Examkin

Kısaltmaların Yazımı

124 soru

Soru 81Soru →

Bir savunma sanayii projesinin teknik yeterlilik belgesinde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sistemde kullanılacak fiber optik kabloların 5050 cm.'den daha uzun olması, sinyal kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Cevap

Kablonun uzunluğundan bahsedilen seçenekte 'cm' ölçü birimi kısaltmasından sonra nokta kullanılması hatalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'cm' ölçü birimi kısaltmasından sonra nokta kullanılarak hata yapılmıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre ölçü birimlerinin (m, cm, kg, g vb.) sonuna nokta konmaz; ekler ise kelimenin okunuşuna göre getirilip kesme işaretiyle ayrılır. Bu nedenle ifade '5050 cm'den' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ölçü birimi kısaltmalarının kuralını hatırla.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre m, cm, kg gibi ölçü birimlerinin kısaltmalarına nokta konmaz.
Ölçü birimleri uluslararası standartlara tabidir.
2
Kısaltmaya getirilen eki kontrol et.
Ölçü birimlerinde ek, kısaltmanın değil, kelimenin tam okunuşuna göre gelir (santimetreden).
Küçük harfle yapılan ölçü kısaltmalarında kelime esas alınır.
3
Yazımı düzelt.
Doğru yazım '50 cm'den' şeklinde olmalıdır.
Nokta kullanılmamalı, sadece kesme işareti ile ek ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Nokta ve Ek Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki ölçü birimlerine (cm, km, kg gibi) ve bunların nasıl ek aldığına odaklanın.
2
Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmalarında nokta kullanılıp kullanılmadığını hatırlayın.
3
Hem noktanın hem de kesme işaretinin aynı anda kullanıldığı bir kısaltma türü olup olmadığını düşünün; ölçü birimlerinde nokta konmaz.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfi ile biten (TDK, SGK, RTÜK) örneklere özellikle dikkat ederek alıştırmalar yapın.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken 'Büyük harfli mi?', 'Ölçü birimi mi?' ve 'Noktalı mı?' şeklinde üçlü bir filtreleme yaparak kuralları hızlıca test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 82Soru →

Bir büyükşehir belediyesinin yayımladığı "Kentsel Dönüşüm ve Çevre Düzenleme Strateji Belgesi"nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje kapsamında, hak sahiplerine teslim edilecek konutlarda m2m^2'ye düşen inşaat maliyetinin düşürülmesi için verimlilik esas alınacaktır.

Cevap

Metrekare ifadesinin kısaltması olan m2m^2 gibi üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği kuralına uyulmayan seçenek hatalıdır.
Türkçede üst işareti bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Metrekare kısaltması olan m2m^2 ifadesine yönelme durumu eki getirilirken 'm2m^2 ye' şeklinde yazılması gerekirken seçenekte 'm2m^2\'ye' şeklinde kesme işareti kullanılması yazım hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
m2m^2'ye, TDK'nin, İng.den, kg'dan, yy.lar.
Yazım yanlışını bulmak için her bir kısaltma türünün kuralını hatırlamak gerekir.
2
Üst işaretli kısaltmaların kuralını kontrol et.
TDK kurallarına göre m2m^2, cm3cm^3 gibi üst işareti olan kısaltmalarda ek için kesme işareti (′') kullanılmaz.
Üst işaret zaten bir ayrım sağladığı için ek doğrudan eklenir (m2m^2 ye).
3
Diğer seçeneklerdeki çeldiricileri değerlendir.
TDK'nin (doğru, harfe göre), İng.den (doğru, noktalı kısaltmada kesme yok), kg'dan (doğru, küçük harf/ölçü biriminde tam kelimeye göre).
Hangi seçeneğin neden doğru olduğunu teyit ederek yanlışın kesinliğinden emin olunur.

Anahtar Kavram

Üst İşaretli Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki tüm kısaltmaları; büyük harf, küçük harf ve noktalı olma durumlarına göre gruplandırarak inceleyin.
2
Özellikle matematiksel üst işaretleri (m2m^2 gibi) içeren kısaltmalarda eklerin nasıl bağlandığına dair TDK kuralını hatırlayın.
3
Nokta veya üst işareti bulunan kısaltmaların sonuna ek gelirken ayrıca bir kesme işareti (′') gerekip gerekmediğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde cm3cm^3 ü veya Alm.dan gibi örnekler üzerinden noktalı ve üst işaretli kısaltma alıştırmaları yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltma kurallarını üç ana kategoriye ayırın: 1. Büyük harf kısaltmaları (Harf okunuşu + kesme), 2. Küçük harf/ölçü birimi kısaltmaları (Açılım okunuşu + kesme), 3. Özel durumlar (Noktalı veya üst işaretli kısaltmalar - kesme kullanılmaz).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 83Soru →

Kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili kurallar göz önüne alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emeklilik işlemleri için gerekli evrakları tamamlayan adayların SGK′yaSGK'ya müracaat etmesi gerekmektedir.

Cevap

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan SGK'ya ifadesinin yer aldığı cümle, ek getirilme kuralına uymadığı için yanlıştır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için SGKSGK kısaltmasına gelen yönelme durum eki 'ya' değil, 'ye' olmalıdır (SGK′yeSGK'ye).

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara gelen ekleri tespit et.
T.C.T.C., SGK′yaSGK'ya, m2likm^2lik, yy.dayy.da, kg′lıkkg'lık ifadeleri incelenmelidir.
Yazım yanlışı analizi için önce hedef ögelerin belirlenmesi gerekir.
2
Büyük harfli kısaltmaların (SGK) kuralını uygula.
SGKSGK (Se-Ge-Ke) kısaltmasına gelen ek 'ye' olmalıdır (SGK′yeSGK'ye).
Türkçede 'K' harfi 'ka' değil 'ke' olarak okunur; büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu esastır.
3
Diğer kısaltma kurallarını (noktalı, üslü ve ölçü birimi) kontrol et.
T.C.T.C. (istisnai nokta), m2likm^2lik (üs kuralı), yy.dayy.da (noktalı kısaltma kuralı) ve kg′lıkkg'lık (küçük harf okunuş kuralı) kullanımlarının doğru olduğu görülür.
Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin ses değerine göre getirilmesi ve 'K' harfinin 'ke' olarak okunması.

