Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1301Soru →

Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kuralları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eserde ele alınan temel kavramlar şunlardır: Adalet, eşitlik ve hürriyet.

Cevap

Temel kavramların sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'Adalet' sözcüğü küçük harfle başlamalıdır çünkü bu bir cümle değil, örnekler dizisidir.
Temel kavramların sıralandığı ifadede 'Adalet, eşitlik ve hürriyet' birer örnektir ve yargı bildiren bir cümle kurmamaktadır. Bu tür durumlarda, listedeki ilk kelime olan 'adalet' özel isim de olmadığı için küçük harfle başlamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde iki noktanın hangi amaçla kullanıldığını belirle.
Seçeneklerde iki nokta; örnek sıralama (A, C, E), açıklama yapma (B) ve aktarma yapma (D) görevlerinde kullanılmıştır.
İki noktanın görevi, kendisinden sonra gelecek ifadenin büyük mü yoksa küçük mü başlayacağını belirler.
2
İki noktadan sonraki kısmın cümle niteliğinde olup olmadığını kontrol et.
A seçeneğinde 'Adalet, eşitlik ve hürriyet' ifadesi bir cümle değil, isimlerden oluşan bir listedir.
TDK kuralına göre, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliği taşımıyorsa küçük harfle başlar.
3
Özel isim kontrolü yap.
A seçeneğindeki 'adalet' sözcüğü özel isim değildir, dolayısıyla küçük yazılması zorunludur.
Özel isimler her durumda büyük harfle başlar; ancak cins isimler listeleniyorsa küçük harf kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

İki noktadan sonra büyük ve küçük harf kullanımı ayrımı

İpuçları

1
İki noktadan sonra gelen kısmın tam bir cümle olup olmadığını kontrol edin.
2
Eğer iki noktadan sonra sadece örnekler sıralanıyorsa ve bu örnekler özel isim değilse küçük harfle başlanmalıdır.
3
'Şu kavramlar şunlardır: X, Y, Z' yapısında X bir özel isim değilse küçük harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın karıştırıldığı cümle yapılarını inceleyerek bu iki işaret arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1302Soru →

Türkçede "baş" sözüyle kurulan ve bir topluluğun yöneticisi ya da bir alanda en üstte bulunan kişiyi belirten sıfat tamlamaları bitişik yazılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni atanan baş hekim, personelle tanışmak için bir toplantı düzenledi.

Cevap

Yeni atanan baş hekim cümlesinde geçen 'baş hekim' ifadesi, kural gereği 'başhekim' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'baş' sözüyle kurulan sıfat tamlamaları (başhekim, başbakan, başkomutan, başyazar vb.) her zaman bitişik yazılır. 'Yeni atanan baş hekim...' cümlesinde bu kelime ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır; doğrusu 'başhekim' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'baş' sözcüğüyle oluşturulmuş birleşik kelimeleri tespit etme.
Seçeneklerde 'baş hekim', 'başöğretmen', 'başrol', 'başyazar' ve 'başkomutan' kelimeleri belirlenmiştir.
Yazım kuralının hangi kelime üzerinde sorgulandığını anlamak için.
2
'Baş' sözcüğünün başta olduğu sıfat tamlaması yapısındaki kelimelerin yazım kuralını hatırlama.
TDK kurallarına göre bu tür kelimelerin bitişik yazılması gerektiği bilgisine ulaşılır.
Kuralın doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek için.
3
Tespit edilen kelimeleri bu kurala göre inceleme.
'Baş hekim' ifadesinin ayrı yazıldığı, ancak kurala göre 'başhekim' şeklinde bitişik olması gerektiği fark edilir.
Yanlış yazılan kelimeyi bularak doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Baş Sözüyle Kurulan Birleşik Kelimeler

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'baş' kelimesinin bir ismi niteleyip nitelemediğine dikkat edin.
2
Unvan ve rütbe bildiren 'başhekim', 'başbakan' gibi kelimelerin ortak yazım kuralını düşünün.
3
'Baş' sözcüğü birleşik kelimenin başında geliyorsa (başrol, başhekim gibi) genellikle bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'baş' sözcüğünün kelimenin sonunda olduğu (elebaşı, aşçıbaşı) durumları da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1303Soru →

Türkçede kesme işareti (′'), özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Ancak bazı özel durumlarda, özel adın yapısı veya getirilen ekin niteliği nedeniyle bu kuralın dışına çıkılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konya Ovası'mızın verimliliğini artırmak amacıyla bölgede modern sulama teknikleri yaygınlaştırılmaktadır.

Cevap

Konya Ovası'mızın ifadesindeki kullanım yanlıştır; doğrusu Konya Ovamızın şeklinde olmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek 'Konya Ovası'mızın' ifadesini içermektedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre; sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada (Konya Ovas-ı), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Konya Ova-mız) kesme işareti konmaz. Bu nedenle ifade 'Konya Ovamızın' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel adlara gelen iyelik eklerinin kuralını hatırla.
Normalde özel adlara gelen ekler kesmeyle ayrılır.
Genel kural budur ancak TDK'nin belirttiği özel istisnalar vardır.
2
Sonunda iyelik eki bulunan özel adlara başka bir iyelik eki getirilmesi durumunu incele.
Konya Ovası ismindeki '-ı' eki 3. tekil iyelik ekidir.
Kurala göre, bu ek düşüp yerine başka bir iyelik eki (örneğin -mız) gelirse kesme işareti kullanılmaz.
3
Hatalı seçeneği doğrula.
Konya Ovası'mızın yazımı yanlıştır, kesme işareti atılmalıdır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre 'Konya Ovamızın', 'Boğaz Köprümüzün', 'Kuşadamızdaki' gibi kullanımlarda kesme işareti kullanılmaz.

