Hukukun Temel Kavramları

Hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlıkta, olaya uygulanacak yazılı bir kural bulamaması üzerine örf ve adet hukukuna başvurması, ancak burada da somut olaya uygulanacak bir hükme rastlamaması durumunda karşılaşılan hukuki durum ve hâkimin izlemesi gereken yol aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Hâkimin, kanun koyucu tarafından bir hukuki meselenin çözümü için bilerek ve isteyerek bıraktığı alanı somut olayın özelliklerine göre doldurması ile hem yazılı hem de yazısız kaynaklarda uygulanacak bir kuralın bulunmaması nedeniyle kendisi kural koyması durumları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir hukuki işlemin kanunen belirlenen kurucu unsurlarından birinin eksik olması, o işlemin hukuk dünyasında hiç doğmamış sayılmasına neden olur. Buna göre, aşağıdaki hukuki durumlardan hangisi 'yokluk' yaptırımı kapsamında değerlendirilir?

Hukuk kuralları, toplumsal düzeni sağlayan diğer normatif sistemlerden (din, ahlak ve görgü kuralları) farklı olarak devletin cebir yetkisiyle donatılmıştır. Bu durum, hukuk kurallarını ihlal eden bir kişinin karşılaştığı yaptırımı 'maddi yaptırım' kategorisine sokar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının 'maddi yaptırıma' sahip olmasının doğrudan bir sonucudur?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik ile kurucu unsurları tam olmasına rağmen işlemin emredici hukuk kurallarına aykırılık teşkil etmesi durumları farklı yaptırımlara tabidir.

Buna göre;
I. Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan, yalnızca tanıklar huzurunda gerçekleştirilen bir evlilik akdi,
II. Ayırt etme gücüne sahip olmalarına rağmen, aralarında evlenme engeli bulunan yakın akrabaların resmi memur önünde yaptıkları evlilik,

durumlarının hukuki yaptırımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Hukuk sistemimizde hak sahibinin tek taraflı irade açıklamasıyla yeni bir hukuki ilişki kurma, mevcut bir ilişkiyi değiştirme veya sona erdirme yetkisi veren haklara genel olarak ne ad verilir?

Hukuk yargılamasında bir uyuşmazlığı inceleyen hakim, uyuşmazlığın çözümünde sadece yetkili makamlar tarafından usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş yazılı metinleri (kanun, yönetmelik vb.) değil; aynı zamanda kanunda hüküm bulunmayan hallerde başvurulan ve hukuk düzeni tarafından bağlayıcılığı kabul edilmiş örf ve adet kurallarını da dikkate almaktadır.

Buna göre hakimin, uyuşmazlığın esasına uyguladığı ve bir ülkede belirli bir zamanda yürürlükte bulunan yazılı ve yazılı olmayan hukuk kurallarının tamamını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kuralları arasında altlık-üstlük ilişkisini ifade eden normlar hiyerarşisi (kademeler silsilesi) uyarınca, alt basamakta yer alan bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı düzenleme içermesi mümkün değildir. Buna göre, 1982 Anayasası ve Türk hukuk sistemi esas alındığında, aşağıdakilerden hangisi hiyerarşik olarak 'Kanun' ile aynı düzeyde yer almaz?

Ayşe ve amcası Murat, evlenmek amacıyla evlendirme dairesine başvurmuş ve resmi nikah memuru huzurunda imzaları atarak evlilik işlemini gerçekleştirmişlerdir. Bu evlilik işleminde 'taraflar', 'irade beyanı' ve 'yetkili memur' gibi unsurlar tam olmasına rağmen, kanunda yer alan hısımlık yasağı ihlal edilmiştir. Buna göre, söz konusu evlilik işleminin tabi olduğu hukuki yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir taşınmazı kiralayan şahsın, kira sözleşmesinden doğan hakkını tapu kütüğüne şerh ettirmesi durumunda; bu hakkın hukuki niteliği ve etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hukuk doktrininde yapılan bir akademik tartışmada, bir hukukçu şu tespitte bulunmuştur: 'Modern hukuk sistemlerinde uygulayıcılar için birincil kaynak, devletin yetkili organları tarafından usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş ve ilan edilmiş yazılı metinlerdir. Ancak bir uyuşmazlığın çözümünde bu metinlerin yetersiz kaldığı durumlarda, toplumun vicdanında yer etmiş yazısız geleneklerin de dahil olduğu o geniş yürürlük alanına bakmak zorunluluk arz eder. Nihayetinde tüm bu beşerî kuralların ötesinde, her zaman ve her yerde geçerli olması arzulanan, insan aklıyla ulaşılabilecek en yüksek adalet ölçütü bir fener gibi yol göstermelidir.'