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kısaltmanın açılımını değil, harflerin okunuşunu dikkate alın.
2
Türkçede 'K' harfinin ses değerine dikkat edin; 'ka' mı yoksa 'ke' mi?

Daha Fazla Pratik

Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmalarında 'K' harfiyle biten diğer örnekleri (TDK, SGK, SSK gibi) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltma eklerini kontrol ederken şu basit kuralı uygulayın: Büyük harfse 'Harf Okunuşu' (TDK'ye), Küçük harfse 'Kelime Okunuşu' (kg'dan). Nokta veya üs varsa 'Kesme Yok' (vb.leri, m²ye).
Tahmini Süre:45s
Soru 84Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların ve bu kısaltmalara getirilen eklerin yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmî evrakların takibi için ilgili birimin SGK'ya dilekçe vermesi gerekmektedir.

Cevap

Resmî evrakların takibi için ilgili birimin 'SGK'ya' dilekçe vermesi gerektiğini belirten cümle yazım yanlışı içermektedir.
Doğru yanıt olan cümlede 'SGK'ya' ifadesi yanlış yazılmıştır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. 'K' harfi Türkçede her zaman 'ke' diye okunur, bu nedenle ek 'SGK'ye' şeklinde getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve bu kısaltmalara getirilen ekleri tespit edin.
TDK'nin, YÖK'ten, SGK'ya, m2m^2 ye, İng.den ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralının hangi kısaltma türüne uygulanacağını anlamak için gereklidir.
2
Büyük harfli kısaltmalarda ekin son harfin okunuşuna göre gelip gelmediğini kontrol edin.
TDK'nin (Doğru), YÖK'ten (Doğru), SGK'ya (Yanlış - 'ka' okunuşu esas alınmış).
Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için ek 'ye' şeklinde gelmelidir.
3
Noktalı ve üslü kısaltmalarda kesme işareti kullanımını denetleyin.
m2m^2 ye ve İng.den yazımları kurala uygundur.
Nokta veya üs işareti varsa kesme işareti kullanılmaz kuralını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Eklerin Getirilmesi Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların son harflerinin okunuşuna ve kesme işaretinin nerede kullanıldığına dikkat edin.
2
Büyük harfli kısaltmalarda 'K' harfinin Türkçedeki okunuşunu (ka mı ke mi?) hatırlayın.
3
Sonunda nokta olan (İng.) veya üs işareti bulunan (m2m^2) kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz; buna dikkat ederek seçenekleri eleyin.

Daha Fazla Pratik

Küçük harfli kısaltmalarda (kg, mm, cm) ekin kelimenin uzun okunuşuna göre geldiğini pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları sesli olarak okuyun. Eğer 'SGK-ya' gibi kulağa kalın gelen bir okunuş yapıyorsanız, 'K' harfini yanlış seslendiriyor olabilirsiniz. Her zaman ince sesle (Ke-Ye) okumayı deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 85Soru →

Kamu kurumları arasındaki resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların kullanımı, Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım kılavuzunda belirtilen kurallara tabidir. Bu kurallar kısaltmanın türüne, büyük veya küçük harfle yapılmasına ve eklerin getiriliş biçimine göre farklılık göstermektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya eklerin getirilişiyle ilgili bir yazım yanlışı yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum içi eğitim faaliyetleri için hazırlanan yönergenin 15 No.lu maddesinde, personelin uyması gereken etik ilkeler ve disiplin hükümleri ayrıntılarıyla sıralanmıştır.

Cevap

Kurum içi eğitimler için hazırlanan yönergede geçen '15 No.lu' ifadesi, TDK'nin nokta ile biten kısaltmalara ek getirme kuralına tam olarak uyduğu için yazım yanlışı içermemektedir.
Doğru olan seçenekte, 'numara' sözcüğünün kısaltması olan 'No.' kullanılmıştır. TDK kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca bu tür kısaltmalarda ek, kelimenin okunuşuna göre getirilir. 'No.lu' yazımı hem kesme işareti içermemesi hem de kelime okunuşunu esas alması nedeniyle kusursuzdur.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaları kontrol et (TDK, DSİ).
TDK ve DSİ gibi kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre gelmesi gerektiği tespit edildi.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım değil, harf okunuşu esastır (TDK'ye, DSİ'ye).
2
Üslü kısaltmaların ek kuralını hatırla (m2m^2).
Üslü ifadelerde kesme işaretinin kullanılmaması gerektiği belirlendi.
TDK kuralları gereği üs işareti zaten bir ayrım sağladığı için ayrıca kesme işareti kullanılmaz (m2m^2 lik).
3
Nokta ile biten kısaltmaları incele (No.).
Sonunda nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmadığı görüldü.
Nokta ile biten kısaltmalara (vb., Alm., No. vb.) ek getirilirken kelime okunuşu esas alınır ve kesme işareti konulmaz.
4
Seçenekleri bu kurallara göre ele.
Yalnızca 'No.lu' ifadesinin kurallara tam uygun olduğu saptandı.
Diğer seçeneklerde ya harf okunuşu hatası (TDK'nın, DSİ'ne) ya da gereksiz kesme işareti kullanımı (m^2'lik) mevcuttur.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin; kısaltmanın türüne (büyük/küçük harf), sonunda nokta olup olmamasına veya üs işareti içermesine göre belirlenmesi.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre gelmesi gerektiğini ve 'K' harfinin 'Ke' olarak okunduğunu unutmayın.
2
Üslü ifadeler ve sonunda nokta olan kısaltmalar (vb., No., İng. gibi) ek alırken kesme işareti kullanılmaz.
3
Özellikle 'numara' kelimesinin kısaltması olan 'No.' ifadesine dikkat edin; TDK bu kısaltmanın ek alış biçimini 'No.lu' ve 'No.suz' olarak örneklemiştir.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmaların istisnası olan 'T.C.' ve 'T.' kullanımlarını tekrar gözden geçirerek benzer tuzaklara karşı hazırlıklı olun.

