı insanlar/kurumlar anlamında) ismin yerini tutar ve çekim eki almıştır, belgisiz zamirdir.
İsmin yerini tuttuğu için.
5
Bu sözcüğünün görevini belirle.
Bu süreç (Hangi süreç?) ismi işaret eder, işaret sıfatıdır.
İsmi işaret yoluyla belirttiği için.

Anahtar Kavram

Sıfatlar (ön adlar) her zaman bir isimden önce gelerek o ismi niteler veya belirtirken; zamirler (adıllar) ismin yerini tutar ve genellikle isim çekim eklerini alabilirler.

İpuçları

1
Sözcüğün bir ismin önüne gelip gelmediğini kontrol edin.
2
Sıfatlar isimleri niteler veya belirtir; zamirler ise ismin yerini tutar.
3
Belgisizlik bildiren 'kimi' sözcüğü bir ismin önüne gelirse sıfat (kimi insanlar), ek alıp ismin yerini tutarsa zamir (kimileri) olur.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlar ve zamirler arasındaki farkı pekiştirmek için 'o', 'bu', 'şu' gibi sözcüklerin hem sıfat hem zamir olarak kullanıldığı cümleler kurun.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 89Soru →

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatların özel bir türü olan "kurallı birleşik sıfatlar" ise sıfat tamlamalarına getirilen eklerle (-li, -lık, -sız) veya isimle sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki getirilmesiyle oluşturulur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşük faizli krediler sayesinde vatandaşlar konut sahibi olma imkânı buldu.

Cevap

Cümledeki 'düşük faizli' ifadesi, bir sıfat tamlamasına '-li' eki getirilerek oluşturulmuş bir kurallı birleşik sıfattır.
Doğru seçenekte yer alan 'düşük faizli' ifadesi, 'düşük faiz' şeklindeki bir sıfat tamlamasının sonuna '-li' eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu yapı, birleşik sıfatlar kategorisinde 'kurallı birleşik sıfat' olarak adlandırılır ve 'krediler' ismini nitelemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki sıfatları ve niteledikleri sözcükleri tespit et.
A: düşük faizli (krediler), D: yıllık (plan), E: eski (bina).
Kelime türünü ve görevini belirlemek için bağlam analizi gereklidir.
2
Tespit edilen sıfatların yapılarını (basit, türemiş, birleşik) analiz et.
'Eski' basittir. 'Yıl-lık' türemiştir. 'Düşük faiz' tamlaması ise '-li' alarak birleşmiştir.
Soruda istenen 'kurallı birleşik sıfat' yapısını bulmak için eklerin ve kelime gruplarının işlevine bakılmalıdır.
3
Kurallı birleşik sıfat kuralını (Sıfat Tamlaması + -li/-lık/-sız) doğrula.
[Düşük (Sıfat) + Faiz (İsim)] + -li = Düşük faizli krediler.
Bu yapı, Türkçedeki en yaygın kurallı birleşik sıfat oluşturma yollarından biridir.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfat Yapısı

İpuçları

1
Birleşik sıfatlar sadece bitişik yazılan 'birkaç, birçok' gibi kelimelerden ibaret değildir.
2
'-li, -lık, -sız' eklerinin tek bir kelimeye mi yoksa bir sıfat tamlamasına mı geldiğine dikkat edin.
3
'Düşük faizli' derken 'düşük' olan faizdir; 'düşük faiz' bir bütün olarak krediyi niteler.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer bir türü olan 'İsim + İyelik eki + Sıfat' (örneğin: salonu geniş ev) yapısını içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kurallı birleşik sıfatı bulmak için tamlamayı parçalayın: 'Düşük krediler' mi yoksa 'düşük faiz' mi? Anlam 'düşük faiz' üzerinden kuruluyorsa yapı birleşiktir.
Tahmini Süre:50s
Soru 90Soru →

Köyün girişindeki yüksek tepeler, sisli havalarda tamamen gözden kaybolurdu.

