Examkin

Kısaltmaların Yazımı

124 soru

Soru 101Soru →

Bir meteoroloji istasyonunun yıllık faaliyet raporunda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Havadaki nem miktarını ölçen yeni cihazın hassasiyeti 0,1 cm3’u¨0,1\text{ cm}^3\text{'ü} bile saptayabilecek düzeydedir.

Cevap

İçinde üs işareti bulunan santimetreküp kısaltmasının (cm3cm^3) eki kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu nedenle 'cm³'ü' yazımı yanlıştır; doğrusu kesme işareti olmadan 'cm³ü' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve ekleri tespit et.
cm³'ü, Prof.un, mm'ye ve TÜBİTAK'ın ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için önce kısaltma türlerini belirlemek gerekir.
2
Üs işaretli kısaltmaların ek alma kuralını hatırla.
TDK kurallarına göre m2m^2, cm3cm^3 gibi üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Üs işaretli kısaltmalarda işaretin kendisi zaten bir ayırıcı görevi gördüğü için ek doğrudan yazılır.
3
Diğer kısaltma türlerini kontrol et.
Noktalı kısaltmalarda (Prof.) kesme kullanılmaz; küçük harfli ölçü birimlerinde (mm) kelime okunuşu esas alınır; kelimeleşmiş büyük harf kısaltmalarında (TÜBİTAK) ise kısaltmanın okunuşuna göre ek getirilir.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış seçeneğin tekliğinden emin olunur.

Anahtar Kavram

Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda eklerin yazımı

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üzerinde matematiksel bir üs işareti (2^2, 3^3) olup olmadığına dikkat edin.
2
TDK kurallarına göre, görsel olarak ayırıcı bir işaret (nokta veya üs) içeren kısaltmalarda ayrıca kesme işareti (′') kullanılmaz.
3
Santimetreküp (cm3cm^3) ifadesine gelen eki incelerseniz, hem üs işaretinin hem de kesme işaretinin bir arada kullanılmasının yanlış olduğunu göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfle yapılan ve 'K' ile biten (TDK, SGK) kısaltmalarda 'ka' hatasına düşmeden 'ke' sesiyle ek getirme alıştırmaları yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 102Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı 'Kültür Envanteri Raporu'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Katalogda yer alan terimlerin kontrolü sırasında TDK'nın son yayımladığı sözlük esas alınmıştır.

Cevap

Katalogda yer alan terimlerin kontrolü sırasında TDK'nın son yayımladığı sözlük esas alınmıştır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için kısaltmanın 'TDK'nin' (Türk-Dil-Kurumu-nun değil, Te-De-Ke-nin) şeklinde yazılması gerekir. 'TDK'nın' yazımı bu kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaların ek kuralını hatırla.
Ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir.
Türkçede kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, harflerin okunuşu esas alınır.
2
'K' harfinin okunuşunu kontrol et.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, 'ke' sesi vardır (T-De-Ke).
Harflerin yanlış telaffuzu eklerin de yanlış yazılmasına neden olur.
3
Seçeneklerdeki diğer kısaltma türlerini (noktalı, küçük harfli) incele.
Noktalı kısaltmalarda kesme kullanılmaz, küçük harflilerde açılım okunur.
Tüm kuralları test ederek hatalı olanı kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kullanılan ölçütler.

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımını düşünmeden sadece harfleri okuyun.
2
Türkçede 'ka' diye bir harf okunuşu olmadığını, tüm ünsüzlerin 'e' sesiyle bittiğini hatırlayın.
3
Noktalı kısaltmalardan (vb., İng.) sonra kesme işareti gelip gelmediğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Üslü kısaltmalara (cm², m³) gelen eklerin nasıl yazıldığını ve kesme işareti kullanımını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 103Soru →

Yenilenebilir enerji kaynakları üzerine hazırlanan bir fizibilite raporunda, teknik verilerin ve kurum adlarının kısaltılarak kullanılması tercih edilmiştir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik dokümantasyonda, bazı terimlerin daha net anlaşılması için İng.den yapılan çeviriler kullanılmıştır.

Cevap

Teknik dokümantasyonda, bazı terimlerin daha net anlaşılması için İng.den yapılan çeviriler kullanılmıştır.
Doğru seçenekte, sonunda nokta bulunan 'İng.' kısaltmasına getirilen 'den' eki, kurala uygun olarak kesme işareti kullanılmadan bitişik yazılmıştır. Bu, Türk Dil Kurumu'nun 'Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme ile ayrılmaz' kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü ve yapısını belirleyin.
Cümlelerde büyük harfli kısaltmalar (TDK, TRT), birim kısaltmaları (kg), üslü kısaltmalar (cm3cm^3) ve noktalı kısaltmalar (İng.) bulunmaktadır.
Her kısaltma türü için Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından belirlenmiş farklı yazım kuralları mevcuttur.
2
Eklerin getiriliş kurallarını uygulayın.
Büyük harflilerde son harf (TDK'nin, TRT'den), küçük harfli birimlerde kelimenin okunuşu (kg'dan) esas alınır.
Türkçede kısaltmalara getirilen eklerin standartlaşması için bu kurallara uyulması zorunludur.
3
Noktalama ve kesme işareti kullanımını kontrol edin.
Noktalı kısaltmalar (İng.) ve üslü kısaltmalar (cm3cm^3) ek alırken kesme işareti kullanılmaz.
Zaten bir işaret (nokta veya üs) bulunan kısaltmalarda ikinci bir işaretin (kesme) kullanımı yazım kuralı gereği yanlıştır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı ve Noktalama Kuralları

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşuna, birim kısaltmalarında ise kelimenin tam okunuşuna dikkat edin.
2
Kısaltmanın sonunda nokta (.) veya üs işareti (2,3^2, ^3) varsa kesme işareti (') kullanılmayacağını hatırlayın.
3
Türkçede 'K' harfinin 'ke' olarak okunduğunu unutmayın; TDK'nın mı TDK'nin mi daha doğru duyuluyor?

