Yazım ve Noktalama

1356 soru

Dilekçedeki eksiklerin tamamlanması için tanınan sürenin dolmasına çok az kalmıştı ( ) Vatandaşın bu süreçteki mağduriyetini kim giderecek ( ) Yetkililer bu konuda bir açıklama yapacak mı, bilinmiyor ( ) Ne yazık ki tüm emekler boşa gitti ( ) Adalet, hakkaniyet, şeffaflık ( )

Bu parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(.) – (?) – (.) – (!) – (...)

(.) – (?) – (?) – (.) – (.)

(.) – (?) – (.) – (.) – (...)

(!) – (?) – (?) – (!) – (...)

(.) – (?) – (?) – (!) – (...)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (.) – (?) – (.) – (!) – (...)

Cevap

Parantezle belirtilen yerlere sırasıyla nokta (.), soru işareti (?), nokta (.), ünlem (!) ve üç nokta (...) getirilmelidir.

Parçadaki cümle yapısı incelendiğinde; birinci cümle yargıyı bitiren bir bildirme cümlesi (nokta), ikinci cümle doğrudan bir soru (soru işareti), üçüncü cümle soru ekine rağmen yüklemi nedeniyle bildirme cümlesi (nokta), dördüncü cümle duygu vurgulu bir ifade (ünlem) ve son cümle yüklemi olmayan bir sıralamadır (üç nokta).

Adım Adım Çözüm

Birinci boşluğu analiz etme

Nokta (.)

'...kalmıştı' ifadesi yargıyı tamamlayan bir yüklemdir, dolayısıyla cümle sonuna nokta konur.

İkinci boşluğu analiz etme

Soru işareti (?)

Cümle doğrudan cevap bekleyen bir soru cümlesidir.

Üçüncü boşluğu analiz etme

Nokta (.)

Cümle içerisinde soru eki (mı) olsa da ana yüklem 'bilinmiyor' olduğu için cümle soru cümlesi değil, bir bildirme (haber) cümlesidir.

Dördüncü boşluğu analiz etme

Ünlem (!)

'Ne yazık ki' ifadesiyle başlayan cümle, güçlü bir duygu (hayıflanma, üzüntü) belirttiği için ünlem gerektirir.

Beşinci boşluğu analiz etme

Üç nokta (...)

Yüklemi söylenmemiş, örneklerin devam edebileceğini sezdiren eksiltili bir yapı söz konusudur.

Anahtar Kavram

İçinde soru eki veya sözcüğü bulunsa bile, ana yüklemi bildirme (haber) yapan cümlelerin sonuna soru işareti değil, nokta konur.

İpuçları

Cümlenin içinde soru eki olması her zaman soru işareti konulacağı anlamına gelmez; cümlenin sonundaki asıl yükleme odaklanın.

Yüklemi söylenmemiş, yargısı tamamlanmamış benzer örneklerin sıralandığı yerlerde üç nokta kullanılır.

Üçüncü boşluğun olduğu cümleyi 'Hangi tarihte geleceğini bilmiyorum.' yapısıyla karşılaştırın; her ikisi de nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

Soru işareti ve ünlemin parantez içinde (?) (!) kullanıldığı durumları (küçümseme, alay, şüphe) tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin her birini bağımsız okuyarak 'Bu bir soru mu?', 'Bu tamamlanmış bir yargı mı?' ve 'Burada bir duygu/heyecan var mı?' sorularını sorarak eleme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1062Soru →

Resmî yazışmalarda ve teknik raporlarda kısaltmaların Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına uygun olarak yazılması, metnin profesyonelliği ve doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Belediye tarafından tahsis edilen arsanın yaklaşık

450\text{ m}^2\text{'lik}

kısmı park alanı olarak ayrıldı.

Söz konusu proje, TÜBİTAK'ın sağladığı teknik destekler ve hibeler sayesinde başarıyla tamamlandı.

Kurum bünyesinde istihdam edilecek personelin İng.yi çok iyi düzeyde konuşabilmesi şartı aranmaktadır.

Yeni yönetmelik taslağının terminoloji açısından kontrol edilmesi için TDK'ye başvurulması kararlaştırıldı.

İnceleme için gönderilen numunelerin toplam ağırlığının

10\text{ kg'dan}

az olduğu tespit edildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye tarafından tahsis edilen arsanın yaklaşık $450\text{ m}^2\text{'lik}$ kısmı park alanı olarak ayrıldı.

Cevap

Arsanın

450\text{ m}^2\text{'lik}

kısmı ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü üs işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmamalıdır.

Doğru cevap olan seçenekteki 'm²'lik' ifadesinde hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğru yazım '

m^2

lik' (metrekarelik) şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Üs işaretli kısaltmaların kuralını hatırla.

TDK'ye göre üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Yazım karışıklığını önlemek ve üs işaretinin zaten bir ayırıcı görevi görmesi nedeniyle bu kural uygulanır.

Noktalı kısaltmaların ek kuralını kontrol et.

Sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz.

Nokta işareti zaten kısaltmayı tamamladığı için ek bir ayırıcıya (kesme) ihtiyaç duyulmaz.

Büyük ve küçük harf ayrımını değerlendir.

Büyük harfli kısaltmalarda son harf (veya kelime gibi okunuyorsa kelime), küçük harfli birimlerde ise kelimenin tam adı esas alınır.

Türkçe yazım sisteminde standartlaşmayı sağlamak için bu iki farklı yaklaşım benimsenmiştir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Kesme İşareti Kullanımı ve Ek Getirme Kuralları

İpuçları

Üs işareti (

^2

^3

) veya nokta ile biten kısaltmaların ardından eklerin nasıl geldiğini hatırlayın.

Üs işaretli kısaltmalarda üs zaten bir ayırıcı görevi görür; bu durumda ekstradan kesme işareti konulup konulmadığını kontrol edin.

TDK kurallarına göre

m^2

cm^3

gibi üslü ifadelerden sonra gelen ekler asla kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harflerle yapıldığı halde nokta kullanılan tek istisnaları (T.C. ve T.) içeren bir soru çözerek istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken kelimenin tam halini düşünmek sadece ölçü birimlerinde (kg, m) işe yarar. Büyük harfli kısaltmalarda ise her zaman son harfin sesine (veya kelime okunuşuna) odaklanmalısınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 1063Soru →

"Yaşlı adam, elindeki bastondan destek alarak parktaki banka doğru yavaş adımlarla ilerledi."

Bu cümlede virgülün (,) kullanım işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

Cümle içindeki ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için konur.

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.

Anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için konur.

Cevap

Cümlede virgül, uzun bir yapıda yüklemden uzak kalan özneyi (Yaşlı adam) vurgulamak ve belirginleştirmek amacıyla kullanılmıştır.

Cümlede 'ilerledi' yükleminden oldukça uzak bir noktada bulunan 'Yaşlı adam' öznesini vurgulamak ve okuyucunun özneyi daha kolay ayırt etmesini sağlamak için virgül kullanılmıştır. Bu, Türk Dil Kurumu'nun belirlediği temel noktalama kurallarından biridir.

Adım Adım Çözüm

Cümlenin yüklemini bulun.

"ilerledi"

Cümlenin temel yargısını belirlemek, diğer ögeleri bulmak için ilk adımdır.

Yükleme "Kim?" sorusunu sorarak özneyi bulun.