Bu cümlede geçen "yüksek" sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme Sıfatı

Cevap

Cümledeki 'yüksek' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'tepeler' isminin bir özelliğini (yükseklik/biçim) bildirdiği için niteleme sıfatıdır.
Doğru yanıt olan seçenek niteleme sıfatıdır çünkü 'yüksek' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'tepeler' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap vermekte ve ismin biçimsel bir özelliğini bildirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve bu isimlerin önündeki niteleyici sözcükleri tespit edin.
"tepeler" sözcüğünün bir isim, "yüksek" sözcüğünün ise onun önünde yer aldığı görülür.
Sıfatlar her zaman isimlerin önünde bulunur ve onları etkiler.
2
İsme "Nasıl?" sorusunu yöneltin.
"Nasıl tepeler?" sorusuna "yüksek" cevabı alınır.
Niteleme sıfatlarını bulmak için isimlere "Nasıl?" sorusu sorulur.
3
Sözcüğün varlığın kalıcı bir özelliğini mi yoksa geçici bir durumunu mu belirttiğine karar verin.
"Yüksek" sözcüğü tepelerin biçimsel bir özelliğini belirttiği için niteleme sıfatı kategorisine girer.
Varlıkların durumunu, biçimini veya rengini bildiren sıfatlar niteleme sıfatıdır.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları (Ön Adlar)

İpuçları

1
Cümledeki isimleri bulup bu isimlere 'Nasıl?' sorusunu sormayı deneyin.
2
'Tepeler' isminden önce gelen 'yüksek' kelimesi bu ismin bir özelliğini mi yoksa yerini mi bildiriyor?
3
İsimlerin rengini, durumunu veya biçimini bildiren kelimelere 'niteleme sıfatı' denir.

Daha Fazla Pratik

Farklı türdeki belirtme sıfatlarını (işaret, sayı, belgisiz) içeren benzer bir cümle üzerinde alıştırma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün niteleme sıfatı olup olmadığını anlamak için ismin önünden sözcüğü kaldırın: 'Tepeler sisli havalarda kaybolurdu.' Cümlenin anlamı daralsa da yapısı bozulmaz; bu da sözcüğün bir niteleyici (sıfat) olduğunu doğrular.
Tahmini Süre:45s
Soru 91Soru →

Türkçede bazı niteleme sıfatları, yapı bakımından bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tür yapılar, herhangi bir sıfat yapım eki ( -lı, -sız, -ki vb.) almadan bir ismin önüne gelerek o ismi niteleme görevini üstlenirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki saman sarısı dosyalarda yer alan yazışmalar, cumhuriyetin ilk yıllarındaki bürokratik yapıyı tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor.

Cevap

Cümledeki 'saman sarısı' ifadesi, 'saman' ve 'sarısı' kelimelerinden oluşan bir belirtisiz isim tamlaması yapısındadır ve 'dosyalar' ismini niteleyen bir niteleme sıfatı görevini üstlenmiştir.
İkinci cümlede yer alan 'saman sarısı' söz öbeği, 'saman' ve 'sarısı' kelimelerinden oluşan bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tamlama, kendisinden sonra gelen 'dosyalar' ismini renk yönünden niteleyerek niteleme sıfatı görevini üstlenmiştir. Herhangi bir sıfat yapım eki almadan bu görevi üstlenmesi, sorudaki teknik tanıma tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki niteleme sıfatlarını tespit edin.
A'da 'vatansever', B'de 'saman sarısı', D'de 'yirmi yıllık', E'de ise sıfat yerine zarf (sakin) kullanılmıştır.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise fiilleri veya fiilimsileri niteler.
2
Tespit edilen sıfatların iç yapısını (morfolojik yapısını) analiz edin.
'Saman sarısı' sıfatı: saman (isim) + sarı (isim) + -sı (3. tekil iyelik eki).
Soruda istenen 'belirtisiz isim tamlaması' yapısını doğrulamak gerekir.
3
Sıfatın herhangi bir sıfat yapım eki alıp almadığını kontrol edin.
'Saman sarısı' ifadesinde -lı, -sız gibi bir sıfat yapım eki yoktur; ifade doğrudan tamlama haliyle ismi nitelemektedir.
Kurallı birleşik sıfatların diğer türlerinden (ekli türler) ayırt edilmesi amaçlanır.