Anahtar Kavram

İyelik Eki Değişimi ve Kesme İşareti İstisnası

İpuçları

1
Cümlelerdeki özel isimlere ve onlara gelen eklerin nasıl bağlandığına dikkat edin.
2
Yer adlarında iyelik eki değişikliği (Ovası -> Ovamız) olduğunda TDK'nin özel bir kuralı vardır.
3
Amik Ovası, Boğaz Köprüsü gibi sonunda iyelik eki bulunan yer adlarına 'bizim' anlamı katan '-mız' eki geldiğinde kesme işareti kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile Avrupa Birliği istisnasını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Özel ismin orijinal halini (yalın halini) düşünün. Eğer orijinal isim zaten bir iyelik ekiyle bitiyorsa ve siz o eki değiştiriyorsanız kesme işaretini kaldırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1304Soru →

"Dosyaları düzenledi, raporunu tamamladı, üst makama sundu." cümlesindeki virgüllerin (,) kullanım görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

Cevap

Virgülün bu cümledeki görevi, sıralı cümleleri birbirinden ayırmaktır.
Verilen cümlede "düzenledi", "tamamladı" ve "sundu" kelimeleri birer yüklemdir. Bu yüklemlerin her biri bağımsız birer cümleyi temsil eder. Türkçede bu şekilde birbiri ardına gelen tam cümleleri bağlamak için virgül kullanılır; bu kurala 'sıralı cümlelerin ayrılması' denir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki yüklemleri tespit et.
"düzenledi", "tamamladı" ve "sundu" olmak üzere üç ayrı yüklem (yargı) bulunmaktadır.
Yüklem sayısı, o yapıda kaç tane cümle olduğunu belirler.
2
Virgüllerin bu yüklemlerle olan ilişkisini incele.
Virgüllerin her bir tam yargıdan sonra geldiği görülmektedir.
Virgülün konumu, hangi dil bilgisi kuralının uygulandığını anlamamızı sağlar.
3
TDK kuralları ile eşleştir.
Bağımsız cümlelerin virgülle ayrılması "sıralı cümle" kuralına karşılık gelir.
Türkçede birden fazla yargının birbirine virgülle bağlanması bu şekilde tanımlanır.

Anahtar Kavram

Sıralı Cümlelerde Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümlede kaç tane iş/eylem (yüklem) bildirildiğine dikkat edin.
2
Virgülle ayrılan kısımlar kendi başlarına birer cümle oluşturabiliyor mu diye kontrol edin.
3
Eğer virgülle ayrılan her parça bir yüklem barındırıyorsa, bu 'sıralı cümle' kuralıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kural olan noktalı virgülün sıralı cümlelerde hangi durumlarda (cümlelerden birinde zaten virgül varsa) kullanıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1305Soru →

Kamu Denetçiliği Kurumu'na (Ombudsmanlık) yapılan bir şikayet başvurusunun incelenmesi sonucunda hazırlanan taslak raporda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Oysaki stratejik plandaki veriler incelendiğinde, geçen yılki hataların bu dönemde de tekrarlandığı görülmektedir.

Cevap

İçinde 'Oysaki', 'plandaki', 'yılki' ve 'dönemde de' ifadeleri bulunan cümle yazım açısından tamamen doğrudur.
Doğru cümlede tüm kurallar titizlikle uygulanmıştır: 'Oysaki' kalıplaşmış bir birleşik yazım örneğidir (SOMBAHÇEM). 'Plandaki' ve 'yılki' ifadelerinde -ki eki sıfat yaptığı için kelimeye bitişik yazılmıştır. 'Dönemde de' ifadesinde ilk -de bulunma ekidir, ikincisi ise bağlaçtır; her ikisinin de yazımı kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
'de/da' yazımını kontrol et
'dönemde de' ifadesindeki ikinci 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmadığı için bağlaçtır ve ayrı yazılması doğrudur.
Bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır ve te/ta formu yoktur.
2
'-ki' eklerinin ve 'ki' bağlacının yazımını kontrol et
'Oysaki' kelimesi SOMBAHÇEM kuralına göre bitişik yazılan bir bağlaçtır. 'plandaki' ve 'yılki' kelimelerindeki -ki ekleri ise sıfat türettiği için bitişik yazılmalıdır.
Sıfat yapan ve ilgi zamiri olan -ki bitişik, bağlaç olan ki ayrı yazılır (istisnalar hariç).
3
'mi' soru ekinin yazımını kontrol et
Seçeneklerdeki soru eklerinin kelimeden ayrı yazılıp yazılmadığı incelenir.
Soru eki olan mi/mı/mu/mü kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Türkçede 'de', 'ki' ve 'mi' parçacıklarının ek veya bağlaç olma durumlarına göre yazım kuralları.

İpuçları

1
'de' bağlacını cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa ayrı yazılmalıdır.
2
'-ki' ekinin sonuna '-ler' çoğul ekini getirdiğinizde kelime anlamlı oluyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır.
3
SOMBAHÇEM kısaltmasındaki kelimeler (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) bağlaç olmalarına rağmen bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki' ile sıfat yapan '-ki' arasındaki farkı pekiştirmek için 'akşamki yemek' ve 'dedi ki' örneklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1306Soru →

Personel yönetimi ve kurumsal iletişim süreçlerinde kullanılan dilin, güncel yazım kurallarına uygunluğu profesyonelliğin temel göstergelerinden biridir. TDK tarafından yapılan son düzenlemelerle birlikte bazı birleşik kelimelerin yazımında değişikliğe gidilmiştir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu görevlilerinin vatandaşlara hizmet sunarken her türlü önyargı ve kalıplaşmış düşünceden uzak durması esastır.

Cevap

Kamu görevlilerinin tarafsızlığını ifade eden cümlede geçen 'önyargı' kelimesi yanlış yazılmıştır; bu ifade 'ön yargı' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'önyargı' kelimesi bitişik yazılmıştır. Ancak TDK'nin güncel kılavuzuna göre 'ön yargı' kelimesi herhangi bir ses düşmesine uğramadığı veya anlam değişikliği kuralını (bitişik yazılmayı gerektiren özel durumları) karşılamadığı için ayrı yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri ve kalıplaşmış ifadeleri tespit etme
İş birliği, yeşilzeytin, önyargı, önsöz ve özgeçmiş kelimeleri analiz edilmek üzere belirlendi.
Yazım yanlışı sorusunu çözmek için önce kurala tabi olan birleşik yapılar saptanmalıdır.
2
TDK 2023 (12. Baskı) güncel yazım kurallarını uygulama
Özgeçmiş, önsöz ve yeşilzeytin kelimelerinin artık bitişik yazıldığı, iş birliği ve ön yargı kelimelerinin ise ayrı yazılmaya devam ettiği saptandı.
Güncel KPSS sınavları, TDK'nin yaptığı son değişiklikleri (özellikle 2023 güncellemelerini) sorgulama eğilimindedir.
3
Hatalı kullanımı belirleme
Diğer seçeneklerdeki güncellemeler doğru uygulanmışken, 'ön yargı' ifadesinin bitişik yazılması imla hatası olarak belirlendi.
'Ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerde 'önsöz' bitişik hale gelmiş olsa da 'ön yargı' ayrı yazılmaya devam etmektedir; bu durum önemli bir çeldiricidir.