"Yaşlı adam"

Eylemi gerçekleştiren unsuru (özne) tespit etmek, virgülün konumunu anlamamızı sağlar.

Virgülün (,) cümledeki yerini kontrol edin.

Özneden hemen sonra konulmuştur.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özellikle uzun cümlelerde özneyi yüklemden ayırmak ve vurgulamak için virgül bu görevde kullanılır.

Anahtar Kavram

Özneden Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

Cümlede virgülün hangi kelimeden sonra geldiğine odaklanın: "Yaşlı adam".

"Yaşlı adam" ifadesi cümlenin hangi ögesidir? (Yükleme "Kim?" sorusunu sorun).

Özne, yükleme uzak kaldığında onu belirtmek için virgül kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Farklı görevlerdeki virgül kullanımlarını karşılaştırmak için 'Sıralı Cümleler' ve 'Eş Görevli Kelimeler' ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden virgülü kaldırıp okuduğunuzda anlamda bir daralma veya sıralı bir liste eksikliği olup olmadığını kontrol edin. Eğer anlam değişmiyor ama özne vurgusu azalıyorsa, bu özneyi belirtme görevidir.

Tahmini Süre:45s

Soru 1064Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kuralları ve resmî yazışma gelenekleri dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Uzak Doğu'dan gelen heyet, Türkiye Cumhuriyeti'nin kalkınma modellerini yerinde incelemek üzere sanayi bölgelerini ziyaret etti.

Danıştayın verdiği yürütmeyi durdurma kararı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca hemen uygulamaya konuldu.

Avrupa Birliği'ne katılım müzakereleri sırasında Türk Medeni Kanunu'nda yapılan değişiklikler hukuk çevrelerinde büyük ilgi uyandırdı.

Anayasa Mahkemesi'nin son kararı, mülkiyet hakkının korunması hususunda Türk yargı pratiğine yeni bir yön tayin etti.

Orta Çağ ve Yeni Çağ boyunca İpek Yolu, Doğu dünyasının zenginliklerini Batı'ya taşıyan en önemli ticaret güzergâhı olmuştur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi'nin son kararı, mülkiyet hakkının korunması hususunda Türk yargı pratiğine yeni bir yön tayin etti.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin ifadesi yanlıştır; doğrusu 'Anayasa Mahkemesinin' şeklinde kesme işareti kullanılmadan yazılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Anayasa Mahkemesi'nin' yazımı hatalıdır, doğrusu 'Anayasa Mahkemesinin' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki özel adların kategorisini (kurum, devlet, kanun, dönem vb.) belirleyin.

Anayasa Mahkemesi bir kurum, Türkiye Cumhuriyeti bir devlet, Türk Medeni Kanunu bir kanun, Avrupa Birliği ise özel bir istisnadır.

TDK kurallarında her kategori için farklı ek getirme kuralı mevcuttur.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kuralını uygulayın.

TDK kuralına göre kurum, kuruluş, kurul, merkez ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz (Anayasa Mahkemesinin, Danıştayın vb.).

Kurum adları özel ad olsa da eklerin ayrılmaması yönünde genel bir kural vardır.

İstisnai durumları (Avrupa Birliği ve Kanunlar) kontrol edin.

Avrupa Birliği bu kuralın tek istisnasıdır (Avrupa Birliği'ne). Kanun, tüzük ve yönetmelik adları ise kurum adı değil, özel metin adı sayıldığından ekleri ayrılır (Türk Medeni Kanunu'nda).

Öğrencilerin en çok karıştırdığı nokta kurumlar ile kanunların ayrımıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve Kuruluş Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

Cümlelerdeki özel isimlerin birer 'kurum' mu yoksa 'kanun' mu olduğuna dikkat edin.

TDK'ye göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz, ancak Avrupa Birliği bu kuralın dışındadır.

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi birer kurumdur; Türk Medeni Kanunu ise bir metin adıdır. Hangisinin ekini kesmeyle ayırmamanız gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kurum adları ile makam/unvan adlarının (Vali'ye, Kaymakam'a) ayrımını test eden soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şu formülü aklınızda tutun: 'Binalar ve Kurumlar (ayrılmaz) ≠ Kitaplar ve Kanunlar (ayrılır)'. Ancak Avrupa Birliği'nin her zaman 'asi' olduğunu ve kesme aldığını unutmayın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1065Soru →

Noktalı virgül ( $;$ ); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak için kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Bugün yapılacak olan toplantıda bütçe planlaması, personel alımı ve eğitim seminerleri gibi konular ele alınacak.

Girişimci olmanın temel kuralı şudur: Riskleri önceden belirlemek ve kararlı adımlar atmak.

İç Anadolu Bölgesi'nde buğday, arpa, yulaf; Ege Bölgesi'nde ise tütün, üzüm, incir üretimi oldukça yaygındır.

Zeki Bey; titiz, disiplinli ve oldukça çalışkan bir yönetici olarak herkesin takdirini kazandı.

Sabah erkenden kalktı, kahvaltısını yaptı; hazırlıklarını tamamlayıp vakit kaybetmeden evden çıktı.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç Anadolu Bölgesi'nde buğday, arpa, yulaf; Ege Bölgesi'nde ise tütün, üzüm, incir üretimi oldukça yaygındır.

Cevap

İç Anadolu Bölgesi'nde buğday, arpa, yulaf; Ege Bölgesi'nde ise tütün, üzüm, incir üretimi oldukça yaygındır.

Doğru seçenekte, İç Anadolu'ya ait ürünler kendi içinde virgülle sıralanmış, Ege'ye ait ürünler de kendi içinde virgülle sıralanmıştır. Bu iki farklı coğrafi türün/takımın karışmasını önlemek için araya noktalı virgül getirilmiştir. Bu, noktalı virgülün 'tür veya takımları ayırma' kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki yapıları analiz et.

Cümlede İç Anadolu ürünleri (buğday, arpa, yulaf) ve Ege ürünleri (tütün, üzüm, incir) şeklinde iki ayrı liste bulunmaktadır.

Noktalı virgülün gruplandırma işlevini belirlemek için cümledeki öğelerin nasıl kümelendiğini anlamak gerekir.

Noktalama işaretinin konumunu kontrol et.

Noktalı virgül, iki farklı bölgenin ürün gruplarının tam ortasında yer almaktadır.

Tür veya takımlar arasında kullanılan ayraç, anlam karışıklığını önlemek için oraya yerleştirilir.

Diğer seçeneklerle karşılaştır.

Diğer seçeneklerde ya virgül/iki nokta karmaşası vardır ya da noktalı virgül sıralı cümleleri/özneyi ayırma gibi farklı görevlerde kullanılmıştır.

Noktalı virgülün üç temel görevi (tür ayırma, sıralı cümleleri ayırma, özneyi belirginleştirme) arasındaki farkı teyit etmek çözüme götürür.

Anahtar Kavram

Noktalı virgülün tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırma görevi

İpuçları

Cümle içinde 'elma, armut' gibi bir grup ile 'pırasa, ıspanak' gibi başka bir grubun bir arada bulunduğu seçeneği bulun.

Noktalı virgülün bir tarafında bir kategoriye, diğer tarafında başka bir kategoriye ait örnekler olup olmadığına bakın.

