Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 941Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın türüne, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üzerinde bir üs işareti (metrekare gibi) olup olmamasına göre farklılık göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TDK′nınTDK'nın yayımladığı son güncel sözlükte birçok yeni kelimeye yer verilmiş, bazı tanımlar ise revize edilmiştir.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' büyük harflerle yapılmıştır ve ek getirilirken son harf olan 'K'nin okunuşu (Ke) esas alınmalıdır; dolayısıyla doğru yazım 'TDK'ye' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda getirilen ekler, kısaltmanın açılımına değil, kısaltmayı oluşturan harflerin okunuşuna göre belirlenir. 'TDK' kısaltmasının son harfi olan 'K', Türkçede 'Ke' olarak seslendirilir. Bu nedenle getirilecek ekin 'nın' değil, 'ye' olması (TDK′yeTDK'ye) gerekir. Metindeki 'TDK'nın' kullanımı bu kurala aykırı olduğu için yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki büyük harfli kısaltmayı (TDKTDK) tespit et ve son harfin okunuşunu kontrol et.
Kısaltmanın son harfi 'K'dir. Türkçede 'Ka' sesi yoktur, bu harf 'Ke' olarak okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre getirilir.
2
Üs işaretli ve noktalı kısaltmaları (m2m^2, vb.vb., Osm.Osm.) incele.
Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanılmadığı görülür.
TDK yazım kurallarına göre bu tür kısaltmalarda noktalama veya işaret zaten ayırıcı görev üstlendiği için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
3
Hatalı eki belirle.
'TDK'nın' ifadesi, 'K' harfinin 'Ka' olarak okunması veya 'Kurumu'nun' açılımının esas alınması nedeniyle yanlıştır.
Kural gereği 'TDK'ye' yazımı doğru kabul edilir.

Anahtar Kavram

Büyük harfli kısaltmalarda ek getirme kuralı ve kesme işaretinin kullanılmadığı özel durumlar.

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda ek getirirken kısaltmanın açılımını (kurumun adı gibi) düşünmeyin.
2
Türkçede 'K' harfinin 'Ka' değil 'Ke' olarak okunduğunu unutmayın.
3
Üs işareti (m2m^2) veya nokta (vb.vb.) içeren kısaltmalarda kesme işareti (') kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerinin (kg, cm, l) yazımında nokta kullanılmadığını ancak diğer küçük harfli kısaltmalarda (İng., Osm., vb.) nokta kullanıldığını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmalarda ek hatasını bulmak için kısaltmayı harf harf yüksek sesle okuyun (T-D-K). Son harfin sesli uyumuna göre eki kontrol edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 942Soru →

Türkçede iki noktanın (:) kullanım işlevleri ve bu işaretten sonra gelen ifadelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım veya noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yeni stratejik planında şu üç temel hedef belirlendi: Dijitalleşme, müşteri memnuniyeti ve sürdürülebilirlik.

Cevap

Kurumun yeni stratejik planında hedeflerin sıralandığı cümlede, iki noktadan sonra gelen ifadeler cümle niteliği taşımadığı için büyük harfle başlaması kural ihlalidir.
Kurumun hedeflerinin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Dijitalleşme, müşteri memnuniyeti ve sürdürülebilirlik' ifadeleri tam bir cümle teşkil etmemektedir. TDK'nin 'İki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse büyük harfle başlamaz' kuralı gereği, ifadenin 'dijitalleşme' şeklinde küçük harfle başlaması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın (:) işlevini belirleyin.
İki noktanın kendisinden sonra örnekler sıralamak amacıyla kullanıldığı tespit edildi.
Kullanım amacının belirlenmesi, sonrasındaki ifadenin büyük mü yoksa küçük harfle mi başlayacağına karar vermek için şarttır.
2
İki noktadan sonra gelen ifadenin yapısal özelliğini inceleyin.
Sıralanan 'Dijitalleşme, müşteri memnuniyeti ve sürdürülebilirlik' ifadelerinin bağımsız birer cümle olmadığı, kelime grubu (örnekleme) niteliğinde olduğu görüldü.
TDK kurallarına göre iki noktadan sonra gelen açıklama cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlar.
3
Yazım kuralını uygulayarak yanlışlığı teyit edin.
Sıralanan örnekler özel isim de olmadığından, 'Dijitalleşme' sözcüğünün büyük harfle başlatılması yazım yanlışıdır.
Örnekleme yapılan durumlarda (özel isimler hariç) küçük harfle başlama kuralı esastır.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonra Büyük/Küçük Harf Kullanımı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen ifadenin tam bir cümle olup olmadığına veya özel isim içerip içermediğine dikkat edin.
2
TDK'ye göre, iki noktadan sonra gelen örnekler eğer cümle niteliği taşımıyorsa küçük harfle başlamalıdır.
3
Kurumsal hedeflerin (dijitalleşme vb.) sıralandığı seçenekte, kelimeler cümle kurmadığı için büyük harf kullanımı hatadır.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonraki büyük/küçük harf kuralını pekiştirmek için noktalı virgülün görevleriyle karşılaştırmalı sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi okurken 'şudur/şunlardır' gibi ifadelerden sonra gelen kısmın bir yüklemi olup olmadığını kontrol edin. Yüklem varsa ve yargı tamamlanmışsa cümle kabul edilir ve büyük harfle başlar; sadece kavramlar sıralanıyorsa küçük harf kullanılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 943Soru →

Bir kütüphanede tasnif edilen eski eserlerin envanter kayıtları ve restorasyon raporları incelendiğinde, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eserlerin restorasyon sürecinde kullanılan koruyucu sıvıların miktarı cm³'lük hassas ölçülerle belirlenmektedir.