Anahtar Kavram

TDK 2023 Güncellemeleri ve Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'önsöz' ve 'özgeçmiş' gibi kelimelerin son yıllarda yazım kuralının değişip değişmediğini düşünün.
2
TDK'nin 2023 güncellemesiyle 'yeşilzeytin', 'önsöz' ve 'özgeçmiş' artık bitişik yazılmaktadır. Hangi 'ön' ekiyle başlayan kelime hâlâ ayrı yazılıyor olabilir?
3
Önsöz bitişik yazılırken; ön yargı, ön sezi (önsezi hariç çoğu ön ekli kavram) ayrı yazılır. Bu soruda 'önyargı' kullanımı hatalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK'nin 2023 yılındaki diğer değişikliklerini (örneğin: unvan/ünvan, çiğbörek, altyazı) gözden geçirerek benzer tuzaklara karşı hazırlıklı olun.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1307Soru →

Bilimsel bir makalede yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmanın sonuçları, katılımcıların büyük bir kısmının ekonomik belirsizliklerden dolayı muzdarip olduğunu göstermektedir.

Cevap

Araştırmanın sonuçlarının katılımcıların ekonomik belirsizliklerden 'muzdarip' olduğunu belirten cümle yazım yanlışı içermektedir.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'muzdarip' sözcüğü hatalıdır. Türk Dil Kurumu'na göre bu sözcüğün imlası 'mustarip' şeklinde olmalıdır. Kelime 'acı çeken, dertli' anlamına gelir ve kökeni itibarıyla 's' ünsüzünü muhafaza eder.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve imlası sıklıkla karıştırılan sözcükleri (mütemadiyen, muzdarip, vadedilen, kupür) tespit edin.
Dört temel sözcük inceleme altına alınmıştır.
Yazım yanlışları genellikle bu tip teknik veya yabancı kökenli kelimelerde yoğunlaşır.
2
Tespit edilen her bir sözcüğü TDK Güncel Yazım Kılavuzu kurallarına göre değerlendirin.
'Mütemadiyen', 'vadedilen' ve 'kupür' sözcüklerinin kılavuza tam uyumlu olduğu görülmüştür.
Doğru seçenekleri eleyerek hata içeren sözcüğe odaklanmak analitik bir yaklaşımdır.
3
Hata şüphesi uyandıran 'muzdarip' sözcüğünün kökenini ve Türkçedeki standart yazımını kontrol edin.
Sözcüğün 'iztırap' (mu-stari-p) yapısından geldiği ve 'z' yerine 's' ile yazılması gerektiği saptanmıştır.
Türkçede bazı Arapça kökenli kelimelerdeki 'z' ve 's' seslerinin kullanımı, telaffuzdaki kaymalar nedeniyle sıklıkla karıştırılmaktadır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Yabancı Kökenli Sözcükler

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli ve teknik terimlerin (mütemadiyen, muzdarip, vadedilen, kupür) yazımına odaklanın.
2
'Acı çeken, dertli' anlamına gelen sözcüğün 's' mi yoksa 'z' harfiyle mi yazıldığını hatırlamaya çalışın.
3
Türk Dil Kurumu'na göre 'iztırap' kökünden gelen bu sözcük 'mustarip' şeklinde yazılmalıdır; 'muzdarip' kullanımı hatalıdır.

Daha Fazla Pratik

TDK Yazım Kılavuzu'ndaki 'Yazımı Karıştırılan Sözcükler' listesinden 'inisiyatif', 'entelektüel' ve 'stajyer' gibi kelimeleri de inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şüpheli kelimenin kökünü düşünmek (örneğin 'vadedilen' için 'vaat', 'mustarip' için 'iztırap') ek alırken gerçekleşen ses olaylarını anlamanıza yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1308Soru →

Resmî yazışmalarda, akademik raporlarda ve kamu personeli yönetim süreçlerinde dilin kurallara uygun kullanımı, kurumsal ciddiyetin ve iletişimin niteliği açısından temel bir ölçüttür. Özellikle birleşik kelimelerin yazımında, sözcüklerin anlamını koruyup korumaması veya belli eklerle kalıplaşması gibi hususlar dikkate alınmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje ekibi, sahadan gelen sıradışı verileri analiz ederek bölgedeki yatırım olanaklarını içeren bir rapor hazırladı.

Cevap

Seçenekler arasında yazım yanlışı yapılan cümle, "sıra dışı" ifadesinin bitişik yazıldığı seçenektir.
Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre 'dış, iç, sıra' sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır. Bu doğrultuda 'sıra dışı' ifadesinin de ayrı yazılması gerekirken cümlede 'sıradışı' şeklinde bitişik kullanılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: yanı sıra, ön söz, sıradışı, sağduyu, öz geçmiş.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle birleşik yapıdaki sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
Dış, iç ve sıra sözcükleriyle kurulan kelimelerin kuralını uygulama
"Yanı sıra" doğru yazılmışken, "sıradışı" kelimesi yanlış yazılmıştır (ayrı olmalıydı).
Türkçede dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
3
Ön ve öz sözcükleriyle kurulan yapıları kontrol etme
"Ön söz" ve "öz geçmiş" ifadelerinin ayrı yazılarak doğru kullanıldığı görülür.
Bu tür belirleyici sözcüklerle kurulan isim tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılır.
4
Kalıplaşmış yapıları kontrol etme
"Sağduyu" kelimesinin gelenekleşmiş olarak bitişik yazıldığı teyit edilir.
Anlamca kaynaşmış ve kalıplaşmış bazı birleşik kelimeler kural dışı olarak bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Dış, iç ve sıra sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin ayrı yazılması kuralı.