Anahtar Kavram

İsim tamlaması yapısındaki niteleme sıfatları

İpuçları

1
Cümlelerdeki sıfatları bulurken isme 'Nasıl?' sorusunu sorun ancak sıfatın kendi içindeki kelime grubuna dikkat edin.
2
Aradığınız sıfatın içinde bir iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü, -sı, -si...) olması ve bu ekle beraber bir isim tamlaması kurması gerekir.
3
'Vişne çürüğü', 'limon sarısı', 'deniz mavisi' gibi renk bildiren belirtisiz isim tamlamalarının nasıl sıfatlaştığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer oluşum yollarını (örneğin: saçı uzun çocuk - iyelik ekiyle yer değiştirme) tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 92Soru →

Kurum içi (I)(I) teknik eğitimlerin (II)(II) kapsamlı içeriği sayesinde (III)(III) bütün katılımcılar (IV)(IV) dikkatlice not alarak (V)(V) güncel bilgilere ulaştılar.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerden hangisi, türü bakımından sıfat (ön ad) görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Numaralanmış sözcükler arasında 'dikkatlice' kelimesi, bir ismi değil fiilimsi grubunu (not alarak) etkilediği için zarf (belirteç) görevindedir; diğer tüm sözcükler ise isimlerin önüne gelerek onları niteleyen veya belirten sıfatlardır.
Cümledeki 'dikkatlice' sözcüğü, bir ismi nitelemek yerine 'not alarak' fiilimsi grubuna 'nasıl?' sorusunun cevabı olarak eklendiği için durum zarfı görevindedir. Diğer seçeneklerdeki 'teknik', 'kapsamlı', 'bütün' ve 'güncel' sözcükleri doğrudan birer ismin önüne gelerek onları niteleme veya belirtme yönünden etkilemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki yerlerini ve hangi kelimeleri etkilediklerini tespit edin.
I, II, III ve V numaralı sözcüklerin kendilerinden hemen sonra gelen isimleri etkilediği; IV numaralı sözcüğün ise bir fiilimsiyi etkilediği görülür.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise genellikle fiil veya fiilimsileri nitelemektedir.
2
İsimleri niteleyen sözcükleri 'nasıl' ve 'hangi' sorularıyla test edin.
Teknik eğitim (nasıl eğitim?), kapsamlı içerik (nasıl içerik?), bütün katılımcılar (hangi/kaç katılımcı?), güncel bilgiler (nasıl bilgiler?) ifadelerinde sözcükler ismi niteler/belirtir.
Sıfatların temel görevi isimlerin özelliklerini belirtmektir.
3
Zarf olduğu düşünülen sözcüğü fiil/fiilimsi yönünden inceleyin.
'Dikkatlice' sözcüğü 'not almak' eyleminin nasıl yapıldığını bildirdiği için durum zarfıdır.
Fiilimsiye sorulan 'nasıl' sorusu bizi zarfa götürür.

Anahtar Kavram

Sıfatlar ve Zarfların Ayırt Edilmesi

İpuçları

1
Bir sözcüğün sıfat olması için mutlaka bir ismin önüne gelip o ismi etkilemesi gerekir.
2
Cümledeki eylemleri veya fiilimsileri (mek, ma, ış, erek, arak gibi ekleri alan kelimeleri) niteleyen sözcüklere dikkat edin.
3
'Dikkatlice' kelimesi 'not alarak' fiilimsisinin nasıl yapıldığını bildirdiği için zarftır, diğerleri ismi niteler.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) sıfat mı yoksa zamir mi olduğunu ayırt etmek için ismin yerini tutup tutmadığını kontrol eden sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükten hemen sonra gelen kelimenin türüne bakın. Eğer sonraki kelime bir isimse (−ler,−i,−e(-ler, -i, -e gibi ekler alabiliyorsa )) öndeki kelime büyük ihtimalle sıfattır. Eğer fiil köklü bir kelimeyse zarftır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 93Soru →

Sıfat tamlamalarında sıfatlar bazen bir isim tamlamasının (belirtisiz ad takımı) tamamını niteleyip belirtebilirken, bazı durumlarda yalnızca tamlayan görevindeki ismi niteleyebilir. Bu yapısal fark, cümlenin anlamsal derinliğini ve söz dizimini belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat, bir isim tamlamasının tamamını nitelemek yerine yalnızca tamlayanı niteleme göreviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hızlı tren hattı projesi tamamlandığında şehirler arası ulaşım süresi yarıya inecek.