Cümledeki ürünlerin yetiştiği bölgelere (İç Anadolu ve Ege) göre nasıl gruplandırıldığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün diğer önemli görevi olan 'sıralı cümleleri ayırma' kuralı ile ilgili örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki noktalı virgülü kaldırıp yerine virgül koyduğunuzda, ürünlerin hangi bölgeye ait olduğu karışıyorsa (hepsi tek bir liste gibi görünüyorsa), orada noktalı virgül 'gruplandırma' göreviyle kullanılmış demektir.

Tahmini Süre:50s

Soru 1066Soru →

Birim amiri, hazırlanan raporun içeriğinde ne gibi eksiklikler olduğunu ve bunların nasıl giderileceğini bizlere tek tek anlattı( )

Bu cümlede parantezle belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Nokta (.)

Soru işareti (?)

Ünlem işareti (!)

Üç nokta (...)

İki nokta (:)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nokta (.)

Cevap

Nokta (.) işareti getirilmelidir.

Cümle sonunda 'Nokta (.)' işareti kullanılmalıdır çünkü 'anlattı' yüklemiyle yargı tamamlanmıştır. Cümle içinde 'ne gibi eksiklikler' ve 'nasıl giderileceği' ifadeleri bulunsa da, cümle bir soruya cevap beklememekte, amirin yaptığı bir bilgilendirmeyi aktarmaktadır. Bu tür dolaylı soru cümlelerinin sonuna nokta konulması temel bir noktalama kuralıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlenin yüklemini ve genel anlamını analiz edin.

Cümle 'anlattı' yüklemiyle bitmiştir ve yargı tamamlanmıştır.

Tamamlanmış cümlelerin sonuna üç nokta yerine nokta konulur.

Cümledeki 'ne' ve 'nasıl' sözcüklerinin işlevini kontrol edin.

Bu sözcükler soru sormak için değil, dolaylı anlatım kurmak için kullanılmıştır.

Dolaylı soru cümleleri, soru işaretiyle değil nokta ile biter.

Cümlenin duygu tonunu ve sonrasındaki beklentiyi değerlendirin.

Duygu vurgusu yoktur ve açıklama gerektiren bir durum kalmamıştır.

Ünlem ve iki nokta seçenekleri bu nedenle elenir.

Anahtar Kavram

Dolaylı Soru Cümlelerinde Noktalama

İpuçları

Cümlenin sadece bir soru kelimesi içerip içermediğine değil, bir cevap bekleyip beklemediğine odaklanın.

Yüklemi 'anlattı' olan bir cümlede eylem gerçekleşmiş ve yargı sona ermiştir.

Dolaylı soru cümleleri (soru sözcüğü içeren ama bilgi veren cümleler) her zaman nokta ile biter.

Daha Fazla Pratik

İçinde soru eki (-mı/-mi) olduğu halde soru işareti almayan 'akşam oldu mu hüzünlenirim' gibi örnekleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 1067Soru →

Türkçede özel adlardan sonra gelen yön isimleri (doğu, batı, kuzey, güney) küçük harfle başlarken; bu isimler özel addan önce gelerek bir bölgeyi veya kültürü kastettiğinde büyük harfle başlar.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), bölgenin tarımsal kalkınmasında ve sanayileşmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Son yıllarda ülkemizde Batı medeniyetinin etkileri mimariden sanata kadar pek çok alanda kendini hissettirmektedir.

Hafta sonu düzenlenecek olan doğa yürüyüşü Ankara'nın Batısında yer alan ormanlık alanlarda gerçekleştirilecek.

Ege'nin güneyi, yaz aylarında hem yerli hem de yabancı turistlerin en uğrak noktaları arasında yer almaktadır.

Kuzey Afrika kıyılarında etkili olan sıcak hava dalgasının önümüzdeki günlerde ülkemizi de etkilemesi bekleniyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta sonu düzenlenecek olan doğa yürüyüşü Ankara'nın Batısında yer alan ormanlık alanlarda gerçekleştirilecek.

Cevap

Ankara'nın Batısında ifadesinde yer alan yön isminin büyük harfle yazılması yanlıştır; doğrusu 'Ankara'nın batısında' şeklinde olmalıdır.

Ankara'nın Batısında ifadesinde 'batı' sözcüğü özel addan sonra gelerek yön bildirdiği için küçük harfle başlamalıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre yön adları, özel adın sonunda yer aldığında tür adı niteliği kazanır ve küçük yazılır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki yön isimlerini (doğu, batı, kuzey, güney) tespit et.

Güneydoğu Anadolu, Batı medeniyeti, Ankara'nın Batısında, Ege'nin güneyi, Kuzey Afrika ifadeleri belirlendi.

Yazım yanlışının kaynağı olan yön isimlerinin kullanımını incelemek gerekir.

Yön isimlerinin özel addan önce mi yoksa sonra mı geldiğini kontrol et.

Güneydoğu, Batı ve Kuzey isimleri özel addan önce; güney ve Batı isimleri özel addan sonra gelmiştir.

TDK kuralına göre yön isminin konumu, büyük veya küçük harf kullanımını belirler.

Konuma göre büyük/küçük harf kuralını uygula.

Ankara'nın Batısında ifadesinde 'Batı' kelimesi özel isimden sonra gelmiştir ve sadece yön bildirmektedir. Bu durumda küçük harfle (batısında) yazılması gerekir.

Özel addan sonra gelen yön bildiren kelimeler küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

Yön İsimlerinin Yazımı

İpuçları

Cümledeki yön isimlerinin (kuzey, güney, doğu, batı) özel isimle olan yer ilişkisine dikkat edin.

Yön isimleri özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle başlar.

'Ankara'nın batısı' mı yoksa 'Batı Ankara' mı yazımı doğrudur? Cümledeki konumunu kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Yer adlarından sonra gelen 'dağ, deniz, nehir' gibi tür adlarının yazım kurallarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 1068Soru →

Noktalı virgül ( $;$ ), cümle içerisinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (grupları) birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Edebiyatımızda Tanzimat Dönemi sanatçıları hak, adalet ve hürriyet; Servetifünun Dönemi sanatçıları ise hayal-hakikat çatışması ve karamsarlık temalarını işlemişlerdir.

Pencereyi açtı, derin bir nefes aldı; dışarıdaki taze bahar havası bütün odanın atmosferini bir anda değiştirdi.

Modern Türk şiiri; imge, ses ve anlam unsurlarının uyumlu bir şekilde harmanlanmasıyla yeni bir kimlik kazanmıştır.

Sınavda başarılı olmak için şu üç temel kurala uymalısınız; düzenli çalışmak, bol soru çözmek ve hatalardan ders çıkarmak.

Genç memur; belgeleri, dosyaları ve raporları titizlikle inceledikten sonra birim amirine teslim etti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebiyatımızda Tanzimat Dönemi sanatçıları hak, adalet ve hürriyet; Servetifünun Dönemi sanatçıları ise hayal-hakikat çatışması ve karamsarlık temalarını işlemişlerdir.

Cevap

Edebiyatımızda Tanzimat Dönemi sanatçıları ile Servetifünun Dönemi sanatçılarının işlediği temaları gruplandıran seçenek doğrudur.

Doğru seçenekte, Tanzimat Dönemi temaları (birinci grup) ile Servetifünun Dönemi temaları (ikinci grup) arasında noktalı virgül kullanılmıştır. Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış unsurlar içerdiği için bu grupları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanımı zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki virgül kullanımını analiz edin.

