Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1221Soru →

Arkadaşları, doğum gününde ona büyük bir ...... hazırlayarak onu çok mutlu ettiler. Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi yazım kuralları açısından doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: sürpriz

Cevap

Cümledeki boşluğa 'sürpriz' sözcüğü getirilmelidir.
Sözcüğün aslı 'sürpriz' şeklindedir. Fransızca kökenli olan bu kelime Türkçeye geçerken yapısındaki iki 'r' harfini de korumuştur. Günlük hayatta hızlı konuşma sırasında ilk 'r' sesi genellikle duyulmasa da imla kuralları gereği yazılması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anlam akışına göre gerekli olan sözcüğü belirle.
Cümlede 'beklenmedik olay veya şaşırtı' anlamında bir kelimeye ihtiyaç duyulmaktadır.
Anlam bütünlüğünü sağlamak için doğru kavramın seçilmesi gerekir.
2
Belirlenen sözcüğün TDK (Türk Dil Kurumu) standartlarına göre doğru yazımını kontrol et.
Sözcüğün doğru yazımının 'sürpriz' olduğu tespit edilir.
Fransızca 'surprise' kökenli olan bu kelimede, her iki hecede de birer 'r' harfi bulunur.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcükler

İpuçları

1
Bu kelime Fransızca kökenlidir ve söylerken bazen bir harfi yutarız.
2
Kelimenin ilk hecesi 'sür-' ile başlar.
3
Sözcüğün doğru yazımında toplamda iki adet 'r' harfi bulunmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde yazımı karıştırılan 'tıraş' (i harfi ile) ve 'her şey' (ayrı) kelimelerini de çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1222Soru →

Türkçede noktalı virgül (;;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak veya ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra kullanılır.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;) yanlış kullanılmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu projenin temel bileşenleri şunlardır; veri analizi, stratejik planlama ve uygulama takibi.

Cevap

Projenin temel bileşenlerinin sıralandığı cümlede noktalı virgül kullanımı yanlıştır; bu cümlede iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte (proje bileşenlerinden bahseden cümle), 'şunlardır' ifadesinden sonra bir liste/açıklama gelmektedir. TDK kurallarına göre, kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (::) konur. Burada noktalı virgül kullanılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yapılarını inceleyin.
Dört seçenekte gruplandırma veya sıralı cümle yapısı varken, bir seçenekte açıklama/örnekleme yapısı olduğu görülür.
Noktalı virgülün kullanım alanlarını (tür/takım ayırma, sıralı cümle ayırma) tespit etmek gerekir.
2
Açıklama bildiren 'şunlardır' ifadesinden sonraki işareti kontrol edin.
Noktalı virgül kullanıldığı saptanır.
Türkçede açıklama veya örnekleme yapılacaksa noktalı virgül değil, iki nokta (::) kullanılması zorunludur.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede bir gruplandırma mı yoksa bir açıklama/liste mi yapıldığına dikkat edin.
2
'Şunlardır', 'şöyledir' gibi ifadelerden sonra genellikle hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
3
Noktalı virgülün en yaygın yanlışı, iki noktanın görevini (açıklama yapma) üstlenmiş gibi kullanılmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1223Soru →

Türkiye'nin dış ticaret raporunda ihracat kalemleri arasında beyaz eşya, tekstil, gıda ( ) ithalat kalemleri arasında ise ham petrol, doğal gaz ve elektronik cihazlar önemli bir yer tutmaktadır.

Bu cümlede yay ayraçla ( ) gösterilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ; (Noktalı Virgül)

Cevap

Cümlede virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (ihracat ve ithalat kalemlerini) birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.
Verilen cümlede ihracat ve ithalat ürünleri olmak üzere iki farklı grup bulunmaktadır ve bu gruplar kendi içlerinde virgüllerle ayrılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun 'Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.' kuralı gereği, bu iki grubu ayırmak için noktalı virgül (;;) kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yapısal grupları belirleyin.
Cümlede 'ihracat kalemleri' ve 'ithalat kalemleri' şeklinde iki ana kategori bulunmaktadır.
Noktalama işaretinin görevi, bu iki kategorinin sınırlarını belirlemektir.
2
Her bir grubun kendi içindeki noktalama düzenini inceleyin.
İhracat kalemleri (beyaz eşya, tekstil, gıda) ve ithalat kalemleri (petrol, gaz, cihazlar) kendi içlerinde virgül (,,) ile ayrılmıştır.
Bir cümle içinde virgüllerle ayrılmış alt gruplar varsa, bu grupları birbirinden ayırmak için virgül yetersiz kalır.
3
TDK kurallarına göre uygun işareti seçin.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için' noktalı virgül kullanılır.
Anlam karışıklığını önlemek ve grupları netleştirmek için en uygun işaret noktalı virgüldür.

Anahtar Kavram

Tür ve Takımları Ayıran Noktalı Virgül

İpuçları

1
Cümlede 'ihracat' ve 'ithalat' olarak iki ayrı liste/grup olduğunu fark edin.
2
Bu listelerin kendi içindeki kelimelerin virgülle ayrılmış olması, ana ayrım için daha 'güçlü' bir işaret gerektirir.
3
Manavdan elma, armut; kasaptan kıyma, kuşbaşı aldım örneğindeki gibi türleri ayıran işareti hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgülün kullanıldığı (ögeleri arasında virgül bulunan cümleler) örnekleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1224Soru →

Kamu kurumlarının dijital dönüşüm süreçlerini yöneten bir birimin hazırladığı teknik şartnameden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje kapsamında temin edilecek olan lisans anahtarları, teknik ekipler tarafından 22'şerli gruplar halinde sisteme tanımlanacaktır.