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda kurum adının uzun okunuşunu değil, sadece harflerin okunuşunu dikkate alarak daha fazla pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmalara getirilen ekleri kontrol ederken 'Nokta varsa kesme yok, üs varsa kesme yok' kuralını bir tekerleme gibi aklınızda tutabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 104Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mühendislik projesinde m2m^2’ye düşen yük miktarının statik hesaplamaları titizlikle kontrol edildi.

Cevap

Metrekare (m2m^2) gibi üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'm^2’ye' ifadesi hatalıdır; doğru yazım 'm^2ye' olmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'm2m^2’ye' yazımı bir hata barındırır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, cm3cm^3, m2m^2 gibi üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu ifadelerde ek, üs işaretinden sonra kelimenin okunuşuna uygun olarak (metrekareye) yazılmalıdır. Dolayısıyla doğru biçim 'm2m^2 ye' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmaların türlerini belirleme
T.C. (Noktalı büyük harf), TDK (Büyük harf), m2m^2 (Üslü birim), vb./Alm. (Noktalı küçük/kısmi büyük).
Her kısaltma türü için farklı ek getirme kuralları geçerlidir.
2
Noktalı kısaltmalara ek getirme kuralını uygulama
T.C.'de nokta kullanımı istisnadır, doğrudur. 'vb.leri' ve 'Alm.dan' ifadelerinde nokta olduğu için kesme işareti kullanılmamıştır, bu da doğrudur.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
3
Üs işaretli kısaltmaların kuralını kontrol etme
m2m^2’ye ifadesinde kullanılan kesme işareti kural ihlalidir.
Üs işaretli kısaltmalar (metrekare, metreküp vb.) ek alırken kesme işaretiyle ayrılmaz, ek doğrudan üs işaretinden sonra yazılır.

Anahtar Kavram

Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki tüm kısaltmaları bulup yanındaki eklerin nasıl ayrıldığına dikkat edin.
2
Sonunda nokta olan kısaltmalar ile üzerinde m2m^2 gibi sayı bulunan kısaltmalarda 'kesme işareti' kullanım kuralını hatırlayın.
3
Üs işaretli (metrekare, metreküp gibi) kısaltmalarda ek getirilirken kesme işareti (′') asla kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Farklı üs işaretli birimlerin (cm3cm^3, dm2dm^2 vb.) ek alış biçimlerini içeren benzer soruları çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken 'Nokta varsa kesme yok', 'Üs varsa kesme yok', 'Büyük harfse son harfe bak', 'Küçük harfse kelimeye bak' şeklinde bir kontrol listesi oluşturabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 105Soru →

Milli Arşiv Dijitalleştirme Projesi kapsamında hazırlanan teknik şartnamenin "Veri Giriş Standartları" bölümünden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taraması tamamlanan büyük boyutlu haritaların her 10 cm.'lik bölümü için ayrı bir indeks numarası verilmiştir.

Cevap

Haritaların her '10 cm.'lik' bölümü ifadesindeki 'cm.' kısaltması yanlış yazılmıştır; çünkü ölçü birimlerinin sonunda nokta kullanılmaz ve ekler kesme işaretiyle ayrılmalıdır.
Cümledeki '10 cm.'lik' ifadesi hatalıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre metre, santimetre, kilogram gibi ölçü birimlerinin kısaltmalarında nokta kullanılmaz. Bu kısaltmalara getirilen ekler, kelimenin uzun okunuşuna göre (santimetrelik) ve kesme işaretiyle ayrılmalıdır. Doğru yazım 'cm'lik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kısaltmaları (TDK, Alm., cm., kg, T.C.) tespit et.
TDK'ye, Alm.dan, cm.'lik, kg'dan, T.C. ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralları açısından her bir kısaltma türünün farklı kurallara tabi olduğunu kontrol etmek gerekir.
2
Büyük harfle yapılan kısaltmaların eklerini kontrol et.
TDK'ye (te-de-ke + ye) doğrudur. 'ka' diye okunması bir hatadır.
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin sesi esas alınır.
3
Ölçü birimi kısaltmalarının (cm, kg) kurallarını kontrol et.
kg'dan (kilogramdan) doğrudur. Ancak cm.'lik ifadesinde nokta kullanımı hatadır.
TDK kurallarına göre ölçü birimlerinin (m, cm, kg, l vb.) sonuna nokta konmaz.

Anahtar Kavram

Ölçü birimi kısaltmalarında nokta kullanılmaz ve ekler kelimenin okunuşuna göre, kesme işaretiyle getirilir.

İpuçları

1
Ölçü birimlerinin (metre, litre, gram vb.) kısaltmalarında nokta kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
2
TDK'ye göre ölçü birimleri nokta almazken, Alm. veya İng. gibi kısaltmalar nokta alır.
3
Nokta ile biten bir kısaltmaya ek geldiğinde kesme işareti kullanılır mı? Peki ya ölçü birimlerinde?

Daha Fazla Pratik

Farklı kısaltma türlerini (kurum adları, ölçü birimleri, unvanlar) içeren bir tablo hazırlayarak eklerin nasıl geldiğini karşılaştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 106Soru →

Resmî yazışmalarda ve teknik raporlarda kısaltmaların Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına uygun olarak yazılması, metnin profesyonelliği ve doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye tarafından tahsis edilen arsanın yaklaşık 450 m2’lik450\text{ m}^2\text{'lik} kısmı park alanı olarak ayrıldı.