Alternatif Yöntem

Kısaltma sorularını çözerken şu tabloyu zihninizde canlandırın:
1. Büyük Harf -> Harf okunuşu + Kesme (Örn: TRT'ye)
2. Küçük Harf -> Kelime okunuşu + Kesme (Örn: kg'dan)
3. Noktalı/Üslü -> Kelime/Üs okunuşu + KESME YOK (Örn: vb.leri, m²lik)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 86Soru →

Akademik bir araştırma raporunun yazım ve düzenleme aşamasında, metinde geçen kısaltmaların standartlara uygunluğu denetlenmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Deneylerde kullanılan 250250 dm3dm^3'lük cam kapların ısıya dayanıklılık testleri mühendisler tarafından onaylandı.

Cevap

Hacim bildiren birim kısaltmasında üs işareti kullanıldığı için, getirilen ekin kesme işareti olmadan doğrudan üs işaretinin yanına yazılması gerekirdi.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda üs işareti bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek, doğrudan üs işaretinin yanına yazılır. Bu nedenle 'dm3dm^3'lük' ifadesindeki kesme işareti yazım yanlışına yol açmıştır; doğru yazım 'dm3dm^3 lük' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle
Hacim birimi olan 'desimetreküp'ün üs işaretli kısaltmasıdır (dm3dm^3).
Üs işaretli kısaltmaların kendine has yazım kuralları vardır.
2
Ek getirme kuralını hatırla
Üs işaretli kısaltmalarda ek, kesme işareti olmadan doğrudan yazılır.
Üs işareti zaten bir ayırıcı görevi gördüğü için kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.
3
Yanlışı tespit et
dm3dm^3'lük yazımı hatalıdır, doğrusu dm3dm^3 lük olmalıdır.
Kural gereği kesme işareti gereksiz kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Üs İşaretli Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Küçük harfli kısaltmalarda kelimenin okunuşu, büyük harfli kısaltmalarda ise son harfin okunuşu esas alınır.
2
Kısaltmanın sonunda nokta (.) veya üstünde üs işareti (2^2, 3^3) varsa, ek getirilirken kesme işareti (') kullanılmaz.
3
Özellikle ölçü birimlerinde üs işareti bulunan m2m^2, cm3cm^3 gibi kısaltmalarda ekin nasıl eklendiğine dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde m2m^2'ye, cm2cm^2'de gibi yaygın hatalı kullanımları içeren sorular çözerek üs işareti kuralını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken 'metrekareye', 'santimetreküpten' şeklinde tam kelime olarak okuyun. Eğer üs işareti varsa, bu işaretin kesme işaretinin görevini zaten üstlendiğini düşünerek kesmeyi eleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde kısaltmaların ve bu kısaltmalara getirilen eklerin yazımı belirli kurallara tabidir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: SGK'nın yeni düzenlemesiyle ilgili detaylar kurumun resmî internet sayfasında ilan edildi.

Cevap

SGK'nın ifadesinin geçtiği cümle yazım yönünden yanlıştır; doğrusu SGK'nin olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. SGK kısaltmasının son harfi olan 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için ek '-nin' olmalıdır. 'SGK'nın' yazımı, harfin yanlışlıkla 'ka' olarak okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli kısaltmaları kontrol et.
SGK ve TDK kısaltmaları büyük harflerle yapılmıştır. Kural gereği ek, son harfin okunuşuna göre gelmelidir.
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımı değil, kısaltmanın son harfi esastır.
2
'K' harfinin okunuşunu doğrula.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, bu harf 'ke' olarak okunur.
SGK kısaltması 'Se-Ge-Ka' değil, 'Se-Ge-Ke' şeklinde okunmalıdır.
3
Noktalı kısaltmaların ek kuralını incele.
Prof. Dr.un ve İng.den kullanımlarında kesme işareti kullanılmamıştır.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kısaltmanın türü (büyük/küçük harf) ve noktalama durumu belirleyicidir.

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların türüne (büyük harf, noktalı veya küçük harf) ve eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına dikkat edin.
2
Büyük harfli kısaltmalarda 'son harfin okunuşu', noktalı kısaltmalarda ise 'kesme işareti kullanmama' kuralını hatırlayın.
3
Türkçede 'K' harfinin 'ka' değil 'ke' olarak okunduğunu unutmayın; bu durum SGK gibi kısaltmalara gelen ekleri doğrudan etkiler.

Daha Fazla Pratik

Üslü kısaltmaların (m², cm³) ek yazım kurallarını da tekrar ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 88Soru →

Bir gıda üretim tesisinin 'Kalite Kontrol ve Hijyen El Kitabı'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sevkiyat biriminde hazırlanan her bir kolinin toplam ağırlığı 2020 kg'den fazla olmayacak şekilde ayarlanmalıdır.

Cevap

Sevkiyat birimindeki kolilerin ağırlığından bahsedilen cümlede 'kg'den' ifadesi yanlıştır; doğrusu 'kg'dan' olmalıdır.
Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin tam okunuşu esas alınır. 'kg' kısaltması 'kilogram' olarak okunduğu için getirilecek ek 'dan' olmalıdır. 'kg'den' yazımı, kısaltmanın 'ke-ge' şeklinde harf harf okunması hatasına dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Küçük harfle yapılan kısaltmaların (ölçü birimleri vb.) kuralını hatırla.
Küçük harfli kısaltmalarda ek, harflerin okunuşuna göre değil, kelimenin tam okunuşuna (açılımına) göre getirilir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre ölçü birimleri bu kategoriye girmektedir.
2
'kg' kısaltmasının açılımını ve buna gelecek eki belirle.
kg = kilogram. Kelime kalın ünlülerle bittiği için gelecek ek 'dan' (kilogramdan) olmalıdır.
Kısaltma 'ke-ge' şeklinde okunarak ek getirilirse hata yapılmış olur.
3
Diğer seçeneklerdeki büyük harf ve noktalı kısaltma kurallarını kontrol et.
TDK'nin (son harfe göre - doğru), T.C. (gelenekleşmiş nokta - doğru), vb.leri (noktadan sonra kesme kullanılmaz - doğru).
Tüm seçenekler kural bazlı değerlendirilerek hata tespit edilir.