Cevap

Restorasyon sürecindeki sıvı miktarını belirten 'cm³'lük' ifadesindeki kesme işareti kullanımı yanlıştır; üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Santimetreküplük' anlamına gelen ifade 'cm³lük' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede ise 'cm³'lük' şeklinde kesme işaretiyle yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Üst işaretli kısaltmaları incele
cm³ ifadesi üst işaretli bir ölçü birimidir.
TDK kurallarına göre üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Noktalı kısaltmaları kontrol et
Alm.dan ve Prof. Dr. ifadelerinde nokta kullanılmıştır.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Büyük harfli kısaltmaların eklerini kontrol et
TDK'nin ve UNESCO'nun ifadeleri incelendi.
Harf okunuşuna (TDK-ke) veya kelime okunuşuna (UNESCO) göre ek getirilmesi kuralı uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme ve Noktalama Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların yanındaki eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına odaklanın.
2
Özellikle sonunda nokta olan veya üzerinde sayı (üs) bulunan kısaltmaların ek alma kurallarını hatırlayın.
3
Üst işaretli birimlerde (m², cm³ gibi) işaretin kendisi ayrıcı görevi gördüğü için kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.

Daha Fazla Pratik

Sayıların yazımında gelen eklerin (örneğin 2'nci vs 2.nci) kurallarını gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları zihninizde açık haliyle okuyun ancak büyük harfli kısaltmalarda sadece harf okunuşuna (TDK -> Te-De-Ke) sadık kalarak kontrol yapın.
Tahmini Süre:50s
Soru 944Soru →

Resmî yazışmalarda ve teknik raporlarda kullanılan kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük harflerle yapılmasına, küçük harflerle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içerip içermemesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan laboratuvar testleri sonucunda, numunelerin 2525 cm2cm^2’lik bir yüzey alanında dahi beklenen direnci göstermediği tespit edilmiştir.

Cevap

Toprak örneklerinin yüzey alanından bahsedilen seçenek, üst işaretli bir kısaltma olan 'cm²' ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması nedeniyle yanlıştır.
Üst işaretli kısaltmalarda (metrekare, santimetreküp vb.) üs işareti zaten kelime sonunu belirlediği için getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Seçenekte geçen 'cm²’lik' ifadesi, bu kuralı ihlal ederek kesme işareti içerdiği için yazım bakımından yanlıştır. Doğru yazımı 'cm²lik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
cm²’lik, yy.da, kg’dan, TDK'ye.
Her bir kısaltma türünün (üst işaretli, noktalı, küçük harf, büyük harf) kuralını ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.
2
Üst işaretli kısaltmaların ek alma kuralını kontrol et.
TDK kurallarına göre üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle (’) ayrılmaz.
Üst işaretin kendisi zaten bir ayıraç görevi gördüğü için ek doğrudan yazılmalıdır.
3
Hatalı seçeneği belirle ve diğer seçenekleri doğrula.
cm²’lik ifadesindeki kesme işareti hatadır. yy.da (noktalı olduğu için kesmesiz), kg’dan (küçük harf, okunuşa göre), TDK'ye (büyük harf, harf okunuşuna göre) doğrudur.
Çok yönlü bir yazım sorusunda tüm kural istisnalarını test etmek hatayı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Kesme İşareti Kullanımı İstisnaları

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üst işareti (² gibi) varsa ek nasıl gelmelidir?
2
TDK kurallarına göre, üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanımına izin verilmez.
3
cm2cm^2’lik yazımı ile cm2cm^2 lik yazımı arasındaki farkı düşünün; üs işareti olan kısaltmalarda kesme işareti bir hatadır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerine (metre, litre, gram) getirilen eklerin küçük harf kuralına göre nasıl değiştiğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okunuşlarına göre zihninizde açın: 'santimetrekarelik' (kesmesiz), 'kilogramdan' (kesmeli), 've benzerleri' (noktadan dolayı kesmesiz).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 945Soru →

Bilimsel araştırmalarda gözlem, deney ve analiz yöntemleri sıklıkla kullanılır.

Bu cümledeki virgülün (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarının arasına konulur.

Cevap

Cümledeki virgül, birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırma göreviyle kullanılmıştır.
Cümlede 'gözlem', 'deney' ve 'analiz' kelimeleri aynı türden yöntemleri sıralamak için kullanılmıştır. Bu kelimeler 'yöntemleri' ismini niteleyen eş görevli unsurlardır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına virgül konur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin yerini tespit etme.
Virgüller 'gözlem' ve 'deney' kelimelerinden sonra kullanılmıştır.
Noktalama işaretinin hangi kelimeler arasında bağ kurduğunu anlamak için gereklidir.
2
Virgül ile ayrılan kelimelerin cümledeki görevini inceleme.
'Gözlem', 'deney' ve 'analiz' kelimeleri, 'yöntemleri' tamlananının tamlayanlarıdır.
Kelimelerin dil bilgisel görevlerinin aynı olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
3
Tespit edilen görevi TDK kuralları ile eşleştirme.
Aynı görevdeki kelimelerin sıralanması 'eş görevli sözcükleri ayırma' kuralına girer.
Doğru kuralı seçenekler arasından bulmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Eş Görevli Sözcüklerin Ayrılması

İpuçları

1
Cümledeki 'gözlem', 'deney' ve 'analiz' kelimelerinin türüne ve görevine odaklanın.
2
Bu kelimeler birer 'yöntem' olarak benzer şeyleri mi sıralıyor yoksa ayrı yargılar mı bildiriyor?
3
Elma, armut ve muz aldım cümlesindeki virgülün görevi ile bu cümledeki virgülün görevi aynıdır.

Daha Fazla Pratik

Farklı görevlerdeki virgül kullanımlarını pekiştirmek için 'sıralı cümle' ve 'özne vurgusu' örneklerini içeren sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 've' bağlacının yerine virgül koyup koyamayacağınızı kontrol edin. 'Ve' bağlacı eş görevli unsurları bağladığına göre, onun yerine kullanılan virgül de aynı görevi (eş görevli sözcükleri ayırma) üstlenmiştir.
Tahmini Süre:45s
Soru 946Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehrin en işlek yerlerinden biri olan Cumhuriyet meydanı, bugün gerçekleştirilen tören nedeniyle trafiğe kapatıldı.