Cevap

Arsanın 450 m2’lik450\text{ m}^2\text{'lik} kısmı ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır; çünkü üs işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmamalıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'm²'lik' ifadesinde hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre, üs işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Doğru yazım 'm2m^2 lik' (metrekarelik) şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Üs işaretli kısaltmaların kuralını hatırla.
TDK'ye göre üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Yazım karışıklığını önlemek ve üs işaretinin zaten bir ayırıcı görevi görmesi nedeniyle bu kural uygulanır.
2
Noktalı kısaltmaların ek kuralını kontrol et.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılmaz.
Nokta işareti zaten kısaltmayı tamamladığı için ek bir ayırıcıya (kesme) ihtiyaç duyulmaz.
3
Büyük ve küçük harf ayrımını değerlendir.
Büyük harfli kısaltmalarda son harf (veya kelime gibi okunuyorsa kelime), küçük harfli birimlerde ise kelimenin tam adı esas alınır.
Türkçe yazım sisteminde standartlaşmayı sağlamak için bu iki farklı yaklaşım benimsenmiştir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Kesme İşareti Kullanımı ve Ek Getirme Kuralları

İpuçları

1
Üs işareti (2^2, 3^3) veya nokta ile biten kısaltmaların ardından eklerin nasıl geldiğini hatırlayın.
2
Üs işaretli kısaltmalarda üs zaten bir ayırıcı görevi görür; bu durumda ekstradan kesme işareti konulup konulmadığını kontrol edin.
3
TDK kurallarına göre m2m^2, cm3cm^3 gibi üslü ifadelerden sonra gelen ekler asla kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harflerle yapıldığı halde nokta kullanılan tek istisnaları (T.C. ve T.) içeren bir soru çözerek istisnaları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken kelimenin tam halini düşünmek sadece ölçü birimlerinde (kg, m) işe yarar. Büyük harfli kısaltmalarda ise her zaman son harfin sesine (veya kelime okunuşuna) odaklanmalısınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 107Soru →

Bir havacılık şirketinin hazırladığı "Lojistik ve Operasyon Yönetimi El Kitabı"ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Havacılık terimlerinin Türkçe karşılıkları belirlenirken TDK'da yayımlanan güncel kılavuzdaki tanımlar esas alınmalıdır.

Cevap

Havacılık terimlerinin Türkçe karşılıkları için TDK'da ifadesinin kullanıldığı seçenek hatalıdır; çünkü kısaltmanın son harfi "ke" olarak okunduğundan ek "TDK'de" şeklinde gelmelidir.
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. Türkçede "K" harfi "ke" olarak okunduğu için TDK kısaltmasına gelecek ekin "de" olması gerekir. Cümlede "TDK'da" yazılarak yazım hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kısaltmanın türünü belirle.
"TDK" büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük harfli ve küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.
2
Büyük harfli kısaltmalara ek getirme kuralını hatırla.
Ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.
Kelimenin açılımı (Türk Dil Kurumu) değil, kısaltmanın kendisi (T-D-K) esas alınır.
3
"K" harfinin Türkçedeki okunuşunu kontrol et.
"K" harfi "ka" değil, "ke" şeklinde okunur.
Türkçede sessiz harfler yanına "e" ünlüsü getirilerek okunur.
4
Kısaltma ve eki birleştir.
TDK-de (TDK'de) olması gerekirken cümlede TDK'da (TDK-da) yazılmıştır.
Yanlış okunuş (ka) üzerinden yanlış ek (da) tercih edilmiştir.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalar ile küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları birbirinden farklıdır.
2
Türkçede sessiz harflerin yanına 'e' sesi getirilir. Özellikle 'K' harfinin okunuşuna dikkat edin.
3
TDK kısaltmasını açılımına göre değil, harf harf (T-D-K) okuyarak ek getirmeyi deneyin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'SGK'na' ve 'SGK'ye' gibi yaygın hataları içeren örnekleri inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaya ek getirirken, kısaltmanın bir özel isim olduğunu ve son harfin sesli uyumunu bozup bozmadığını kontrol etmek için sesli okuma yöntemi kullanılabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 108Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük harflerle yapılmasına, küçük harflerle yapılmasına veya sonunda nokta bulunup bulunmamasına göre farklı kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna ulaşmak için TDK'nın genel ağ sitesine bakabilirsiniz.

Cevap

İçinde 'TDK'nın' ifadesi geçen seçenek yanlıştır çünkü büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşu olan 'ke' sesine göre 'TDK'ye' şeklinde getirilmelidir.
Doğru cevap olan cümlede 'TDK'nın' ifadesi kullanılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumu'nun (TDK) kısaltması 'te-de-ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ek son harf olan 'e' sesine uyum sağlamalı ve 'TDK'ye' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle.
'TDK' büyük harflerle yapılmış bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalar ile küçük harfli kısaltmaların (ölçü birimleri vb.) ek alma kuralları farklıdır.
2
Büyük harfli kısaltmanın okunuşunu kontrol et.
'TDK' kısaltması 'te-de-ke' şeklinde okunur.
Türkçede 'k' harfi her zaman 'ke' olarak okunur, asla 'ka' olarak okunmaz.
3
Okunuşa uygun eki getir.
'te-de-ke' okunuşuna uygun olan ek '-ye' ekidir.
Kısaltmalara getirilen ekler son harfin okunuşuyla uyumlu olmalıdır.