Anahtar Kavram

Küçük harfli kısaltmalarda ek getirme kuralı

İpuçları

1
Kısaltmanın büyük harf mi yoksa küçük harf mi olduğuna dikkat edin.
2
Ölçü birimi kısaltmalarında (m, kg, l vb.) eki getirirken kısaltmayı değil, kelimenin kendisini okuyun.
3
'kg' harflerini 'ke-ge' diye değil, 'kilogram' diye okuyup eki öyle getirin.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfli kısaltmalarda sonu 'K' ile biten örneklere (SGK, TDK) özellikle dikkat ederek benzer sorular çözün.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları kontrol ederken şu basit kuralı uygulayın: Büyük harf ise 'son harfe' bak, küçük harf ise 'kelimenin aslına' bak.
Tahmini Süre:50s
Soru 89Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın türüne, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üzerinde bir üs işareti (metrekare gibi) olup olmamasına göre farklılık göstermektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TDK′nınTDK'nın yayımladığı son güncel sözlükte birçok yeni kelimeye yer verilmiş, bazı tanımlar ise revize edilmiştir.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' büyük harflerle yapılmıştır ve ek getirilirken son harf olan 'K'nin okunuşu (Ke) esas alınmalıdır; dolayısıyla doğru yazım 'TDK'ye' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda getirilen ekler, kısaltmanın açılımına değil, kısaltmayı oluşturan harflerin okunuşuna göre belirlenir. 'TDK' kısaltmasının son harfi olan 'K', Türkçede 'Ke' olarak seslendirilir. Bu nedenle getirilecek ekin 'nın' değil, 'ye' olması (TDK′yeTDK'ye) gerekir. Metindeki 'TDK'nın' kullanımı bu kurala aykırı olduğu için yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki büyük harfli kısaltmayı (TDKTDK) tespit et ve son harfin okunuşunu kontrol et.
Kısaltmanın son harfi 'K'dir. Türkçede 'Ka' sesi yoktur, bu harf 'Ke' olarak okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre getirilir.
2
Üs işaretli ve noktalı kısaltmaları (m2m^2, vb.vb., Osm.Osm.) incele.
Üs işaretli ve noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanılmadığı görülür.
TDK yazım kurallarına göre bu tür kısaltmalarda noktalama veya işaret zaten ayırıcı görev üstlendiği için ayrıca kesme işareti kullanılmaz.
3
Hatalı eki belirle.
'TDK'nın' ifadesi, 'K' harfinin 'Ka' olarak okunması veya 'Kurumu'nun' açılımının esas alınması nedeniyle yanlıştır.
Kural gereği 'TDK'ye' yazımı doğru kabul edilir.

Anahtar Kavram

Büyük harfli kısaltmalarda ek getirme kuralı ve kesme işaretinin kullanılmadığı özel durumlar.

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda ek getirirken kısaltmanın açılımını (kurumun adı gibi) düşünmeyin.
2
Türkçede 'K' harfinin 'Ka' değil 'Ke' olarak okunduğunu unutmayın.
3
Üs işareti (m2m^2) veya nokta (vb.vb.) içeren kısaltmalarda kesme işareti (') kullanılmaz.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerinin (kg, cm, l) yazımında nokta kullanılmadığını ancak diğer küçük harfli kısaltmalarda (İng., Osm., vb.) nokta kullanıldığını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmalarda ek hatasını bulmak için kısaltmayı harf harf yüksek sesle okuyun (T-D-K). Son harfin sesli uyumuna göre eki kontrol edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 90Soru →

Bir kütüphanede tasnif edilen eski eserlerin envanter kayıtları ve restorasyon raporları incelendiğinde, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eserlerin restorasyon sürecinde kullanılan koruyucu sıvıların miktarı cm³'lük hassas ölçülerle belirlenmektedir.

Cevap

Restorasyon sürecindeki sıvı miktarını belirten 'cm³'lük' ifadesindeki kesme işareti kullanımı yanlıştır; üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Santimetreküplük' anlamına gelen ifade 'cm³lük' şeklinde yazılmalıdır. Cümlede ise 'cm³'lük' şeklinde kesme işaretiyle yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Üst işaretli kısaltmaları incele
cm³ ifadesi üst işaretli bir ölçü birimidir.
TDK kurallarına göre üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Noktalı kısaltmaları kontrol et
Alm.dan ve Prof. Dr. ifadelerinde nokta kullanılmıştır.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Büyük harfli kısaltmaların eklerini kontrol et
TDK'nin ve UNESCO'nun ifadeleri incelendi.
Harf okunuşuna (TDK-ke) veya kelime okunuşuna (UNESCO) göre ek getirilmesi kuralı uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Ek Getirme ve Noktalama Kuralları

İpuçları

1
Cümlelerdeki kısaltmaların yanındaki eklerin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmadığına odaklanın.
2
Özellikle sonunda nokta olan veya üzerinde sayı (üs) bulunan kısaltmaların ek alma kurallarını hatırlayın.
3
Üst işaretli birimlerde (m², cm³ gibi) işaretin kendisi ayrıcı görevi gördüğü için kesme işaretine ihtiyaç duyulmaz.

Daha Fazla Pratik

Sayıların yazımında gelen eklerin (örneğin 2'nci vs 2.nci) kurallarını gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları zihninizde açık haliyle okuyun ancak büyük harfli kısaltmalarda sadece harf okunuşuna (TDK -> Te-De-Ke) sadık kalarak kontrol yapın.
Tahmini Süre:50s
Soru 91Soru →

Resmî yazışmalarda ve teknik raporlarda kullanılan kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük harflerle yapılmasına, küçük harflerle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içerip içermemesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan laboratuvar testleri sonucunda, numunelerin 2525 cm2cm^2’lik bir yüzey alanında dahi beklenen direnci göstermediği tespit edilmiştir.