Cümlede 'hak, adalet ve hürriyet' ile 'hayal-hakikat çatışması ve karamsarlık' ifadelerinin kendi içlerinde virgülle ayrıldığı görülmektedir.

Noktalı virgülün gruplandırma yapabilmesi için grupların kendi içinde virgül barındırması gerekir.

Noktalı virgülün ayırdığı birimleri belirleyin.

Noktalı virgül, Tanzimat sanatçılarının özellikleri ile Servetifünun sanatçılarının özelliklerini iki ayrı 'takım' olarak ayırmaktadır.

Bu kullanım, TDK'nin 'tür veya takımları birbirinden ayırmak' kuralına tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Tür ve Takım Ayırma Görevi

İpuçları

Cümledeki noktalı virgülden önce ve sonra gelen kelime gruplarının benzer kategoride olup olmadığını kontrol edin.

Manavdan meyveler (elma, armut); pazardan sebzeler (marul, maydanoz) örneğindeki gibi bir yapı arayın.

Cümlede iki farklı dönem veya kategoriye ait örneklerin virgüllerle sıralandığı ve bu iki ana kümenin noktalı virgülle bölündüğü seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün 'özneden sonra kullanımı' ile 'sıralı cümleleri ayırma' görevleri arasındaki farkı pekiştirmek için karma noktalama testleri çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 1069Soru →

Ekonomik kalkınma ve finansal okuryazarlık üzerine hazırlanan bilgilendirme metinlerinde, teknik terimlerin doğru yazılması metnin güvenilirliğini artırır. Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Sektördeki krizin aşılması için tüm paydaşların el birliği ile hareket etmesi gerektiği vurgulandı.

Şirketin yönetim yapısına çekidüzen vermek amacıyla yeni bir kurumsal yönetim rehberi hazırlandı.

Tüketicilerin satın alma alışkanlıkları incelenirken bilinçaltı süreçlerin etkisi de göz önünde bulundurulur.

Piyasadaki dalgalanmalara karşı vurdumduymaz davranmak, uzun vadede ciddi mali kayıplara yol açabilir.

Kredi geri ödemelerinde, faiz oranlarından önce anapara tutarının yapılandırılması talep edildi.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kredi geri ödemelerinde, faiz oranlarından önce anapara tutarının yapılandırılması talep edildi.

Cevap

Ekonomi metninde geçen 'anapara' ifadesinin 'ana para' şeklinde ayrı yazılması gerekmektedir.

Kredi ve faiz süreçlerinden bahsedilen seçenek içerisindeki 'anapara' kelimesi hatalıdır. Türk Dil Kurumu'na göre 'ana para', 'ana düşünce' veya 'ana yol' gibi örneklerde olduğu üzere 'ana' sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşan birleşik kelime ve terimler grubundadır ve ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme

el birliği, çekidüzen, bilinçaltı, vurdumduymaz, anapara

Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapıdaki kelimeler belirlenmelidir.

'Ana' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını uygulama

ana para, ana dili, ana bilim dalı gibi örneklerde 'ana' sözcüğü ayrı yazılır.

TDK kurallarına göre başa getirilen 'ana, ön, üst' gibi bazı belirleyici sözcükler ayrı yazılmalıdır.

Diğer seçeneklerin kontrol edilmesi

Çekidüzen (anlam değişmesi), Bilinçaltı (somut yer değil), Vurdumduymaz (kalıplaşmış) ifadeleri doğrudur.

Yanlışın tek olduğundan emin olmak için diğer kurallar doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Başa getirilen 'ana' sözcüğüyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.

İpuçları

'Ana' sözcüğünün başa geldiği birleşik kelimelerin yazım kuralını hatırlayın.

'Ana yol' veya 'ana bilim dalı' ifadelerini nasıl yazdığınızı düşünerek seçenekleri inceleyin.

Finansal bir terim olan ve sıkça bitişik sanılan 'ana para' sözcüğü, TDK'ye göre aslında bir ayrı yazım kuralına tabidir.

Daha Fazla Pratik

Başa gelen 'alt', 'üst' ve 'ana' sözcükleriyle kurulan terimlerin (alt kurul, üst kat, ana plan vb.) yazımını içeren bir liste oluşturarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 1070Soru →

Tersane-i Amire’nin devasa kapıları, denize indirilmeyi bekleyen kadırgalar, işçilerin bitmek bilmeyen hummalı çalışması ( ) Bu gemilerin 1765 ( ) yılında Kaptan-ı Derya’nın emriyle yapıldığı doğru mu ( ) Ne muazzam bir tarihsel tanıklık ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

(...) (?) (?) (!)

(.) (.) (?) (.)

(...) (.) (.) (!)

(...) (?) (.) (.)

(.) (?) (?) (!)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (!)

Cevap

Yay ayraçlara sırasıyla üç nokta, soru işareti, soru işareti ve ünlem işareti getirilmelidir.

Parçanın başında yüklemi olmayan bir eksiltili cümle bulunduğu için üç nokta kullanılmalıdır. Metindeki '1765' yılına dair kesinlik arz etmeyen bir durum iması olduğu için soru işareti, 'doğru mu' sorusu nedeniyle soru işareti ve 'ne muazzam' ifadesiyle pekiştirilen hayranlık duygusu nedeniyle ünlem işareti getirilmesi en uygun dizilimdir.

Adım Adım Çözüm

Eksiltili cümleyi belirle.

Cümlenin yüklemi (bitmek bilmeyen çalışma...) yargıyı tamamlamadığı için sonuna üç nokta (...) getirilir.

Yüklemi söylenmemiş, yargısı tamamlanmamış cümlelerin sonuna üç nokta konur.

Şüpheli tarih kullanımını kontrol et.

1765 yılından sonra gelen parantez içine soru işareti (?) getirilir.

Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan tarih bilgilerinde soru işareti kullanılır.

Soru cümlesini analiz et.

'Doğru mu' ifadesiyle biten cümlenin sonuna soru işareti (?) getirilir.

Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Duygu değerini tespit et.

'Ne muazzam' ifadesiyle başlayan hayranlık cümlesinin sonuna ünlem işareti (!) getirilir.

Sevinç, korku, şaşkınlık ve hayranlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonunda kullanılan işaretlerin görev ayrımı (Nokta, Üç Nokta, Soru İşareti, Ünlem İşareti)

İpuçları

Cümlenin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.

Tarihlerin yanındaki parantezlerin genellikle bilginin kesinliğini sorguladığını unutmayın.

Hayranlık ve şaşma bildiren 'Ne muazzam' gibi kalıplar mutlaka ünlem gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Soru işaretinin bilinmeyen yer ve tarihleri belirtme görevi üzerine daha fazla alıştırma yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerin sonuna bakarak 'soru mu soruluyor yoksa bir duygu mu yansıtılıyor' ayrımını yaparak şık eleme yöntemi uygulanabilir.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 1071Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde dilin kurallarına uygun kullanımı, metnin ciddiyeti ve doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Türkçede bazı sözcüklerin yazımı; kökenleri, söyleniş biçimleri veya birleşme özelliklerinden dolayı sıkça karıştırılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Üniversitemizin Türk Dili ve Edebiyatı ana bilim dalı tarafından düzenlenen sempozyuma katılım oldukça yüksekti.

Yazarın son eserine yazdığı ön söz, kitabın kaleme alınış sürecindeki zorlukları samimi bir dille aktarıyor.