Cevap

Hızlı tren hattı projesi... ile başlayan cümlede 'hızlı' sıfatı yalnızca tamlayanı nitelemektedir.
Doğru cevapta yer alan 'hızlı tren hattı' tamlamasında 'hızlı' niteleme sıfatı, 'tren hattı' belirtisiz isim tamlamasının tamamını değil, yalnızca tamlayan konumundaki 'tren' sözcüğünü nitelemektedir. Çünkü teknik olarak hızlı olan hattın kendisi değil, o hatta hizmet veren trenin özelliğidir. Bu durum sıfatın yalnızca tamlayanı etkilediği özel bir yapısal durumdur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isim tamlamasını ve sıfatı tespit et.
İsim tamlaması: 'tren hattı', sıfat: 'hızlı'.
Sıfatın hangi ögeyi etkilediğini anlamak için önce yapı taşlarını belirlemeliyiz.
2
Sıfatın anlamsal olarak neyi nitelediğini analiz et.
'Hızlı' olan bir 'hat' (demiryolu) değil, o hat üzerinde giden 'tren'dir.
Mantıksal analiz, sıfatın tamlamanın tamamına mı yoksa sadece ilk kelimeye mi ait olduğunu ortaya çıkarır.
3
Diğer seçeneklerle karşılaştırarak yapısal farkı onayla.
Diğer seçeneklerde sıfatlar (yeni, bazı, şu, eski) tamlamanın bütününü (oda, sorular, bakkal, bina) etkilerken, bu seçenekte sadece ilk ismi etkiler.
Doğru cevabın yapısal olarak tekil (istisna) olduğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsim tamlamalarında sıfatın nitelenen öge ile kurduğu söz dizimsel ilişki.

İpuçları

1
Sıfatın nitelediği varlığın fiziksel veya mantıksal özelliğine odaklanın.
2
Sıfatı tamlamadan ayırıp sadece ikinci kelimeyle (tamlanan) kullanmayı deneyin: 'Hızlı hat' mı yoksa 'Hızlı tren' mi?
3
Hangi cümlede sıfat, tamlayanla birleşerek yeni bir kavram (sıfat grubu) oluşturup sonra tamlanana bağlanmıştır?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla 'Yüksek dağ köyleri' ve 'Mavi okul önlüğü' örneklerini karşılaştırarak sıfatın etki alanını analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Vurgu testi: Sıfatı vurgulayarak okuduğunuzda, anlamın yalnızca ilk isme mi (Tamlayan) yoksa tamlamanın genel sonucuna mı (Tamlama) yüklendiğini kontrol edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 94Soru →

Kamu kurumlarına ait taşınmazların envanter kayıtları tutulurken kullanılan sıfatlar, varlıkların niteliklerinin ve miktarının doğru tanımlanması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem belgisiz sıfat hem de türemiş yapılı bir niteleme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun bahçesindeki bazı kiralık araçlar, ihale sonucunda yeni sahiplerine teslim edildi.

Cevap

Kurumun bahçesindeki 'bazı kiralık araçlar' ifadesinde, 'araçlar' ismi hem belgisiz sıfat olan 'bazı' sözcüğünü hem de 'kira' köküne '-lık' yapım eki getirilerek oluşturulan türemiş niteleme sıfatı 'kiralık' sözcüğünü bir arada almıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'araçlar' ismi, belirsizlik yoluyla ismi belirten 'bazı' (belgisiz sıfat) ve 'kira' isminden türetilmiş olan 'kiralık' (niteleme sıfatı) sözcüklerini alarak her iki kriteri de sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sıfatları tespit edin.
Araçlar (bazı, kiralık), dosya (birkaç, eski), süreç (bu, zorlu), madde (pek çok, yeni), bina (onuncu, büyük).
Sıfatlar isimleri niteleyen veya belirten sözcükler olduğu için önce tamlamalar belirlenmelidir.
2
Belirtme sıfatlarının türlerini ayırt edin.
'Bazı', 'birkaç', 'pek çok' belgisiz; 'bu' işaret; 'onuncu' sayı sıfatıdır.
Soruda özel olarak 'belgisiz sıfat' şartı arandığı için işaret ve sayı sıfatı içeren seçenekler elenmelidir.
3
Niteleme sıfatlarını yapı bakımından (basit, türemiş, birleşik) analiz edin.
'Kiralık' (kira-lık) ve 'zorlu' (zor-lu) türemiş; 'eski', 'yeni' ve 'büyük' sözcükleri ise basittir.
Soruda niteleme sıfatının 'türemiş' yapılı olması (yapım eki almış olması) istenmektedir.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Yapı ve Belirtme Sıfatı Türleri