Cevap

Şehrin en işlek yerlerinden biri olan Cumhuriyet meydanı ifadesinde 'meydan' sözcüğünün küçük harfle yazılması yanlıştır; doğru yazımı 'Cumhuriyet Meydanı' olmalıdır.
Doğru cevap, yer adlarında kullanılan kuralın ihlal edildiği seçenektir. TDK kuralları uyarınca; mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar. 'Cumhuriyet meydanı' ifadesinde 'meydan' kelimesinin küçük yazılması bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve bu adlara bağlı olarak kullanılan unvan, makam, yer ve yön adlarını belirleyin.
Tespit edilen yapılar: Resmî Gazete, Vali, Sinekli Bakkal romanı, Batı Anadolu, Cumhuriyet meydanı.
Yazım kuralları genellikle bu tür tamlamalar ve özel ad yapıları üzerinde yoğunlaşır.
2
Tespit edilen yapıları TDK büyük harflerin kullanımı kurallarına göre analiz edin.
Makam adları (Vali) ve yön adları (Batı Anadolu) kurallara uygundur. 'Resmî Gazete' özel bir kalıptır ve doğrudur.
Hatalı olan seçeneği bulmak için doğru olanları elemek gerekir.
3
Yer adlarındaki (mahalle, meydan, bulvar vb.) büyük harf kuralını Cumhuriyet meydanı ifadesine uygulayın.
TDK'ye göre mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen bu sözcükler büyük harfle başlar.
'Cumhuriyet Meydanı' ifadesi tam bir özel isim grubudur ve 'M' harfi büyük olmalıdır.

Anahtar Kavram

Özel Adlara Bağlı Olarak Kullanılan Yer ve Unvan Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'meydan', 'Vali' ve 'Resmî Gazete' gibi kelimelerin büyük harf kurallarına uyup uymadığını inceleyin.
2
TDK'ye göre 'il, ilçe' kelimelerinin yazımı ile 'mahalle, meydan, bulvar' kelimelerinin yazımı arasındaki farkı hatırlayın.
3
Yer adlarında meydan, bulvar ve cadde gibi sözcükler özel ismin tam bir parçasıdır ve büyük harfle başlamalıdır.

Daha Fazla Pratik

İl, ilçe, mahalle ve meydan hiyerarşisindeki büyük-küçük harf farklarını not alarak pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 947Soru →

Dil bilgisi kurallarına uygunluk, bilimsel ve edebî metinlerin anlamsal netliği ile anlatım gücü açısından kritik bir öneme sahiptir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Modern fizik kuramları, evrendeki devasa boşlukların aslında enerjisiz olmadığını, boşlukta ki kuantum dalgalanmalarının maddeyi oluşturduğunu kanıtlamaktadır.

Cevap

Modern fizik kuramları ile başlayan cümlede yer alan 'boşlukta ki' ifadesindeki '-ki' eki bir sıfat yapan ektir ve kelimeye bitişik yazılmalıdır.
Cümledeki 'boşlukta ki' ifadesindeki '-ki' eki, 'kuantum dalgalanmaları' ismini niteleyen ve yer bildiren bir sıfat yapan ektir. Bu ek Türkçede daima kelimeye bitişik yazılır (boşluktaki). Ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını tespit edin.
Yapılar belirlendi: 'çözüldü mü', 'ettiler ki', 'evriminde de', 'boşlukta ki', 'Mademki'.
Yazım kurallarını uygulamak için önce ilgili sözcük öbeklerini saptamak gerekir.
2
Yapıların bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlam ve yapı bakımından analiz edin.
'boşlukta ki' ifadesinin bir ismi (kuantum dalgalanmaları) nitelediği görüldü.
Sıfat yapan '-ki' ekleri ile bağlaç olan 'ki'nin ayrımı, yazımın doğruluğunu belirler.
3
Yazım kurallarındaki istisnaları (SOMBAHÇEM) ve genel kuralları uygulayın.
'Mademki' bitişik, 'ettiler ki' ayrı, 'boşluktaki' ise bitişik olmalıdır.
Kalıplaşmış yapılar ve eklerin işlevleri yazım şeklini doğrudan etkiler.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan '-ki' eki ile bağlaç olan 'ki'nin yazımı

İpuçları

1
Cümledeki '-ki' yapısının bir ismin yerini tutup tutmadığını veya bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
2
Kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin: 'boşluktakiler' anlamlı oluyorsa bu bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.
3
Sıfat yapan '-ki' eki genellikle bulunma hâl eki olan '-de/-da'dan sonra gelir; 'boşlukta-ki' yapısında bu duruma dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin bitişik yazıldığı istisnaları 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) formülüyle pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'-ki' ekinin olduğu sözcüğe '-ler' eki ekleyin. Eğer sözcük anlamlı kalıyorsa (boşluktakiler) bu bir ektir ve bitişik yazılır; anlamsız oluyorsa (ettilerkiler) bağlaçtır ve ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 948Soru →

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki (-ınca, -arak, -ıp, -dığında vb.) almış sözcüklerden sonra virgül (,) konmaz. Ancak bir cümlede art arda gelen zarf-fiil eki almış sözcükler varsa bu sözcüklerin arasına virgül konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru dosyası dikkatle incelendiğinde, adayın gerekli mesleki tecrübeye sahip olmadığı anlaşıldı.

Cevap

Başvuru dosyası dikkatle incelendiğinde ifadesinden sonra virgül kullanılması yanlıştır çünkü cümlede tek bir zarf-fiil bulunmaktadır.
Doğru cevap olan cümlede 'incelendiğinde' sözcüğü bir zarf-fiildir. Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurallara göre, metin içinde bir tane zarf-fiil varsa ondan sonra virgül kullanılamaz. Virgül ancak art arda gelen birden fazla zarf-fiil varsa bunlar arasında kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki zarf-fiil eki almış sözcükleri tespit et.
İncelendiğinde (-dığında), teslim edip (-ip) ve girmeden (-meden) sözcükleri zarf-fiil eki almıştır.
Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı özel bir kurala tabidir.
2
Zarf-fiil eki almış sözcüğün cümlede tek olup olmadığını kontrol et.
Hatalı olan cümlede 'incelendiğinde' sözcüğü tek zarf-fiildir. Diğer cümlede ise 'edip' sözcüğünden sonra gelen yapı eylemsi dizisini devam ettirmektedir.
Tekil zarf-fiillerden sonra virgül konulması TDK kurallarına aykırıdır.
3
Özne belirginleştirme ve anlam karışıklığı gibi diğer virgül görevlerini kontrol et.
Diğer seçeneklerde virgül; özneyi ayırma, anlam karışıklığını önleme ve hitap/onay sözcüklerini belirtme görevinde doğru kullanılmıştır.
Virgülün çok yönlü kullanım amaçlarını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı ve istisnaları.