Acil servise getirilen hastanın sağlık durumu, doktorlar tarafından yirmi dört saat boyunca müşaade altında tutuldu.

Kanunda öngörülen müeyyideler, kamu düzeninin korunması ve hukuki güvenliğin sağlanması adına titizlikle uygulanır.

Modern hukuk sistemlerinde hukukun üstünlüğü ilkesi, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin en büyük teminatıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Acil servise getirilen hastanın sağlık durumu, doktorlar tarafından yirmi dört saat boyunca müşaade altında tutuldu.

Cevap

Hastanede gözetim altında tutma veya gözlemleme anlamına gelen sözcüğün yanlış yazıldığı cümle doğru cevaptır.

Hastanede gözetim veya gözlem anlamına gelen sözcüğün doğru yazımı 'müşahede' şeklindedir. Cümlede 'müşaade' şeklinde yazılarak hem 'h' sesi düşürülmüş hem de ünlü hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki karmaşık veya yazımı sık karıştırılan sözcükleri (ana bilim dalı, ön söz, müşaade, müeyyide, hukukun) tespit edin.

Tespit edilen sözcüklerin her birinin TDK Yazım Kılavuzu'ndaki karşılıklarını düşünün.

Soru bir yazım yanlışı tespiti sorusudur.

Arapça kökenli olup 'gözlemleme' anlamına gelen sözcüğün imlasını kontrol edin.

Sözcüğün aslı 'müşahede' olup, 'h' harfinin düşürülmesi veya 'e' ünlüsünün 'a' yapılması bir yazım yanlışıdır.

TDK'ye göre kelimenin doğru yazımı 'müşahede' şeklindedir.

Diğer seçeneklerdeki 'ana bilim dalı', 'ön söz' gibi birleşik yapıları ve 'hukukun' gibi istisnai ses durumlarını inceleyin.

'Ana bilim dalı' ve 'ön söz' ifadelerinin ayrı yazılması, 'hukuk' kelimesinin ek aldığında 'k' harfinin korunması doğrudur.

Yazım kuralları gereği bu kullanımlar hatasızdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler ve Birleşik Kelime Yazımı

İpuçları

Cümlelerdeki 'ana bilim dalı' ve 'ön söz' gibi yapıların ayrı mı yoksa bitişik mi yazılması gerektiğini hatırlayın.

Yabancı kökenli olup içinde 'h' sesi bulunan tıbbi ve idari terimlerdeki ses düşmelerine dikkat edin.

'Gözlem' anlamına gelen 'müşahede' sözcüğünün söylenişi ile yazılışı arasındaki farka odaklanın; kelimenin içinde bir 'h' harfi bulunmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'müteahhit', 'inisiyatif' ve 'entegrasyon' gibi akademik/bürokratik kelimelerin yazımını çalışmanız tavsiye edilir.

Alternatif Yöntem

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığı altında 'ana' ve 'ön' ile başlayan sözcükleri tarayarak sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 1072Soru →

Resmî yazışma kuralları ve Türk Dil Kurumu standartları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı yanlıştır?

Kurumumuzun vizyonu; dürüstlük, şeffaflık ve verimlilik ilkeleri üzerine inşa edilmiştir.

Görevli personel, raporları zamanında teslim etmek için mesai saatleri dışında da çalıştı.

Evraklar sisteme yüklendikten sonra veya, asılları ilgili birime teslim edildikten sonra onay süreci başlar.

Hazırlanan projeler incelendi, eksik görülen kısımların tamamlanması için birimlere iade edildi.

Sayın Başkan, toplantı gündemindeki maddelerin görüşülmesi için oturumu açmanızı arz ederim.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evraklar sisteme yüklendikten sonra veya, asılları ilgili birime teslim edildikten sonra onay süreci başlar.

Cevap

Evraklar sisteme yüklendikten sonra veya, asılları ilgili birime teslim edildikten sonra onay süreci başlar cümlesinde virgül kullanımı yanlıştır.

Cümle içerisinde 'veya' bağlacından hemen sonra virgül (,) kullanılmıştır. Yazım kurallarına göre metin içinde 've, veya, ya da, bağlaçlarından önce de sonra da virgül konulmaz.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki bağlaçları tespit et.

Cümlede 'veya' bağlacı bulunmaktadır.

Türkçede bağlaçların noktalama işaretleriyle olan ilişkisi belirli kurallara bağlıdır.

Noktalama kurallarındaki bağlaç kuralını hatırla.

'Ve, veya, ya da, ama, fakat, ancak' gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül konulmaz.

Bağlaçlar zaten kelimeleri veya cümleleri birbirine bağlama görevini üstlendiği için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duyulmaz.

Hatalı kullanımı doğrula.

'veya,' şeklinde yapılan kullanım kurala aykırıdır.

Virgülün yanlış yerde kullanımı yazım ve noktalama hatası oluşturur.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan Önce ve Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

Cümlelerdeki bağlaçlara (ve, veya, ama vb.) dikkat edin.

Türkçede bağlaçlar zaten bağlama görevi gördüğü için yanlarına bir noktalama işareti gelip gelmediğini hatırlayın.

'Veya' bağlacı gibi sözcüklerden hemen sonra virgül kullanımı yazım kurallarına aykırıdır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaçların dışında 'ince/inca' anlamındaki zarf-fiillerden sonra virgül gelip gelmeyeceğini de çalışabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri okurken virgülün yerine bağlacın kendisini koyun; eğer zaten bir bağlaç varsa, virgülün orada bulunması gereksiz ve hatalıdır.

Tahmini Süre:45s

Soru 1073Soru →

Belediye meclisinin son toplantısında gündeme gelen şehir planlaması ve altyapı projeleriyle ilgili hazırlanan raporlar, kamuoyunun bilgisine sunulmuştur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Kamu konutları yönetmeliğindeki değişikliklerin uygulanıp uygulanmayacağı henüz netlik kazanmadı mı?

Şehir planlamasında ki estetik kaygılar, ekonomik gerçeklerle örtüştüğü sürece anlam kazanacaktır.

Her ne kadar bütçe kısıtlı olsa da altyapı çalışmalarının aksatılmadan sürdürülmesi planlanıyor.

Oysaki projenin teknik detayları incelendiğinde, öngörülen maliyetin çok daha düşük olduğu görülmektedir.

Personel alım ilanındaki şartları taşıyan adayların mülakat yerleri, kurumun internet sitesinde mi duyurulacak?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şehir planlamasında ki estetik kaygılar, ekonomik gerçeklerle örtüştüğü sürece anlam kazanacaktır.

Cevap

Şehir planlaması ifadesindeki '-ki' eki sıfat türetme görevindedir ve sözcüğe bitişik yazılmalıdır.

Şehir planlamasındaki estetik kaygılar tamlamasında yer alan '-ki' eki, bir ismi niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Türkçede sıfat yapan '-ki' eki her zaman kelimeye bitişik yazılır. Cümlede 'planlamasında ki' şeklinde ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki '-ki'nin görevini kontrol et.

Şehir planlamasındaki estetik kaygılar ifadesinde '-ki', hangi kaygılar sorusuna cevap vererek sıfat yapmıştır.

Sıfat yapan '-ki' eki her zaman bitişik yazılır.

Diğer seçeneklerdeki 'de' ve 'mi' kullanımlarını incele.