Cevap

Yardımcı ekipler tarafından lisansların tanımlanma biçimini ifade eden üleştirme sayısının rakamla yazılması hatalıdır; bu ifadenin 'ikişerli' şeklinde yazıyla belirtilmesi gerekir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, paylaştırma ifade eden üleştirme sayıları hiçbir durumda rakamla yazılmaz. Doğru kullanım 'ikişerli' şeklinde olmalıdır. Bu kural, sınavda sıkça sorulan ve öğrencilerin rakamın yanına gelen ekte hata yapmadığını düşünerek gözden kaçırabildiği bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sayı içeren ifadeleri tespit et
Cümlelerde '7'nci', '14.00'te', '2'şerli' ve 'on beş' ifadeleri bulunmaktadır.
Yazım yanlışı olan bölgeyi daraltmak için sayıların geçtiği kısımlar incelenmelidir.
2
Üleştirme sayıları kuralını hatırla
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları (22'şer, 55'er vb.) kesinlikle rakamla yazılmaz, sadece yazıyla yazılabilir.
Üleştirme sayıları Türkçede özel bir yazım kuralına tabidir.
3
Hatalı seçeneği belirle
Lisansların gruplanmasını anlatan ifadenin '2'şerli' yerine 'ikişerli' olması gerektiği sonucuna varılır.
Kural ihlali yapılan tek seçenek üleştirme sayısının rakamla yazıldığı kısımdır.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Sayıların yazımında; saatlere gelen eklere, sıra sayılarına ve üleştirme (paylaştırma) sayılarına özellikle dikkat edin.
2
Türkçede paylaştırma anlamı katan '-şar/-şer' eklerinin rakamlarla birlikte kullanımı yazım kılavuzuna göre yanlıştır.
3
Lisansların '2'şerli' olarak gruplandığını belirten ifadede, rakam kullanımı kural dışıdır; bu kelime mutlaka harflerle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Romen rakamlarının nerelerde kullanılabileceği ve sıra sayılarında nokta kullanımı ile ek kullanımı arasındaki farkları (Örn: 2. vs 2'nci) tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Sayıların yazımı sorularında eleme yöntemi kullanırken; önce saatlerin okunuşuna (özellikle 00 durumuna), sonra özel tarihlerin yazımına ve en son üleştirme sayılarına bakmak hata payını azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1225Soru →

Türkçede büyük harflerin kullanımıyla ilgili kurallar; yer adları, mevzuat bildiren sözcükler, tarihî dönemler ve eser adlarındaki bağlaçlar gibi pek çok farklı alanı kapsayan ayrıntılı düzenlemelere sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anadolu'nun batısında gelişen bu toplumsal yapı, zamanla Batı Medeniyeti'nin etkisiyle özgün bir kimlik kazanmıştır.

Cevap

Anadolu'nun batısında gelişen toplumsal yapının Batı medeniyeti etkisiyle değiştiğini belirten seçenek, 'medeniyet' sözcüğünün büyük harfle başlatılması nedeniyle yanlıştır.
Cümlede geçen 'Batı medeniyeti' ifadesinde 'Batı' sözcüğü bir kültürü/medeniyeti temsil ettiği için büyük harfle başlatılmıştır ve bu doğrudur. Ancak 'medeniyet' sözcüğü özel bir isim olmayıp tür adı niteliğindedir; dolayısıyla küçük harfle yazılmalı ve gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamalıdır (Doğrusu: Batı medeniyetinin).

Adım Adım Çözüm

1
Mevzuat bildiren sözcüklerin kullanımını kontrol et.
Belirli bir kanun, tüzük veya yönetmelik kastedildiğinde bu kelimeler büyük harfle başlar. 'Yönetmelik' kullanımı doğrudur.
TDK güncel yazım kurallarına göre belirli bir belgeyi işaret eden mevzuat terimleri büyük yazılır.
2
Tarihî dönem ve eser adı kurallarını incele.
'Orta Çağ' büyük, 'Leyla ile Mecnun'daki 'ile' ise küçük yazılmıştır.
Dönem adları her zaman büyük; eser adındaki bağlaçlar ise başlık tamamen büyük değilse küçük yazılmalıdır.
3
Yön ve medeniyet adlarının birleşimini değerlendir.
'Batı' sözcüğü büyük yazılmalı ancak 'medeniyet' sözcüğü tür adı olduğu için küçük yazılmalıdır.
Batı ve Doğu kelimeleri yaşam tarzı veya medeniyet anlamında özel ad statüsüne girer, ancak peşinden gelen medeniyet, edebiyat, müzik gibi tür adları küçük yazılır.

Anahtar Kavram

Büyük Harflerin Yazımında Özel ve Tür Adı Ayrımı

İpuçları

1
Cümledeki 'Batı' ve 'Doğu' gibi yön adlarının kültür veya medeniyet anlamında kullanıldığındaki yazımını inceleyin.
2
Belirli bir kanun ya da yönetmeliği işaret eden cümlelerde bu kelimelerin nasıl başladığını hatırlayın.
3
Özel adlarla kurulan tamlamalarda (Maraş dondurması, Batı medeniyeti vb.) ikinci sözcüğün tür adı olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Kurum, kuruluş ve mevzuat bildiren sözcüklerin cümle içindeki özel kullanımları üzerine TDK kılavuzunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki özel isimleri ve onlara bağlı tür adlarını ayırarak kontrol etmek: 'Batı' (Özel) + 'medeniyet' (Tür). Tür adları özel ismin parçası değilse daima küçük yazılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1226Soru →

Türkçede noktalı virgül (;), temel olarak üç farklı görevde kullanılır. Bu görevlerden biri de ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmaktır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;) bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Müfettişler, inceleme yaparken kurumsal dökümanlara, yazışmalara, banka kayıtlarına bakarlar; birim amirleri ise bu süreçte müfettişlere gerekli kolaylığı, bilgi akışını sağlamakla yükümlüdürler.

