Hukukun Temel Kavramları

Hukuki bir işlemin kurucu unsurları (örneğin bir sözleşmede irade beyanları ve konu) tam olarak mevcut olmasına rağmen; işlemin içeriğinin emredici hukuk kurallarına, kamu düzenine, genel ahlaka aykırı olması veya konusunun başlangıçta imkansız olması durumunda uygulanan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde hukuki işlemlerin sakatlığı ve hükümsüzlük türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk düzeni, toplumsal hayatı regüle eden diğer normatif sistemlerden (din, ahlak, görgü) keskin bir biçimde ayrılırken, bu ayrımın odak noktasını yaptırımın (müeyyide) niteliği oluşturur. Kelsen ve Weber gibi hukuk kuramcıları tarafından da vurgulanan bu 'farklılık', yaptırımın sadece bir ceza olmasından öte, onun kaynağı ve uygulanış biçimiyle ilgilidir. Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kuralları gibi toplum hayatını düzenleme amacı gütse de sahip olduğu yaptırım gücü bakımından onlardan kesin bir biçimde ayrılır. Hukuk dışındaki kuralların ihlali durumunda karşılaşılan tepki 'manevi' nitelikteyken, hukuk kuralının ihlali 'maddi' bir tepkiyi beraberinde getirir.

Buna göre, hukuk kurallarının sahip olduğu 'maddi yaptırım' özelliği aşağıdakilerden hangisini doğrudan ifade eder?

Hukuk sistemimizde, bir hukuki uyuşmazlık hakkında kanunda uygulanabilir bir kural bulunmasına rağmen; bu kuralın sözüyle (lafzıyla) olaya aynen uygulanmasının adalete aykırı sonuçlar doğuracağı veya dürüstlük kuralı çerçevesinde 'hakkın kötüye kullanılması' sayılacağı durumlarda ortaya çıkan boşluk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde, bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan hukuk kuralları incelenirken "yazılı olan" ile "yürürlükte olan" arasında teknik bir ayrım yapılır. Yetkili makamlarca oluşturulan normlar ile toplum vicdanında yer eden ve kanun boşluğu durumunda yargıca yol gösteren bağlayıcı geleneklerin bütünsel ilişkisi düşünüldüğünde, hukuk türlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir hukuk kurultayında panelistlerden biri kürsüde şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Hukukçular olarak bizler, sadece devletin yetkili organları tarafından kağıda dökülmüş, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş metinlere odaklanırsak büyük resmi kaçırırız. Gerçek bir adalet mekanizması; bu metinlerin yanı sıra toplumun genetik kodlarına işlemiş yazılı olmayan kuralları da içine alan o büyük yürürlükteki havuzu dikkate almalıdır. Dahası, her iki yapının da üzerinde yer alan, zamanın ve mekanın ötesinde, insan aklının ulaştığı en saf adalet idealine ulaşma çabamızı asla bırakmamalıyız."

Bu panelistin konuşmasında sırasıyla işaret ettiği hukuk türleri aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kurallarına aykırılığın bir sonucu olan yaptırımlar (müeyyideler); kamu hukuku ve özel hukuk alanlarında farklı nitelikler taşımaktadır. Özellikle idare hukukunda görülen "iptal" yaptırımı ile özel hukukta karşılaşılan "hükümsüzlük" (özellikle mutlak butlan) yaptırımı; uygulama usulleri, dava açma süreleri ve yargıcın müdahale yetkisi bakımından birbirinden ayrılmaktadır.

Buna göre, iptal ve mutlak butlan yaptırımlarına ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

Hukuk sisteminde kişilere tanınan ve hukuk düzeni tarafından korunan menfaatler olan haklar; konuları, devredilebilirlikleri, ileri sürülebilecekleri çevre ve kullanılmalarının hukuki etkileri bakımından doktrinde çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Özellikle 'yenilik doğuran (inşai) haklar' ve 'mutlak haklar', sahip oldukları teknik özellikler ve tabi oldukları hukuki rejim bakımından diğer hak türlerinden keskin çizgilerle ayrılmaktadır.

Buna göre, hakların türleri ve hukuki özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk kurallarına aykırı davranışların karşılığı olan yaptırımlar (müeyyideler), ihlal edilen kuralın niteliğine ve ilgili olduğu hukuk dalına göre çeşitlilik gösterir. Buna göre;

I. Bir bakanlığın mevzuata aykırı olarak gerçekleştirdiği atama işleminin yargı yoluyla ortadan kaldırılması,
II. Kanunun emredici hükümlerine aykırı olarak düzenlenen bir sözleşmenin geçersiz sayılması

durumlarında uygulanması gereken yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Aşağıdaki tabloda toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar ve bu kuralların ihlali durumunda karşılaşılan yaptırım türleri eşleştirilmiştir:

Tabloda soru işareti ($?$) ile boş bırakılan yere, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel farkı ifade etmek üzere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Türk hukuk sisteminde hukuk kuralları arasında altlık-üstlük ilişkisini belirleyen 'Normlar Hiyerarşisi' (Kelsen Piramidi) dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi hiyerarşik sıralamada diğerlerine göre daha alt bir basamakta yer almaktadır?