İpuçları

1
Cümlelerdeki -ınca, -arak, -ıp, -madan gibi eylemsi eklerine dikkat edin.
2
Eğer cümlede sadece bir tane zarf-fiil varsa, o sözcükten hemen sonra virgül gelip gelmediğini kontrol edin.
3
TDK kurallarına göre tek başına kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül gelmesi yazım yanlışı kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi belirtmek için hangi durumlarda virgülün yerini aldığını çalışarak virgülün görevlerini daha iyi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi sesli okurken zarf-fiilin olduğu yerde duraksama yapıp yapmadığınıza bakmak yerine, yapısal olarak başka bir zarf-fiil grubunun gelip gelmediğini (eş görevli olup olmadıklarını) kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 949Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarım arazilerinin sulanmasıyla ilgili projeyi yürütmek üzere DSİ'ne yeni mühendisler atandı.

Cevap

Kurum adı kısaltması olan 'DSİ' ifadesine getirilen ekin, kısaltmanın açılımına değil, harflerin okunuşuna (De-Se-İ'ye) göre olması gerektiği için yanlışlık yapılmıştır.
Kısaltmanın yazımında yapılan hata, büyük harflerle yapılan kısaltmalara ek getirilirken kısaltmanın açılımının (Devlet Su İşleri'ne) esas alınmış olmasıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre (De-Se-İ'ye) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve ekleri tespit edin.
THY'den, TDK'ye, DSİ'ne, mg'dan ve vb.nin kısaltmaları belirlendi.
Yazım kuralları analizinin yapılabilmesi için hedef kelimelerin seçilmesi gerekir.
2
Büyük harfli kısaltmaların (THY, TDK, DSİ) kuralını uygulayın.
THY'den ve TDK'ye kullanımlarının son harf okunuşuna (Ye, Ke) uygun olduğu görüldü. Ancak DSİ (İ) harfiyle bittiği için ekin 'ye' olması gerektiği, 'ne' ekinin hatalı olduğu saptandı.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım değil, son harfin okunuşu esastır.
3
Küçük harfli ve noktalı kısaltmaların (mg, vb.) kurallarını kontrol edin.
mg'dan (miligramdan) kelime okunuşuna uygundur; vb.nin ise nokta bulunduğu için kesme işareti kullanılmadan yazılmıştır.
Küçük harfli kısaltmalarda kelime okunuşu, noktalı kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmaması kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerde büyük harflerde son harfin okunuşu, küçük harflerde ise kelimenin tam okunuşu esas alınır.

İpuçları

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaların harf harf okunup okunmadığına dikkat edin.
2
Özellikle 'DSİ' gibi kurum kısaltmalarında eki getirirken 'Devlet Su İşleri' diye okumak yerine 'D-S-İ' diye okuyarak kontrol edin.
3
Büyük harfli kısaltmalarda açılıma göre (DSİ'ne), küçük harfli kısaltmalarda ise harf okunuşuna göre ek getirilmesi en sık yapılan hatalardır.

Daha Fazla Pratik

Kuruluş adlarının kısaltmaları ile ölçü birimlerinin (kg, m, l) kısaltmalarını karşılaştıran daha fazla alıştırma çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaya ek getirirken, kısaltmanın içindeki harfleri tek tek ve aralarına 'e' ünlüsü koyarak okuyun (Örn: T-D-K-e, D-S-İ-ye). Eğer bu okunuş cümledeki ekle uyuşmuyorsa bir yazım yanlışı var demektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 950Soru →

Noktalı virgül (;); cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geleneksel Türk tiyatrosunda Karagöz, orta oyunu, meddah; Batı etkisindeki Türk tiyatrosunda ise trajedi, komedi ve dram türleri ön plandadır.

Cevap

Geleneksel Türk tiyatrosunda Karagöz, orta oyunu, meddah; Batı etkisindeki Türk tiyatrosunda ise trajedi, komedi ve dram türleri ön plandadır.
Doğru cevapta noktalı virgül, geleneksel türler (Karagöz, orta oyunu...) ile modern türler (trajedi, komedi...) gibi iki farklı kategoriyi/takımı birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Bu, TDK'nin noktalı virgül için belirlediği birinci kurala (tür veya takımları ayırma) tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgüllerin kullanım amacını belirle.
Cümlede 'Karagöz, orta oyunu, meddah' bir grup; 'trajedi, komedi ve dram' ise ikinci bir gruptur.
Eş görevli sözcükler virgülle ayrılmıştır.
2
Virgülle ayrılmış bu iki grubun (tür/takım) nasıl bağlandığını kontrol et.
İki farklı döneme/anlayışa ait tür listeleri arasında noktalı virgül kullanılmıştır.
TDK kurallarına göre tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül şarttır.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül görevlerini test et.
Diğer seçeneklerde özne belirginleştirme, sıralı cümle ayırma veya hatalı kullanımlar tespit edilmiştir.
Soruda istenen 'tür veya takım ayırma' görevi sadece bir seçenekte mevcuttur.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takımları Ayırma İşlevi

İpuçları

1
Cümledeki virgüllerin hangi kelimeleri gruplandırdığına dikkat edin.
2
Geleneksel ve modern tiyatro türlerini iki ayrı kategori olarak düşünün; bu kategoriler nasıl ayrılmış?
3
TDK'nin 'Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul; kız çocuklara İnci, Çiçek...' örneğindeki mantığı bu cümlede arayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özne ayırma görevi ile virgülün eş görevli sözcük ayırma görevini karşılaştıran karma testleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine nokta koymayı deneyin. Eğer iki ayrı kategori veya sıralı cümle netleşiyorsa noktalı virgülün hiyerarşik görevini (tür veya sıralı cümle) teyit etmiş olursunuz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 951Soru →

Kamu yönetimi ve resmî yazışma süreçlerinde imla kurallarına uyulması, metnin ciddiyetini ve profesyonelliğini yansıtan temel bir unsurdur. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel kuralları çerçevesinde birleşik kelimelerin yazımı bu süreçte büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma kapsamında elde edilen bulgular, zanlının suç üstü yakalandığını açıkça ortaya koymaktadır.