Anahtar Kavram

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre geldiğini unutmayın.
2
Türkçede 'K' harfinin 'ka' değil, 'ke' olarak okunduğuna dikkat edin.
3
Ölçü birimlerinde (kg, m) eklerin kelimenin tam okunuşuna göre, büyük harfli kısaltmalarda (TDK, TRT) ise harf okunuşuna göre geldiğini karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Farklı kurum kısaltmaları (DSİ, SGK, TÜBİTAK) üzerinde ek getirme pratiği yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmayı yüksek sesle harf harf okuyun (T-D-K). Eğer son harf ince bir sesle bitiyorsa (ke gibi), gelen ek de ince (ye gibi) olmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 109Soru →

Bir belediyenin yürüttüğü "Kentsel Dönüşüm ve Altyapı İyileştirme Projesi"ne dair hazırlanan teknik şartnameden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şartnamede yer alan teknik terimlerin ve tanımların güncelliği için TDK'nın yayımladığı son güncel kılavuz temel alınacaktır.

Cevap

Teknik şartnamede geçen ve Türk Dil Kurumunun kısaltması olan 'TDK'nın' ifadesi hatalıdır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. 'TDK' kısaltmasının son harfi olan 'K', 'ke' şeklinde okunur. Bu nedenle getirilecek ek '-nın' değil, '-nin' olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'nun' ifadesine göre ek getirme hatasından kaynaklanmaktadır; ancak kural gereği açılım değil, harf okunuşu esastır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaları kontrol et.
TDK kısaltması incelendiğinde, ek son harfin okunuşuna (Te-De-Ke) göre gelmelidir.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım değil, harf okunuşu esas alınır.
2
Küçük harfli kısaltmaları ve ölçü birimlerini kontrol et.
cm'yi (santimetreyi) ve kg'la (kilogramla) ifadelerinin kelime okunuşuna uygun olduğu görüldü.
Küçük harfli kısaltmalarda harf değil, kelimenin tam telaffuzu esas alınır.
3
Noktalı ve üslü kısaltmaların ek ayrımını kontrol et.
m2m^2 lik ve Alm.dan ifadelerinde kesme işareti kullanılmadığı tespit edildi.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan veya üs işareti içeren kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda eklerin, kısaltmanın açılımına göre mi yoksa harflerin okunuşuna göre mi geldiğini hatırlayın.
2
Türkçede 'K' harfinin nasıl telaffuz edildiğine dikkat edin; 'ka' mı yoksa 'ke' mi?
3
Ölçü birimi olan küçük harfli kısaltmalarla (kg, cm), kurum adı olan büyük harfli kısaltmaların (TSE, TDK) ek alma kuralları farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde SGK, YKS gibi sonu 'K' ile biten diğer kısaltmaların eklerini pratik yaparak pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaya gelen eki kontrol ederken harfleri tek tek okuyun (Te-De-Ke) ve en son harfe uygun ünlüyü (e-i) getirin. Eğer ölçü birimiyse (kg), doğrudan kelimeyi (kilogram) söyleyip eki ona göre ekleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 110Soru →

Bir üniversitenin akademik yazım ve yayım ilkelerini belirleyen tez yazım kılavuzundan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan taslak metin, TDK'nın yayımladığı son Yazım Kılavuzu'ndaki kurallar dikkate alınarak titizlikle gözden geçirilmiştir.

Cevap

Hazırlanan taslak metinde yer alan 'TDK'nın' ifadesi hatalıdır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ek 'nin' olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, 'K' harfinin hatalı bir şekilde 'ka' olarak okunmasından kaynaklanan bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü ve okunuşunu belirleme
TDK bir kurum adıdır ve büyük harflerle yapılmıştır. Türkçede 'K' harfi 'ka' değil, 'ke' olarak okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ekin hangi kurala göre geleceğini belirlemek için okunuşun tespit edilmesi gerekir.
2
Eki son harfin sesine göre uygulama
Te-De-Ke okunuşuna ince ünlüyle biten 'nin' eki getirilmelidir.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir.
3
Diğer seçeneklerdeki kuralları kontrol etme
Küçük harfli kısaltmalarda uzun okunuşun (ml -> mililitre), noktalı kısaltmalarda kesme kullanılmamasının (Alm.dan) esas alındığı teyit edilir.
Hatalı seçeneğin kesinleşmesi için diğer yaygın kuralların doğru uygulandığından emin olunur.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralları

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekin neye göre geldiğini hatırlayın: Kısaltmanın açılımına mı yoksa harflerin okunuşuna mı?
2
Türkçede 'K' harfinin nasıl okunduğuna dikkat edin. 'Ka' mı yoksa 'Ke' mi?
3
TDK kısaltmasını harf harf okuyun (T-D-K) ve son harfin sesine uygun bir ek getirin.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalardan 'T.C.' ve 'T.' dışındakilerde nokta kullanılmadığını unutmayın. Bu istisnaları içeren başka soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmalara ek getirirken 'nokta' kuralını unutmayın: Eğer kısaltmanın sonunda zaten bir nokta varsa (Alm., vb. gibi), ek için ayrıca bir kesme işareti (') kullanmanıza gerek yoktur.
Tahmini Süre:45s
Soru 111Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kullanılan kısaltmaların yazımıyla ilgili kurallara uyulması büyük önem taşır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler son harfin okunuşuna göre getirilirken, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin tam okunuşu esas alınır. Ayrıca sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aradığınız terimlerin anlamlarını TDK'nın web sitesinden kontrol edebilirsiniz.