Cevap

Müfettişlerin inceleme süreci ile birim amirlerinin yükümlülüklerinin anlatıldığı cümledeki kullanım doğrudur; çünkü burada iki bağımsız cümle vardır ve her iki cümle de kendi içinde virgül içermektedir.
Doğru seçenekte noktalı virgül, 'Müfettişler...' ile başlayan ve 'birim amirleri...' ile başlayan iki ayrı cümleyi birbirine bağlamıştır. Her iki cümle de kendi içinde eş görevli sözcükleri ayırmak için virgül kullandığından, bu iki cümleyi ayırmak için noktalı virgül kullanımı zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalı virgülün her iki yanındaki yapıları incele.
Noktalı virgülün solunda 'Müfettişler... bakarlar.' cümlesi, sağında ise 'birim amirleri... yükümlüdürler.' cümlesi bulunmaktadır.
Sıralı cümleleri ayırma görevini tespit etmek için cümlenin iki ayrı yargı bildirip bildirmediğine bakılmalıdır.
2
Her bir yargının kendi içindeki noktalama işaretlerini kontrol et.
İlk cümlede 'dökümanlara, yazışmalara, banka kayıtlarına' ve ikinci cümlede 'kolaylığı, bilgi akışını' ifadeleri virgülle ayrılmıştır.
TDK kuralına göre, sıralı cümlelerin arasında noktalı virgül kullanılabilmesi için bu cümlelerden en az birinin içinde virgül bulunması şarttır.
3
Diğer seçeneklerdeki kullanım amaçlarını eleyerek doğrula.
Diğer şıkların tür/takım ayırma veya özne belirginleştirme görevinde olduğu görülür.
Farklı görevlerin ayırt edilmesi, yanlış seçeneğe yönelmeyi engeller.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgülün Sıralı Cümleleri Ayırma Görevi

İpuçları

1
Cümledeki noktalı virgülün öncesinde ve sonrasında tam birer yargı (yüklem) olup olmadığını kontrol edin.
2
Noktalı virgülün ayırdığı parçaların her birinin kendi içinde en az bir tane virgül barındırıp barındırmadığına bakın.
3
Sıralı cümlelerde noktalı virgül kullanımı, 'At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.' örneğindeki gibi iki ayrı tablo oluşturma mantığına dayanır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın farkını pekiştirmek için 'açıklama' ve 'gruplandırma' arasındaki mantıksal farkı inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgülü kaldırıp yerine nokta koymayı deneyin. Eğer her iki taraf da anlamlı birer bağımsız cümle oluşturuyorsa ve bu cümlelerin içinde önceden kullanılmış virgüller varsa, kullanım 'sıralı cümleleri ayırma' görevindedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1227Soru →

Türkçede virgül (,), bir sözcüğün kendisinden sonra gelen sözcük veya sözcük grubuyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek, başka bir deyişle anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül bu işleviyle kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yabancı, mahkeme heyetinin kararını beklerken oldukça heyecanlıydı.

Cevap

Doğru cevap, virgülün 'Yabancı' sözcüğünden sonra gelerek 'Yabancı mahkeme heyeti' tamlamasının oluşmasını engellediği seçenektir.
Doğru seçenekte virgül, 'Yabancı' kelimesinin kendisinden sonra gelen 'mahkeme heyeti' tamlamasıyla birleşerek bir sıfat tamlaması kurmasını engellemiştir. Virgül olmasaydı mahkeme heyetinin niteliği (yabancı olması) vurgulanacakken, virgül sayesinde 'yabancı olan kişi'nin bir eylemi ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki virgüllerin kullanım yerlerini tespit edin.
Her cümlede virgül farklı bir görevde yer almaktadır.
Soruda istenen özel işlevi (anlam karışıklığını önleme) ayırt etmek için genel kuralları elemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki öznelerden sonra gelen virgülleri kaldırarak okuyun.
Bir cümlede virgül kalkınca özne olan kelime, yanındaki kelimenin sıfatı haline gelmektedir.
Anlam karışıklığı, bir ismin önündeki ismi niteleyip nitelemediğinin belirsiz olduğu durumlarda ortaya çıkar.
3
'Yabancı' sözcüğünden sonraki virgülü kaldırarak analizi tamamlayın.
'Yabancı mahkeme heyeti' ifadesi, mahkemenin yabancı bir ülkeye ait olduğu anlamına gelirken; virgül olduğunda mahkemedeki bir yabancı kişiden bahsedildiği anlaşılır.
Virgül burada yapısal bir bağlantıyı keserek anlamı korumuştur.

Anahtar Kavram

Virgülün Anlam Karışıklığını Önleme İşlevi

İpuçları

1
Cümledeki ilk kelime bir kişiyi mi belirtiyor yoksa bir sonraki kelimenin özelliği mi?
2
Cümlelerdeki virgülleri kaldırıp tekrar okuyun. Hangi cümlede 'kimin' yaptığı veya 'neyden' bahsedildiği tamamen değişiyor?
3
'Yabancı' kelimesi virgül olmasa 'mahkeme heyeti'nin bir sıfatı olur muydu? Bu durumu kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'Genç, doktora yardım etti' cümlesindeki yapısal durumu 'İhtiyar, polise seslendi' gibi örneklerle pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Söz konusu kelimenin yerine bir zamir (O) koyun. Eğer anlam 'O mahkeme heyeti' gibi işaret sıfatına dönüşüyorsa, orada anlam karışıklığı riski vardır ve virgül bu yüzden kullanılmıştır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1228Soru →

Türkçede özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri yay ayraçtan önce yazılır. Ayrıca tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)'ın şiirlerinde zaman ve rüya kavramları iç içedir.

Cevap

Ahmet Hamdi Tanpınar isminin yanındaki tarihler yay ayraç içinde verildiğinde, isme getirilen ek ayraçtan önce (Tanpınar'ın) yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, özel adlara getirilen ekler yay ayraçtan (parantez) önce yazılmalıdır. 'Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962)'ın' yazımı hatalıdır; çünkü ek isme aittir ve 'Ahmet Hamdi Tanpınar'ın (1901-1962)' şeklinde yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Yay ayraç ve ek ilişkisini kontrol etme
Özel adlara ek getirildiğinde yay ayraç varsa, ek isme doğrudan bitişik ve kesme işaretiyle ayraçtan önce eklenmelidir.
TDK kuralları gereği ek, parantez içindeki açıklamaya değil, asıl söze aittir.
2
Tırnak işareti ve ek ilişkisini inceleme
Tırnak işareti zaten ayırıcı bir görev üstlendiği için ekstradan kesme işareti konulmamalıdır.
Yazım kalabalığını önlemek ve işaret kirliliğini engellemek.
3
Hatalı seçeneği tespit etme
İkinci seçenekte ekin yay ayraçtan sonra yazıldığı görülmüştür.
Belirlenen kuralın tam tersi bir uygulama yapıldığı için yanlıştır.