Cevap

Suçüstü ifadesinin 'suç üstü' şeklinde ayrı yazıldığı seçenek yanlıştır; doğrusu 'suçüstü' şeklinde bitişik olmalıdır.
Doğru cevap olan 'suç üstü' ifadesi yazım bakımından hatalıdır. Türk Dil Kurumu'nun kurallarına göre, 'alt, üst, üzeri' sözcükleri somut bir yer (örneğin 'böbrek üstü bezi'ndeki gibi bir organın üstü veya 'yer altı'ndaki gibi toprağın altı) bildirmiyorsa bitişik yazılır. 'Suçüstü' kelimesi de somut bir mekân değil, bir durum/zaman bildirdiği için 'olağanüstü', 'akşamüstü', 'bilinçaltı' gibi kelimelerle aynı kurala tabi olup bitişik yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: yanı sıra, hafta içi, suç üstü, başyazar, öngörü.
Yazım yanlışı analizi için önce hedef kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
TDK 'alt, üst, üzeri' kuralını uygulama
'Suçüstü' kelimesi somut bir yer bildirmemektedir.
TDK'ye göre somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır.
3
Hatalı kullanımı belirleme
'Suç üstü' yazımı yanlıştır.
Kural gereği 'suçüstü' şeklinde bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılmıştır.

Anahtar Kavram

Somut yer bildirmeyen 'alt, üst, üzeri' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin bitişik yazılması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'yanı sıra', 'hafta içi' ve 'suçüstü' gibi ifadelerin yazım kurallarını gözden geçirin.
2
'Alt, üst ve üzeri' sözcükleri somut bir yer bildirmediğinde (soyut/durum anlamında kullanıldığında) nasıl yazılır hatırlamaya çalışın.
3
'Suçüstü' kelimesi 'suçun işlendiği yer' değil, 'suç işlendiği an' (cürümmeşhut) anlamına geldiği için soyut bir kavramdır ve bitişik yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığı altındaki 'alt, üst, üzeri' maddesini benzer örneklerle (akşamüzeri, ayakaltı, öğleüstü) pekiştirin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine benzer yapıda bildiğiniz başka bir kelime koyun. Örneğin 'akşamüstü' bitişik yazılıyorsa, 'suçüstü' de aynı mantıkla bitişik yazılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 952Soru →

Bir kamu kurumunun yıllık faaliyet raporu taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun tanıtım faaliyetleri çerçevesinde hazırlanan reklam filmi yarın TRT'dan yayımlanacaktır.

Cevap

Kurumun reklam filminin 'TRT'dan' yayımlanacağını belirten ifade hatalıdır; doğrusu 'TRT'den' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. TRT kısaltmasının son harfi olan 'T' (te) şeklinde okunduğu için getirilen ekin '-den' (TRT'den) olması gerekir. 'TRT'dan' şeklindeki kullanım, kısaltmanın açılımı olan 'Türkiye Radyo Televizyonu'ndan' ifadesine göre yapıldığı için bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleme
TRT, büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalar ile küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.
2
Okunuş kuralını uygulama
TRT kısaltması 'te-re-te' şeklinde okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmayı oluşturan harflerin okunuşuna göre getirilir.
3
Eki kontrol etme
'te' sesiyle biten kısaltmaya gelecek ek ince ünlü uyumuna göre '-den' olmalıdır.
Seçenekteki 'TRT'dan' yazımı, kısaltmanın 'Türkiye Radyo Televizyonu' şeklinde açılımına göre ek getirildiği için yanlıştır.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre getirilir.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmaların (TDK, TRT vb.) nasıl okunduğuna dikkat edin.
2
Harflerin okunuşunu esas alırken özellikle 'K' ve 'T' gibi harflerin seslerine odaklanın.
3
Kısaltmayı açarak okumak (Türkiye Radyo Televizyonu'ndan gibi) büyük harfli kısaltmalarda yapılan en yaygın hatadır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimleri ve unvan kısaltmaları (kg, m, Dr., Prof.) gibi farklı türdeki kısaltmaların ek alma kurallarını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın son harfini sesli bir harfle bitirerek okuyun (te-re-te) ve ekin bu sese uyup uymadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 953Soru →

Bir kamu personeli adayının resmî bir mülakat için hazırladığı dilekçe taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Staj dönemim boyunca SGK'da kayıtlı olan sigortalı verilerinin girişini sağladım.

Cevap

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan 'SGK' ifadesine getirilen ekin 'SGK'da' şeklinde yazılması yanlıştır; doğru yazım 'SGK'de' olmalıdır.
Doğru cevap olan 'SGK'da' ifadesindeki yanlışlık, büyük harfli kısaltmalara getirilen eklerin kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenmesi kuralından kaynaklanmaktadır. Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için kısaltma 'Se-Ge-Ke' şeklinde telaffuz edilir ve getirilen ek ince ünlü uyumuna uyarak '-de' olmalıdır. 'SGK'da' yazımı, harfin 'ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaların türlerini belirle.
Büyük harfli (SGK, TÜBİTAK), küçük harfli/ölçü (kg) ve noktalı unvan/dil (İng., Prof.) kısaltmaları tespit edildi.
Her kısaltma türünün kendine has ek getirme kuralları vardır.
2
Büyük harfli kısaltmalara getirilen ekleri denetle.
SGK'da yazımı incelendiğinde 'K' harfinin yanlış okunduğu görüldü.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, ünsüz harfler 'e' sesiyle okunur (Se-Ge-Ke).
3
Noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımını kontrol et.
İng.den ve Prof.un örneklerinde kesme kullanılmadığı onaylandı.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalar ek alırken kesme işaretiyle ayrılmaz.
4
Yanlış seçeneği belirle.
SGK'da ifadesi 'SGK'de' olması gerektiği için yanlışlık yapılmıştır.
Kısaltmanın son harfi olan 'K' (ke) sesi, ince ünlüyle biten '-de' ekini gerektirir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kısaltmanın türü (büyük/küçük harf) ve noktalama işaretleri belirleyicidir.