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle biten birleşik kelimelere odaklanın.
2
'Ön söz', 'öz geçmiş' ve 'sıra dışı' kelimelerinin TDK'ye göre nasıl yazıldığını hatırlayın; bu kelimelerin her üçü de aynı yazım mantığına sahiptir.
3
'Sıra dışı' kelimesi, tıpkı 'yanı sıra' veya 'hafta içi' gibi ayrı yazılması gereken bir yapıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'olağan dışı', 'yurt içi' ve 'peşi sıra' kelimelerinin yazımını inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimenin ayrı mı bitişik mi yazılacağını anlamak için TDK'nin 'Dış, İç, Sıra' kuralını ezberlemek en güvenli yoldur: Bu üç kelimeyle biten birleşikler (sıra dışı, hafta içi, ardı sıra vb.) her zaman ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1309Soru →

İki nokta (:); kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda kullanılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta (:) örneklendirme yapmak amacıyla kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınıfta bugün şu sözcük türlerini işledik: isimler, sıfatlar ve zarflar.

Cevap

Sınıfta bugün şu sözcük türlerini işledik: isimler, sıfatlar ve zarflar.
Doğru seçenekte, cümlede bahsedilen 'sözcük türleri' kavramına dair somut örnekler (isimler, sıfatlar, zarflar) sıralandığı için iki nokta işlevine uygun olarak örneklendirme amacıyla kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki iki noktanın yerini tespit et.
İki nokta, 'sözcük türlerini işledik' ifadesinden sonra gelmiştir.
İki noktanın hangi amaçla kullanıldığını belirlemek için konumunu görmek gerekir.
2
İki noktadan sonra gelen ifadeleri incele.
'İsimler, sıfatlar ve zarflar' ifadeleri birer örnektir.
Kendisinden sonra örneklerin mi yoksa bir açıklamanın mı geldiğini ayırt etmek gerekir.
3
Yazım ve noktalama kurallarına uygunluğu denetle.
Örnekler küçük harfle başlamış ve iki nokta doğru yere konmuştur.
TDK kurallarına göre örnekleme yapılan durumlarda küçük harf kullanımı ve iki noktanın işlevi doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

İki noktanın örneklendirme işlevi

İpuçları

1
Cümle içinde bir şeyleri listelemeye başlamadan önce hangi işareti kullanırız?
2
İki noktadan sonra gelen ifadeler eğer cümle değil de kelime listesi ise nasıl bir yazım kuralı uygulanır?
3
Noktalı virgül ile iki noktayı karıştırmayın; listeleme ve açıklama her zaman iki nokta ile yapılır.

Daha Fazla Pratik

İki noktanın 'açıklama' işlevi ile 'örnekleme' işlevi arasındaki farkı pekiştirmek için cümle niteliğinde açıklamalar içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1310Soru →

Noktalama işaretlerinin bir arada kullanıldığı karmaşık yapılarda, işaretlerin öncelik sırası ve hiyerarşisi yazım doğruluğu açısından kritiktir. Özellikle yay ayraç, köşeli ayraç ve kesme işaretinin iç içe geçtiği veya özel kural gerektirdiği durumlarda hata payı artmaktadır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kuralların uygulanmasıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Server Bedi (Peyami Safa [1899-1961]), polisiye türündeki eserlerinde kurgusal derinliği ve merak unsurunu ön plana çıkarmış bir kalemdir.

Cevap

Server Bedi isminin geçtiği cümlede ayraçların hiyerarşisi hatalıdır; doğru yazım 'Server Bedi [Peyami Safa (1899-1961)]' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu'nun belirlediği kurala göre, ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda dışta köşeli ayraç ( [ ] ), içte ise yay ayraç ( ( ) ) kullanılır. 'Server Bedi' isminden sonra gelen açıklama bu hiyerarşiye aykırı olarak kurgulandığı için noktalama yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki ayraç (parantez) yapılarını ve kesme işaretlerinin özel isimlerle ilişkisini tespit edin.
Server Bedi isminden sonra iç içe iki açıklama yapıldığı görülmektedir.
Türkçe yazım kurallarında iç içe açıklamalar için özel bir hiyerarşi kuralı mevcuttur.
2
Ayraç içinde ayraç kullanım kuralını ( [ ( ) ] ) denetleyin.
Cümlede yay ayraç dışta, köşeli ayraç içte kullanılmıştır.
TDK kurallarına göre bu dizilim yanlıştır; dıştaki işaret köşeli ayraç olmalıdır.
3
Diğer seçeneklerdeki kesme işareti istisnalarını (iyelik değişimi ve AB istisnası) kontrol edin.
Konya Ovamızın ve Avrupa Birliği'nin kullanımlarının kurallara uygun olduğu teyit edilmiştir.
Bu yapılar KPSS'de sıkça sorulan çeldirici doğru kullanımlardır.

Anahtar Kavram

Ayraç Hiyerarşisi ve Kesme İşareti İstisnaları

İpuçları

1
İç içe geçen parantezlerin bir sırası olduğunu unutmayın.
2
Server Bedi isminin yanındaki ek açıklamalara bakın; hangisi hangisini kapsamalı?
3
TDK'ye göre en dışta köşeli ayraç, onun içinde ise yay ayraç yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralı ile 'Avrupa Birliği' istisnasını pekiştirmek için resmi yazışma metinlerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir cümlede hem kişi gerçek adını hem de tarihlerini parantez içinde verecekseniz, matematiksel işlem önceliğine benzer bir 'köşeli-yay' ( [ ( ) ] ) kuralını ezberleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1311Soru →

Dilimize yabancı dillerden geçen bazı sözcükler, Türkçenin ses özelliklerine (ünlü uyumu, ünsüz yumuşaması vb.) tam olarak uyum sağlamayabilir. Bu durum, özellikle ünlüyle başlayan eklerin getirilmesi sırasında yazım yanlışlarına yol açabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlık tarafından istenen tüm evrağın asılları, ilgili birime elden teslim edildi.