'kazanmadı mı' ve 'sitesinde mi' ifadelerindeki soru ekleri ayrıdır; 'olsa da' ifadesindeki 'da' bağlaçtır ve ayrıdır.

Soru ekleri ve bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır.

İstisnai durumları gözden geçir.

'Oysaki' kelimesi kalıplaşmış bir yapı olduğu için bitişik yazılır.

SOMBAHÇEM (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) kuralı gereği bu bağlaçlar bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

"de", "ki" ve "mi"nin Yazım Kuralları

İpuçları

Cümlelerdeki '-ki'lerin yanına '-ler' çokluk ekini getirmeyi deneyin.

'-ki' eki getirildiğinde kelime anlamlı oluyorsa (planlamasındakiler) bitişik, anlamsız oluyorsa (öyle kiler) ayrı yazılmalıdır.

Şehir planlamasındaki kaygılar ifadesinde '-ki' eki isme bağlıdır ve hangi sorusuna cevap verir, bu yüzden bitişik yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İstisnai olarak bitişik yazılan bağlaçları (SOMBAHÇEM) tekrar ederek bu konudaki karmaşıklığı giderebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağlaç olan 'de'yi cümleden çıkarın; anlam bozulmuyorsa doğru yazılmıştır. 'ki' için ise kelimeye '-ler' ekleyerek sıfat/ilgi zamiri olup olmadığını teyit edin.

Tahmini Süre:50s

Soru 1074Soru →

Bir eğitim kurumunun kütüphane kullanım yönergesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Kütüphanedeki kaynaklardan tüm üyelerimiz ücretsiz olarak faydalanabilir mi?

Ödünç alınan kitapların zamanında teslim edilmesi de büyük önem taşır.

Mademki üyeliğiniz aktif hale geldi, dijital arşivimize de erişebilirsiniz.

Salon da bulunan bilgisayarları kullanmak için görevliden şifre almalısınız.

Yarınki etkinlikte yazarlarımızla tanışma fırsatı bulacağınızı biliyor muydunuz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salon da bulunan bilgisayarları kullanmak için görevliden şifre almalısınız.

Cevap

"Salon da bulunan bilgisayarları kullanmak için görevliden şifre almalısınız." cümlesindeki "de" ifadesinin yazımı yanlıştır; bulunma hal eki olduğu için bitişik yazılmalıdır.

Doğru cevap olan cümlede geçen "Salon da" ifadesi, bilgisayarların bulunduğu konumu belirtmektedir. Türkçede bulunma durumu bildiren "-de / -da" ekleri her zaman kelimeye bitişik yazılır. Bu nedenle ifadenin "Salonda" şeklinde yazılması gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki "de" yapısının görevini belirleyin.

"Salon da" ifadesi bir yer bildirmektedir (bulunma hali).

Türkçede yer ve zaman bildiren ekler hal ekidir ve kelimeye bitişik yazılır.

Bağlaç testi uygulayın.

"Salon bulunan bilgisayarları..." şeklinde okunduğunda cümlenin anlamı bozulmaktadır.

"de" çıkarıldığında anlam bozuluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılmalıdır.

Diğer yapıları (ki ve mi) kontrol edin.

Soru ekleri ve kalıplaşmış bağlaçlar doğru yazılmıştır.

Kütüphanedeki (-ki eki), mademki (kalıplaşmış), faydalanabilir mi (soru eki) kullanımları kurallara uygundur.

Anahtar Kavram

Bulunma hal eki (-de/-da) ile bağlaç olan (de/da) ayrımı

İpuçları

Cümledeki "de"nin bağlaç mı yoksa ek mi olduğunu anlamak için parmağınızla kapatıp cümleyi tekrar okuyun.

Eğer "de"yi çıkardığınızda cümlenin yapısı tamamen bozuluyor ve anlamsızlaşıyorsa o bir ektir; yani bitişik yazılmalıdır.

"Salon" bir yer ismidir. "Nerede?" sorusuna cevap veren "de" yapısı her zaman bitişik yazılmak zorundadır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan "ki" ile ek olan "-ki"nin ayrımı üzerine pratik yapmak için 'ki'den sonra '-ler' eki getirme kuralını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

"de" ekinin üzerine bir "-de" daha getirmeyi deneyin (Salondada). Eğer bu şekilde okumak mümkünse o bir hal ekidir ve bitişik yazılmalıdır.

Tahmini Süre:45s

Soru 1075Soru →

Bir resmî kurumda hazırlanan tutanakta geçen "Görevli memur raporu tamamladı, amirine sundu, gerekli onayları aldı." cümlesinde virgülün (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak

Anlam karışıklığını önlemek için kelimeyi gruptan ayırmak

Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak

Cevap

Cümlede birden fazla tam yargının (sıralı cümlelerin) bulunması ve bunların virgülle ayrılması nedeniyle doğru cevap 'Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak' ifadesidir.

Verilen cümlede 'tamamladı', 'sundu' ve 'aldı' sözcüklerinin her biri tam bir yargı bildirmektedir. Türkçede birden fazla yargının (cümleciğin) birbirine virgül veya noktalı virgül ile bağlanmasıyla oluşan yapılara 'sıralı cümle' denir. Bu örnekte virgül, bu bağımsız cümleleri birbirinden ayırmak amacıyla kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki yüklemleri tespit edin.

"tamamladı", "sundu" ve "aldı" olmak üzere üç ayrı yüklem bulunmaktadır.

Yüklemlerin sayısı, cümlede kaç tane yargı (cümle) olduğunu belirler.

Yüklemlerin arasındaki noktalama işaretini inceleyin.

Bu üç yargının virgül (,) ile birbirine bağlandığı görülmektedir.

Virgülün temel görevlerinden biri, bağımsız cümleleri birleştirerek sıralı cümle yapısı oluşturmaktır.

Virgülün görevini TDK kurallarıyla eşleştirin.

Virgül burada "Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur." kuralına uygun olarak kullanılmıştır.

Eş görevli sözcük sıralaması (elma, armut gibi) ile cümle sıralaması (geldi, gördü gibi) arasındaki farkı saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

Sıralı Cümlelerin Ayrılması

İpuçları

Cümledeki eylem (yüklem) bildiren sözcüklere odaklanın.

Cümlede birden fazla yüklem olup olmadığını kontrol edin; eğer varsa, virgül bu yüklemleri ayırıyor olabilir.

Virgülün ayırdığı her bir parçanın kendi başına bir cümle olup olamayacağını test edin. Eğer olabiliyorsa bu bir 'sıralı cümle' ayırma görevidir.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün (;) sıralı cümleler arasında hangi durumlarda kullanıldığını (örneğin cümlelerden en az birinde kendi içinde virgül varsa) araştırarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi virgüllerin olduğu yerlerden noktalara dönüştürerek okuyun: 'Memur raporu tamamladı. Amirine sundu. Gerekli onayları aldı.' Eğer anlam bozulmadan üç ayrı cümle çıkıyorsa, virgülün görevi kesinlikle sıralı cümleleri ayırmaktır.

Tahmini Süre:45s

Soru 1076Soru →

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Yazar, romanındaki başkahramanı kurgularken tarihî şahsiyetlerin gerçek yaşam öykülerinden büyük ölçüde esinlenmiştir.

Önemli kararların bir oldubittiye getirilerek hızla onaylanması, kurum içindeki demokratik süreçlere zarar verebilir.