Cevap

Toprak örneklerinin yüzey alanından bahsedilen seçenek, üst işaretli bir kısaltma olan 'cm²' ifadesine getirilen ekin kesme işaretiyle ayrılması nedeniyle yanlıştır.
Üst işaretli kısaltmalarda (metrekare, santimetreküp vb.) üs işareti zaten kelime sonunu belirlediği için getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Seçenekte geçen 'cm²’lik' ifadesi, bu kuralı ihlal ederek kesme işareti içerdiği için yazım bakımından yanlıştır. Doğru yazımı 'cm²lik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
cm²’lik, yy.da, kg’dan, TDK'ye.
Her bir kısaltma türünün (üst işaretli, noktalı, küçük harf, büyük harf) kuralını ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.
2
Üst işaretli kısaltmaların ek alma kuralını kontrol et.
TDK kurallarına göre üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle (’) ayrılmaz.
Üst işaretin kendisi zaten bir ayıraç görevi gördüğü için ek doğrudan yazılmalıdır.
3
Hatalı seçeneği belirle ve diğer seçenekleri doğrula.
cm²’lik ifadesindeki kesme işareti hatadır. yy.da (noktalı olduğu için kesmesiz), kg’dan (küçük harf, okunuşa göre), TDK'ye (büyük harf, harf okunuşuna göre) doğrudur.
Çok yönlü bir yazım sorusunda tüm kural istisnalarını test etmek hatayı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalarda Kesme İşareti Kullanımı İstisnaları

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üst işareti (² gibi) varsa ek nasıl gelmelidir?
2
TDK kurallarına göre, üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanımına izin verilmez.
3
cm2cm^2’lik yazımı ile cm2cm^2 lik yazımı arasındaki farkı düşünün; üs işareti olan kısaltmalarda kesme işareti bir hatadır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerine (metre, litre, gram) getirilen eklerin küçük harf kuralına göre nasıl değiştiğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okunuşlarına göre zihninizde açın: 'santimetrekarelik' (kesmesiz), 'kilogramdan' (kesmeli), 've benzerleri' (noktadan dolayı kesmesiz).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 92Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarım arazilerinin sulanmasıyla ilgili projeyi yürütmek üzere DSİ'ne yeni mühendisler atandı.

Cevap

Kurum adı kısaltması olan 'DSİ' ifadesine getirilen ekin, kısaltmanın açılımına değil, harflerin okunuşuna (De-Se-İ'ye) göre olması gerektiği için yanlışlık yapılmıştır.
Kısaltmanın yazımında yapılan hata, büyük harflerle yapılan kısaltmalara ek getirilirken kısaltmanın açılımının (Devlet Su İşleri'ne) esas alınmış olmasıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bu tür kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre (De-Se-İ'ye) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve ekleri tespit edin.
THY'den, TDK'ye, DSİ'ne, mg'dan ve vb.nin kısaltmaları belirlendi.
Yazım kuralları analizinin yapılabilmesi için hedef kelimelerin seçilmesi gerekir.
2
Büyük harfli kısaltmaların (THY, TDK, DSİ) kuralını uygulayın.
THY'den ve TDK'ye kullanımlarının son harf okunuşuna (Ye, Ke) uygun olduğu görüldü. Ancak DSİ (İ) harfiyle bittiği için ekin 'ye' olması gerektiği, 'ne' ekinin hatalı olduğu saptandı.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım değil, son harfin okunuşu esastır.
3
Küçük harfli ve noktalı kısaltmaların (mg, vb.) kurallarını kontrol edin.
mg'dan (miligramdan) kelime okunuşuna uygundur; vb.nin ise nokta bulunduğu için kesme işareti kullanılmadan yazılmıştır.
Küçük harfli kısaltmalarda kelime okunuşu, noktalı kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmaması kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerde büyük harflerde son harfin okunuşu, küçük harflerde ise kelimenin tam okunuşu esas alınır.

İpuçları

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaların harf harf okunup okunmadığına dikkat edin.
2
Özellikle 'DSİ' gibi kurum kısaltmalarında eki getirirken 'Devlet Su İşleri' diye okumak yerine 'D-S-İ' diye okuyarak kontrol edin.
3
Büyük harfli kısaltmalarda açılıma göre (DSİ'ne), küçük harfli kısaltmalarda ise harf okunuşuna göre ek getirilmesi en sık yapılan hatalardır.

Daha Fazla Pratik

Kuruluş adlarının kısaltmaları ile ölçü birimlerinin (kg, m, l) kısaltmalarını karşılaştıran daha fazla alıştırma çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaya ek getirirken, kısaltmanın içindeki harfleri tek tek ve aralarına 'e' ünlüsü koyarak okuyun (Örn: T-D-K-e, D-S-İ-ye). Eğer bu okunuş cümledeki ekle uyuşmuyorsa bir yazım yanlışı var demektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 93Soru →

Bir kamu kurumunun yıllık faaliyet raporu taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun tanıtım faaliyetleri çerçevesinde hazırlanan reklam filmi yarın TRT'dan yayımlanacaktır.

Cevap

Kurumun reklam filminin 'TRT'dan' yayımlanacağını belirten ifade hatalıdır; doğrusu 'TRT'den' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. TRT kısaltmasının son harfi olan 'T' (te) şeklinde okunduğu için getirilen ekin '-den' (TRT'den) olması gerekir. 'TRT'dan' şeklindeki kullanım, kısaltmanın açılımı olan 'Türkiye Radyo Televizyonu'ndan' ifadesine göre yapıldığı için bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleme
TRT, büyük harflerle yapılan bir kısaltmadır.
Büyük harfli kısaltmalar ile küçük harfli kısaltmaların ek alma kuralları farklıdır.
2
Okunuş kuralını uygulama
TRT kısaltması 'te-re-te' şeklinde okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmayı oluşturan harflerin okunuşuna göre getirilir.
3
Eki kontrol etme
'te' sesiyle biten kısaltmaya gelecek ek ince ünlü uyumuna göre '-den' olmalıdır.
Seçenekteki 'TRT'dan' yazımı, kısaltmanın 'Türkiye Radyo Televizyonu' şeklinde açılımına göre ek getirildiği için yanlıştır.