Cevap

Bakanlık tarafından istenen tüm evrağın asılları ifadesinde yer alan 'evrağın' sözcüğünün yazımı yanlıştır; doğrusu 'evrakın' olmalıdır.
Bakanlık belgelerinden bahsedilen seçenekte geçen 'evrağın' sözcüğü yanlıştır. Türkçede bazı yabancı kökenli sözcükler (evrak, hukuk, emlak, merak vb.) ünlüyle başlayan ek aldıklarında sonlarındaki sert ünsüz yumuşamaz. Bu nedenle kelime 'evrakın' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yabancı kökenli ve yazımı karıştırılabilecek sözcükleri (kolektif, aperitif, mahcup, akupunktur, evrağın) belirleyin.
Yazım denetimi yapılacak hedef kelimeler tespit edildi.
Hatanın hangi kelimede olabileceğine dair bir ön eleme yapmak gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin TDK yazım kurallarına göre ek almış hallerini ve kök yazımlarını inceleyin.
Kolektif, aperitif, mahcup ve akupunktur sözcüklerinin yazım kurallarına uygun olduğu görüldü.
Her kelimenin kendine özgü yazım kuralları veya istisnaları mevcuttur.
3
'Evrak' sözcüğünün Arapça kökenli olduğunu ve Türkçede sonu 'k' ile bitmesine rağmen ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşamaya (k -> ğ) uğramayan istisnai kelimelerden biri olduğunu hatırlayın.
Evrak -> evrakın (doğru), evrağın (yanlış) ayrımı yapıldı.
Yabancı kökenli kelimelerdeki ünsüz yumuşaması istisnası, KPSS gibi sınavlarda sıkça sorulan bir konudur.

Anahtar Kavram

Yabancı Kökenli Kelimelerde Ünsüz Yumuşaması İstisnaları

İpuçları

1
Cümlelerdeki yabancı kökenli kelimelerin ek almış hallerine ve ünsüz yumuşaması kurallarına dikkat edin.
2
Özellikle Arapçadan dilimize geçen ve sonu 'k' ile biten bazı kelimelerin yumuşama kuralına uymadığını hatırlayın.
3
'Hukuk' kelimesinde olduğu gibi 'evrak' kelimesinde de sondaki 'k' sesi ünlü gelince ğ'ye dönüşmez.

Daha Fazla Pratik

Yabancı kökenli kelimelerde yumuşama olmayan diğer örnekleri (hukuk, ahlak, evrak, emlak) listeleyerek çalışma kartları oluşturun.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1312Soru →

Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde hazırlanan resmî raporlarda ve vatandaşla kurulan yazılı iletişimde dilin kurallara uygunluğu, kurumsal ciddiyetin bir göstergesidir. Birleşik kelimelerin yazımında yapılan küçük bir hata dahi metnin güvenilirliğini zayıflatabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni personelin uyum sürecinde sergilediği sağ duyu ve hoşgörü, ekip içerisindeki çalışma barışını güçlendirmiştir.

Cevap

Yeni personelin sergilediği tutumu anlatan cümlede geçen 'sağ duyu' ifadesi yanlıştır; bu kelime Türk Dil Kurumu kurallarına göre bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'sağduyu' kelimesi anlamca kaynaşmış ve kalıplaşmış bir birleşik sözcüktür. TDK yazım kurallarına göre bu tür kelimelerin bitişik yazılması zorunludur. Cümledeki 'sağ duyu' şeklindeki ayrı yazım bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: sağ duyu, başvuru, alt geçit, okuryazar, bilinçaltı.
Yazım hatasının hangi sözcük grubunda olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
TDK'nin birleşik kelimelerle ilgili temel kurallarını uygulama
Kalıplaşmış, anlamca kaynaşmış veya soyut anlam kazanan kelimelerin bitişik yazıldığı kuralı hatırlandı.
Doğru yazım biçimini belirlemek için kurumsal standartlara başvurulur.
3
Sözcük bazlı kontrol sağlama
'Sağduyu' sözcüğünün kalıplaşmış bir yapı olduğu ve her zaman bitişik yazılması gerektiği saptandı.
Hatalı yazımı diğer seçeneklerdeki doğru kullanımlardan ayırt etmek için kesin bilgi uygulanır.

Anahtar Kavram

Kalıplaşmış Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde yer alan ve iki kelimenin birleşmesiyle oluşan yapıların (sağduyu, başvuru vb.) anlamca kaynaşıp kaynaşmadığını kontrol edin.
2
'Alt' ve 'üst' kelimelerinin somut bir yer bildirip bildirmediğine dikkat edin; somut yer bildirmeyenler bitişik yazılır.
3
Sağduyu ve okuryazar kelimeleri, Türkçede kalıplaşmış yapılar oldukları için her zaman bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'iş birliği', 'ön yargı' ve 'yanı sıra' gibi sıkça karıştırılan ayrı yazılan birleşik yapıları çalışarak pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeleri tek tek TDK güncel sözlüğündeki kurallarla (anlam kayması, ses olayı, kalıplaşma) karşılaştırarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1313Soru →

Kamu hizmetlerinde toplumun tüm kesimlerine hitap eden projelerin yürütülmesinde görev alan personelin, dil bilgisi kurallarına hâkim olması beklenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphane haftası etkinliklerine katılan kitap sever öğrenciler, yazarlarla tanışma fırsatı buldu.

Cevap

Kitapsever sözcüğünün ayrı yazıldığı seçenek hatalıdır.
Türkçede '-sever' sözcüğüyle oluşturulan birleşik kelimeler (vatansever, kitapsever, hayvansever, sanatsever, doğasever vb.) her zaman bitişik yazılır. 'Kitap sever' ifadesinde bu kurala uyulmadığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit et.
Seçeneklerde 'doğasever', 'kitap sever', 'hayvansever', 'sanatsever' ve 'vatansever' sözcükleri birleşik yapıdadır.
Yazım yanlışı sorusunu çözmek için önce ilgili kelimelerin belirlenmesi gerekir.
2
'-sever' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, '-sever' (vatansever, kitapsever vb.) ile kurulan birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır.
Birleşik kelimelerin yazımında son eklerin kalıplaşma durumu yazım şeklini belirler.
3
Kuralı seçeneklere uygula.
'Kitap sever' yazımı yanlıştır, 'kitapsever' olmalıdır.
Hatalı olan seçeneği kurala dayanarak doğrula.