İpuçları

1
Önce isimleri bulup önündeki sözcüklerin niteleme (nasıl?) mi yoksa belirtme mi olduğunu kontrol edin.
2
Belirtme sıfatının 'miktar veya belirsizlik' bildirdiğinden, niteleme sıfatının ise en az bir yapım eki (türemiş) içerdiğinden emin olun.

Daha Fazla Pratik

Birleşik sıfatlar ve kurallı birleşik sıfat yapıları (örn: 'yıkık dökük', 'mavi gözlü') üzerine pratik yaparak sıfat yapısı konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 95Soru →

Türkçede soru sıfatları, isimlerin önüne gelerek onları soru yoluyla belirten sözcüklerdir. Bir cümlede soru sıfatının bulunması, o cümlede soru anlamının mutlaka sıfatla sağlandığı anlamına gelmez. Eğer cümlede soru eki (mı, mi, mu, mü) varsa, soru anlamı her zaman o ekle sağlanmış olur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir "sıfatla" sağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizce bu karmaşık meseleyi hangi yöntemle çözmek daha mantıklı olur?

Cevap

Cümlede soru anlamı, 'yöntem' ismini niteleyen 'hangi' soru sıfatıyla sağlanmıştır.
Doğru cevapta yer alan 'hangi' sözcüğü 'yöntem' isminin önüne gelerek onu soru yoluyla belirtmektedir. Cümlede soru eki (mi) bulunmadığı için cümlenin soru anlamı doğrudan bu sıfat tarafından sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru sözcüklerini ve soru eklerini (mi, mı) tespit edin.
A, D ve E seçeneklerinde 'mi/mı' soru eki bulunurken; B ve C seçeneklerinde soru anlamı taşıyan sözcükler (hangi, hangisini) mevcuttur.
Soru ekinin olduğu cümlelerde soru anlamı her zaman o ekle sağlanır.
2
Soru eki bulunmayan cümlelerdeki soru sözcüklerinin türünü belirleyin.
B seçeneğindeki 'hangi' sözcüğü 'yöntem' isminin önündedir (sıfat); C seçeneğindeki 'hangisini' sözcüğü ise ismin yerini tutmaktadır (zamir).
İsmi belirten soru sözcükleri sıfat, ismin yerini tutanlar ise zamirdir.
3
Soru anlamının hangi ögeyle sağlandığını netleştirin.
B seçeneğinde ne bir soru eki vardır ne de başka bir soru sözcüğü; anlam doğrudan 'hangi' sıfatıyla kurulmuştur.
Tanıma uyan tek seçenek budur.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Anlamının Sağlanması

İpuçları

1
Cümlelerin sonuna bakın; eğer 'mi' veya 'mı' ekini görüyorsanız, soru anlamı o ekle sağlanmıştır.
2
Soru sözcüğünün bir ismin hemen önünde olup olmadığını kontrol edin. İsimden kopuksa veya ek almışsa zamir olabilir.
3
B seçeneğinde 'hangi' sözcüğü 'yöntem' ismini belirtirken, cümlede soru anlamını bozan başka bir ek yoktur.

