Hukukun Temel Kavramları

Hukuk düzeni, koyduğu kurallara aykırı davranılması durumunda bu kuralların etkinliğini sağlamak amacıyla çeşitli yaptırımlar (müeyyideler) öngörmüştür. Bu yaptırımlar, ihlalin mahiyetine ve ilgili olduğu hukuk dalına göre farklı isimler alır.

Buna göre;
$I$. Hukuki işlemin kurucu unsurları mevcut olmasına rağmen, işlemin konusunun emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olması nedeniyle baştan itibaren geçersiz sayılması,
$II$. İdarenin tesis ettiği bir işlemin yetki, şekil veya amaç yönünden hukuka aykırı bulunması üzerine idari yargı organları tarafından geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması,
$III$. Bir borçlunun, mahkeme ilamına veya kanuni yükümlülüğüne rağmen borcunu kendi rızasıyla yerine getirmemesi durumunda, devlet gücüyle bu borcun ifa edilmesinin sağlanması,

durumlarının karşılık geldiği yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Özel hukukta nispi haklar, kural olarak sadece hukuki ilişkinin tarafları arasında ileri sürülebilirken; bazı nispi haklar tapu kütüğüne şerh verilerek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hale getirilebilir. Bu duruma 'nispi hakların kuvvetlendirilmesi' adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tapu kütüğüne şerh verilerek 'kuvvetlendirilmiş nispi hak' özelliği kazanan haklardan biri değildir?

Hukukun yaptırım (müeyyide) sistemi içerisinde yer alan; işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik (Yokluk), emredici hükümlere aykırılık (Mutlak Butlan) ve idari işlemin hukuka aykırılığı (İptal) kavramlarının hukuki sonuçları ve uygulama usulleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu üç yaptırım türü arasındaki temel farkları en doğru şekilde ifade eder?

Toplumsal yaşamı düzenleyen normatif sistemler olan din, ahlak ve görgü kuralları ile hukuk kuralları; kişilerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini düzenleme noktasında ortak bir amaca hizmet ederler. Ancak hukuk kuralları, diğer sosyal düzen kurallarından farklı olarak kendine has birtakım karakteristik özelliklere sahiptir. Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde "pozitif hukuk" (müspet hukuk) ve "mevzu hukuk" (mevzuat) kavramları birbirleriyle yakın ilişkili olmalarına rağmen, kapsadıkları kuralların niteliği ve kaynağı bakımından temel bir farklılık gösterirler. Bir ülkede, yetkili makamlarca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş olan tüm yazılı düzenlemelerin (anayasa, kanun, yönetmelik vb.) bir anda hukuken geçerliliğini yitirdiği ve yürürlükten kalktığı varsayıldığında, o ülkenin hukuk sistemine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi teknik olarak doğrudur?

Bir uyuşmazlıkta hâkim, uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak ilgili kanunlarda ve mevzuatta herhangi bir hükme rastlamamıştır. Bölgedeki yerleşik ve toplumca genel kabul görmüş örf ve adet kurallarını araştırmış ve somut uyuşmazlığı tam olarak karşılayan bir teamül saptamıştır. Ancak hâkim, bu kuralı güncel ihtiyaçlara tam cevap vermediği gerekçesiyle uygulamaktan vazgeçmiş ve doğrudan kendi hukuk anlayışına dayalı genel ve soyut bir kural oluşturarak davayı sonuçlandırmıştır.

Buna göre hâkimin gerçekleştirdiği bu hukuki işlem ve karşılaşılan boşluk türü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hukuk düzeni, hem kişilerin hem de devlet organlarının işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarına uygunluğunu sağlamak amacıyla çeşitli yaptırımlar (müeyyideler) öngörmüştür. Bu yaptırımlar, ihlalin gerçekleştiği hukuk dalına ve işlemin niteliğine göre farklılık arz eder.

Buna göre;
I. Bir idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya amaç unsurlarından biri bakımından hukuka aykırı olması durumunda idari yargı kararıyla ortadan kaldırılması,
II. Ayırt etme gücüne sahip bir ergin olmayan kişinin (sınırlı ehliyetsiz), yasal temsilcisinin izni olmadan yaptığı bir satış sözleşmesinin hukuk dünyasındaki akıbeti,
III. Kanunun aradığı kurucu unsurların (örneğin resmi memur huzurunda irade beyanı) eksikliği nedeniyle bir işlemin en baştan itibaren hiç oluşmamış sayılması,

durumlarını ifade eden hukuk yaptırımları aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

Hukuk sistemimizde özel haklar; konuları, ileri sürülebilecekleri çevre ve kullanılmalarının hukuki etkileri bakımından çeşitli doktrinsel ayrımlara tabi tutulmaktadır. Hakların bu sınıflandırılmasına ve kullanım özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bay (A), kendisine ait olan bir taşınmazı satmak istememesine rağmen, Bay (B) tarafından 'eğer bu taşınmazı bana devretmezsen seni ve aileni öldürürüm' şeklinde tehdit edilmiş (ikrah) ve bu korkunun etkisiyle tapuda devir işlemini gerçekleştirmiştir.

Buna göre, Bay (A) tarafından gerçekleştirilen bu işlemin tabi olduğu hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Toplum hayatını düzenleyen kuralların (normların) ihlali durumunda karşılaşılan tepkiye "yaptırım" (müeyyide) adı verilir. Hukuk kurallarını, toplumsal düzeni sağlayan diğer kurallardan ayıran temel nitelikler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Buna göre, tabloda I ve II ile numaralandırılmış alanlara getirilmesi gereken kavramlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Türk hukuk sisteminde yer alan yazılı kaynaklar arasında bir altlık-üstlük ilişkisi (normlar hiyerarşisi) bulunmaktadır. Bu hiyerarşik yapıya göre, alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı hükümler içermesi hukuken mümkün değildir.

Buna göre; bir uyuşmazlıkta uygulanacak olan kanun, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik hükümleri arasındaki hiyerarşik ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Toplumsal yaşamın huzur ve güven içinde sürdürülmesini sağlayan din, ahlak ve görgü kuralları ile hukuk kuralları arasında amaç bakımından benzerlikler olsa da yaptırım güçleri bakımından önemli farklar bulunmaktadır.

Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk doktrininde yapılan bir tartışmada şu tespit dile getirilmiştir: "Bir ülkede bugün itibarıyla uygulanan, sadece meclis ve idari birimlerce konulmuş metinleri değil; aynı zamanda yargıcın önüne gelen somut olayda başvurduğu köklü gelenekleri de kapsayan yürürlükteki kurallar bütünü, toplumun adalet ihtiyacını karşılayan dinamik bir yapıdır. Ancak bu yapı, her daim aklın ve vicdanın işaret ettiği, ulaşılması arzulanan o kusursuz hukuk idealinin gölgesinde kalmaya mahkûmdur."

Bu tespitte tarif edilen "yazılı ve yazısız tüm yürürlükteki kuralları kapsayan dinamik yapı" ile "aklın işaret ettiği kusursuz hukuk ideali" kavramları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir trafik kazasında kusurlu bulunan bir sürücünün, karşı tarafın aracında meydana gelen maddi hasarı mahkeme kararı doğrultusunda ödemekle yükümlü tutulması; hukuk düzeninin öngördüğü aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisine örnektir?

Bir taşınmaz satım sözleşmesi uyarınca, alıcının satıcıdan söz konusu taşınmazın mülkiyetinin kendi adına tescil edilmesini isteme yetkisi, ileri sürülebileceği çevre bakımından aşağıdaki hak türlerinden hangisinin kapsamına girer?

Toplumsal düzeni sağlayan normatif sistemler (din, ahlak, görgü ve hukuk) arasındaki temel ayrım noktası 'yaptırımın (müeyyide) niteliği' olarak kabul edilmektedir. Diğer sosyal düzen kuralları genellikle yaygın ve organize olmamış manevi yaptırım güçlerine sahipken, hukuk kuralları merkezi bir otorite tarafından bizzat desteklenen maddi yaptırımlara dayanır. Ancak modern hukuk teorisinde, bir normun 'hukuk kuralı' kimliğini kazanması için yaptırımın sadece maddi olması yeterli görülmemekte, bu maddi gücün kaynağı ve uygulanış biçimi belirleyici unsur olarak öne çıkmaktadır.

Buna göre, bir kuralı diğer tüm toplumsal düzen kurallarından ayıran ve ona 'hukuki bir karakter' kazandıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kuralları arasında bir altlık-üstlük ilişkisi bulunmakta olup, her norm geçerliliğini ve hukuki gücünü üstündeki normdan alır. 'Kademeler silsilesi' olarak da bilinen bu yapı uyarınca, alt basamakta yer alan bir düzenleme üst basamaktaki norma aykırı hükümler içeremez.

Buna göre, Türk hukuk sistemindeki normlar hiyerarşisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk doktrininde; yürürlükte olan hukuk kurallarının ötesinde, insan aklına ve evrensel adalet ilkelerine dayanan, ulaşılması hedeflenen "ideal" hukuk türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkim; uyuşmazlık konusu meseleye ilişkin yazılı hukuk kurallarını incelemiş ancak herhangi bir hüküm bulamamıştır. Bunun üzerine örf ve adet hukukuna başvuran hâkim, bu kaynakta da uyuşmazlığı çözecek bir kuralın mevcut olmadığını saptamıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca, bu hukuki durumun nitelendirilmesi ve hâkimin izlemesi gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde özel haklar, kullanılmalarının hukuki etkileri bakımından çeşitli sınıflara ayrılmaktadır. Bir hizmet sözleşmesinin taraflardan biri tarafından haklı nedenle feshedilmesi veya bir kamu görevlisinin istifası örneğinde olduğu gibi; tek taraflı bir irade beyanı ile mevcut bir hukuki ilişkiyi tamamen ortadan kaldıran hak türü aşağıdakilerden hangisidir?