Hukukun Temel Kavramları

Toplumsal etkileşimleri sınırlayan normatif sistemler içerisinde yer alan hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kuralları ile zaman zaman içerik bakımından örtüşebilir. Ancak hukukun 'cebri' niteliği, yaptırımın sadece birey üzerindeki etkisinden değil, bu yaptırımın 'kim tarafından' ve 'nasıl' uygulandığından kaynaklanır. Buna göre, hukuk kurallarının yaptırımını din, ahlak ve görgü kurallarının yaptırımından ayıran ve onu 'teşkilatlanmış maddi yaptırım' kılan temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Ayırt etme gücü bulunmayan ($7$ yaşındaki bir çocuk veya akıl hastası gibi) tam ehliyetsiz bir kişinin yapmış olduğu hukuki işlemin yaptırımı aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk sisteminde hâkimin uyuşmazlıkları karara bağlaması ve hukuk kurallarının uygulanması sürecinde karşılaşılan boşluk türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk sistemimizde haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları ve devredilebilirlikleri bakımından çeşitli tasniflere tabi tutulmuştur. Bu tasnifler ışığında, bir taşınmaz üzerinde kurulan 'kira hakkı' ile tapu kütüğüne tescil edilen 'sükna (oturma) hakkı' karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğru bir hukuki değerlendirmedir?

1982 Anayasası ve Türk hukuk sistemindeki yerleşik içtihatlar çerçevesinde, normlar hiyerarşisi ve normların birbirine üstünlüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hukuk doktrininde; belirli bir ülkede, belirli bir zamanda yürürlükte bulunan ve devlet gücüyle desteklenen kuralların tamamı 'pozitif hukuk' (müspet hukuk) olarak tanımlanırken; bu kuralların içerisinden yalnızca yetkili makamlarca bilinçli bir iradeyle oluşturulup yürürlüğe konulan yazılı kısım 'mevzu hukuk' olarak adlandırılır. Tabii hukuk ise mevcut kuralların ötesinde, aklın ve adaletin gerektirdiği, zaman ve mekandan bağımsız mutlak ideal hukuk düzenini ifade eder.

Bu tanımlamalar ışığında; mevzu hukuk ve pozitif hukuk arasındaki 'kapsam farkını' (fark kümesini) oluşturan temel unsur ile tabii hukukun bu sistemlerdeki niteliği hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Hukuk düzeninde, bir borç ilişkisinde borçlunun üzerine düşen yükümlülüğü (edimi) kendi rızasıyla yerine getirmemesi durumunda, alacaklının talebi üzerine devlet gücü kullanılarak bu yükümlülüğün zorla yerine getirilmesini sağlayan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta kanun koyucunun düzenlemesi gereken bir hususu bilerek düzenlemediğini; çözümün somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi için "hakkaniyet", "halin icabı" veya "haklı sebep" gibi soyut kavramlar kullanarak yetkiyi kendisine bıraktığını saptamıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, bu durumun hukuki niteliği ve hâkimin uyuşmazlığı çözme yöntemi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Özel haklar, ileri sürülebilecekleri çevreye göre 'mutlak haklar' ve 'nispi haklar' olarak ikiye ayrılır. Nispi haklar kural olarak sadece hukuki ilişkinin taraflarına karşı ileri sürülebilirken; bu hakların tapu siciline şerh edilmesiyle üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilmesi mümkün kılınmaktadır. Hukuk tekniğinde bu duruma 'etkisi kuvvetlendirilmiş nispi hak' denilmektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tapu kütüğüne şerh verilerek etkisi kuvvetlendirilen haklardan biri değildir?

Bir davada hâkim; kanun koyucunun 'durumun gereklerine' veya 'hakkaniyete' atıf yaparak çözüm alanını bilinçli olarak yargısal takdire bıraktığı durum ile kanunda somut olaya dair bir hüküm bulunmasına rağmen, bu hükmün lafzının (sözünün) çok geniş olması ve olaya uygulanmasının adaletsiz sonuçlar doğurması nedeniyle hükmün daraltılması gereken durumu sırasıyla nasıl adlandırmalıdır?

Hukuki işlemlerin geçersizlik halleriyle (hükümsüzlük) ilgili olarak aşağıda verilen "olay-yaptırım" eşleştirmelerinden hangisi Türk hukuk doktrini ve yerleşik yargı kararları çerçevesinde yanlıştır?

Toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar bütününde; din, ahlak ve görgü kurallarının ihlali durumunda birey genellikle 'günahkâr sayılma', 'ayıplanma' veya 'dışlanma' gibi manevi tepkilerle karşılaşır. Buna karşılık, hukuk kurallarının ihlali durumunda bireyin doğrudan devlet gücüyle desteklenen ve cebri nitelik taşıyan bir tepkiyle karşılaşması söz konusudur.

Bu parçada belirtilen durum, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran aşağıdaki temel özelliklerden hangisi ile ifade edilir?

Bir ülkedeki hukukçular kurulu tarafından hazırlanan bir rapor metninde; yürürlükteki kuralların toplumun adalet ihtiyacını tam olarak karşılamadığı belirtilerek, insan aklının ve doğasının bir gereği olan, ulaşılması hedeflenen ideal kurallara uygun düzenlemeler yapılması önerilmiştir.

Bu raporda bahsi geçen "yürürlükteki hukuk" ile "ideal hukuk" kavramlarının hukuk bilimindeki karşılığı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik ile kurucu unsurları tam olmasına rağmen kanunun emredici hükümlerine aykırılık taşıması, işlemin sıhhatini farklı şekillerde etkilemektedir.

Buna göre; ayırt etme gücüne sahip iki kişinin, aralarındaki evlenme engeline rağmen resmi evlendirme memuru önünde yaptıkları evlilik ile; bu kişilerin resmi bir makama başvurmaksızın sadece dini/örfi ritüellerle gerçekleştirdikleri birliktelik arasındaki hukuki nitelik farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeni tarafından korunan menfaatler olarak tanımlanan haklar, çeşitli kriterlere göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırmalardan biri olan "ileri sürülebilecekleri çevre" kriterine göre haklar; mutlak ve nispi haklar olarak ikiye ayrılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi niteliği gereği sadece hukuki ilişkinin taraflarına (borçluya) karşı ileri sürülebilen bir "nispi hak" örneğidir?

Hukuk sistemimizde haklar, düzenledikleri ilişkilerin niteliğine göre 'kamu hakları' ve 'özel haklar' olarak iki temel gruba ayrılır. Kamu hakları, birey ile devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen ve vatandaşlara devlet yönetimine katılma veya devletten hizmet bekleme yetkisi veren haklardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi vatandaşların devlet yönetimine katılımını sağlayan ve 'aktif statü hakları' (katılma hakları) grubunda yer alan bir kamu hakkıdır?

Bir hukuk kuramcısı, modern hukuk sistemlerini analiz ederken şu tespiti yapmaktadır: "Hukuk düzeni sadece yasama organının iradesinden ibaret değildir; toplumun vicdanında yer eden ve mahkemelerce de uygulanan gelenekleri ($yazısız\ hukuk$) dışlayamaz. Ancak hukuk, sadece yürürlükte olanı ($de\ lege\ lata$) değil, her zaman daha adil olana ($de\ lege\ ferenda$) ulaşma çabasını da içinde barındırmalıdır."

Bu tespitte yer alan; "yasama organının iradesiyle oluşan yazılı normlar", "yazılı normlarla birlikte uygulanan geleneksel kurallar" ve "ulaşılmak istenen ideal adalet" kavramlarının hukuk doktrinindeki karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde doğru bir sıralamayla verilmiştir?

Hakların; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve kullanılmalarının hukuksal sonuçları bakımından tabi oldukları hukuki rejimler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hatalı bir değerlendirmedir?

Bir belediye encümeninin hukuka aykırı şekilde aldığı bir yıkım kararının, ilgili kişi tarafından açılan dava sonucunda idare mahkemesi tarafından ortadan kaldırılması ve hukuki sonuçlarının geçmişe etkili olarak silinmesi durumu, aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisiyle ifade edilir?

Özel hukukta haklar, kullanıldıklarında meydana getirdikleri hukuki etkiye göre; alelade haklar ve yenilik doğuran (inşai) haklar olarak ikiye ayrılmaktadır. Yenilik doğuran haklar da kendi içinde; mevcut bir hukuki durumu değiştiren, yeni bir durum kuran veya mevcut durumu sona erdiren haklar şeklinde alt kategorilere ayrılır.

Buna göre; bir işçinin istifa etmesi, bir mülkiyet ilişkisinde paydaşlığın giderilmesi davası açılması veya bir vekalet ilişkisinde vekilin azledilmesi durumunda olduğu gibi, kullanılmasıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi tamamen ortadan kaldıran hak türü aşağıdakilerden hangisidir?