Daha Fazla Pratik

Soru zamirleri ve soru zarflarının cümledeki farklarını içeren karma bir test çözerek bu ayrımı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soru sözcüğüne cevap verin. Cevabınız bir sıfatsa (örneğin: 'şu yöntem'), o sözcük soru sıfatıdır. Ancak cümlenin tamamının sorulma amacının o kelime olup olmadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 96Soru →

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir isim, aynı anda birden fazla niteleme sıfatı tarafından nitelenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim, birden fazla niteleme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Cevap

Gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur.
Doğru seçenekte yer alan 'temiz ve yaşanabilir bir dünya' tamlamasında, 'dünya' ismi hem 'temiz' hem de 'yaşanabilir' sıfatları tarafından nitelenmiştir. Her iki sözcük de ismin kalıcı bir özelliğini (durumunu) belirttiği için niteleme sıfatı görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve önlerindeki niteleyici sözcükleri tespit et.
'Dünya' ismi ve önündeki 'temiz', 'yaşanabilir', 'bir' sözcükleri bulundu.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları etkiler.
2
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatlarını belirle.
Nasıl dünya? -> Temiz dünya. Nasıl dünya? -> Yaşanabilir dünya.
Niteleme sıfatları, varlıkların durum, biçim ve renk gibi özelliklerini gösterir.
3
Diğer sözcüklerin türünü kontrol et.
'Bir' sözcüğü belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Birden fazla niteleme sıfatı arandığı için sadece niteleme görevli olanlar sayılır.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatlarının Birden Fazla Kullanımı

İpuçları

1
Niteleme sıfatlarını bulmak için isme 'Nasıl?' sorusunu sormalısın.
2
Cümlelerdeki 'en', 'çok', 'oldukça' gibi kelimelere dikkat et; bunlar genellikle sıfatı etkileyen zarflardır.
3
İşaret bildiren (bu, şu) veya belirsizlik bildiren (bazı, birçok) kelimelerin niteleme değil, belirtme sıfatı olduğunu unutma.

Daha Fazla Pratik

Adlaşmış sıfatlar ve sıfatlarda pekiştirme konularına çalışarak sıfat bilgisini derinleştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki sıfatları bulduktan sonra aralarına 've' bağlacı getirilebiliyorsa, genellikle aynı ismi niteleyen birden fazla niteleme sıfatı vardır (Örn: temiz ve yaşanabilir dünya).
Tahmini Süre:45s
Soru 97Soru →

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları renk, durum ve biçim yönünden niteleyen ya da işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden belirten sözcüklerdir. Bazı durumlarda bir isim, hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanenin rafında eski bir kitap bulup okumaya başladı.

Cevap

Cümledeki 'kitap' ismi önüne hem niteleme (eski) hem de belirtme (bir) sıfatı almıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'kitap' ismi, nitelik bildiren 'eski' sözcüğü ile belirtme görevi üstlenen 'bir' belgisiz sıfatını aynı anda alarak sorudaki şartı tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve önlerindeki sıfatları tespit edin.
Seçeneklerdeki 'fırtına', 'sabah', 'kitap', 'adım' gibi isimler ve onları etkileyen sözcükler belirlendi.
Sıfatın varlığını anlamak için önce hangi ismi etkilediğini bulmak gerekir.
2
Tespit edilen sıfatların türlerini (niteleme mi belirtme mi) ayırt edin.
'Eski' kelimesi kitabın durumunu bildirdiği için niteleme; 'bir' kelimesi herhangi bir anlamı kattığı için belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Soruda istenen 'hem niteleme hem belirtme' kriterini doğrulamak için sınıflandırma yapılmalıdır.
3
Aynı isme bağlı olan sıfat dizilimini kontrol edin.
'Eski bir kitap' tamlamasında her iki sıfat da doğrudan 'kitap' ismine bağlanmıştır.
Sıfatların farklı isimlere mi yoksa aynı isme mi ait olduğunu belirlemek doğru sonuca götürür.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Ön Adların) bir ismi niteleme ve belirtme görevlerinin bir arada kullanımı.