Anahtar Kavram

Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın açılımına göre değil, son harfin okunuşuna göre getirilir.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmaların (TDK, TRT vb.) nasıl okunduğuna dikkat edin.
2
Harflerin okunuşunu esas alırken özellikle 'K' ve 'T' gibi harflerin seslerine odaklanın.
3
Kısaltmayı açarak okumak (Türkiye Radyo Televizyonu'ndan gibi) büyük harfli kısaltmalarda yapılan en yaygın hatadır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimleri ve unvan kısaltmaları (kg, m, Dr., Prof.) gibi farklı türdeki kısaltmaların ek alma kurallarını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın son harfini sesli bir harfle bitirerek okuyun (te-re-te) ve ekin bu sese uyup uymadığını kontrol edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 94Soru →

Bir kamu personeli adayının resmî bir mülakat için hazırladığı dilekçe taslağında yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Staj dönemim boyunca SGK'da kayıtlı olan sigortalı verilerinin girişini sağladım.

Cevap

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun kısaltması olan 'SGK' ifadesine getirilen ekin 'SGK'da' şeklinde yazılması yanlıştır; doğru yazım 'SGK'de' olmalıdır.
Doğru cevap olan 'SGK'da' ifadesindeki yanlışlık, büyük harfli kısaltmalara getirilen eklerin kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenmesi kuralından kaynaklanmaktadır. Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunduğu için kısaltma 'Se-Ge-Ke' şeklinde telaffuz edilir ve getirilen ek ince ünlü uyumuna uyarak '-de' olmalıdır. 'SGK'da' yazımı, harfin 'ka' şeklinde yanlış okunmasından kaynaklanan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaların türlerini belirle.
Büyük harfli (SGK, TÜBİTAK), küçük harfli/ölçü (kg) ve noktalı unvan/dil (İng., Prof.) kısaltmaları tespit edildi.
Her kısaltma türünün kendine has ek getirme kuralları vardır.
2
Büyük harfli kısaltmalara getirilen ekleri denetle.
SGK'da yazımı incelendiğinde 'K' harfinin yanlış okunduğu görüldü.
Türkçede 'ka' sesi yoktur, ünsüz harfler 'e' sesiyle okunur (Se-Ge-Ke).
3
Noktalı kısaltmalarda kesme işareti kullanımını kontrol et.
İng.den ve Prof.un örneklerinde kesme kullanılmadığı onaylandı.
TDK kurallarına göre sonunda nokta bulunan kısaltmalar ek alırken kesme işaretiyle ayrılmaz.
4
Yanlış seçeneği belirle.
SGK'da ifadesi 'SGK'de' olması gerektiği için yanlışlık yapılmıştır.
Kısaltmanın son harfi olan 'K' (ke) sesi, ince ünlüyle biten '-de' ekini gerektirir.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde kısaltmanın türü (büyük/küçük harf) ve noktalama işaretleri belirleyicidir.

İpuçları

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaların son harflerini Türkçedeki okunuş kurallarına göre seslendirmeyi deneyin.
2
Türkçede 'ka' diye bir harf okunuşu olmadığını, tüm sessiz harflerin yanına 'e' getirilerek okunduğunu hatırlayın (Ke, Le, Me gibi).
3
Noktalı kısaltmalarda (İng., vb., Alm.) ek gelirken kesme işareti kullanılmadığını, ancak küçük harfli ölçü birimlerinde (kg, cm) kelime okunuşunun esas alındığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Üst işaretli kısaltmaların (m², cm³) ek alırken kesme işareti kullanıp kullanmadığını TDK güncel kurallarından kontrol edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın türüne göre bir kontrol listesi oluşturabilirsiniz: 1. Büyük harf mi? (Son harf okunuşu), 2. Küçük harf ölçü mü? (Kelime okunuşu), 3. Noktalı mı? (Kesme yok).
Tahmini Süre:45s
Soru 95Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Bu kurallara göre büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler son harfin okunuşuna göre, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşuna göre getirilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni sınav takvimiyle ilgili duyuruları TDK'nın internet sitesinden takip edebilirsiniz.

Cevap

Yeni sınav takvimiyle ilgili duyuruların takip edildiği belirtilen seçenekteki kısaltma kullanımı yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte 'TDK'nın' ifadesi kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan TDK, harf harf okunur (Te-De-Ke) ve ek son harfe göre getirilir. Bu nedenle doğru yazım 'TDK'ye' şeklinde olmalıdır. 'Ka' okunuşu halk ağzında yaygın olsa da resmî yazımda ve sınav formatında hata kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirle
Cümledeki kısaltma 'TDK' (Türk Dil Kurumu) olup büyük harflerle yapılmıştır.
Büyük harfle yapılan kısaltmalar ile küçük harfle yapılanların ek alma kuralları farklıdır.
2
Son harfin okunuşunu kontrol et
TDK kısaltmasının son harfi 'K' harfidir ve Türkçede 'Ke' olarak okunur.
Eklerin doğru getirilmesi için son harfin ses değerinin doğru bilinmesi gerekir.
3
Eki son harfin okunuşuna göre uyarla
Te-De-Ke + ye = TDK'ye olması gerekirken, yanlışlıkla 'Ka' okunuşu esas alınarak 'nın' eki getirilmiştir.
Türkçede 'Ka' sesi yoktur, tüm ünsüzler 'e' ünlüsüyle (be, ce, de, ke...) okunur.

Anahtar Kavram

Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Kısaltmanın büyük harf mi yoksa küçük harf mi olduğuna dikkat edin.
2
Türkçede 'K' harfinin nasıl okunduğunu (Ka mı, Ke mi?) hatırlayın.
3
TDK kısaltmasına gelen ekin 'Te-De-Ke' okunuşuna uyumlu olması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde SGK, YKS gibi sonu 'K' ile biten diğer kısaltmaların eklerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken kelimenin uzun halini (Türk Dil Kurumu'nun) değil, sadece harfleri (Te-De-Ke) okuyarak eki test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 96Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımıyla ilgili temel kurallardan biri; büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerin kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenmesidir. Küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kısaltılan kelimenin tam okunuşu esas alınır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözcüklerin doğru yazımlarını ve anlamlarını kontrol etmek için TDK'na başvurmalıyız.

