Hukukun Temel Kavramları

Hukuk kurallarının hiyerarşik sıralamasında, alt basamakta yer alan bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olamayacağını ifade eden "normlar hiyerarşisi" ilkesi, hukuk birliğinin temelidir. Bu hiyerarşi içerisinde yazılı kaynaklar, sahip oldukları hukuki güce göre en üstten en alta doğru belirli bir düzen içerisinde sıralanır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisinde "Yönetmelik" basamağının da altında yer alan ve genel olarak "adsız düzenleyici işlemler" kategorisinde değerlendirilen hukuk kaynaklarından biridir?

Türk hukuk sisteminde, hâkimin bir uyuşmazlığı karara bağlarken karşılaştığı boşluk türleri ve bu boşlukları doldurma yöntemleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk sistemimizde haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve hak sahibinin iradesiyle devredilip devredilemeyecekleri bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulur. Bu bağlamda, bir kimseye belirli bir taşınmazdan tam olarak yararlanma ve kullanma yetkisi veren, aksi kararlaştırılmadıkça başkasına devri mümkün olmayan "intifa hakkı"nın hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi doğrudur?

Hukuk sistemimizde haklar; kullanıldıklarında yeni bir hukuki durum yaratıp yaratmadıklarına göre 'yenilik doğuran (inşai) haklar' ve 'aleledade (sıradan) haklar' olarak ikiye ayrılır. Yenilik doğuran haklar, hak sahibinin tek taraflı irade beyanıyla mevcut hukuki durumu kurarken, değiştirirken veya sona erdirirken; aleledade haklar (talep hakları) sadece mevcut bir hukuki ilişkinin gereğinin yerine getirilmesini isteme yetkisi verir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yenilik doğuran (inşai) bir hak örneği değildir?

Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi, yazılı hukuk kurallarının altlık-üstlük ilişkisini ve bu kuralların birbiriyle olan öncelik sırasını belirleyen temel bir ilkedir. 1982 Anayasası'nın 90. maddesi ve genel hukuk ilkeleri dikkate alındığında, hiyerarşik düzendeki normların konumu ve yargısal denetimine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ayırt etme gücüne sahip 17 yaşındaki bir gencin, yasal temsilcisinin rızasını almadan gerçekleştirdiği bir taşınmaz satış sözleşmesinin; temsilcinin onay vermemesi üzerine büründüğü hukuki statü ile idarenin hukuka aykırı bir düzenleyici işleminin yargı yoluyla ortadan kaldırılması ve bu işlem nedeniyle kişilerin mal varlığında meydana gelen eksilmenin giderilmesi amacıyla uygulanan yaptırımlar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı olamayacağı esastır. Ancak 1982 Anayasası’nın 90. maddesinde yer alan "...temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır." hükmü, bu hiyerarşik yapı içerisinde teknik bir tartışma yaratmaktadır. Bu anayasal düzenleme ışığında, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmaların normatif değeri ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan bir hâkim, yargılama sürecinde somut olayın özelliklerine göre şu üç farklı durumla karşılaşmıştır:

I. Kanun koyucu, uyuşmazlık konusu meselenin çözümünü bilerek ve isteyerek düzenlememiş; kararı hâkimin adalet anlayışı çerçevesinde somutlaştırmasına bırakmıştır.
II. Meselenin çözümüne ilişkin yazılı bir norm bulunmaktadır; ancak bu normun kapsamı çok geniş tutulduğu için uyuşmazlığa lafzen uygulanması, kanunun amacıyla bağdaşmayacak ölçüde ağır ve adaletsiz sonuçlar doğurmaktadır.
III. Uyuşmazlık hakkında ne yürürlükteki mevzuatta ne de örf ve âdet hukukunda doğrudan veya kıyasen uygulanabilecek hiçbir kural bulunmamaktadır.

Türk hukuk sisteminde bu durumların hukuki nitelendirmesi ve hâkimin izleyeceği yöntemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan bir hukuk rehberinde; Türkiye'de uyuşmazlıkların çözümünde esas alınan kanun, yönetmelik ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi gibi yazılı metinlerin yanı sıra, toplumda genel kabul görmüş ve hukuki yaptırıma bağlanmış örf ve adet kurallarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Buna göre, rehberde ifade edilen ve belirli bir ülkede belirli bir zamanda yürürlükte olan yazılı ve yazısız tüm hukuk kurallarını kapsayan hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal düzeni sağlayan normatif sistemler olan din, ahlak ve görgü kuralları; bireylerin davranışlarını belirli değer yargılarına göre disipline ederken hukuk kuralları, bu sistemlerden farklı olarak arkasına "kamu gücünü" alır. Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran bu temel fark, yaptırımın (müeyyide) niteliğinde kendisini gösterir.

Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran "maddi yaptırım" kavramının en belirgin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeninde tek taraflı bir irade beyanıyla yeni bir hukuki durum yaratan, mevcut bir hukuki durumu değiştiren veya tamamen sona erdiren haklara 'yenilik doğuran (inşai) haklar' denir.

Yenilik doğuran hakların kullanımına ve hukuki özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk sistemimizde normlar, birbirinin üzerinde yer alan ve "normlar hiyerarşisi" (normlar piramidi) olarak adlandırılan bir düzen içindedir. Bu düzene göre alt basamaktaki bir kural, üst basamaktaki kurala aykırı olamaz ve çatışma durumunda hiyerarşik olarak üstte bulunan kural esas alınır.

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılındaki anayasa değişikliği sonrası hükümleri ve Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisi ilkeleri dikkate alındığında; kanunlar ile olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Hukuk kurallarının birbirine aykırı olmamasını sağlayan ve "kademeler silsilesi" olarak da bilinen normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, alt basamakta yer alan bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı düzenlenmesi mümkün değildir. Buna göre, Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdaki norm eşleştirmelerinin hangisinde ilk sırada yer alan hukuk normu, ikinci sırada yer alan hukuk normuna göre hiyerarşik olarak daha üst bir konumdadır?

Hukuk teorisinde bir hukuki işlemin kurucu unsurları (taraflar, konu, irade beyanı) mevcut olsa dahi, bu unsurların niteliğindeki sakatlıklar farklı hükümsüzlük türlerini doğurur. Özellikle 'irade beyanı' unsurunda, beyan fiilinin iradi olup olmaması, işlemin hukuk dünyasındaki varlığını doğrudan etkiler. Bazı durumlarda irade beyanı varmış gibi görünse de, beyan fiilini gerçekleştiren kişinin bu fiil üzerinde hiçbir kontrolünün bulunmaması işlemi en ağır yaptırıma tabi kılar.

Buna göre, aşağıdaki olayların hangisinde işlemin kurucu unsurlarından biri olan 'irade beyanı' hukuken hiç oluşmamış sayılacağı için 'yokluk' yaptırımı uygulanmalıdır?

Toplumsal yaşamı düzenleyen normlar arasında yer alan din, ahlak ve görgü kuralları; bireylerin vicdanına veya toplumsal tepkiye dayalı yaptırımlarla işlerlik kazanırken, hukuk kuralları bu sistemden kesin bir çizgiyle ayrılmaktadır.

Hukuk kurallarının ihlali durumunda karşılaşılan ve bu kuralları diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzenimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki, geçerlilik şartlarındaki veya ehliyet durumundaki sakatlıklar; yokluk, mutlak butlan, nispi butlan ve tek taraflı bağlamazlık gibi farklı yaptırımlara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki işlem ve yaptırım eşleştirmelerinden hangisi 'yanlış' verilmiştir?

Bir vatandaşın, usulüne uygun olarak yaptığı ruhsat başvurusunun belediye tarafından hukuka aykırı bir sebeple reddedilmesi üzerine; bu ret işleminin hukuk düzeninden tamamen temizlenmesi ve işlemin tesis edildiği andan itibaren hiç yapılmamış sayılması amacıyla açılan dava sonucunda mahkemenin verdiği karar, aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisine örnektir?

Hukuk düzeninde haklar; konuları bakımından 'malvarlığı' ve 'kişilik' hakları, devredilebilirlikleri bakımından ise 'devredilebilen' ve 'şahsa sıkı sıkıya bağlı' (devredilemeyen) haklar olarak tasnif edilir. Her ne kadar malvarlığı hakları kural olarak devredilebilir nitelikte olsa da, Türk Medeni Kanunu'na göre bazı sınırlı ayni haklar bu kuralın istisnasını oluşturur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hem bir 'sınırlı ayni hak' niteliğinde olup hem de 'şahsa sıkı sıkıya bağlı' olması nedeniyle başkasına devri veya miras yoluyla intikali mümkün olmayan bir haktır?

Türk hukuk sisteminde yer alan normlar hiyerarşisi (kademeler silsilesi) ve yazılı hukuk kaynaklarının birbirleriyle olan hukuki ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Hukuk sistemimizde özel haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve devredilebilirlikleri bakımından çeşitli doktrinsel ayrımlara tabi tutulmaktadır. Bu sınıflandırmalar dikkate alındığında, bir anne veya babanın reşit olmayan çocuğu üzerindeki 'velayet' hakkı ile bir kişinin kendi şeref ve haysiyeti üzerindeki 'kişilik' hakkının ortak hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?