Anahtar Kavram

'-sever' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerde geçen ve '-sever' ile biten kelimelere odaklanın.
2
Türkçede '-sever' sözcüğü ile biten tüm birleşik kelimeler için geçerli olan tek bir yazım kuralı vardır.
3
Vatansever, hayvansever gibi kelimelerin nasıl yazıldığını hatırlayın; kitapsever de aynı kurala tabidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde '-perest' (hayalperest) veya 'baş-' (başrol) ile kurulan birleşik kelimelerin yazım kurallarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfat-fiil ekleriyle (an, er, mez, sever vb.) kurulan ve kalıplaşmış olan birleşik kelimelerin genel olarak bitişik yazıldığını hatırlamak süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 1314Soru →

Hukuk sisteminde, bireylerin hak ve hürriyetlerini korumak amacıyla düzenlenen resmî belgelerde terimlerin doğru yazılması esas alınır. Yanlış yazılan bir ifade, belgenin hukuksal niteliğini ve kurumsal güvenilirliği zedeleyebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şüpheli şahısların emniyet müdürlüğünde göz altına alınma süreleri, hâkim kararıyla uzatılabilir.

Cevap

Cümledeki 'göz altına' ifadesi yanlış yazılmıştır; bu sözcük somut bir yer bildirmediği için 'gözaltına' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'alt, üst ve üzeri' sözleri, somut bir yer (bir nesnenin altı veya üstü gibi) belirtmediğinde bitişik yazılır. 'Gözaltı' kelimesi adli bir terim olarak gözetim altında tutulmayı ifade ettiği ve somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılmalıdır. Seçenekte ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri tespit etme.
Tespit edilen kelimeler: birçok, yanı sıra, göz altına, ön inceleme, hukuk dışı.
Yazım yanlışını bulmak için öncelikle birleşik yapıdaki sözcüklerin belirlenmesi gerekir.
2
TDK'nin 'alt, üst, üzeri' sözcükleriyle ilgili kuralını uygulama.
Somut olarak yer (alt/üst) bildirmeyen kelimeler bitişik yazılır.
Birleşik kelimenin bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağını belirleyen temel kural budur.
3
'Gözaltı' kelimesinin anlamını analiz etme.
'Gözaltı' burada fiziksel olarak gözün alt kısmını değil, bir gözetim/alıkoyma durumunu ifade etmektedir.
Kelime soyut/mecazi bir anlam kazandığı ve somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılması gerektiği sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Somut yer bildirmeyen 'alt, üst, üzeri' sözcüklerinin yazımı.

İpuçları

1
Birleşik kelimelerde 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin gerçek bir yer bildirip bildirmediğine bakın.
2
Adli bir terim olan ve 'gözetim' anlamına gelen kelimenin yazımını kontrol edin.
3
'Gözaltı' (alıkoyma) sözcüğü bitişik, 'göz altı' (gözün hemen altı) sözcüğü ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

Bilinçaltı, akşamüstü ve suçüstü gibi benzer kurala tabi sözcüklerin yazımını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Kelimenin yerine eş anlamlısını koyun; eğer 'gözetim' anlamındaysa bitişik yazılması gerektiğini hatırlayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 1315Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde büyük harflerin kullanımı, Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenen kurallara göre şekillenir. Bu kuralların doğru uygulanması, belgenin hukuki ve idari geçerliliği açısından kritik öneme sahiptir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dün kütüphanede Varlık Dergisi'nin 1950'li yıllara ait sayılarını inceleme fırsatı buldum.

Cevap

İncelenen cümleler arasında 'Varlık Dergisi' ifadesinde büyük harf kullanımı yanlıştır; doğrusu 'Varlık dergisi' olmalıdır.
Türkçede özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo, heykel, roman gibi sözcükler küçük harfle başlar. 'Varlık' derginin özel ismidir, 'dergisi' ise tür bildiren ve isme dâhil olmayan bir sözcük olduğu için 'Varlık dergisi' şeklinde yazılmalıdır. Bu kuralın tek yaygın istisnası 'Resmî Gazete'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Özel ada dâhil olan ve olmayan kelimeleri ayırt etme
Varlık kelimesi özel isimdir, ancak dergi kelimesi bu özel ismin bir parçası değil, türüdür.
TDK kurallarına göre özel ada dâhil olmayan gazete, dergi, tablo gibi sözcükler küçük harfle başlamalıdır.
2
İstisnai durumları kontrol etme
Resmî Gazete bu kuralın tek istisnasıdır ve 'Gazete' kelimesi büyük yazılır.
Kuralların genel geçerliliğini test ederken istisnaları elemek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki unvan, dönem ve yer adı kurallarını uygulama
Kaymakam Bey (unvan), Servetifünun Dönemi (dönem) ve Van Gölü (yer adı) kullanımlarının kurallara uygun olduğu teyit edilir.
Sorudaki tüm unsurların doğruluğunu kanıtlayarak kesin sonuca ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Özel Ada Dâhil Olmayan Tür Adlarının Yazımı

İpuçları

1
Özellikle gazete ve dergi isimlerinin isme dâhil olup olmadığını kontrol edin.
2
TDK'ye göre sadece bir gazete isminde 'Gazete' kelimesi büyük harfle başlar.
3
Varlık, derginin adıdır; ancak dergi türü isme dâhil olmadığı için küçük harfle yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1316Soru →

Noktalama işaretlerinin kullanımı modern yazım kurallarında belirli standartlara ve istisnalara dayanır. Bu bağlamda, aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan son laboratuvar ölçümlerinde mm2mm^2'ye düşen basınç miktarının beklenenden yüksek olduğu saptandı.