Cevap

Türk Dil Kurumunun kısaltması olan 'TDK' ifadesi 'Te-De-Ke' şeklinde okunur ve getirilen ek son harfe uygun olarak 'TDK'nin' şeklinde olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilen ekin 'TDK'nin' olması gerekir. 'TDK'nın' yazımı, harfin 'ka' olarak yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan kısaltmaları ve onlara getirilen ekleri belirle.
kg'dan, Prof. Dr., TDK'nın ve İng.den kısaltmaları tespit edildi.
Yazım yanlışının hangi kural ihlalinden kaynaklandığını bulmak için ilk adımdır.
2
Büyük harfli kısaltmaların (TDK) son harfinin okunuşunu kontrol et.
TDK kısaltması 'Te-De-Ke' olarak okunur; dolayısıyla ek '-nın' değil '-nin' olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin ses değerine uyması zorunludur.
3
Küçük harfli ve noktalı kısaltmaların kurallarını hatırla.
kg'dan (kilogramdan) okunuşu doğruyken, İng.den yazımında nokta olduğu için kesme işareti kullanılmaması da doğrudur.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek hatadan emin olunur.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralları

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda (THY, TRT) eki getirmeden önce kısaltmanın son harfini sesli olarak oku.
2
Türkçede 'K' harfinin okunuşuna dikkat et; bu harf her zaman 'e' sesiyle bitmelidir.
3
Kısaltmanın sonunda nokta (.) varsa, ekten önce kesme işareti (') koymana gerek olmadığını hatırla.

Daha Fazla Pratik

Üs işaretli kısaltmalarda (m², cm³) eklerin nasıl getirildiğini ve kesme işareti kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken 'K' harfini içerenleri 'Ke' olarak kodlamak (örneğin: Se-Ge-Ke, Te-De-Ke), ek hatalarını önlemenin en garantili yoludur.
Tahmini Süre:45s
Soru 112Soru →

Bir kamu kurumunun hazırladığı restorasyon teknik şartnamesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapının strüktürel analizi için kullanılan 150150 mm.'lik çelik gergilerin, şartnamede belirtilen standartlara uygunluğu denetlenmiştir.

Cevap

Cümledeki '150 mm.'lik' ifadesinde ölçü birimi olan milimetrenin kısaltmasında nokta kullanılması hatalıdır; doğrusu '150 mm'lik' olmalıdır.
Türkçede ölçü birimlerinin kısaltmaları (mm, cm, m, kg vb.) sonuna nokta konulmadan yazılır. Bu kısaltmalara ek getirildiğinde ise kelimenin tam okunuşu (milimetre, kilogram vb.) esas alınır ve ek kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle 'mm.'lik' yazımı, nokta kullanımı sebebiyle yanlıştır; doğrusu 'mm'lik' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen kısaltmaları ve eklerini (yy.ın, mm.'lik, TRT'nin, TDK'nin, vb.lerinin) belirlemek.
Beş farklı kısaltma türü ve ek kullanımı tespit edildi.
Yazım kurallarına uygunluğun denetlenmesi için önce tüm aday yapıların belirlenmesi gerekir.
2
Ölçü birimlerinin kısaltma kurallarını (TDK yönergelerine göre) kontrol etmek.
Ölçü birimlerinin (metre, litre, gram ve katları) kısaltmalarında nokta kullanılmadığı ve ekin kelime okunuşuna göre geldiği teyit edildi.
Hatalı seçeneği belirlemek için ölçü birimleri ile diğer kısaltma türleri arasındaki noktalama farkını ayırt etmek gerekir.
3
Hatalı ifadenin düzeltilmiş biçimini oluşturmak.
'mm.'lik' yerine 'mm'lik' yazılması gerektiği sonucuna varıldı.
Ölçü birimlerinde nokta kullanımı kural ihlalidir; ekin ayrılması için sadece kesme işareti yeterlidir.

Anahtar Kavram

Ölçü Birimlerinin Kısaltılması ve Ek Getirilmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki ölçü birimi kısaltmalarına ve bu kısaltmalarda nokta kullanılıp kullanılmadığına odaklanın.
2
Küçük harfle yapılan kısaltmaların (yy., vb.) noktalama kuralları ile ölçü birimlerinin (m, kg) kuralları birbirinden farklıdır.
3
Milimetre (mm) gibi ölçü birimlerinin sonuna nokta konulmaz; ek kesme işaretiyle ayrılır ve kelimenin uzun okunuşuna göre gelir.

Daha Fazla Pratik

Büyük harf kısaltmalarında (Örn: SGK) ekin açılıma göre değil, harflerin okunuşuna göre getirildiği benzer soruları çözerek kuralı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 113Soru →

Resmî bir kurumun arşivleme ve yazışma usullerini düzenleyen el kitabından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yıllık faaliyet raporunda yer alan verilerin TDK'nın güncel yazım kılavuzuna göre kontrol edilmesi istendi.

Cevap

D seçeneğinde yer alan 'TDK'nın' ifadesinde yazım yanlışı vardır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. TDK kısaltmasının son harfi olan 'K' harfi Türkçede 'ke' şeklinde okunduğu için getirilen ekin 'TDK'nin' (Te-De-Ke-nin) olması gerekir. 'TDK'nın' kullanımı, harfin 'ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaların ek kuralını hatırla.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir.
Türkçede kısaltmaların açılımı değil, harflerin ses değerleri esas alınır.
2
'TDK' kısaltmasının harf okunuşunu analiz et.
T(Te) - D(De) - K(Ke). Son harf 'Ke'dir.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, tüm ünsüz harfler 'e' ünlüsüyle okunur.
3
Seçeneklerdeki diğer kuralları (ölçü birimi ve noktalı kısaltmalar) kontrol et.
kg'dan (doğru-kilogramdan), Prof. (doğru-noktalı), vb. (doğru-noktalı ve kesmesiz).
Ölçü birimleri açılışa göre, noktalı kısaltmalar ise kesme işareti olmadan ek alır.