Özel hukukta haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve devredilebilirlik gibi ölçütlere göre çeşitli sınıflara ayrılır. 'İleri sürülebilecekleri çevre' bakımından haklar, herkese karşı ileri sürülebilen 'mutlak haklar' ve sadece hukuki ilişkinin diğer tarafına karşı ileri sürülebilen 'nispi haklar' olarak ikiye ayrılır. Mutlak haklar ise üzerinde yetki kurulan değerin niteliğine göre 'eşya üzerindeki mutlak haklar' ve 'şahıslar üzerindeki mutlak haklar' şeklinde bir ayrıma tabi tutulur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'şahıslar üzerindeki mutlak haklar' (kişilik hakları ve geniş anlamda aile hakları) kategorisinde yer aldığı için kural olarak başkasına devredilemeyen ve miras yoluyla geçmeyen haklardan biridir?

Borcunu ödemeyen bir kişinin, iş çevresindeki insanlar tarafından 'dürüst olmamakla' suçlanması ve ayıplanması toplumsal bir tepkidir. Ancak aynı kişinin, alacaklısının başvurusu üzerine devletin icra organları aracılığıyla mal varlığına el konulması ve borcun tahsil edilmesi hukuki bir tepkidir.

Hukuk kurallarını din, ahlak ve görgü kurallarından ayıran ve bu örnekte devletin cebir (zorlama) gücüyle somutlaşan bu temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal düzeni sağlayan kurallar bütünü içinde yer alan ahlak kuralları; bireyin kendi vicdanına karşı sorumlu olduğu ödevleri içeren 'subjektif ahlak' ve bireyin diğer bireylere karşı olan ödevlerini belirleyen 'objektif ahlak' olarak ikiye ayrılır. Hukuk kuralları, düzenlediği alan bakımından özellikle 'objektif ahlak' kuralları ile büyük oranda örtüşmektedir. Her iki kural türü de bireylerin birbirlerine karşı dürüst, saygılı ve adil davranmasını bekler.

Buna göre; hukuk kurallarını, içerik olarak benzeştiği 'objektif ahlak' kurallarından kesin olarak ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve devredilebilirlik özellikleri bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulur.

Buna göre, anne ve babanın çocukları üzerindeki 'velayet hakkı' bu sınıflandırmalar bakımından aşağıdakilerin hangisinde bir arada ve doğru olarak verilmiştir?

Toplumsal hayatın işleyişini düzenleyen normatif sistemler (din, ahlak, görgü ve hukuk) bireylere belirli ödev ve sorumluluklar yükler. Bu kuralların tamamı bir 'yaptırım' (müeyyide) mekanizmasına sahip olsa da, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel bir nitelik bulunmaktadır. Buna göre, hukuk kurallarını din, ahlak ve görgü kurallarından ayıran en belirgin fark aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuki işlemlerin geçerliliği için gerekli olan kurucu unsurların eksikliği ile kurucu unsurlar tam olsa bile işlemin içeriğindeki sakatlıklar farklı hukuki yaptırımlara tabidir. Buna göre; 'bir kimsenin ağır korkutma (ikrah) altında bir sözleşme imzalaması' ile 'resmi evlendirme memuru bulunmaksızın yapılan evlilik töreni' durumları sırasıyla hangi yaptırımlara tabidir?

Bir kişinin ticari bir sözleşmeden doğan borcunu ödememesi üzerine alacaklı tarafın mahkemeye başvurması ve borcun devletin yetkili organları aracılığıyla tahsil edilmesi süreci başlamıştır. Buna karşın, aynı kişinin bir arkadaşına verdiği sözü tutmaması üzerine arkadaş çevresi tarafından dışlanması ve ayıplanması söz konusu olmuştur. Bu iki durum arasındaki temel farkı belirleyen ve borcun ödenmemesi olayının bir 'hukuk kuralı' ihlali olarak nitelendirilmesini sağlayan temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yaşamda düzeni sağlayan normatif sistemlerin (din, ahlak, görgü ve hukuk) birbirleriyle etkileşim içinde olduğu, ancak yaptırım güçleri ve uygulama alanları bakımından kesin çizgilerle ayrıldıkları bilinmektedir.

Yukarıdaki tablo ve sosyal düzen kuralları arasındaki temel ayrım noktaları dikkate alındığında, hukuk kurallarını diğer kurallardan ayıran 'maddi yaptırım' kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?