Cevap

Milimetrekare biriminin üslü gösterimi olan mm2mm^2 ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması yanlıştır.
Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre; sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., Alm. gibi) ve üslü kısaltmalarda (cm2cm^2, m3m^3 gibi) ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, noktanın veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak doğrudan yazılır. Dolayısıyla 'mm2mm^2'ye' kullanımı hatalıdır, doğrusu 'mm2mm^2 ye' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki üslü kısaltmayı tespit et.
mm2mm^2 (milimetrekare) kısaltması ve ona getirilen '-ye' eki belirlendi.
Kısaltmalara getirilen eklerin yazım kuralını kontrol etmek için.
2
Üslü kısaltmalarla ilgili Türk Dil Kurumu kuralını hatırla.
TDK'ye göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üslü kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Kısaltmanın türüne göre noktalama işaretinin gerekliliğini belirlemek için.
3
Doğru yazımı uygula.
mm2mm^2 ye şeklinde yazılmalıdır.
Hatalı kullanımı (kesme işareti kullanımı) düzeltmek için.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Kesme İşareti Kullanımı İstisnaları

İpuçları

1
Kısaltmalara getirilen eklerde her zaman kesme işareti kullanılmayabilir, bazı özel kısaltma türlerine odaklanın.
2
Üslü sayıların (matematiksel kısaltmaların) yazımıyla ilgili TDK kuralını düşünün.
3
cm2cm^2, m3m^3 gibi üslü kısaltmalarda ek gelince kesme işareti konup konmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Nokta ile biten kısaltmalara (örn: vb., Dr., İng.) ek getirerek pratik yapın.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken 'nokta ile bitenler' ve 'üslü olanlar' şeklinde iki istisna grubunu her zaman aklınızda tutun; bu iki grupta kesme işareti (apostrof) asla kullanılmaz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1317Soru →

Türkçede "ev" sözcüğüyle kurulan ve kurum, kuruluş veya yer bildiren birleşik kelimeler (öğretmenevi, orduevi, yayınevi vb.) bitişik yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye tarafından açılan aş evi, ihtiyaç sahiplerine her gün sıcak yemek sunuyor.

Cevap

Belediye tarafından açılan aş evi ifadesindeki 'aşevi' sözcüğü bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'ev' sözcüğüyle kurulan ve bir hizmeti veya kurumu temsil eden (aşevi, huzurevi, öğretmenevi vb.) birleşik kelimeler bitişik yazılır. İhtiyaç sahiplerine yemek sunulan yer anlamındaki 'aşevi' de bu kurala dahildir ve ayrı yazılması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen birleşik kelimeleri belirleyin.
Tespit edilen kelimeler: deniz yılanı, dil bilgisi, aş evi, başyazar, bağ evi.
Yazım yanlışı olup olmadığını kontrol etmek için önce hedef kelimeleri bulmalıyız.
2
TDK'nin 'ev' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelere dair kuralını uygulayın.
Kural: Aşevi, bakımevi, basımevi gibi yer ve kurum bildiren kelimeler bitişik yazılır.
Sorunun kökünde belirtilen kuralın uygulamada doğru yapılıp yapılmadığını denetlemek gerekir.
3
Hatalı yazımı tespit edin.
Aş evi şeklinde ayrı yazılan ifade, kuralı ihlal etmektedir; doğru yazımı 'aşevi' olmalıdır.
Kalıplaşmış ve kurala bağlanmış birleşik yapıların ayrı yazılması yazım yanlışına yol açar.

Anahtar Kavram

Ev sözcüğüyle kurulan yer/kurum adlarının bitişik yazılması

İpuçları

1
Cümlelerdeki birleşik kelimelere odaklanın ve özellikle 'ev' ile biten kelimeleri kontrol edin.
2
TDK'ye göre aşevi, bakımevi ve yayınevi gibi kelimeler nasıl yazılır, hatırlamaya çalışın.
3
Yer veya kurum adı bildiren 'ev' ekli birleşik kelimelerin istisnasız bitişik yazıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Diğer 'baş' ile başlayan (başrol, başhekim) veya 'sever' ile biten (hayvansever, yardımsever) birleşik kelimelerin yazımını da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1318Soru →

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül (,) konmaz. Ancak metinde art arda gelen zarf-fiil eki almış kelimeler bulunuyorsa bu kelimelerden sonra virgül konur.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı bu kurala uygun ve doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Projeye dair tüm riskleri titizlikle hesaplayıp, gerekli önlemleri alarak üst makama kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi.

Cevap

Doğru cevap, içerisinde 'hesaplayıp' ve 'alarak' olmak üzere iki adet zarf-fiilin art arda sıralandığı ve bu sebeple virgül kullanımının uygun olduğu seçenektir.
Doğru cevap olan cümlede 'hesaplayıp' ve 'alarak' zarf-fiilleri birbiri ardınca sıralanmıştır. TDK'nin belirttiği üzere, zarf-fiiller seri oluşturuyorsa aralarına virgül konulması zorunludur. Bu, kuralın tek ve en önemli istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki zarf-fiil eki almış sözcükleri tespit edin.
İnceleme sonucunda 'hesaplayıp', 'imzalayıp', 'girince', 'artırarak' ve 'çıkarken' sözcüklerinin zarf-fiil olduğu görülür.
Kuralın uygulanabilirliğini kontrol etmek için öncelikle zarf-fiillerin yerini belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen zarf-fiillerin cümlede tek başına mı yoksa bir dizi (seri) halinde mi kullanıldığını kontrol edin.
Doğru seçenekte iki zarf-fiil (hesaplayıp, alarak) bulunurken, diğer tüm seçeneklerde sadece birer tane bulunmaktadır.
TDK kuralı, virgül kullanımını sadece birden fazla zarf-fiilin art arda gelmesi durumunda onaylar.
3
Virgülün konumunu ve kural uygunluğunu teyit edin.
İki zarf-fiil arasına konulan virgül, eş görevli ögeleri ayırma işlevi gördüğü için doğrudur.
Tek başına kullanılan zarf-fiillerden sonra virgül konulması, Türkçedeki en yaygın noktalama hatalarından biridir.