Anahtar Kavram

Yay Ayraç ve Kesme İşaretinin Eklerle Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlerin yanındaki eklerin ve parantezlerin konumuna dikkat edin.
2
Ekin asıl kelimeye mi yoksa parantez içindeki tarihe mi ait olduğunu düşünün.
3
TDK kuralına göre ek her zaman yay ayraçtan önce, ismin hemen yanına yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmama kuralını tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Cümleyi parantez içindeki kısmı hiç yokmuş gibi okuyun: 'Tanpınar'ın şiirlerinde...' cümlesi doğru olduğu için ek parantezden önce gelmelidir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1229Soru →

Türkçede "de", "ki" ve "mi"nin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarınki toplantıya vaktinde gelebilecekmi?

Cevap

Yarınki toplantıya vaktinde gelebilecekmi? cümlesindeki "mi" soru ekinin yazımı yanlıştır; bu ek her zaman ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede soru eki olan "mi", kendinden önceki "gelebilecek" sözcüğüne bitişik yazılmıştır. Türkçede soru eki olan mı, mi, mu, mü her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki "de", "ki" ve "mi" ögelerini tespit et.
"Yarınki" sözcüğünde "-ki" eki ve "gelebilecekmi" sözcüğünde "mi" soru eki bulunmaktadır.
Yazım kurallarını kontrol etmek için önce hedef yapıları belirlemek gerekir.
2
"mi" soru ekinin yazım kuralını uygula.
"mi" soru eki her zaman kendinden önceki kelimeden ayrı yazılmalıdır.
Soru eki olan mi/mı/mu/mü hiçbir zaman kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılmaz.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları doğrula.
Bağlaç olan "de" ve "ki"nin ayrı, ek olan "-de" ve "-ki"nin bitişik yazıldığı görülür.
Yanlış olanı bulmak için doğruların kurallara uygunluğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Türkçede 'de', 'ki' ve 'mi'nin Yazımı

İpuçları

1
"mi" soru ekinin her zaman ayrı yazılması gerektiğini hatırla.
2
Cümledeki "de"nin bağlaç olup olmadığını anlamak için onu cümleden çıkarmayı dene; anlam tamamen bozulmuyorsa ayrı yazılmalıdır.
3
"ki" ekinden sonra "-ler" ekini getir; eğer kelime anlamlı oluyorsa (masadakiler gibi) bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin kalıplaşarak bitişik yazıldığı (SOMBAHÇEM) örnekleri inceleyebilirsin.

Alternatif Yöntem

Soru eki olan "mi"nin üzerine ek gelse bile (misin, miyiz gibi) kelimeyle olan bağı her zaman ayrı kalır. Bu yüzden "gelebilecekmi" yazımı doğrudan bir hatadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1230Soru →

Kamu personelinin görev ve sorumluluklarını düzenleyen mevzuat metinleri ile resmî yazışmalarda dil bilgisi kurallarına riayet edilmesi, hukuksal geçerlilik ve anlam bütünlüğü açısından elzemdir.

Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teftiş raporunda zikredilen usulsüzlüklerin, ilgili şube müdürlüğünde ki evrak kayıtlarıyla karşılaştırılması icap etmektedir.

Cevap

İlgili şube müdürlüğündeki evrak kayıtlarının karşılaştırılmasından bahseden seçenek hatalıdır; çünkü buradaki '-ki' eki sıfat türetmiştir ve bitişik yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'müdürlüğünde ki' ifadesinde yer alan 'ki', sıfat yapan ektir. 'Hangi evrak kayıtları?' sorusuna yanıt verdiği ve ismi nitelediği için kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılması (müdürlüğündeki) gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de', 'ki' ve 'mi' yapılarını ve görevlerini tespit et.
İkinci cümlede 'müdürlüğünde ki' ifadesinde bir yazım tercihi yapıldığı görülmektedir.
Yazım kurallarını doğru uygulamak için yapının ek mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlamak gerekir.
2
'ki' yapısının görevini test et (Örn: -ler eki getirme veya hangi sorusunu sorma).
'Hangi evrak kayıtları?' sorusuna 'müdürlüğündeki evrak kayıtları' cevabı verilmektedir. Bu bir sıfat tamlamasıdır.
Sıfat yapan '-ki' eki daima bitişik yazılır; bağlaç olan 'ki' ise genellikle ayrı yazılır.
3
Kalıplaşmış istisnaları (SOMBAHÇEM) ve bağlaç olan 'de'nin yazımını kontrol et.
'Meğerki' kalıplaşmış olduğu için bitişik, 'öyle ki' ise bağlaç öbeği olduğu için ayrı yazılmıştır.
İstisnai durumlar genel kuralın dışındadır ve ezbere bilinmelidir.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan -ki ekinin yazımı ve bağlaç olan ki/de ayrımı

İpuçları

1
'ki'nin ek mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlamak için kelimeye '-ler' çokluk ekini getirmeyi deneyin (müdürlüğündekiler); eğer anlamlı oluyorsa bitişik yazılmalıdır.
2
Cümledeki 'ki' hangi sorusuna cevap veriyorsa sıfat yapan ektir. 'Hangi evrak kayıtları?' sorusunu ilgili seçeneğe uygulayın.
3
'Öyle ki' ve 'Meğerki' kelimelerine dikkat edin. Biri her zaman ayrı yazılırken diğeri kalıplaştığı için bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

İstisnai olarak bitişik yazılan bağlaçları (SOMBAHÇEM) tekrar ederek bu konudaki karmaşıklığı giderebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden çıkarma yöntemi: 'de' ve 'ki' yapılarını cümleden çıkardığınızda anlam tamamen bozuluyor veya 'hangi' sorusunun cevabı kayboluyorsa o yapı büyük ihtimalle ektir ve bitişik yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1231Soru →

Noktalama kuralları çerçevesinde iki noktadan (:) sonra gelen açıklama bağımsız bir cümle niteliği taşıyorsa büyük harfle, bir cümle niteliği taşımayıp sadece örneklerden oluşuyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanağında belirtilen kararlar şunlardır; mesai saatlerinin düzenlenmesi, verimliliğin artırılması ve eğitimlerin başlatılması.