Anahtar Kavram

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda ekin neye göre geldiğini hatırlayın: Açılıma göre mi yoksa harf okunuşuna göre mi?
2
Türkçede 'K' harfinin tek başına nasıl okunduğunu düşünün; 'ka' mı yoksa 'ke' mi?
3
TDK kısaltmasını harf harf okuduğunuzda (Te-De-Ke), sonuna gelecek olan ilgi ekinin ince ünlülü (-nin) olması gerektiğini göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Diğer kurum kısaltmalarını (ÖSYM, SGK, TÜBİTAK) kullanarak ek getirme alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken 'Ölçü birimi mi?', 'Noktalı kısaltma mı?' yoksa 'Büyük harfli kurum kısaltması mı?' şeklinde gruplandırarak kuralı hatırlamak hata payını düşürür.
Tahmini Süre:45s
Soru 114Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın türüne (büyük harf, küçük harf), sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya bir kelime gibi okunup okunmamasına göre farklılık gösterir. Bu kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bankacılık sektöründeki yeni düzenlemeler hakkında bilgi almak isteyen vatandaşlar BDDK'nın resmi duyurularını takip edebilirler.

Cevap

BDDK'nın ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır; doğrusu BDDK'nin olmalıdır.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun kısaltması olan BDDK, harf harf okunan bir kısaltmadır. Türk alfabesinde 'K' harfi 'ka' değil, 'ke' olarak seslendirilir. Bu nedenle kısaltma 'Be-De-De-Ke' şeklinde okunmalı ve getirilen ek son harfin sesine uygun olarak 'BDDK'nin' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede 'BDDK'nın' şeklinde yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaları (UNESCO, TÜBİTAK, BDDK) analiz et.
UNESCO ve TÜBİTAK birer kelime gibi okunduğu için ekler okunuşa göre (UNESCO'nun, TÜBİTAK'ın) getirilmiş ve doğrudur. Ancak BDDK harf harf okunur.
Kısaltmaların türüne göre ek getirme kuralı farklıdır.
2
BDDK kısaltmasının okunuşunu ve ekini kontrol et.
B-D-D-K şeklinde okunan bu kısaltmada son harf 'K' (ke) sesidir. Türkçede 'ka' sesi yoktur.
Ünsüzle biten kısaltmalarda son harfin sesi belirleyicidir.
3
Küçük harfli ve noktalı kısaltmaları (Alm., kg) incele.
Alm.dan yazımı doğrudur çünkü noktalı kısaltmalarda kesme kullanılmaz. kg'lık yazımı doğrudur çünkü küçük harfli kısaltmalarda açılım (kilogram) esas alınır.
Özel kural setlerinin (nokta ve ölçü birimi kuralları) uygulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Kuralları

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmaların nasıl okunduğuna dikkat edin; bazıları harf harf, bazıları kelime gibi okunur.
2
Türkçede 'K' harfinin seslendiriliş kuralını ve sonu nokta ile biten kısaltmalarda kesme işaretinin kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
3
BDDK kısaltmasını harf harf kodlayın: Be-De-De-Ke. Bu okunuşa hangi ek gelmelidir?

Daha Fazla Pratik

Farklı kurum kısaltmaları (TÜİK, TRT, DSİ) ve ölçü birimleri (cm², m³) ile ilgili alıştırmalar yaparak kuralları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın türünü belirlemek için şu dörtlü kontrolü yapabilirsiniz: 1) Harf harf mi okunuyor? 2) Kelime gibi mi okunuyor? 3) Küçük harfli mi (açılım mı önemli)? 4) Noktası var mı?
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 115Soru →

Üniversiteye yeni yerleşen bir öğrencinin burs ve barınma işlemleri için aldığı notlarda geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Burs başvurusu için gerekli evrakların KYK'ya teslim edilmesi gerekiyor.

Cevap

KYK kısaltmasına getirilen ek, son harfin okunuşu olan 'ke' sesine uygun olarak 'KYK'ye' şeklinde yazılmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına değil, son harfin okunuşuna göre getirilir. Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için 'KYK' kısaltmasına gelecek ek 'ye' olmalıdır. 'KYK'ya' yazımı 'ka' okunuşuna dayandığı için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki büyük harfli kısaltmayı (KYK) belirleyin.
KYK kısaltması büyük harflerle oluşturulmuş bir kurum adıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda eklerin nasıl getirileceğini belirlemek için kuralı hatırlamak gerekir.
2
Kısaltmanın son harfinin okunuşunu kontrol edin.
Türk alfabesinde 'K' harfi 'ke' şeklinde okunur.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, tüm ünsüzler 'e' ünlüsüyle (be, ce, ke...) okunur.
3
Son harfin sesine uygun eki getirin.
'Ke' sesi ince bir ses olduğu için getirilen ek 'ye' (KYK'ye) olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın açılımına değil, son harfin okunuşuna göre gelir.