İpuçları

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaların son harflerini Türkçedeki okunuş kurallarına göre seslendirmeyi deneyin.
2
Türkçede 'ka' diye bir harf okunuşu olmadığını, tüm sessiz harflerin yanına 'e' getirilerek okunduğunu hatırlayın (Ke, Le, Me gibi).
3
Noktalı kısaltmalarda (İng., vb., Alm.) ek gelirken kesme işareti kullanılmadığını, ancak küçük harfli ölçü birimlerinde (kg, cm) kelime okunuşunun esas alındığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Üst işaretli kısaltmaların (m², cm³) ek alırken kesme işareti kullanıp kullanmadığını TDK güncel kurallarından kontrol edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın türüne göre bir kontrol listesi oluşturabilirsiniz: 1. Büyük harf mi? (Son harf okunuşu), 2. Küçük harf ölçü mü? (Kelime okunuşu), 3. Noktalı mı? (Kesme yok).
Tahmini Süre:45s
Soru 954Soru →

İdari işlemlerin tesisinde ve kamu kurumları arasındaki resmî yazışmalarda kullanılan dilin mevzuat hükümlerine uygunluğu, hem iletilen mesajın netliği hem de hukuki geçerlilik açısından büyük önem taşır.

Bu açıklamadan hareketle, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun gelecek beş yıllık stratejik planında ki hedeflerin, mevcut bütçe olanaklarıyla uyumlu olması beklenmektedir.

Cevap

Kurumun stratejik planındaki hedeflerin belirtildiği seçenekte yazım yanlışı yapılmıştır.
Seçenekler arasında yer alan "planında ki hedeflerin" ifadesinde hata mevcuttur. Buradaki "-ki" eki, "hedefler" ismini niteleyen ve yer bildiren bir sıfat yapan ektir. Türkçede sıfat yapan "-ki" eki ile ilgi zamiri olan "-ki" eki her zaman kelimeye bitişik yazılır. Dolayısıyla bu ifadenin "planındaki" şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'ki' yapısının görevini belirle.
"Plandaki hedefler" ifadesinde 'ki', hedeflerin nerede olduğunu belirterek sıfat görevinde kullanılmıştır.
Sıfat yapan '-ki' eki her zaman kelimeye bitişik yazılır.
2
Diğer seçeneklerdeki bağlaç ve ekleri kontrol et.
"Meğerki" (istisna), "dosyasında da" (bağlaç), "mı" (soru eki), "Öyle ki" (bağlaç) yapılarının doğru yazıldığı görüldü.
Türkçedeki yazım kuralları ve kalıplaşmış istisnalar (SİMBOHÇAM) bu kullanımları doğrular.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan '-ki' eki ile bağlaç olan 'ki'nin ayrımı; 'de' bağlacı ve 'mi' soru ekinin yazımı.

İpuçları

1
Cümledeki 'ki'nin ek mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlamak için kelimeye '-ler' eki getirmeyi veya cümleden çıkarmayı deneyin.
2
'Planındaki hedefler' derken 'ki' hangi kelimeyi niteliyor? Eğer bir ismi işaret ediyorsa ektir.
3
SİMBOHÇAM kısaltmasını hatırlayın; Mademki, Oysaki gibi kelimeler bitişik yazılırken 'Öyle ki' veya 'Demek ki' ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmek için daha fazla örnek çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 955Soru →

İdari metinlerde ve resmî yazışmalarda 'de', 'ki' ve 'mi'nin yazımı, hem metnin anlamını hem de dilin doğru kullanımını doğrudan etkilemektedir. Yanlış bir kullanım, metnin hukuki geçerliliğini veya kurumsal ciddiyetini zedeleyebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu ek veya sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mademki bu belgeler arşivdeki dolaplarda da bulunamıyor, o halde dijital kopyaların doğruluğu da mı sorgulanmalıdır?

Cevap

Doğru yanıt, 'Mademki' bağlacının, aitlik bildiren '-ki' ekinin, bulunma hal ekinin ve bağlaç olan 'da' ile soru eki olan 'mı'nın kurallara uygun yazıldığı seçenektir.
Doğru seçenekte yer alan 'Mademki' sözcüğü, sonuna gelen 'ki' bağlacı kalıplaştığı için bitişik yazılan istisnalardan biridir. 'Arşivdeki' kelimesindeki '-ki' eki, bir ismi niteleyen sıfat yaptığı için ektir ve bitişiktir. 'Doğruluğu da mı' kısmında ise bağlaç olan 'da' ve soru eki olan 'mı' ayrı yazılmıştır. Cümledeki tüm kullanımlar TDK yazım kurallarına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
'ki' ekinin/bağlacının kontrolü
'Mademki' ve 'arşivdeki' ifadeleri incelenir.
'Mademki' kalıplaşmış bir yapıdır (SOMBAHÇEM kuralı), '-ki' ise aitlik eki olduğu için bitişik yazılmalıdır.
2
'de/da' ekinin/bağlacının kontrolü
'dolaplarda' ve 'doğruluğu da' ifadeleri incelenir.
'dolaplarda' bulunma hali bildirir (bitişik), 'doğruluğu da' ifadesindeki 'da' bağlaçtır (ayrı).
3
'mi' soru ekinin kontrolü
'mı' ekinin yazımı kontrol edilir.
Soru eki olan 'mı', kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır ve büyük ünlü uyumuna uyar.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' ile ek olan '-de' ve '-ki'nin ayrımı; ayrıca 'mi' soru ekinin ve istisnai kalıplaşmış bağlaçların (Mademki, Oysaki vb.) yazımı.