Cevap

Toplantı tutanağı ile başlayan cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra örnekler sıralandığı için noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Toplantı tutanağında belirtilen kararların sıralandığı seçenekte 'şunlardır' kelimesinden sonra noktalı virgül (;) kullanılmıştır. Oysa Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak ifadelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Dolayısıyla burada bir noktalama hatası mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin yerini ve işlevini belirleyin.
Hatalı cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir sayıp dökme/örnekleme başlatıldığı saptanmıştır.
Bir cümlede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak durumlarda hangi işaretin geleceğine karar vermek için işlev tespiti yapılmalıdır.
2
İki nokta ile noktalı virgülün görevlerini karşılaştırın.
Örnekleme veya açıklama yapılacak yerlerde noktalı virgül değil, iki nokta kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır; noktalı virgül ise genellikle öğeleri arasında virgül bulunan takımları veya sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.

Anahtar Kavram

İki Noktanın Kullanımı ve Noktalı Virgül ile Farkı

İpuçları

1
Cümlelerde 'şunlar', 'şu', 'şöyle' gibi işaret sözcüklerinden sonra bir açıklama gelip gelmediğine dikkat edin.
2
Noktalı virgül genellikle cümle içindeki karmaşıklığı gidermek veya takımları ayırmak için kullanılır, açıklama yapmak için değil.
3
Hatalı olan cümlede bir liste başlatılmadan hemen önce noktalı virgül (;) işareti kullanılmıştır; oysa bu görev iki noktaya (:) aittir.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin büyük mü yoksa küçük mü başlayacağı kuralını pekiştirmek için farklı örnekler inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1232Soru →

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallara göre; birleşme sırasında kelimelerinden hiçbiri veya ikinci kelimesi anlam değişikliğine uğramayan birleşik kelimeler genellikle ayrı, ses düşmesine uğrayan veya anlam kayması yaşayanlar ise bitişik yazılır. Ayrıca bazı yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu başarının tesadüf olmadığını, sporcunun bunu gerçekten hakkettiğini söyleyebiliriz.

Cevap

Cümledeki 'hakkettiğini' ifadesinin 'hak ettiğini' şeklinde ayrı yazılması gereken seçenek, yazım yanlışı barındırdığı için doğru cevaptır.
Türkçede 'etmek, olmak, eylemek' gibi yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiiller, isim olan ilk kelimede bir ses düşmesi (sabretmek) veya ses türemesi (reddetmek) meydana gelirse bitişik; bu tür bir ses olayı yoksa ayrı yazılır. 'Hak etmek' fiilinde herhangi bir ses olayı olmadığı için 'hak ettiğini' şeklinde ayrı yazılması gerekir. 'Hakketmek' bitişik yazıldığında ise sadece 'metal, taş veya ağaç üzerine yazı kazımak' anlamına gelir ve bu cümledeki bağlama uymaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit etme
Sıra dışı, hafta içi, önsezi, hakkettiğini, başucu ve şiirsever sözcükleri birleşik yapıdadır.
Yazım kuralı sorgulanan kelimeleri belirlemek için ilk adımdır.
2
Yardımcı fiille kurulan 'hak etmek' sözcüğünü inceleme
'Hak' ve 'etmek' kelimeleri birleşirken herhangi bir ünlü düşmesi veya ünsüz türemesi (hakketmek şeklinde bir ikizleşme) gerçekleşmez.
Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılır.
3
'Hakketmek' kelimesinin özel anlamını kontrol etme
'Hakketmek' bitişik yazıldığında 'bir yeri kazıyarak şekil çıkarmak' anlamına gelir; ancak cümlede 'layık olmak' anlamında kullanılmıştır.
Kelimenin anlam kayması veya özel bir terim anlamı olup olmadığını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Yardımcı fiille (etmek, olmak) kurulan sözcüklerde ses olayı olup olmadığına dikkat edin.
2
'Hak' kelimesine ünlüyle başlayan bir ek veya yardımcı fiil geldiğinde ünsüz türemesi olup olmadığını kontrol edin.
3
'Sıra dışı' ve 'hafta içi' gibi yapıların her zaman ayrı yazıldığını, 'hak etmek' fiilinin ise 'layık olmak' anlamında ses olayı barındırmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'ayırt etmek', 'terk etmek' ve 'vazgeçmek' kelimelerinin yazım kurallarını inceleyerek yardımcı fiiller konusunu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1233Soru →

Türkçede bazı kelimelerin yazımı, günlük konuşma dilindeki telaffuz farklılıkları veya köken bilgisi eksikliği nedeniyle sıkça karıştırılmaktadır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sonuçlar hepimiz için büyük bir süpriz oldu.

Cevap

Hazırlanan sonuçların bir 'süpriz' olduğunu belirten cümledeki kelime yanlıştır; doğrusu 'sürpriz' olmalıdır.
Sürpriz kelimesi dilimize Fransızca 'surprise' kelimesinden geçmiştir ve Türkçede ortada bulunan 'r' harfi ile (sürpriz) yazılması gerekir. Seçenekteki 'süpriz' yazımı bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcükleri tek tek inceleyin.
'Her şey', 'yanlış', 'yalnız', 'süpriz' ve 'laboratuvar' sözcükleri tespit edildi.
Yazım yanlışı olan sözcüğü bulmak için her birinin TDK kurallarına uygunluğu denetlenmelidir.
2
'Sürpriz' sözcüğünün yazımını kontrol edin.
Sözcüğün 'süpriz' şeklinde yazıldığı görüldü.
Fransızca kökenli bu kelimede 'r' sesi korunmalıdır; eksik yazılması bir yazım hatasıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki yaygın hata risklerini değerlendirin.
'Her şey' ayrıdır, 'yanlış' yanılmaktan gelir, 'yalnız' yalından gelir. Hepsi doğrudur.
Çeldiricilerde hata olmadığını teyit ederek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Yazımı karıştırılan yabancı kökenli ve türemiş sözcüklerin TDK imla kılavuzuna uygunluğu.