Bilimsel bir eserin ön sözü, okuyucuya çalışmanın kapsamı, yöntemi ve amacı hakkında temel ipuçları verir.

Belediye, trafik yoğunluğunu azaltmak amacıyla hafta içi belirli saatlerde ağır vasıtaların şehir içine girişini kısıtladı.

İnsan kaynakları uzmanları, adayların özgeçmişlerini incelerken profesyonel tecrübelerin yanı sıra teknik yetkinlikleri de göz önünde bulundurmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnsan kaynakları uzmanları, adayların özgeçmişlerini incelerken profesyonel tecrübelerin yanı sıra teknik yetkinlikleri de göz önünde bulundurmaktadır.

Cevap

Seçenekler arasında 'özgeçmişlerini' şeklinde bitişik yazılan ifade yanlıştır; bu kelimenin doğru yazımı 'öz geçmişlerini' şeklinde ayrı olmalıdır.

Doğru cevap olan cümlede geçen 'özgeçmiş' kelimesi yanlış yazılmıştır. TDK güncel yazım kılavuzuna göre 'öz' sözcüğüyle kurulan ve her iki kelimesi de anlamını koruyan 'öz geçmiş' ifadesi ayrı yazılmalıdır. Cümlede bu kurala uyulmayarak kelime bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme

Tespit edilen kelimeler: başkahraman, oldubitti, ön söz, hafta içi, şehir içi, özgeçmiş, yanı sıra, göz önünde.

Yazım kuralı ihlalini bulmak için önce aday kelimeler belirlenmelidir.

Tespit edilen kelimeleri TDK kurallarına göre analiz etme

'Baş-' ile başlayanlar (başkahraman) bitişik, '-di'li geçmiş zamanla kalıplaşanlar (oldubitti) bitişik, 'iç/dış/sıra' ile bitenler (hafta içi, yanı sıra) ayrı, 'ön' ile başlayanlar (ön söz) ayrı yazılır.

Her bir kelime yapısı farklı bir kurala tabidir.

'Öz geçmiş' kelimesinin yapısını inceleme

'Öz' sözcüğüyle kurulan 'öz geçmiş', 'öz denetim', 'öz eleştiri' gibi ifadeler anlam kaymasına uğramadığı için ayrı yazılmalıdır.

Anlamını koruyan kelimelerden oluşan birleşik yapılar ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimelerde Ayrı ve Bitişik Yazım Kuralları

İpuçları

Cümlelerdeki 'baş', 'ön', 'iç' ve 'öz' gibi sözcüklerle başlayan birleşik kelimelere odaklanın.

'Baş' ile kurulan sıfat tamlamaları bitişik yazılırken; 'ön söz' ve 'öz geçmiş' gibi ifadeler TDK'ye göre ayrı yazılır.

Hatalı olan cümlede 'öz' sözcüğüyle kurulan tamlamanın bitişik yazıldığını göreceksiniz; oysa bu kelimenin ayrı yazılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' ve 'Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler' başlıkları altındaki 'alt, üst, ön, öz, ana' gibi belirleyici sözcüklerin kurallarını tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri analiz ederken, ikinci kelimenin gerçek anlamını (geçmiş, söz, içi) koruyup korumadığına bakmak çoğu zaman doğru sonuca ulaşmanızı sağlar. Eğer anlam korunuyorsa genellikle ayrı yazılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1077Soru →

Noktalı virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak amacıyla kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Pazardan elma, armut, üzüm; ıspanak, pırasa, lahana aldık.

At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

Başarının sırrı tek bir kelimede gizlidir; çalışmak.

Zeynep; Elif, Merve ve Tuğba'dan daha uzun boyludur.

Dışarı çıkmak istiyordu; ancak ödevlerini bitirmemişti.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazardan elma, armut, üzüm; ıspanak, pırasa, lahana aldık.

Cevap

Pazardan elma, armut, üzüm; ıspanak, pırasa, lahana aldık.

Pazardan alınan ürünlerin meyve ve sebze olarak iki farklı kategoriye ayrılması, 'tür veya takımları ayırma' işlevine örnektir. Meyveler kendi içinde virgülle ayrıldığı için, sebze grubuna geçişte noktalı virgül kullanılarak iki farklı küme netleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki kelime gruplarını belirleyin.

Cümlede 'meyveler' (elma, armut, üzüm) ve 'sebzeler' (ıspanak, pırasa, lahana) şeklinde iki ayrı grup bulunmaktadır.

Noktalı virgülün temel görevlerinden biri, bu tür farklı kategorileri ayırmaktır.

Grup içi işaretleri kontrol edin.

Her iki grup da kendi içinde virgüllerle ayrılmış elemanlardan oluşmaktadır.

Türler kendi içinde virgülle ayrıldığında, bu iki türü birbirine karıştırmamak için araya noktalı virgül gelir.

Noktalı virgülün konumunu doğrulayın.

Meyve listesi bittikten sonra, sebze listesi başlamadan hemen önce noktalı virgül kullanılmıştır.

Bu kullanım, TDK'nin 'tür veya takımları birbirinden ayırmak' kuralına tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Tür veya takımları ayırma kuralı

İpuçları

Cümlelerde meyve ve sebze gibi farklı kategorilerin bir arada olup olmadığına bakın.

Bir grup bittikten sonra diğer grubun başladığı yerde hangi işaretin kullanıldığını kontrol edin.

Meyve isimleri (elma, armut) ve sebze isimleri (ıspanak, pırasa) iki ayrı kümedir. Bu iki kümenin arasına noktalı virgül gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'erkek isimleri ve kız isimleri' veya 'sayısal dersler ve sözel dersler' gibi gruplandırmalar yaparak pratik yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 1078Soru →

Türkçede içerisinde soru sözcüğü (nasıl, niçin, kim vb.) veya soru eki (-mı / -mi) bulunan her cümle soru işareti ile bitmez. Eğer cümle soru sorma amacından ziyade bir yargı bildiriyorsa veya soru unsuru yan cümlecik içinde kalarak temel yüklemin anlamını soruya dönüştürmüyorsa bu cümlenin sonuna nokta konur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?

Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?)

Acaba bu yılki terfi listesinde bizim birimden de liyakatli personelin ismi yer alıyor mu (?)

Vah zavallı memur, bunca yıl devlete sadakatle hizmet ettikten sonra ne hallere düşmüş (!)

Kurumun tozlu arşivlerinde daha gün yüzüne çıkmamış ne belgeler, ne sırlar vardır kim bilir (...)

Yeni yönetmeliğin hangi maddelerinin iptal edileceği hususu henüz resmi makamlarca açıklanmadı (.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?)

Cevap

Sizin gibi liyakat sahibi bir yöneticinin bu denli basit bir hatayı nasıl yapabildiğini bir türlü anlayamadım (?) cümlesinde soru işareti yerine nokta kullanılmalıdır.

Doğru cevap olan seçenekteki cümle bir 'dolaylı soru' yapısıdır. Cümlenin ana amacı soru sormak değil, bir durumu anlayamadığını belirtmektir. Bu tür cümlelerde 'nasıl' sözcüğü yan cümlede kalır ve temel yüklem olan 'anlayamadım' ifadesi bir kesinlik/yargı bildirir. Dolayısıyla soru işareti kullanımı kural dışıdır, nokta kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Cümlenin temel yüklemini belirleyin.

Temel yüklem 'anlayamadım' sözcüğüdür.