İpuçları

1
'ki'nin ek mi bağlaç mı olduğunu anlamak için kelimeye '-ler' çokluk ekini getirmeyi deneyin (rapordakiler - mantıklıysa ektir).
2
'de'yi cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır. Ayrıca SOMBAHÇEM kodlamasındaki kelimeleri hatırlayın.
3
D seçeneğindeki 'Mademki' kelimesi SOMBAHÇEM (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Eğerki, Meğerki) kuralına göre bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin 'meğerki' ve 'illaki' gibi diğer kalıplaşmış örneklerini incelemek kuralları pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Cümledeki 'de' ve 'ki' yapılarını tek tek ele alıp işlevlerini belirlemek yerine, doğrudan 'aitlik/sıfat' (bitişik) ve 'bağlama' (ayrı) görevlerini test eden pratik yöntemleri (çıkarma testi ve -ler eki testi) hızlıca tüm şıklara uygulayabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 956Soru →

Türkçede özel ada dâhil olup asıl adın bir parçası olan; saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mostar köprüsü, tarihî dokusuyla Balkanlar'ın en önemli simgelerinden biridir.

Cevap

Mostar köprüsü ifadesinde 'köprüsü' sözcüğünün küçük harfle yazıldığı cümle yazım yanlışı içermektedir.
Mostar Köprüsü, belirli bir yapıyı temsil eden özel bir isimdir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'köprüsü' değil, 'Köprüsü' yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen tarihî ve mimari yapı adlarını tespit edin.
İshak Paşa Sarayı, Kız Kulesi, Bilge Kağan Anıtı, Mostar köprüsü ve Çanakkale Şehitleri Anıtı ifadeleri belirlendi.
Kuralın uygulanacağı özel isimlerin sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Tespit edilen yapı adlarının (saray, kule, anıt, köprü vb.) her bir kelimesinin büyük harfle başlayıp başlamadığını kontrol edin.
Mostar köprüsü ifadesinde 'köprüsü' kelimesinin küçük harfle başladığı görüldü.
TDK kurallarına göre bu tür yapı adları bir bütün olarak özel isimdir ve her kelimesi büyük yazılmalıdır.
3
Hatalı kullanımı düzeltilmiş haliyle karşılaştırın.
Doğru yazım 'Mostar Köprüsü' şeklinde olmalıdır.
Yanlışın nedenini netleştirmek ve doğru kuralı pekiştirmek için.

Anahtar Kavram

Özel ada dâhil olan yapı adlarının (saray, köprü, kale vb.) yazımı.

İpuçları

1
Cümlelerde geçen saray, kule ve köprü gibi kelimelerin nasıl başladığına odaklanın.
2
Sadece yer adları değil, bu yerlerdeki özel yapıların (köprü, anıt vb.) adları da büyük harfle başlar.
3
Balkanlar'daki meşhur köprü isminde 'köprüsü' sözcüğünün küçük harfle yazılması kurala aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum, kuruluş ve kurul adlarının yazımı ile yapı adlarının yazımı arasındaki benzerliği inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yapı adının yanındaki tür ismini (köprü, saray vb.) çıkardığınızda hangi yapıdan bahsedildiği anlaşılmıyorsa veya anlam eksik kalıyorsa, o kelime özel ismin bir parçasıdır ve büyük harfle yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 957Soru →

Büyük harflerin kullanımıyla ilgili TDK (Türk Dil Kurumu) kuralları ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antik Yunan Mitolojisi üzerine yapılan bu kapsamlı çalışma, Batı medeniyetinin kültürel temellerini anlamamıza yardımcı oluyor.

Cevap

Antik Yunan mitolojisi şeklinde yazılması gereken ifade, 'mitoloji' sözcüğünün özel ada dâhil olmaması nedeniyle yanlış yazılmıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; 'Türk dili', 'Türk edebiyatı', 'İslam felsefesi' örneklerinde olduğu gibi, özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran tür adları küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Yunan mitolojisi' ifadesindeki 'mitoloji' sözcüğünün büyük harfle başlatılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel isimlerin sınırlarını belirleyin.
'Yunan' bir özel isimdir ancak 'mitoloji' bir tür adıdır.
TDK kurallarına göre özel ada dâhil olmayan tür bildiren kelimeler küçük harfle başlar.
2
Diğer seçeneklerdeki kritik kuralları test edin.
Resmî Gazete (istisna), Karayolları Genel Müdürlüğünün (kurum eki kuralı), Batı (medeniyet kuralı) doğrulanmıştır.
Üst düzey sorularda birden fazla kuralın aynı anda kontrol edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür Bildiren Sözcüklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin yanındaki tür bildiren kelimelere (gazete, dergi, mitoloji, felsefe vb.) odaklanın.
2
TDK'nin 'Yunan mitolojisi' ve 'Türk dili' örneklerini hatırlayın.
3
'Resmî Gazete' bir istisnadır ve büyük yazılır ancak 'mitoloji' gibi türler özel ismin parçası değildir.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmama kuralını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 958Soru →

Yerel yönetimlerin faaliyet raporlarından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara Büyükşehir Belediyesi, metro hattı genişletme projesinin 2'inci etabına ait ihale ilanını Resmî Gazete'de yayımladı.

Cevap

Metro hattı projesinden bahsedilen seçenek hatalıdır çünkü sıra sayıları rakamla yazıldığında getirilen ek, sayının okunuşundaki son harfe uygun olmalıdır. '2' sayısının okunuşu 'iki'dir ve ünlü ile bittiği için ek '-nci' olmalıydı (2'nci).
Doğru cevap olan seçenekte '2'inci' ifadesi kullanılmıştır. '2' rakamının okunuşu 'iki'dir. Sıra sayısı ekleri kelimenin son harfine göre belirlenir. 'İki' kelimesi 'i' ünlüsü ile bittiği için getirilecek ek '-nci' olmalıdır (2'nci). '2'inci' yazımı gereksiz bir ünlü kullanımına yol açtığı için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sıra sayısı olan '2'inci' ifadesini tespit et.
Sayısal ifade: 2'inci
Sıra sayılarının yazımında ek-kök uyumu kontrol edilmelidir.
2
Sayının okunuşunu ve son harfini kontrol et.
İki (i harfi ile bitiyor)
Ekin ünlü ile mi yoksa ünsüz ile mi başlayacağına karar vermek için gereklidir.
3
TDK sıra sayısı kuralını uygula.
İki + nci = İkinci (Rakamla: 2'nci)
Ünlü ile biten sayılara '-ıncı, -inci' değil; doğrudan '-nci, -ncı' ekleri getirilir.