Anahtar Kavram

Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda açılıma mı yoksa son harfe mi bakılması gerektiğini hatırlayın.
2
Türkçede 'K' harfinin nasıl okunduğuna (ka mı, ke mi?) dikkat edin.
3
TDK, SGK, KYK gibi 'K' ile biten kısaltmalarda eklerin her zaman 'e/i'li (TDK'ye, SGK'ye) olması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı kısaltmalar (vb., Alm., Prof.) ile büyük harfli kısaltmalar (TDK, TRT) arasındaki kesme işareti farkını pekiştirmek için karışık bir liste hazırlayabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken kelime gibi değil, harf harf okuyarak ek getirmeyi deneyin (Örneğin: Ke-Ye-Ke).
Tahmini Süre:45s
Soru 116Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın türüne (büyük harf, küçük harf, ölçü birimi), sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içerip içermemesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki sulama kanalları inşaatı için DSİ'ne yapılan yazılı başvuruların bir an önce sonuçlanması bekleniyor.

Cevap

Kuruluş adının kısaltması olan 'DSİ' ifadesine getirilen ekin, açılımına göre değil kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre (DSİ'ye) yazılması gerektiği için yanlışlık yapılan seçenek sonuncudur.
Doğru cevap olan seçenekte 'DSİ' kısaltmasına getirilen '-ne' eki, kurumun açılımı olan 'Devlet Su İşleri'ne' ifadesine göre getirilmiştir. Ancak kural gereği büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfi olan 'İ' sesine göre 'DSİ'ye' şeklinde getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara getirilen ekleri tespit et.
Alm.dan, m²ye, TÜRKSOY'un, DSİ'ne.
Yazım kuralının hangi kısaltma türüne uygulanacağını belirlemek gerekir.
2
Kısaltmaların türlerine göre kuralları hatırla.
Noktalı ve üst işaretli kısaltmalarda kesme kullanılmaz; büyük harfli kısaltmalarda ek son harfe göre gelir.
Kısaltmanın yazılış biçimi ekin nasıl geleceğini belirler.
3
Hatalı kullanımı belirle.
DSİ (De-Se-İ) + ye = DSİ'ye olmalıydı; DSİ'ne yazımı yanlıştır.
Büyük harfli kısaltmalarda açılımın (Devlet Su İşleri'ne) dikkate alınması yaygın bir hatadır.

Anahtar Kavram

Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi ve özel durumlar (nokta/üst işareti).

İpuçları

1
Kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın büyük harf mi yoksa küçük harf mi olduğuna dikkat edin.
2
Büyük harfli kısaltmalarda 'açılım' değil, 'son harfin okunuşu' esastır; ancak sonunda nokta veya üst işareti varsa kesme işareti kullanılmaz.
3
DSİ kısaltmasını harf harf (D-S-İ) okuyup buna uygun bir ek getirmeyi deneyin.

Daha Fazla Pratik

Küçük harfli kısaltmaların (ölçü birimleri vb.) ek alma kurallarını tekrar etmek için 'kg'dan' ve 'cm'yi' örneklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 117Soru →

Bir tarım araştırma enstitüsünün yayımladığı "Toprak Verimliliği ve Gübreleme Teknikleri Rehberi"nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toprak analizi raporları, ilgili kurumun teknik şartnamesine ve TDK'da yer alan güncel kurallara göre hazırlanmalıdır.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' harfleriyle yapılan kısaltmaya getirilen ek, son harfin okunuşu olan 'ke' sesine uygun olarak 'TDK'de' şeklinde yazılmalıdır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. 'TDK' kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ek 'de' olmalıdır. 'TDK'da' yazımı, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'nda' ifadesine göre veya hatalı 'ka' okunuşuna göre yapıldığı için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve bunlara getirilen ekleri tespit etmek.
TDK'da, vb., m²ye, Gn. Md.lüğüne ve mg'dan ifadeleri incelenmek üzere belirlendi.
Yazım yanlışını bulmak için metindeki tüm kısaltma kullanım kurallarını gözden geçirmek gerekir.
2
Büyük harfle yapılan kısaltmaların (TDK) ek kuralını uygulamak.
K harfi Türkçede 'ka' değil 'ke' olarak okunduğu için ek 'TDK'de' olmalıdır; 'TDK'da' yazımı hatalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.
3
Diğer kısaltma türlerinin (küçük harf, noktalı, üslü) doğruluğunu teyit etmek.
Noktalı (Gn. Md., vb.), üslü (m²) ve küçük harfli (mg) kısaltmalardaki eklerin kurallara uygun olduğu görüldü.
Yanlışın tek bir seçenekte olduğundan emin olmak için tüm kurallar doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaları bulup son harflerinin okunuşuna göre ek alıp almadıklarını kontrol edin.
2
Özellikle 'K' harfi ile biten kısaltmalara (TDK, SGK vb.) dikkat edin; bu harfin okunuşu eklerin kaderini belirler.
3
Türkçede 'ka' sesi yoktur, 'ke' sesi vardır. 'TDK'da' mı yoksa 'TDK'de' mi kulağa ve kurala daha uygun geliyor?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde SGK, KYK veya TV gibi kısaltmalara ek getirerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaların yazımında şu üçlü kontrolü yapabilirsiniz: 1. Büyük harf mi? (Son harf okunuşu). 2. Küçük harf mi? (Kelime okunuşu). 3. İşaretli (nokta/üs) mi? (Kesme işareti yok).
Tahmini Süre:45s
Soru 118Soru →

Bir tarım ve kırsal kalkınma projesi için hazırlanan teknik raporda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik terimlerin yerel dildeki karşılıkları için TDK'na resmi bir görüş yazısı gönderilmiştir.