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerine odaklanmayı deneyin; örneğin 'yanlış' yanılmaktan mı gelir?
2
Yabancı kökenli bazı kelimelerde, konuşurken yuttuğumuz 'r' gibi harfler yazıda mutlaka bulunmalıdır.
3
Sürpriz kelimesinin doğru yazımında kaç tane 'r' harfi olduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Yazımı Karıştırılan Sözcükler' listesine göz atarak 'direkt', 'kolektif' ve 'inisiyatif' gibi kelimeleri inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1234Soru →

Kamu kurumları arasındaki resmî yazışmalarda ve raporlarda noktalama işaretlerinin kullanımı, metnin hukuksal geçerliliği ve anlam bütünlüğü açısından büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum bünyesinde yürütülen verimlilik çalışmaları kapsamında hazırlanan raporlar genel sekreterliğe sunulup, gerekli görülen alanlarda ivedilikle düzeltici faaliyetler başlatılacaktır.

Cevap

Kurum bünyesinde yürütülen verimlilik çalışmaları kapsamında hazırlanan raporlar genel sekreterliğe sunulup, gerekli görülen alanlarda ivedilikle düzeltici faaliyetler başlatılacaktır.
Verimlilik çalışmalarıyla ilgili cümlede geçen 'sunulup' kelimesi bir zarf-fiildir. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. Ancak zarf-fiil eki almış kelimeler art arda gelirse (eş görevli sözcük öbeği oluşturursa) aralarına virgül konabilir. Bu cümlede tek bir zarf-fiil bulunduğu için virgül kullanımı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki fiilimsileri ve eklerini tespit etme.
'Sunulup' kelimesinin '-up' zarf-fiil ekini aldığı belirlenmiştir.
Virgülün zarf-fiillerden sonraki kullanım kuralını test etmek için ilk adımdır.
2
Zarf-fiilden sonra gelen kelimelerin yapısını inceleme.
Cümlede 'sunulup' kelimesinden sonra başka bir zarf-fiil gelmediği, doğrudan yeni bir yargıya geçildiği görülmüştür.
Eğer art arda gelen zarf-fiiller olsaydı virgül kullanımı doğru olurdu; ancak tekil kullanımda yanlıştır.
3
TDK noktalama kuralları ile karşılaştırma yapma.
'Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz' kuralına aykırılık tespit edilmiştir.
Yanlış kullanımın teorik dayanağını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden (-ıp, -arak, -ınca vb.) sonra, eğer bu kelimeler bir seri oluşturmuyorsa, virgül kullanılamaz.

İpuçları

1
Cümlelerdeki zarf-fiil (-arak, -ıp, -ınca vb.) eklerine dikkat edin.
2
Zarf-fiillerden sonra virgül konulup konulmayacağı, o zarf-fiilin cümlede tek başına mı yoksa eş görevli bir dizinin parçası mı olduğuna bağlıdır.
3
TDK'ye göre tek bir zarf-fiilden sonra virgül gelmez; ancak 'dinleyerek, analiz ederek' gibi sıralı kullanımlarda virgül zorunludur.

Daha Fazla Pratik

Şart eki olan '-sa/-se' ekinden sonra da virgül konulmayacağı kuralını hatırlayarak benzer karmaşık cümle yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleyi sesli okuduğunuzda zarf-fiilin zaten bir bağlama görevi gördüğünü ve cümleyi kesintiye uğratmadığını fark edebilirsiniz; bu durumda virgülün fazlalık olduğu daha net anlaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1235Soru →

Kamu kurumlarının ulaşım ve altyapı hizmetlerine dair hazırladığı strateji belgelerinde dil bilgisi kurallarına hassasiyet gösterilmesi beklenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uluslararası heyet, teknik incelemeler yapmak üzere başkente havayolu aracılığıyla ulaşım sağladı.

Cevap

Uluslararası heyetin ulaşım biçimini belirten cümlede geçen 'havayolu' kelimesi, kural gereği 'hava yolu' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Cümledeki 'havayolu' sözcüğü, ulaşımla ilgili bir terim olduğu için Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre 'hava yolu' şeklinde ayrı yazılmalıdır. Diğer tüm seçeneklerde (çevre yolu, deniz yolu, kara yolu, demir yolu) 'yol' sözcüğüyle kurulan yapılar doğru şekilde ayrı yazılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen birleşik kelimeleri tespit etme
çevre yolu, deniz yolu, kara yolu, havayolu, demir yolu.
Yazım yanlışının hangi kelimede olduğunu bulmak için birleşik yapıdaki sözcüklerin taranması gerekir.
2
TDK'nin ulaşımla ilgili birleşik kelimeler kuralını uygulama
Yol ve ulaşımla ilgili 'hava yolu, deniz yolu, kara yolu, demir yolu, çevre yolu' gibi ifadelerin tamamı ayrı yazılır.
Türkçede 'yol' sözcüğüyle kurulan ulaşıma dair birleşik kelimeler anlam değişikliğine uğramadıkları için ayrı yazılmaktadır.
3
Yanlış yazılan kelimeyi belirleme
Seçenekler arasında sadece 'havayolu' ifadesinin bitişik yazıldığı, bunun bir yazım yanlışı olduğu görülür.
Hava yolu ifadesi, tıpkı kara yolu veya deniz yolu gibi ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yol ve ulaşımla ilgili birleşik kelimelerin (hava yolu, kara yolu, vb.) yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'yol' sözcüğü ile kurulan birleşik kelimelere odaklanın.
2
TDK'ye göre hava, kara, deniz ve demir yolları her zaman ayrı yazılır.
3
'Hava yolu' sözcüğünün tabelalarda veya yaygın kullanımda bitişik görülmesi sizi yanıltmasın, doğru yazımı ayrıdır.

Daha Fazla Pratik

İç, dış ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelimelerin (yurt dışı, yanı sıra vb.) yazımını inceleyerek bu kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri 'yol' ekinden ayırarak düşünün; eğer 'yol' kendi gerçek anlamını koruyorsa ve ulaşım rotası bildiriyorsa genellikle ayrı yazılır.
Tahmini Süre:50s
Soru 1236Soru →

Resmî bir rapor taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje dosyasında yer alan eksiklikler şunlardır; imza eksikliği, tarih hatası ve mühür eksikliği.