Anahtar Kavram

Sıra Sayılarının Yazımı ve Ek Uyumu

İpuçları

1
Cümlelerdeki sayısal ifadelerin (saat, sıra sayısı, üleştirme) yazımına odaklanın.
2
Özellikle sıra sayılarını rakamla yazarken, sayıyı önce kelime olarak okuyup gelen ekin ses uyumuna bakın.
3
'İki' kelimesinin sonu ünlüyle biter. Sıra sayısı eki getirirken iki ünlünün yan yana gelip gelmediğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

7'inci, 6'ıncı ve 2'inci gibi ifadelerdeki hataları pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Sayıların Yazımı' bölümünü inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayılarını kontrol ederken 'nokta' kuralını hatırlayın: 2. (İkinci) yazımı ile 2'nci yazımı birbirinin yerine kullanılabilir ancak ek getirilecekse ses uyumu esastır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 959Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallara göre büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler son harfin okunuşuna göre, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşuna göre getirilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni sınav takvimiyle ilgili duyuruları TDK'nın internet sitesinden takip edebilirsiniz.

Cevap

Yeni sınav takvimiyle ilgili duyuruların takip edildiği belirtilen seçenekteki kısaltma kullanımı yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte 'TDK'nın' ifadesi kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan TDK, harf harf okunur (Te-De-Ke) ve ek son harfe göre getirilir. Bu nedenle doğru yazım 'TDK'ye' şeklinde olmalıdır. 'Ka' okunuşu halk ağzında yaygın olsa da resmî yazımda ve sınav formatında hata kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle
Cümledeki kısaltma 'TDK' (Türk Dil Kurumu) olup büyük harflerle yapılmıştır.
Büyük harfle yapılan kısaltmalar ile küçük harfle yapılanların ek alma kuralları farklıdır.
2
Son harfin okunuşunu kontrol et
TDK kısaltmasının son harfi 'K' harfidir ve Türkçede 'Ke' olarak okunur.
Eklerin doğru getirilmesi için son harfin ses değerinin doğru bilinmesi gerekir.
3
Eki son harfin okunuşuna göre uyarla
Te-De-Ke + ye = TDK'ye olması gerekirken, yanlışlıkla 'Ka' okunuşu esas alınarak 'nın' eki getirilmiştir.
Türkçede 'Ka' sesi yoktur, tüm ünsüzler 'e' ünlüsüyle (be, ce, de, ke...) okunur.

Anahtar Kavram

Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Kısaltmanın büyük harf mi yoksa küçük harf mi olduğuna dikkat edin.
2
Türkçede 'K' harfinin nasıl okunduğunu (Ka mı, Ke mi?) hatırlayın.
3
TDK kısaltmasına gelen ekin 'Te-De-Ke' okunuşuna uyumlu olması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde SGK, YKS gibi sonu 'K' ile biten diğer kısaltmaların eklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken kelimenin uzun halini (Türk Dil Kurumu'nun) değil, sadece harfleri (Te-De-Ke) okuyarak eki test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 960Soru →

Türkçede büyük harflerin yazımıyla ilgili TDK kuralları ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk edebiyatında Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla beraber batı medeniyetine yönelim süreci daha sistemli ve kurumsal bir hâl almıştır.

Cevap

Türk edebiyatında Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla beraber batı medeniyetine yönelim süreci daha sistemli ve kurumsal bir hâl almıştır cümlesinde 'batı' sözcüğü yanlış yazılmıştır.
Doğru cevap, 'batı medeniyeti' ifadesinde yazım yanlışı bulunan seçenektir. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) güncel yazım kurallarına göre 'doğu' ve 'batı' sözcükleri yön bildirmekten çıkıp bir kültürü, düşünce tarzını veya politik bir bloğu temsil ettiklerinde büyük harfle başlatılmalıdır. Cümlede de 'batı medeniyeti' bir yaşam tarzı ve kültürel yönelimi ifade ettiği için 'Batı medeniyeti' şeklinde yazılmalıydı.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'batı' sözcüğünün işlevini belirlemek.
Sözcük, coğrafi bir yönü (sağ, sol, kuzey vb.) değil; Avrupa merkezli bir kültürü, siyaseti ve yaşam tarzını ifade etmektedir.
TDK kurallarına göre yön adları medeniyet veya düşünce tarzı bildirdiğinde büyük harfle başlar.
2
Diğer seçeneklerdeki kritik kelimelerin (Resmî Gazete, Türk Dili dergisi, Uzak Doğu) kurallara uygunluğunu denetlemek.
Resmî Gazete'nin özel adı 'Resmî Gazete' olduğu için büyük; Türk Dili dergisinin özel adı sadece 'Türk Dili' olduğu için 'dergi' sözcüğü küçüktür.
Özel isme dahil olan ve olmayan eklerin ayrımını yapmak yazım doğruluğunu belirler.

Anahtar Kavram

Yön Adlarının Medeniyet ve Kültür Anlamında Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki yön adlarının (doğu/batı) sadece coğrafi bir yönü mü yoksa kültürel bir kavramı mı karşıladığına dikkat edin.
2
Özel ada dahil olan 'Gazete' sözcüğü ile dahil olmayan 'dergi' sözcüğü arasındaki ayrımı ve 'Tanzimat Fermanı' gibi tarihi metinlerin yazımını kontrol edin.
3
TDK'ye göre 'Batı medeniyeti' ve 'Doğu mistisizmi' gibi kullanımlarda yön adları her zaman büyük harfle başlatılır.

Daha Fazla Pratik

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını (TDK 2026 güncel) tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yazım kuralları sorularında 'özel isim + cins isim' tamlamalarına odaklanın. Örneğin 'Türk Dili' (özel isim) + 'dergisi' (cins isim) yapısında ikincinin küçük olması gerektiğini hatırlamak seçenekleri elemenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 48 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 48 | Examkin