Cevap

Türkçede büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın açılımına değil son harfinin okunuşuna göre getirilir; TDK kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için doğru kullanım 'TDK'ye' olmalıdır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. 'TDK' kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunur. Bu nedenle getirilen ekin 'TDK'ye' veya 'TDK'nin' şeklinde olması gerekir. 'TDK'na' yazımı, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'na' ifadesine göre ek getirildiği için hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve ekleri tespit edin.
UNESCO'nun, ABD'ye, TDK'na ve İng.ye ifadeleri incelenir.
Yazım hatasının hangi tür kısaltmada olduğunu belirlemek için ilk adımdır.
2
Büyük harfli kısaltmaların son harflerinin okunuşunu kontrol edin.
UNESCO (O-nun), ABD (De-ye) ve TDK (Ke-ye/Ke-nin) şeklinde değerlendirilir.
Türkçede 'K' harfi 'ka' değil 'ke' olarak okunduğu için 'TDK'ye' kuralı kritik bir kuraldır.
3
Noktalı kısaltmalardaki ek kuralını hatırlayın.
İng. kısaltmasında nokta olduğu için kesme işareti kullanılmaması gerektiği doğrulanır.
Sonunda nokta bulunan kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Büyük Harfli Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda kelimenin açılımını (örneğin: Kurumuna) değil, harflerin okunuşunu düşünün.
2
Türkçede 'K' harfinin 'ka' değil, 'ke' olarak okunduğunu unutmayın.
3
TDK kısaltmasına ek getirirken 'Te-De-Ke' seslerini takip edin; hangisi bu sese uymuyor?

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimleri (kg, m, cm) ile yapılan kısaltmaların eklerini ve nokta kullanılmama kuralını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna eklenecek eki belirlemek için kısaltmayı harf harf okuyun (A-Be-De, Te-De-Ke gibi). Eğer ek, bu harflerin okunuşuyla uyumluysa yazım doğrudur.
Tahmini Süre:45s
Soru 97Soru →

Resmî yazışma standartları ve Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel yazım kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik raporun son kısmında yer alan İng.'nin çevirisi uzman bir ekip tarafından kontrol edildi.

Cevap

Teknik raporun son kısmında geçen 'İng.'nin' ifadesindeki kesme işareti kullanımı yanlıştır; sonunda nokta bulunan kısaltmalarda ekler doğrudan kelimeye eklenir.
Cümlede kullanılan 'İng.' ifadesi sonunda nokta bulunan bir kısaltmadır. Yazım kurallarına göre, sonunda nokta bulunan kısaltmalar ile üs işaretli kısaltmalara (m², cm³ vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla ifadenin 'İng.nin' şeklinde yazılması gerekirken kesme işaretiyle ayrılmış olması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
m2m^2 lik, TDK'nin, İng.'nin, T.C., kg'dan.
Yanlış yazımı bulmak için her bir kısaltma türünün kuralını hatırlamak gerekir.
2
Sonunda nokta bulunan kısaltmaların kuralını uygula.
Nokta bulunan kısaltmalarda kesme işareti kullanılmaz.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre nokta işareti kesme işaretinin işlevini zaten yerine getirmektedir.
3
Diğer karmaşık kuralları (üslü ifadeler ve 'K' harfi okunuşu) kontrol et.
Üslü sayılarda kesme kullanılmaması ve TDK'nin 'ke' ile bitmesi kuralları doğrudur.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olunarak kesin yanlış tespit edilir.

Anahtar Kavram

Noktalı ve Üslü Kısaltmalarda Ek Getirme Kuralı

İpuçları

1
Kısaltmanın büyük harfli mi, küçük harfli mi yoksa noktalı mı olduğuna dikkat edin.
2
Sonunda nokta olan kısaltmalarda kesme işareti kullanımının gerekip gerekmediğini sorgulayın.
3
Nokta ve kesme işaretinin bir arada kullanılması Türkçede genellikle çift işaretlemeye girer ve yanlıştır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'vb.leri' veya 'cm³lük' gibi örnekler üzerinden kuralları pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltma kurallarını dört ana kategoriye ayırarak inceleyebilirsiniz: Büyük harfliler (son harf sesi), küçük harfliler (kelime okunuşu), noktalılar (kesme yok), üslü sayılar (kesme yok).
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 98Soru →

Bir kamu kurumu tarafından hazırlanan "Afet Yönetimi ve Teknik Planlama Genelgesi"nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı veya bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Saha çalışmalarında kullanılacak olan 100 cm2100\text{ cm}^2’lik beton numunelerin, deprem dayanıklılık testlerinden geçirilmesi zorunludur.

Cevap

Saha çalışmalarında yalıtım veya ölçüm amacıyla kullanılan üslü ifadelerde (cm² gibi) ek getirilirken kesme işareti kullanılmaması gerektiği için yanlışlık yapılmıştır.
Üslü kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılmayacağı kuralı ihlal edilerek 'cm2cm^2’lik' şeklinde bir kullanım yapılmıştır. Doğrusu 'cm2cm^2 lik' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kısaltmaları ve eklerini tespit et.
Cümlede 'cm2cm^2’lik' ifadesi yer almaktadır.
Yazım yanlışını bulmak için önce tüm kısaltma-ek kombinasyonlarını analiz etmeliyiz.
2
Üslü kısaltmalarla ilgili TDK kuralını hatırla.
TDK'ye göre üslü kısaltmalara (cm², m³ vb.) getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Özel bir kural olan üslü ifadelerde ek doğrudan üssün okunuşuna eklenir.
3
Hatalı yazımı düzelt.
Doğru yazım 'cm2cm^2 lik' (santimetrekarelik) olmalıdır.
Kesme işareti kullanımı kural ihlali oluşturur.

Anahtar Kavram

Üslü Kısaltmalarda Ek Kullanımı

İpuçları

1
Kısaltmanın sonunda nokta veya üst simgesi varsa kesme işareti gerekip gerekmediğini düşünün.
2
cm2cm^2, m3m^3 gibi üslü ifadelerden sonra gelen eklerin nasıl bağlandığını hatırlayın.
3
TDK kuralına göre üslü kısaltmalarda kesme işareti asla kullanılmaz; ek, üssün okunuşuna göre bitişik yazılır.