Bir cümlenin soru cümlesi olup olmadığını belirleyen ana unsur temel yüklemin soru anlamı taşıyıp taşımadığıdır.

Soru unsurunun cümledeki konumunu analiz edin.

Cümledeki 'nasıl' soru sözcüğü yan cümlecik içinde yer almaktadır.

Yan cümlecik içinde kalan soru unsurları, eğer temel yüklem bir yargı bildiriyorsa (dolaylı soru), cümlenin sonuna soru işareti gelmesini sağlamaz.

Kuralı uygulayın.

Bu bir dolaylı soru cümlesidir ve sonuna nokta (.) konmalıdır.

Anlatıcı burada bir soru sormamakta, aksine bir durumu anlayamadığını (yargı) ifade etmektedir.

Anahtar Kavram

Dolaylı Soru Cümleleri ve Noktalama

İpuçları

Cümlenin sonundaki işareti belirlemek için yükleme bakın: Size bir soru mu soruyor yoksa bir durumu mu haber veriyor?

İçinde 'nasıl' veya 'kim' geçmesine rağmen anlatıcının aslında bir cevap beklemediği, kendi durumunu anlattığı cümlelere dikkat edin.

Özellikle 'anlayamadım', 'bilmiyorum', 'açıklanmadı' gibi net yargı bildiren yüklemlerle biten cümleler, içlerinde soru sözcüğü barındırsa bile nokta ile bitmelidir.

Daha Fazla Pratik

Sözde soru cümleleri (cevap beklenmeyen ama soru işareti alan) ile dolaylı soru cümleleri (yargı bildiren ve nokta alan) arasındaki farkı çalışmak bu konudaki kafa karışıklığını giderir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 1079Soru →

Bir havacılık şirketinin hazırladığı "Lojistik ve Operasyon Yönetimi El Kitabı"ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Uluslararası taşımacılık standartlarına göre

10

kg'dan ağır koliler için özel etiketleme prosedürü uygulanmalıdır.

Havacılık terimlerinin Türkçe karşılıkları belirlenirken TDK'da yayımlanan güncel kılavuzdaki tanımlar esas alınmalıdır.

Uçuş planlama aşamasında hava durumu, yakıt miktarı vb. unsurlar uçuş emniyeti açısından titizlikle incelenmektedir.

Şirket, operasyonel verimliliği artırmak amacıyla AB'nin havacılık standartlarına tam uyum sağlamayı hedeflemektedir.

Teknik dökümanların İng.den Türkçeye çevrilmesi sürecinde terminoloji birliğinin sağlanmasına özen gösterilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Havacılık terimlerinin Türkçe karşılıkları belirlenirken TDK'da yayımlanan güncel kılavuzdaki tanımlar esas alınmalıdır.

Cevap

Havacılık terimlerinin Türkçe karşılıkları için TDK'da ifadesinin kullanıldığı seçenek hatalıdır; çünkü kısaltmanın son harfi "ke" olarak okunduğundan ek "TDK'de" şeklinde gelmelidir.

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. Türkçede "K" harfi "ke" olarak okunduğu için TDK kısaltmasına gelecek ekin "de" olması gerekir. Cümlede "TDK'da" yazılarak yazım hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cümledeki kısaltmanın türünü belirle.

"TDK" büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.

Büyük harfli ve küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.

Büyük harfli kısaltmalara ek getirme kuralını hatırla.

Ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.

Kelimenin açılımı (Türk Dil Kurumu) değil, kısaltmanın kendisi (T-D-K) esas alınır.

"K" harfinin Türkçedeki okunuşunu kontrol et.

"K" harfi "ka" değil, "ke" şeklinde okunur.

Türkçede sessiz harfler yanına "e" ünlüsü getirilerek okunur.

Kısaltma ve eki birleştir.

TDK-de (TDK'de) olması gerekirken cümlede TDK'da (TDK-da) yazılmıştır.

Yanlış okunuş (ka) üzerinden yanlış ek (da) tercih edilmiştir.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.

İpuçları

Büyük harfli kısaltmalar ile küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları birbirinden farklıdır.

Türkçede sessiz harflerin yanına 'e' sesi getirilir. Özellikle 'K' harfinin okunuşuna dikkat edin.

TDK kısaltmasını açılımına göre değil, harf harf (T-D-K) okuyarak ek getirmeyi deneyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'SGK'na' ve 'SGK'ye' gibi yaygın hataları içeren örnekleri inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaya ek getirirken, kısaltmanın bir özel isim olduğunu ve son harfin sesli uyumunu bozup bozmadığını kontrol etmek için sesli okuma yöntemi kullanılabilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 1080Soru →

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından otoyol kullanım kurallarına ilişkin yayımlanan bir duyuru metninde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Otoyol üzerindeki acil yardım telefonları her

2

kilometrede bir konumlandırılmıştır.

Hız sınırını

\%10

'dan fazla aşan sürücülere para cezası uygulanacağı bildirilmiştir.

Ağır tonajlı taşıtların tünel geçişlerinde

2

'şerli konvoylar hâlinde ilerlemesi gerekmektedir.

Otoyol geçiş ücretleri, giriş yapılan gişeden itibaren katedilen mesafeye göre hesaplanır.

Yeni açılan bu güzergâh sayesinde iki şehir arasındaki ulaşım süresi otuz dakikaya düşmüştür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır tonajlı taşıtların tünel geçişlerinde $2$ 'şerli konvoylar hâlinde ilerlemesi gerekmektedir.

Cevap

Ağır tonajlı taşıtların tünel geçişlerinde 'ikişerli' konvoylar hâlinde ilerlemesi gerektiğini belirten cümlede yazım yanlışı vardır.

Doğru cevap olan seçenekte '2'şerli' ifadesi kullanılmıştır. Türkçede üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla gösterilmez; her zaman 'ikişerli' şeklinde yazıyla belirtilmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerdeki sayı gruplarını ve üleştirme anlamı taşıyan ifadeleri tespit et.

C seçeneğinde '2'şerli' ifadesi bir üleştirme (paylaştırma) sayısıdır.

Yanlışın nerede olduğunu bulmak için sayı türlerini belirlemek gerekir.

TDK'nin üleştirme sayılarının yazımıyla ilgili temel kuralını hatırla.

Üleştirme sayıları rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır.

Yazım kurallarına uygunluğu denetlemek için akademik standardı uygulamak gerekir.

Tespit edilen hatalı kullanımı doğru biçimiyle karşılaştır.

'2'şerli' yazımı yanlıştır; doğrusu 'ikişerli' olmalıdır.

Hatalı kullanımı düzeltmek kuralın kavranmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

Cümlelerde paylaştırma anlamı veren sayı eklerine (-er, -şer) dikkat edin.

Üleştirme sayıları rakamla mı yoksa yazıyla mı yazılır? TDK'nin bu konudaki özel kuralını hatırlayın.

'2'şer' gibi bir yazım Türkçede her zaman yanlıştır; bu tür sayılar sadece harflerle yazılabilir.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayı eklerinin (2'nci, 7'nci vb.) yazımıyla ilgili benzer alıştırmalar yaparak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki sayıyı okurken 'ikişerli' diye okumanız sizi doğruya götürür; ancak görsel olarak rakamla yazılıp yazılmadığını kontrol etmeniz sınavda zaman kazandırır.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 54 / 68Sonraki

Yazım ve Noktalama

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik