Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi
537 soru
Anayasası, getirdiği kurumsal yenilikler ve benimsediği temel ilkeler bakımından Türk anayasa tarihinde bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu anayasa, özellikle Anayasası'ndaki "meclis üstünlüğü" anlayışını terk ederek, iktidarın farklı organlar arasında paylaştırılmasını ve denetlenmesini öngören bir yapı inşa etmiştir.
Buna göre, Anayasası'nın içeriği ve Türk kamu hukukuna kazandırdığı düzenlemelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?
tarihli Kanun-i Esasi'nin orijinal metnine göre oluşturulan "Meclis-i Umumî" (Genel Meclis) yapısı içerisinde yer alan Heyet-i Ayan (Ayan Meclisi) üyelerinin belirlenme usulü ve görev süreleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Anayasa hukukunda iktidarlar; yeni bir anayasa yapma veya mevcut bir anayasayı değiştirme yetkisine göre sınıflandırılmaktadır. Mevcut bir anayasal düzen içerisinde, o anayasanın öngördüğü kurallara bağlı kalarak değişiklik yapma yetkisi "tali kurucu iktidar" olarak tanımlanır.
Buna göre, tali kurucu iktidarın hukuki niteliği ve yetki sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Eylül askeri müdahalesinin ardından yeni bir anayasa hazırlamak amacıyla oluşturulan Kurucu Meclis'in işleyişi ve yetki dağılımı dikkate alındığında, anayasa metninin kesinleşme süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Osmanlı Devleti'nde . yüzyılda ortaya çıkan anayasallaşma belgelerinin ( Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı) hukuk tarihindeki yerleri, tarafları ve iktidarı sınırlandırma biçimleri analiz edildiğinde, bu belgelerin hukuki niteliklerine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
tarihli Kanun-i Esasi’nin yılındaki köklü değişikliklerden önceki ilk (orijinal) metni esas alındığında; yürütme organının (Heyet-i Vükela) siyasi sorumluluğu ve parlamento ile olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Anayasası ( Esasiye Kanunu), "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesini benimsemiş ve Meclis Hükümeti sistemini uygulamıştır. Bu anayasanın, maddelerinin değiştirilmesi için özel bir nitelikli çoğunluk aramaması ve devletin temel organlarını düzenleyen sadece maddeden oluşması dikkat çekicidir.
Bu özellikleri göz önüne alındığında Anayasası, Türk anayasa tarihindeki tek hangi tür anayasa örneğidir?
Kanun-i Esasi’nin yılındaki köklü anayasa değişikliklerinden önceki ilk hali (orijinal metni) dikkate alındığında; yürütme organının yapısı, yetkileri ve siyasi sorumluluğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Anayasa hukukunda, mevcut bir anayasanın öngördüğü kurallara bağlı kalarak, yine o anayasada belirtilen usullerle anayasa üzerinde değişiklik yapma yetkisine sahip olan iktidar aşağıdakilerden hangisidir?
Anayasa hukukunda kurucu iktidarların temel özelliklerine ilişkin aşağıdaki tabloyu inceleyiniz:
| Özellik | İktidar Türü I | İktidar Türü II |
|---|---|---|
| Hukuki Niteliği | Hukuk dışıdır (Fiili) | Hukukidir (Anayasal) |
| Sınırlandırma | Sınırsızdır | Mevcut anayasa ile sınırlıdır |
| Amacı | Yeni bir anayasa yapmak | Mevcut anayasayı değiştirmek |
Tabloda özellikleri 'İktidar Türü II' sütununda belirtilen, yetkisini mevcut anayasadan alan ve bu anayasada öngörülen usullerle değişiklik yapabilen iktidar türü aşağıdakilerden hangisidir?
1961 Anayasası, 1924 Anayasası'ndaki "Meclis Üstünlüğü" anlayışından uzaklaşarak, iktidarın farklı organlar arasında paylaştırıldığı ve denetlendiği bir yapı kurmuştur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası ile getirilen temel yeniliklerden biri değildir?
Anayasası ( Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Anayasası'nın getirdiği temel ilkeleri geliştirmiş; 'de "Devletin dini İslam'dır" maddesinin çıkarılması ve 'te kadınlara tanınan siyasi haklar gibi köklü değişikliklerle Cumhuriyet rejimini sağlamlaştırmıştır. Bu anayasa, meclisin üstünlüğünü savunurken aynı zamanda işlerin daha hızlı yürümesi için yürütme organının yapısını da modernize etmiştir.
Anayasası'nın benimsediği hükümet sistemi yapısı düşünüldüğünde, yasama ve yürütme erklerinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Anayasa hukukunda, yasama ve yürütme erklerinin 'yumuşak' bir şekilde ayrıldığı, yürütme organının yasama organının güvenine dayandığı ve ona karşı siyasi sorumluluğunun bulunduğu hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Anayasası ( ), Millî Mücadele’nin en yoğun döneminde, olağanüstü şartlar altında hazırlanmış bir metindir. Bu anayasa, maddelerinin azlığı ve devletin temel yapısını ana hatlarıyla belirlemesi bakımından Türk anayasa tarihinde özel bir yere sahiptir. Buna göre, Anayasası’nın Türk anayasa tarihindeki "tek" olma özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Anayasası, Anayasası'nın "meclis üstünlüğü" anlayışını terk ederek, yasama organının işlemlerinin anayasaya uygunluğunun denetlenmesini öngörmüştür. Bu doğrultuda, Türk anayasa tarihinde ilk kez Anayasası ile kurulan ve kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemekle görevlendirilen yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?
Kanun-i Esasi ile oluşturulan ve Heyet-i Ayan ile Heyet-i Mebusan'dan meydana gelen Meclis-i Umumi'de; bir kanun teklifinin (layiha) meclis gündemine alınabilmesi için aşağıdakilerin hangisinden önceden izin alınması zorunlu kılınmıştır?
Anayasası ( ), Türk anayasa tarihinde hem "yumuşak" hem de "çerçeve" niteliğinde olan tek anayasadır. Savaş döneminin hızlı karar alma ihtiyacıyla hazırlanan bu metin, "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" ilkesini ve "Meclis Hükümeti" sistemini benimsemiştir.
Buna göre, anayasa tekniği açısından Anayasası'nın "yumuşak" ve "çerçeve" olma gerekçelerine ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), 1921 Anayasası'nın meclis hükümeti sistemi ile modern parlamenter sistemin özelliklerini bünyesinde sentezleyen bir yapıya sahiptir. Zamanla 1928 yılında laikleşme adımları ve 1934 yılında kadınlara tanınan siyasi haklar gibi köklü değişikliklerle gelişen bu anayasanın, hükümet sistemi bağlamında benimsediği temel prensip aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti’nde anayasalcılık hareketlerinin başlangıcı kabul edilen tarihli Sened-i İttifak, gerek hazırlanış süreci gerekse tarafları bakımından Tanzimat ve Islahat fermanlarından ayrılmaktadır. Buna göre, Sened-i İttifak’ı Tanzimat ve Islahat fermanlarından ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Kanun-i Esasi’nin yılındaki köklü değişikliklerden önceki orijinal metni esas alındığında; görevinden dolayı suçlanan bir nazırın (bakan) itham edilmesi ve yargılanma süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?