İpuçları

1
Niteleme sıfatları isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verir.
2
Belirtme sıfatları arasında işaret, sayı ve belgisiz (bir, birkaç, her) sözcükler bulunur.
3
'Sıcak bir hava' örneğindeki gibi, ismin önünde hem bir özellik hem de 'bir' gibi bir belirtici arayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, belirtme sıfatlarının çeşitlerini (işaret, sayı vb.) içeren cümleler kurarak pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki tamlamaları ayırın: 'Eski kitap' (Niteleme) + 'Bir kitap' (Belirtme) = 'Eski bir kitap' (Her ikisi).
Tahmini Süre:45s
Soru 98Soru →

Türkçede sıfatlar; varlıkları niteleme (durum, renk, biçim) veya belirtme (işaret, sayı, belgisizlik, soru) görevleriyle ismin önüne gelirler. Bir isim, cümlede aynı anda hem niteleme hem de birden fazla belirtme sıfatı alarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim, hem niteleme sıfatı hem de birden fazla belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu birkaç zorlu ve belirsiz süreç, kurumun geleceğini derinden etkileyebilir.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde hem işaret ve belgisiz sıfatın (belirtme) hem de niteleme sıfatlarının bir arada kullanıldığı 'süreç' ismini barındıran seçenektir.
Belirtilen cümlede 'süreç' ismi, hem niteleme hem de birden fazla belirtme sıfatı alarak sorudaki tüm kriterleri karşılamaktadır. 'Bu' sözcüğü işaret yoluyla, 'birkaç' sözcüğü ise belirsizlik yoluyla ismi belirtmiştir (toplam 22 belirtme). 'Zorlu' ve 'belirsiz' sözcükleri ise ismin durumunu bildirerek onu nitelemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onları niteleyen/belirten sözcükleri tespit et.
Belirlenen cümlede 'süreç' ismi temel unsurdur.
Sıfatın hangi isme ait olduğunu belirlemek analizin ilk adımıdır.
2
İsimlerin önündeki sözcüklerin türlerini (niteleme veya belirtme) ayırt et.
'Bu' (İşaret - Belirtme), 'birkaç' (Belgisiz - Belirtme), 'zorlu' (Niteleme), 'belirsiz' (Niteleme).
Soruda istenen 'birden fazla belirtme' kriterini kontrol etmek gerekir.
3
Sözcüklerin zarf mı yoksa sıfat mı olduğunu kontrol et.
'Oldukça' gibi sözcüklerin fiili/sıfatı derecelendiren zarflar olduğu, sıfat zincirine dahil edilemeyeceği görülür.
Çeldiricilerdeki zarf kullanımlarını eleyerek hatayı önlemek.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Yapı ve İşlev (Niteleme ve Belirtme Sıfatlarının Birlikte Kullanımı)

İpuçları

1
Cümledeki isimlerin önüne gelen tüm sözcükleri tek tek inceleyin ve hangi isme ait olduklarını belirleyin.
2
Belirtme sıfatlarının (işaret, belgisiz, sayı, soru) en az iki farklı türünün aynı ismin önünde olup olmadığına bakın.
3
'Bu' ve 'birkaç' sözcüklerinin ikisinin de belirtme sıfatı olduğunu, 'zorlu' sözcüğünün ise niteleme olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, bir ismin hem tamlayanı hem de tamlananı sıfat almış bir isim tamlaması içeren örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 99Soru →

Sıfatlar; varlıkları niteleme (durum, biçim, renk) veya belirtme (işaret, sayı, belgisiz, soru) yoluyla tanımlayan sözcüklerdir. Yapı bakımından ise basit, türemiş veya birleşik olabilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret, niteleme, belgisiz ve soru sıfatlarının tamamına yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hangi çalışma, bu daracık yollarda birtakım engellerle karşılaşabilir?

Cevap

İçerisinde işaret (bu), niteleme (daracık), belgisiz (birtakım) ve soru (hangi) sıfatlarının tamamını barındıran seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte yer alan 'Hangi' sözcüğü 'çalışma' ismini soru yoluyla; 'bu' sözcüğü 'yol' ismini işaret yoluyla; 'birtakım' sözcüğü 'engel' ismini belgisiz şekilde belirtmektedir. 'Daracık' sözcüğü ise yolun durumunu (niteleme) bildirmektedir. Ayrıca bu cümlede basit (bu, hangi), türemiş (dar-a-cık) ve birleşik (birtakım) yapılı sıfatlar bir arada kullanılarak tam bir çeşitlilik sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve önlerindeki niteleyici/belirtici sözcükleri tespit edin.
'Çalışma', 'yol' ve 'engel' isimleri sıfatlar tarafından etkilenmektedir.
Sıfatları bulmak için her zaman isimlere yönelmek gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin türlerini belirleyin.
'Hangi' (Soru), 'bu' (İşaret), 'daracık' (Niteleme) ve 'birtakım' (Belgisiz) sıfatları mevcuttur.
Her sözcüğün cümlede üstlendiği anlamsal işlev türünü belirler.
3
Sözcüklerin yapısal özelliklerini kontrol edin.
'Hangi' ve 'bu' basit; 'daracık' türemiş (dar-a-cık); 'birtakım' birleşik (bir+takım) yapıdadır.
Sorunun kapsamındaki yapısal çeşitlilik şartı bu şekilde doğrulanır.

Anahtar Kavram

Sıfat Türleri ve Yapısal Sınıflandırma

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'nasıl' ve 'hangi' sözcüklerine dikkat edin; ismin önünde mi yoksa fiilin önünde mi kullanılmış?
2
'Birtakım', 'birçok', 'bazı' gibi sözcüklerin belgisiz sıfat olabilmesi için mutlaka bir ismi etkilemesi gerekir.
3
Soru sıfatını bulmak için soruya cevap verin; eğer cevabınız yine bir sıfat oluyorsa (Örn: Şu çalışma), o bir soru sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

Adlaşmış sıfatlar ve sıfatlarda pekiştirme/küçültme konularını tekrar ederek karma soru tiplerine hazırlanın.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle ilerleyin: İçinde zamir veya zarf barındıran seçenekleri (o, herkes, nasıl) hızlıca eleyerek sıfat tamlamalarına odaklanın.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 100Soru →

Sıfatlar (ön adlar), isimlerin önüne gelerek onları nitelik veya belirtme yönünden etkileyen sözcüklerdir. Eğer bir sözcük, bir ismin değil de bir eylemin veya eylemsinin özelliğini bildiriyorsa o sözcük sıfat değil, zarf (belirteç) görevindedir.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "soğuk" sözcüğü sıfat görevinde kullanılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bize karşı oldukça soğuk davrandığı için ne yapacağımızı şaşırdık.

Cevap

Soğuk sözcüğünün bir eylemsiyi (fiilimsi) etkilediği seçenek doğru cevaptır.
Doğru seçenekte geçen 'soğuk' sözcüğü, bir ismi değil, 'davrandığı' şeklindeki fiilimsiyi etkilemektedir. Fiilleri veya fiilimsileri niteleyen sözcükler sıfat değil, zarf (belirteç) görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'soğuk' sözcüğünün hangi kelimeyle ilişkili olduğu belirlenir.
'Hava', 'su', 'kış sabahı' ve 'rüzgâr' kelimeleri isim soyludur; 'davrandığı' kelimesi ise bir fiilimsidir.
Sıfatı zarftan ayırmak için etkilediği sözcüğün türünü bilmek gerekir.
2
'Nasıl?' sorusu ilgili kelimelere yöneltilir.
Nasıl hava? (Soğuk), Nasıl davrandığı? (Soğuk).
Niteleme sıfatları ve durum zarfları aynı soruya cevap verir, fark etki ettikleri kelime türündedir.
3
Kelime türlerine göre görev ayrımı yapılır.
İsimleri niteleyenler sıfat, fiilimsiyi niteleyen ise zarftır.
Dil bilgisi kurallarına göre sıfatlar isimlerin önüne gelir.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf Ayrımı

İpuçları

1
Sıfatlar isimlerin önüne gelir; zarflar ise genellikle iş, oluş, hareket bildiren sözcüklerin önüne gelir.
2
Cümlelerdeki 'soğuk' sözcüğünden hemen sonra gelen kelimelere bakın. Hangisi bir hareket veya eylem bildiriyor?
3
'Davrandığı' sözcüğü bir fiil kökünden türemiştir. Bu sözcüğü niteleyen 'soğuk' kelimesi bu yüzden zarf görevindedir.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı inceleyen soruları çözerek belirtme sıfatları konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine başka bir sıfat veya zarf koymayı deneyin. Örneğin; 'Güzel hava' (Sıfat) diyebiliyorken 'Güzel davrandı' (Zarf) eylemi etkiler.
Tahmini Süre:1m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 6Sonraki
Sıfatlar (Ön Adlar) — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 5 | Examkin