Cevap

Proje dosyasındaki eksikliklerin sıralandığı cümlede kullanılan noktalı virgül yanlıştır; burada örnekleme yapıldığı için iki nokta kullanılmalıdır.
Doğru cevap olan 'Proje dosyasında yer alan eksiklikler şunlardır; imza eksikliği...' cümlesinde, 'şunlardır' ifadesiyle bir örnekleme yapılacağı belirtilmiştir. TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konulmalıdır. Cümlede ise bu görevde noktalı virgül (;) kullanılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretinin görevini belirleyin.
İncelenen cümlede 'şunlardır' ifadesinden sonra bir liste/örnekleme gelmektedir.
Türkçede kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda iki nokta kullanılır.
2
Kullanılan işareti kontrol edin.
Cümlede iki nokta yerine noktalı virgül (;) kullanıldığı görülmektedir.
Noktalı virgül açıklama yapmak veya örnek vermek için kullanılmaz; bu görev iki noktaya aittir.
3
Yazım kuralını (büyük/küçük harf) teyit edin.
Örnekleme cümle niteliğinde olmadığı için küçük harfle başlaması doğrudur ancak işaretin kendisi yanlıştır.
Yanlış noktalama işareti seçimi doğrudan bir kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

İki Nokta ve Noktalı Virgül Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede kendisinden sonra bir liste mi yoksa bir açıklama mı geldiğine dikkat edin.
2
Noktalı virgülün (;) açıklama yapma veya liste başlatma gibi bir görevi olup olmadığını hatırlayın.
3
'Şunlardır', 'şu şekilde' gibi ifadelerden sonra genellikle hangi işaretin gelmesi gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonraki kısmın ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başlayacağına dair TDK örneklerini tekrar inceleyin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki işareti kaldırıp yerine 'çünkü' veya 'yani' getirebiliyorsanız veya arkasından bir liste geliyorsa oraya iki nokta gelmelidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 1237Soru →

Bir mimarlık ve şehircilik dergisinde yayımlanan aşağıdaki parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

"Eski İstanbul sokaklarında dolaşırken karşınıza çıkan o zarif cumbalı evler, pencerelerden sarkan sardunyalar ( ) İnsan sormadan edemiyor: Bu güzelliği modern şehirleşmeye nasıl kurban ettik ( ) Ne yazık ki artık o ruhu yansıtan binalara rastlamak çok güç ( ) Ey koca şehir, içindeki bu tarihî dokuyu korumak için daha ne kadar bekleyeceksin ( ) Beton yığınlarının arasında nefes almaya çalışan birkaç küçük bahçe, yıkılmaya yüz tutmuş bir çeşme ( )"

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) – (?) – (.) – (?) – (...)

Cevap

Doğru sıralama (...) – (?) – (.) – (?) – (...) şeklindedir.
Metindeki birinci cümle (cumbalı evler...) ve beşinci cümle (birkaç küçük bahçe...) birer yükleme sahip olmadıkları için eksiltili cümle niteliğindedir ve sonlarına üç nokta konmalıdır. İkinci cümle (nasıl kurban ettik) ve dördüncü cümle (ne kadar bekleyeceksin) soru anlamı taşıdıkları için soru işareti ile bitmelidir. Üçüncü cümle ise (rastlamak çok güç) yüklemi olan tamamlanmış bir yargı bildirdiği için nokta gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Cümlede yüklem (yargı) bulunmadığı tespit edilir.
Yüklemi olmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümleyi anlam bakımından inceleyin.
Cümle bir soru sormakta ve cevap beklemektedir.
Soru eki veya sözü içeren soru cümlelerinin sonuna soru işareti (?) konur.
3
Üçüncü cümleyi inceleyin.
Cümlede 'güç' sözcüğü yüklem görevindedir ve yargı tamamlanmıştır.
Anlamca ve yapıca tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
4
Dördüncü ve beşinci cümleleri değerlendirin.
Dördüncü cümle bir soru, beşinci cümle ise yüklemi olmayan bir betimlemedir.
Sırasıyla soru işareti (?) ve üç nokta (...) kullanımı uygundur.

Anahtar Kavram

Cümle Sonu İşaretleri ve Eksiltili Cümle Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerin sonuna bakmadan önce yüklemlerin (fiil veya ek fiil almış isim) var olup olmadığını kontrol edin.
2
İçinde 'nasıl', 'ne kadar' gibi soru sözcükleri barındıran cümlelerin birer soru cümlesi olup olmadığını değerlendirin.
3
Betimleme yapılan ve yargısı açıkça söylenmeyen ifadelerin sonuna mutlaka üç nokta gelmelidir.

Daha Fazla Pratik

Nokta ve üç noktanın kullanım farklarını pekiştirmek için benzer betimleme paragrafları üzerinde çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1238Soru →

Türkçede noktalı virgül (;;); cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak veya ikiden fazla eş değer öge arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra anlam karışıklığını gidermek amacıyla kullanılır.

**Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül (;;) yanlış kullanılmıştır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketimizin yeni vizyonu şu temel ilkeler üzerine inşa edilmiştir; dürüstlük, şeffaflık, müşteri odaklılık ve sürekli gelişim.

Cevap

Şirket vizyonunun dayandığı ilkelerin açıklandığı cümlede noktalı virgülün kullanılması yanlıştır; burada iki nokta kullanılmalıdır.
Şirket vizyonunun dayandığı dürüstlük, şeffaflık gibi kavramlar birer örnektir. Türk dili kurallarına göre kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (::) getirilmelidir. Seçenekte noktalı virgül (;;) kullanılması bu nedenle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anlam ilişkisini belirle.
Hatalı seçenekte, bir önceki cümlede belirtilen 'temel ilkeler'in neler olduğu örneklenmektedir.
Örnekleme veya açıklama yapılacaksa ilgili işareti seçmek gerekir.
2
TDK kurallarını uygula.
TDK'ye göre kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (::) konur.
Noktalı virgül (;;) örnekleme başlatmak için kullanılan bir işaret değildir.
3
Diğer seçeneklerdeki noktalı virgül görevlerini kontrol et.
Diğer seçeneklerde gruplandırma, sıralı cümle ayrımı ve özne belirginleştirme görevleri başarıyla uygulanmıştır.
Noktalı virgülün doğru kullanım alanlarını teyit ederek yanlış seçeneği netleştiririz.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Nokta Ayrımı