Anahtar Kavram

Zarf-Fiillerden Sonra Virgül Kullanımı İstisnası

İpuçları

1
Cümlelerdeki '-ip', '-erek', '-ince' gibi zarf-fiil eklerini taşıyan kelimelere odaklanın.
2
Cümlede sadece bir tane mi yoksa birden fazla mı zarf-fiil olduğunu sayın.
3
TDK kuralına göre; tek zarf-fiilden sonra asla virgül gelmez, ancak iki veya daha fazla zarf-fiil arka arkaya gelmişse virgül kullanılabilir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kural olan 'şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül konmaz' kuralını da inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleden virgülü çıkararak okuyun; eğer anlamda bir daralma veya bozulma olmuyorsa ve sadece tek bir zarf-fiil varsa, o virgül büyük ihtimalle hatalıdır. Ancak 'X yapıp, Y ederek' yapısını görüyorsanız bu bir sıralamadır ve virgül doğrudur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1319Soru →

Türkçede virgül (,) bazen bir sözcüğün kendisinden sonra gelen sözcükle anlam ve yapı bakımından bağlantısı olmadığını göstermek, yani anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. Bu kullanımda virgülün kaldırılması, hem cümlenin öznesini değiştirir hem de bir sözcüğün türünün (adlaşmış sıfatlıktan sıfatlığa) değişmesine yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün kaldırılması bahsedilen bu değişikliğe neden olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasta, hemşireye ilaçların yan etkilerini sordu.

Cevap

Hasta sözcüğünün özne olduğu ve hemşireye soru sorduğu cümlede virgülün kaldırılması, 'hasta hemşire' tamlamasını oluşturarak anlamı ve sözcük türünü değiştirir.
Doğru cevap olan cümlede virgül varken 'Hasta', bir kişiyi temsil eden adlaşmış bir sıfattır ve cümlenin öznesidir. Virgül kaldırıldığında ise 'Hasta' sözcüğü, yanındaki 'hemşire' ismini niteleyen bir sıfat durumuna düşer. Bu durumda cümlenin öznesi artık 'Hasta' değil, eylemi gerçekleştiren üçüncü bir kişi (O) olur. Bu hem anlamın hem de dil bilgisel yapının tamamen değiştiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümleyi virgül varken analiz et.
'Hasta' sözcüğü adlaşmış sıfattır, cümlenin öznesidir ve 'hemşireye' soran kişidir.
Virgül, 'hasta' ve 'hemşire' arasındaki tamlama bağını keser.
2
Virgülü kaldırarak cümleyi tekrar oku.
'Hasta hemşire' bir sıfat tamlaması haline gelir.
İsimden önce gelen ve onu niteleyen bir sözcük sıfat görevini üstlenir.
3
Özne ve tür değişimini kontrol et.
Özne 'Hasta' iken 'O' (gizli özne) olur; 'Hasta' sözcüğü ise addan sıfata dönüşür.
Soruda istenen her iki şart da (özne değişimi ve tür değişimi) bu cümlede gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Virgülün Anlam Karışıklığını Önleme Görevi

İpuçları

1
Cümledeki ilk sözcüğün bir ismi niteleyip niteleyemeyeceğine bakın.
2
Virgül kalktığında 'Nasıl hemşire?' sorusuna bir cevap alabiliyorsanız tür değişimi var demektir.
3
Adlaşmış sıfatların (hasta, genç, ihtiyar vb.) isimden önce gelip onu nitelediği durumlar anlam karışıklığı yaratır.

Daha Fazla Pratik

Adlaşmış sıfatların kullanımını ve virgülün bu tür sözcüklerle ilişkisini tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Virgülün olduğu ve olmadığı durumları iki ayrı cümleye çevirerek özneleri karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1320Soru →

Türkçede bazı sözcüklerin yazımı, günlük dildeki yanlış telaffuzlar veya kökenlerine dair bilgi eksikliği nedeniyle yazıya da hatalı aktarılabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sabah erkenden kalkıp tıraş olduktan sonra işe gitmek için evden ayrıldı.

Cevap

Sabah erkenden kalkıp tıraş olduktan sonra işe gitmek için evden ayrıldı.
Doğru seçenekte yer alan 'tıraş' sözcüğü, Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre arada 'ı' harfi barındıracak şekilde yazılır. Farsça kökenli olan bu kelime, halk ağzında 'traş' şeklinde telaffuz edilse de yazılı dilde 'ı' harfi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin kökenlerini ve TDK yazım kurallarını hatırla.
Dört farklı yaygın yazım hatası türü incelendi.
Kelime bazlı yazım kurallarını uygulamak için temel bilgi gereklidir.
2
'Şey' sözcüğünün yazım kuralını uygula.
'Herşey' yerine 'her şey' yazılması gerektiği tespit edildi.
'Şey' sözcüğü zamir kökenli olup her zaman ayrı yazılır.
3
Metatez (ses yer değiştirmesi) hatasını kontrol et.
'Yalnış' yazımının 'yanılmak' köküne uymadığı, doğrusunun 'yanlış' olduğu belirlendi.
Anlamsal kök analizi doğru yazımı bulmaya yardımcı olur.
4
Yabancı kökenli kelimelerdeki ünsüz ve ünlü dizilimini kontrol et.
'Süpriz' kelimesinde eksik 'r' harfi, 'tıraş' kelimesinde ise doğru 'ı' harfi kullanımı görüldü.
Bazı yabancı kelimeler Türkçeye geçerken araya ünlü harf alabilir veya ünsüz dizilimini korur.

Anahtar Kavram

Yazımı Sıklıkla Karıştırılan Sözcüklerin İmla Kuralları

İpuçları

1
'Şey' kelimesi hiçbir zaman küsmez, arkadaşlarıyla arasını hep açık tutar (her zaman ayrı yazılır).
2
Bir hataya düştüğümüzde 'yanılırız', o halde yapılan o hatanın adı 'yanlış' olur.
3
'Tıraş' kelimesi, tıpkı 'kılavuz' kelimesinde olduğu gibi araya 'ı' harfi alan istisnai yabancı kelimelerden biridir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde yazımı karıştırılan 'mütevazı' (alçakgönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) kelimelerinin anlam farklarını ve yazımlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin köklerine odaklanma yöntemi: 'Yanlış' kelimesini gördüğünüzde 'yanılmak' eylemini, 'yalnız' kelimesini gördüğünüzde 'yalın' (tek) olma durumunu düşünerek harf sıralamasını teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 66 / 68Sonraki
Yazım ve Noktalama Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 66 | Examkin