Anayasa Hukuku ve Türk Anayasa Tarihi
537 soru
1876 Kanun-i Esasi’nin 1909 yılındaki anayasa değişikliklerinden önceki orijinal metni dikkate alındığında, Meclis-i Umumi’nin yasama yetkisi ve yürütme organıyla olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Anayasa hukukunda, mevcut bir anayasal düzenin bir devrim, darbe, iç savaş veya sömürgeden kurtulma gibi nedenlerle hukuken sona ermesinin ardından, yeni bir anayasa yapma yetkisini kullanan iktidara "asli kurucu iktidar" denir. Bu iktidar tipi, hukuk boşluğu ortamında ortaya çıkması ve yeni bir hukuk düzeni inşa etmesiyle karakterize edilir.
Buna göre asli kurucu iktidarın hukuki niteliği ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Hükümet sistemleri, kuvvetler ayrılığının uygulanış biçimine göre şekillenirken; demokrasi modelleri ise egemenliğin halk tarafından kullanılma derecesine göre sınıflandırılmaktadır. 1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan anayasal reformlarla birlikte hem hükümet sisteminde yapısal bir dönüşüm yaşanmış hem de yürütme organının meşruiyet kaynağı doğrudan halka dayandırılmıştır. Buna göre, Türkiye’nin mevcut anayasal düzenindeki hükümet sistemi ve demokrasi modelleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?
1982 Anayasası’nın hazırlık aşamasındaki Danışma Meclisi ile Milli Güvenlik Konseyi arasındaki yetki paylaşımı ve anayasanın halkoyuna sunulma usulü dikkate alındığında, bu dönemin hukuki özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bir devletin siyasal rejiminin devrim, darbe veya yeni bir devletin kurulması gibi hukuk dışı bir süreçle kesintiye uğraması neticesinde ortaya çıkan, hiçbir hukuki sınırlamaya tabi olmaksızın yeni bir anayasa yapma yetkisini kendisinde bulan iktidar türü ile bu iktidar tarafından hazırlanan ve değiştirilme usulü bakımından adi kanunlardan hiçbir farkı bulunmayan anayasa türü, aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Milli Mücadele’nin olağanüstü koşullarında hazırlanan, temel hak ve özgürlüklere yer vermeyen ve yargı organını düzenlemeyen kısa bir 'çerçeve' metindir. Bu anayasa üzerinde Ekim tarihinde yapılan değişiklikler, devletin temel organizasyon şemasında kritik bir dönüşüme yol açmıştır.
Anayasası’nın genel yapısı ve değişikliklerinin getirdiği yeni düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Türk anayasa hukuku doktrini açısından aşağıdakilerden hangisi yerinde bir tespittir?
1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), 1921 Anayasası'ndaki mutlak "meclis hükümeti" sisteminden "parlamenter sisteme" doğru bir evrilmeyi temsil etmekle birlikte, devletin temel kurgusunda "Meclis Üstünlüğü" (Meclisin Egemenliği) ilkesini muhafaza etmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, 1924 Anayasası'nın meclisi diğer anayasal organlar karşısında üstün kılan ve yasama organının iradesini her şeyin üzerinde tutan özelliklerinden biri değildir?
Anayasası'nın öngördüğü "çift meclisli" parlamento yapısı ve meclisler arasındaki yetki paylaşımı dikkate alındığında; Cumhuriyet Senatosu'nun hukuki statüsü, üyelik yapısı ve fonksiyonlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Anayasası'nın hazırlık süreci, Kurucu Meclis yapısı ve bu metnin halkoyuna sunulması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
1876 Kanun-i Esasi’nin 1909 yılındaki anayasa değişikliklerinden önceki orijinal metni dikkate alındığında, yasama süreci ve meclisin yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Sert ve kazuistik bir anayasa düzeninde, anayasanın öngördüğü teklif ve karar yeter sayılarına (şekli sınırlara) tam bir uyum sağlanarak gerçekleştirilen bir anayasa değişikliği ile 'anayasanın değiştirilemez hükümlerinin' yürürlükten kaldırılması söz konusu olduğunda; bu işlemin 'kurucu iktidar teorisi' açısından en isabetli nitelendirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Anayasa hukukunda; devletin temel kuruluşunu, organlarını, işleyişini ve vatandaşların temel haklarını sadece genel hatlarıyla belirleyen, ayrıntılı hükümleri ve uygulama detaylarını kanunlara bırakan, bu nedenle genellikle kısa metinlerden oluşan anayasa tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Kanun-i Esasi ile Türk tarihinde ilk kez parlamenter bir yapıya geçilmiş ve yasama yetkisini kullanmak üzere "Meclis-i Umumi" adı verilen ikili bir meclis yapısı oluşturulmuştur. Bu meclis yapısı, üyelerin belirlenme usulleri ve görev süreleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Hükümet sistemleri; yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkinin sertliğine veya yumuşaklığına, yürütme organının yapısına ve organların birbirinin hukuki varlığına son verme yetkisine göre farklılık gösterir. Buna göre; yürütme organının tek bir kişiden oluştuğu (monist yapı), yasama ve yürütme organlarının birbirinin hukuki varlığına son veremediği ve sert kuvvetler ayrılığının esas alındığı hükümet sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası'nın hazırlık sürecinde görev yapan Kurucu Meclis'in yapısı, askerî kanat (Milli Güvenlik Konseyi) ile sivil kanat (Danışma Meclisi) arasındaki yetki paylaşımı ve taslak metnin kesinleşme usulü dikkate alındığında; bu sürecin 1961 Anayasası hazırlık sürecinden temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası’nın kabul sürecine ilişkin geçici hükümler ve halkoylaması usulü dikkate alındığında, bu süreci Türk anayasa tarihindeki diğer anayasa yapım süreçlerinden ayıran özgün durum aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası'nda 2017 yılında gerçekleştirilen kapsamlı değişikliklerle birlikte, Türkiye'nin yönetim yapısında ve hükümet sisteminde köklü bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu dönüşümün demokrasi modelleri ve hükümet sistemleri doktrini çerçevesindeki yansımaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mevcut anayasal düzen için hatalı bir değerlendirmedir?
19. yüzyıl Osmanlı modernleşme sürecinde iktidarın sınırlandırılması ve hukukun üstünlüğü yolunda atılan adımlar farklı hukuki belgelerle şekillenmiştir. Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı bu sürecin temel taşlarını oluşturmaktadır.
Bu belgelerin hukuki nitelikleri, hazırlanış süreçleri ve tarafları dikkate alındığında; 1808 tarihli Sened-i İttifak’ı, Tanzimat ve Islahat Fermanlarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
1982 Anayasası'nın genel özellikleri ve 1961 Anayasası ile olan temel farkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası ile getirilen yeniliklerden veya değişikliklerden biri değildir?
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele’nin olağanüstü koşulları altında hazırlanan, 23 madde ve bir ek maddeden oluşan kısa ve öz metinli bir anayasadır. Bu anayasanın getirdiği hükümet sistemi ve hukuki niteliği göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası'nın özelliklerinden biri değildir?