İpuçları

1
Cümlede bir liste veya açıklama başlıyorsa hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini düşünün.
2
'Şu ilkeler şunlardır' gibi bir anlam ifade eden cümlelerden sonra gelen işarete dikkat edin.
3
Noktalı virgül genellikle kendisinden önce veya sonra virgül barındıran yapılar arasında bir 'sınır' çizer, oysa burada bir açıklama mevcuttur.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın (::) kullanım alanlarını tekrar ederek noktalı virgül ile arasındaki en temel fark olan 'açıklama/örnekleme' görevini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalı virgül ile iki noktayı ayırt etmek için şu yöntemi kullanabilirsiniz: Eğer işaretten sonra gelen kısım, önceki yargının bir açıklaması veya örnek listesiyse iki nokta (::); eğer işaretten önce ve sonra birbirine benzeyen ama farklı gruplara ait ögeler varsa noktalı virgül (;;) kullanılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1239Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve ek getirilmesiyle ilgili temel kurallar aşağıda özetlenmiştir:

Kısaltma TürüUygulanan KuralÖrnek
Büyük HarfliKısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.TRT'den, THY'ye
Küçük HarfliKelimenin tam (uzun) okunuşu esas alınır.kg'dan, cm'yi
Noktalı/ÜslüSonunda nokta veya üs bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.vb.leri, m2m^2ye

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî yazışmalarda Türk Dil Kurumunun kararları için TDK'ya başvurulur.

Cevap

Cümledeki 'TDK'ya' ifadesi yanlış yazılmıştır; doğrusu 'TDK'ye' veya 'TDK'nin' olmalıdır.
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK-ya' değil, 'TDK-ye' veya 'TDK-nin' yazımı doğru kabul edilir. Bu nedenle bu seçenekte yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleme
TDK, büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, son harfin okunuşu kuralı uygulanır.
2
Son harfin okunuşunu kontrol etme
TDK kısaltmasının son harfi 'K' harfidir ve Türkçede 'ke' diye okunur.
Türkçede sessiz harfler yanına 'e' ünlüsü getirilerek okunur (be, ce, ke vb.).
3
Eki son harfe göre getirme
TDK + ye = TDK'ye olması gerekirken cümlede 'TDK'ya' yazılmıştır.
Sessiz harf okunuşundaki hata, ek getirme kuralının da yanlış uygulanmasına neden olmuştur.

Anahtar Kavram

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin uzun halini unutun, sadece harfleri okuyun.
2
Türkçede harfleri okurken yanına hangi ünlüyü getirdiğinize dikkat edin (ka mı, ke mi?).
3
Özellikle 'K' harfiyle biten TDK, SGK gibi kurumlara gelen ekler en sık hata yapılan yerlerdir.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmaları ile ölçü birimlerinin kısaltmalarını karşılaştıran daha karmaşık örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna gelen eki kontrol ederken harfleri tek tek heceleyerek okumayı (T-D-Ke) deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1240Soru →

Türkçede virgülün (,) kullanımıyla ilgili birçok kural bulunmakta olup bu işaretin gereksiz veya yanlış kullanımı anlatım kusurlarına ya da noktalama hatalarına yol açabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül (,) yanlış kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hukuk Müşavirliği tarafından hazırlanan mütalaa; ilgili birimlere gönderilmiş, ve konuya ilişkin yasal sürecin başlatılması talimatı verilmiştir.

Cevap

Hukuk Müşavirliği tarafından hazırlanan mütalaa ile başlayan cümlede 've' bağlacından önce kullanılan virgül yanlıştır.
Hukuk Müşavirliği ile başlayan cümlede yer alan 've' bağlacından hemen önce virgül (,) kullanılmıştır. TDK kurallarına göre metin içerisinde bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılması bir noktalama hatasıdır. Cümle yapısı karmaşık olsa dahi bağlaç bu işareti geçersiz kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki noktalama işaretlerini ve bağlaçları tespit edin.
Cümlede 'mütalaa'dan sonra noktalı virgül, 'gönderilmiş'ten sonra virgül ve hemen ardından 've' bağlacı bulunmaktadır.
Bağlaçların ve noktalama işaretlerinin bir arada kullanımı kurallara tabidir.
2
Bağlaçlarla ilgili noktalama kurallarını hatırlayın.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre; 've, veya, yahut, ya ... ya' gibi bağlaçlardan önce ve sonra virgül konulmaz.
Bağlaçlar zaten cümledeki unsurları bağlama görevini üstlendiği için ek bir noktalama işaretine ihtiyaç duymazlar.
3
Cümledeki kullanımı kurala göre değerlendirin.
'gönderilmiş, ve' yapısındaki virgül, bağlaç kuralını ihlal etmektedir. Cümle sıralı bir yapıya sahip olsa da 've' bağlacı kullanıldığı için virgül gereksiz ve hatalıdır.
Noktalama hatasını tespit etmek için temel yasaklayıcı kuralları uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan Önce ve Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki bağlaçlara (ve, veya, ise vb.) odaklanın ve çevrelerindeki noktalama işaretlerini inceleyin.
2
Zarf-fiil eklerinden (-ip, -erek, -ince vb.) sonra virgül konulup konulmayacağı, cümlede kaç tane zarf-fiil olduğuna bağlıdır. 'Art arda gelme' kuralını hatırlayın.
3
TDK'nin en temel yasaklarından biri, bağlaçların (özellikle 've') olduğu yerde virgülün barınamamasıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özneyi ayırma görevi ile virgülün eş görevli sözcükleri ayırma görevinin bir arada kullanıldığı karmaşık cümle yapılarını içeren sorular çözmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında 'virgülün konulmayacağı yerler' listesini (zarf-fiilden sonra, şart ekinden sonra, bağlaçlardan önce/sonra, tamlamalar arası) kontrol etmek en hızlı eleme yöntemidir.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 62 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 62 | Examkin