Bu tespitte yer alan;
I. 'Devletin yetkili organları tarafından yürürlüğe konulmuş yazılı metinler'
II. 'Yazısız geleneklerin de dahil olduğu geniş yürürlük alanı'
III. 'Her zaman ve her yerde geçerli olması arzulanan en yüksek adalet ölçütü'

ifadeleri ile tanımlanan hukuk türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Özel haklar, kullanılmalarının hukuki etkileri bakımından 'alelade haklar' ve 'yenilik doğuran (inşai) haklar' olarak ikiye ayrılmaktadır. Yenilik doğuran haklar ise kendi içinde kurucu, değiştirici ve bozucu olmak üzere alt kategorilere ayrılır. Buna göre; bir kira sözleşmesinin feshedilmesi, bir memurun istifa etmesi veya bir vekilin azledilmesi gibi kullanıldığı anda mevcut bir hukuki ilişkiyi tamamen ortadan kaldıran hak türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bireylerin toplum içindeki gündelik yaşamlarında birbirlerine karşı sergiledikleri "nezaket", "terbiye" ve "incelik" temelli davranışları düzenleyen; ihlali durumunda "görgüsüzlük" veya "kabalık" ile nitelendirilerek manevi yaptırıma tabi tutulan sosyal düzen kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk kuralları arasındaki 'altlık-üstlük' ilişkisini ifade eden normlar hiyerarşisinde, her norm geçerliliğini bir üst basamaktaki kuraldan alır. 1982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkardıkları yazılı hukuk kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeninde bir hukuki işlemin "yokluk" yaptırımı ile malul olması ile "mutlak butlan" yaptırımı ile sakatlanması durumları karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi mutlak butlanı yokluktan ayıran temel ölçüttür?

Hukuka aykırı bir idari işlemin, menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan bir dava sonucunda yargı organınca geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması yaptırımı ile; özel hukukta kurucu unsurları mevcut olan bir hukuki işlemin emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kamu düzenine aykırılık nedeniyle hakim tarafından resen dikkate alınarak baştan itibaren geçersiz sayılması durumu, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir müvekkilin, aralarındaki güven ilişkisinin sarsılması nedeniyle vekil tayin ettiği avukatını "azil" yoluyla görevden alması; mevcut hukuki ilişkiyi tek taraflı iradeyle sona erdirmesi bakımından aşağıdaki hak türlerinden hangisi kapsamına girer?

Bir taşınmaz satış sözleşmesinde alıcının, satıcıdan taşınmazın mülkiyetinin kendisine devredilmesini isteme yetkisi; ileri sürülebileceği çevre ve konusu bakımından aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Hukuk kurallarına aykırı hareket eden kişilere karşı devlet gücüyle uygulanan tepkiye yaptırım (müeyyide) denir. Hukuk düzenimizde toplumsal barışı ve adaleti sağlamak amacıyla çeşitli yaptırım türleri öngörülmüştür.

Buna göre, hukuk kurallarının yaptırımları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yazılı hukuk kurallarının hiyerarşik bir düzen içinde yer aldığı ve alt basamaktaki bir kuralın üst basamaktaki kurala aykırı olamayacağı 'Normlar Hiyerarşisi' ilkesi dikkate alındığında; Türk hukuk sistemindeki normların hukuki değerleri, denetimleri ve bağlayıcılıkları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?