Cevap

Kurum adının kısaltması olan 'TDK'na' ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır; doğrusu 'TDK'ye' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK'ye' yazımı doğru, 'TDK'na' (TDKa gibi düşünülerek) yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfle yapılan kısaltmayı (TDK) analiz et.
Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna göre belirlenir.
2
Kısaltmaya uygun eki getir.
T-D-Ke + ye = TDK'ye.
'TDK'na' yazımı, kısaltmanın harf okunuşuna değil, kurumun tam adının (Türk Dil Kurumu'na) okunuşuna dayandığı için yanlıştır.
3
Diğer kısaltma türlerini (ölçü birimi, noktalı kısaltma, üslü kısaltma) kontrol et.
kg'dan (doğru), m²ye (doğru), Alm.dan (doğru), vb.leri (doğru).
Ölçü birimlerinde kelime okunuşu, noktalı ve üslü kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmaması kuralı uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen ekler; kısaltmanın türüne (büyük harf, küçük harf, noktalı, üslü) göre farklı kurallara tabidir.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirildiğini hatırlayın.
2
Küçük harfli kısaltmalar (ölçü birimleri gibi) ile noktalı veya üslü kısaltmaların ek alma kuralları birbirinden farklıdır.
3
Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunur; bu harfle biten TDK, SGK gibi kısaltmalara getirilen eklerin ses uyumuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfle yapıldığı halde kelime gibi okunan (NATO, UNESCO vb.) kısaltmaların ek alma kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 119Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve ek getirilmesiyle ilgili temel kurallar aşağıda özetlenmiştir:

Kısaltma TürüUygulanan KuralÖrnek
Büyük HarfliKısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.TRT'den, THY'ye
Küçük HarfliKelimenin tam (uzun) okunuşu esas alınır.kg'dan, cm'yi
Noktalı/ÜslüSonunda nokta veya üs bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.vb.leri, m2m^2ye

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî yazışmalarda Türk Dil Kurumunun kararları için TDK'ya başvurulur.

Cevap

Cümledeki 'TDK'ya' ifadesi yanlış yazılmıştır; doğrusu 'TDK'ye' veya 'TDK'nin' olmalıdır.
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK-ya' değil, 'TDK-ye' veya 'TDK-nin' yazımı doğru kabul edilir. Bu nedenle bu seçenekte yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleme
TDK, büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, son harfin okunuşu kuralı uygulanır.
2
Son harfin okunuşunu kontrol etme
TDK kısaltmasının son harfi 'K' harfidir ve Türkçede 'ke' diye okunur.
Türkçede sessiz harfler yanına 'e' ünlüsü getirilerek okunur (be, ce, ke vb.).
3
Eki son harfe göre getirme
TDK + ye = TDK'ye olması gerekirken cümlede 'TDK'ya' yazılmıştır.
Sessiz harf okunuşundaki hata, ek getirme kuralının da yanlış uygulanmasına neden olmuştur.

Anahtar Kavram

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kelimenin uzun halini unutun, sadece harfleri okuyun.
2
Türkçede harfleri okurken yanına hangi ünlüyü getirdiğinize dikkat edin (ka mı, ke mi?).
3
Özellikle 'K' harfiyle biten TDK, SGK gibi kurumlara gelen ekler en sık hata yapılan yerlerdir.

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmaları ile ölçü birimlerinin kısaltmalarını karşılaştıran daha karmaşık örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna gelen eki kontrol ederken harfleri tek tek heceleyerek okumayı (T-D-Ke) deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 120Soru →

Bir büyükelçilik tarafından hazırlanan resmî raporun taslağında geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Araştırmacılar, 18. yy.'ın sonlarında sanayileşmenin Avrupa'da hız kazandığını belirtmektedir.

Cevap

Araştırmacılar, 18. yy.'ın sonlarında sanayileşmenin Avrupa'da hız kazandığını belirtmektedir.
Doğru cevap olan cümlede 'yy.' kısaltmasından sonra kesme işareti kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalarla (vb., Alm., yy.) üs işaretli kısaltmalara (m², cm³) getirilen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. Ek, doğrudan noktadan sonra yazılmalıdır. Dolayısıyla 'yy.'ın' kullanımı yazım bakımından hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü ve bitiş işaretini kontrol edin.
İfadedeki kısaltma 'yy.' (yüzyıl) olup sonunda nokta bulunmaktadır.
Türkçede kısaltmaların sonuna getirilen eklerin yazımı, kısaltmanın nasıl bittiğine (nokta, üs işareti veya harf) bağlıdır.
2
Nokta ile biten kısaltmalarda eklerin nasıl ayrılacağına dair kuralı uygulayın.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
Nokta zaten bir sınır işareti görevi gördüğü için ekstradan kesme işareti kullanılması yazım yanlışına yol açar.
3
Ekin kısaltmaya uyumunu (okunuş veya açılış) kontrol edin.
Küçük harfli kısaltmalarda (yy. gibi) ek, kelimenin açılışına (yüzyıl-ın) göre getirilir.
Yazım 'yy.ın' şeklinde olmalıdır, kesme işareti kullanımı yanlıştır.

Anahtar Kavram

Noktalı ve Üslü Kısaltmalarda Ek Yazımı

İpuçları

1
Küçük harfli kısaltmalar (kg, mm) ile büyük harfli kısaltmaların (TDK, TRT) ek alma kurallarının farklı olduğunu hatırlayın.
2
Cümlelerdeki kısaltmaların sonundaki noktalama işaretlerine dikkat edin. Bir kısaltmanın sonunda zaten nokta varsa, ekstradan kesme işareti (') gerekir mi?
3
TDK'ye göre 'yüzyıl' anlamına gelen 'yy.' ve 'metrekare' anlamına gelen 'm²' gibi kısaltmalarda ekler hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşuna (TDK-ye, TRT-den) ve numara kısaltmasına (No.lu) dair kuralları tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 6 / 7Sonraki