Daha Fazla Pratik

Ölçü birimlerinde nokta kullanılmadığını ancak 'vb.', 'İng.' gibi kısaltmalarda kullanıldığını pekiştirmek için bu türlerin karışık verildiği soruları çözün.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaları okurken şu basit formülü uygulayın: Büyük harfse 'harf harf' (acronym değilse), küçük harfse 'kelime' gibi okuyun. Eğer işaret (nokta/üs) varsa kesmeyi unutun!
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 99Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı ve bu kısaltmalara getirilen eklerle ilgili belirli kurallar bulunmaktadır. Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler son harfin okunuşuna göre, küçük harflerle yapılan kısaltmalarda ise kelimenin tam okunuşuna göre getirilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üniversite sınavına hazırlanan öğrenciler, kelimelerin doğru yazımı için sık sık TDK’nın internet sitesini ziyaret ediyor.

Cevap

TDK kısaltmasının geçtiği cümlede yazım yanlışı yapılmıştır; çünkü büyük harfli kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna (TDK'nin) göre getirilmelidir.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir. TDK kısaltması 'Te-De-Ke' olarak okunduğu için getirilecek ek 'nin' olmalıdır. 'TDK'nın' yazımı, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'na göre ek getirilmesi nedeniyle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kısaltmanın türünü belirleyin.
TDK, TRT büyük harfli; g, m² küçük harfli/ölçü birimi kısaltmalarıdır.
Kuralın uygulanması için kısaltmanın büyük mü yoksa küçük harfle mi yapıldığı temel ayırt edicidir.
2
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşunu kontrol edin.
T-D-K (Te-De-Ke). Son harf 'Ke' olduğu için ek 'nin' olmalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda açılım (Türk Dil Kurumu) değil, harf okunuşu esas alınır.
3
Küçük harfli ölçü birimlerinde tam okunuşu kontrol edin.
g (gram) -> gramlık; m² (metrekare) -> metrekarelik.
Ölçü birimi kısaltmaları istisnai olarak kelimenin tam okunuşuna göre ek alır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen eklerin belirlenmesinde 'son harfin okunuşu' (büyük harf) ve 'kelimenin tam okunuşu' (küçük harf/ölçü) ayrımı.

İpuçları

1
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda kısaltmanın açılımını değil, sadece harfleri okuyun.
2
Türkçede 'K' harfi 'ka' diye değil 'ke' diye okunur. Dolayısıyla kısaltmayı 'Te-De-Ka' değil 'Te-De-Ke' olarak telaffuz edin.
3
TDK'nın yazımı 'Türk Dil Kurumu'nun' açılımına göre yapıldığı için yanlıştır; doğrusu 'TDK'nin' olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir kuralı 'kg', 'cm', 'mm' gibi küçük harfli ölçü birimleri için tam kelime okunuşunu kullanarak pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmanın sonuna ek getirirken parmağınızla kısaltmanın açılımını kapatın ve sadece gördüğünüz harflere göre (örneğin T-D-K) ek getirmeyi deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 100Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın büyük veya küçük harflerle yapılmasına, sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içerip içermemesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı ve kısaltmalara getirilen eklerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TÜBİTAK'ın öncülüğünde yürütülen çalışmalarda, nanoteknoloji laboratuvarından alınan 50 cm350\text{ }cm^3 lük numunelerin analiz süreçleri başarıyla tamamlandı.

Cevap

TÜBİTAK'ın ve 50 cm350\text{ }cm^3 lük ifadelerinin yer aldığı cümle, tüm yazım kurallarına uygundur.
Doğru seçenekte kullanılan 'TÜBİTAK'ın' ifadesi, kelime gibi okunan kısaltmaların kuralına (ek okunuşa göre gelir ve sert ünsüz yumuşamaz) uygundur. 'cm3cm^3 lük' ifadesi ise üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanılmayacağı ve ekin üssün okunuşuna göre geleceği kuralına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfli ve kelime gibi okunan kısaltmaları incele
TÜBİTAK bir kelime gibi okunur. Ek, bu okunuşa göre getirilir (TÜBİTAK'ın). Kural gereği sonundaki 'k' harfi 'ğ'ye dönüşmez.
Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek, kelimenin okunuşuna göre belirlenir.
2
Üst işaretli (üssü olan) kısaltmaları incele
cm3cm^3 lük ifadesinde kesme işareti kullanılmamıştır ve ek üs işaretinin okunuşuna (küp-lük) göre gelmiştir.
Üst işaretli kısaltmalarda kesme işareti kullanımı hatalıdır; ek doğrudan üssün okunuşuna göre eklenir.
3
Büyük harfli diğer kısaltmaları ve noktalamaları kontrol et
THY'nın (hatalı, THY'nin olmalı), M.Ö. (hatalı, MÖ olmalı), TDK'nın (hatalı, TDK'ye olmalı).
Harf okunuşuna göre ek getirme ve büyük harfli kısaltmalarda nokta kullanmama kurallarına uyulmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmaların Yazımı ve Ek Getirilmesi Kuralları

İpuçları

1
Büyük harfli kısaltmalarda ek getirirken kısaltmanın açılımını (örneğin Türk Dil Kurumu'na) değil, harflerin okunuşunu (TDK'ye) esas almalısın.
2
Üst işaretli ölçü birimlerinde (metrekare, santimetreküp gibi) kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını hatırlamaya çalış.
3
TÜBİTAK gibi bir kelime gibi okunan kısaltmalarda son harf (k) yazı dilinde yumuşayarak 'ğ' olur mu? TDK'nın bu konudaki özel uyarısını hatırla.

Daha Fazla Pratik

Nokta ile biten kısaltmalara (vb., Alm., Prof.) ek getirirken kesme işareti kullanılıp kullanılmadığını pekiştirmek için benzer örnekler çözebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kısaltmalara ek getirirken şu tabloyu zihninde canlandırabilirsin: Eğer kısaltma büyük harfse ve kelime gibi okunuyorsa (BOTAŞ, NATO), o kelimeymiş gibi ek getir. Eğer harf harf okunuyorsa (TRT, THY), son harfe göre ek getir. Küçük harfse (kg, mm) kelimenin tam halini oku.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 7Sonraki
Kısaltmaların Yazımı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 5 | Examkin