Yargı

927 soru

Soru 261Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı organları ve denetim mekanizmaları dikkate alındığında, Sayıştay'ın görevleri, yetkileri ve kararlarının hukuki niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemekle görevlidir.

Cevap

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir ve giderlerini TBMM adına denetleyen anayasal bir kuruluştur.
Doğru ifade, Sayıştay'ın merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler ve sosyal güvenlik kurumlarını TBMM adına denetlediğini belirten ifadedir. Bu, Anayasa'nın 160. maddesinde Sayıştay'ın ana kuruluş amacı olarak tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' başlığı altında 160. maddede düzenlenmiştir ancak bir 'yüksek mahkeme' değildir.
Yüksek mahkemeler sınırlı sayıdadır (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi).
2
Denetim yetkisinin kaynağını ve kapsamını analiz et.
Sayıştay denetimini TBMM adına yapar. Kapsamı; merkezi yönetim bütçeli idareler, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerdir.
Mali denetim parlamentonun 'bütçe hakkı' çerçevesinde TBMM adına yürütülür.
3
Danıştay ile olan hiyerarşik ilişkiyi kontrol et.
Vergi uyuşmazlıklarında Danıştay kararları esas alınır.
Anayasa m. 160'daki özel hüküm gereği yargısal bir öncelik sırası belirlenmiştir.
4
Yargı yolu denetimini değerlendir.
İdari yargı yolu kapalıdır, sadece kurum içi karar düzeltme yolu (15 gün) açıktır.
Hesap yargılaması kararları kesin hüküm niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Görev ve Yetkileri

İpuçları

1
Sayıştay'ın yüksek mahkeme olup olmadığını ve üyelerinin kim tarafından seçildiğini hatırlayın.
2
Vergi konularında Danıştay ile Sayıştay arasında bir görüş ayrılığı olduğunda hangisinin sözünün geçtiğine dair Anayasa 160. madde hükmünü düşünün.
3
Sayıştay'ın denetimini kimin adına yürüttüğü, doğru cevaba ulaşmanızda en kritik ipucudur.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın denetim dışı bıraktığı istisnai durumları (Silahlı Kuvvetler'in mal varlığı gibi) incelemek bu konudaki bilgiyi derinleştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 262Soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerden biri olan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin kurumsal yapısı, başkanının seçilme usulü ve diğer yargı mercileriyle olan hukuki hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir ve adli ile idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıklarda kararları kesin olmakla birlikte, diğer mahkemeler ile Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararları esas alınır.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir ve Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi'nin kararları üstün tutulur.
Doğru ifade, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin hem idari yapısını (başkanın AYM tarafından seçilmesi) hem de anayasal hiyerarşideki yerini (AYM kararlarının görev uyuşmazlıklarındaki önceliği) hatasız bir şekilde birleştirmektedir. Anayasa'nın 158. maddesine göre başkanın AYM'den seçilmesi ve AYM kararlarının diğer mahkemelerle (Uyuşmazlık Mahkemesi dahil) görev uyuşmazlığı durumunda üstün sayılması temel kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık makamının nasıl doldurulduğunu analiz etme.
Başkan, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından yine bu mahkemece seçilir.
1982 Anayasası'nın 158. maddesi başkanlık seçimini Anayasa Mahkemesi'ne bırakmıştır.
2
Yargı kolları arasındaki yetki sınırını belirleme.
Mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözer.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel varlık sebebi adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları gidermektir.
3
Anayasa Mahkemesi ile olan hiyerarşik ilişkiyi teyit etme.
AYM ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda AYM kararı esastır.
Anayasa'nın 158. maddesinin son fıkrası gereği AYM'nin yargısal üstünlüğü korunmuştur.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir; Mahkeme adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözer ancak AYM ile olan görev uyuşmazlıklarında AYM kararı esastır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerle olan yetki ilişkisini ve norm denetimi dışındaki görevlerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 263Soru

Adli yargı kolunun en yüksek karar organı olan Yargıtay'ın Cumhuriyet Başsavcısı'nın görev, yetki ve seçim usulüyle ilgili 19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) tabii üyeleri arasında yer alarak kurul çalışmalarına katılır.

Cevap

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun tabii üyeleri arasında olduğu bilgisi yanlıştır; zira kurulun tek tabii üyeleri Adalet Bakanı ve Adalet Bakan Yardımcısı'dır.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, 19821982 Anayasası'na göre Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) bir üyesi değildir. HSK'nın başkanı Adalet Bakanı'dır ve Adalet Bakanlığı İlgili Bakan Yardımcısı kurulun tabii üyesidir. Diğer üyeler ise TBMM, Cumhurbaşkanı ve yargı organları tarafından seçilen isimlerden oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın anayasal seçim usulünü incelemek.
19821982 Anayasası Madde 154154 uyarınca, Yargıtay Genel Kurulu'nun belirlediği 55 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından 44 yıllığına seçildiği belirlenir.
Makamın hiyerarşik bağlılığını ve demokratik meşruiyetini anlamak için.
2
Başsavcının temel görevlerini analiz etmek.
Siyasi parti kapatma davalarını açma yetkisinin münhasıran bu makama ait olduğu ve Yüce Divan yargılamalarında savcılık yaptığı tespit edilir.
Yüksek yargıdaki işlevsel rollerini doğrulamak için.
3
Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelik yapısını kontrol etmek.
Anayasa'nın 159159. maddesine göre HSK'nın 1313 üyesi olduğu; Başkanın Adalet Bakanı, diğer tabii üyenin ise Adalet Bakan Yardımcısı olduğu, Yargıtay Başsavcısının bu listede yer almadığı görülür.
Kurumsal üyeliklerin anayasal sınırlarını netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın Anayasal Statüsü ve HSK Üyelik Sınırları

İpuçları

1
HSK'nın toplam 1313 üyesi vardır ve tabii üyeler sadece Adalet Bakanlığı bünyesinden gelir.

Daha Fazla Pratik

Yargıtay üyelerinin seçimi ile Danıştay üyelerinin seçimi arasındaki farkları (HSK vs Cumhurbaşkanı) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 264Soru

1982 Anayasası’na göre, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla gerçekleştirdiği yargılama süreci ve usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır; bu sürede tamamlanamazsa bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir.

Cevap

Yüce Divan yargılamasının üç ay içinde tamamlanması ve gerektiğinde bir defaya mahsus üç aylık ek süre verilmesi doğrudur.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, Yüce Divan yargılaması üç ay içinde tamamlanır. Eğer bu süre yeterli olmazsa, bir defaya mahsus olmak üzere üç aylık ek süre verilir ve yargılama bu süre içinde kesin olarak sonuçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan Yüce Divan yargılama usulü hükümlerini hatırlayınız.
Anayasa, yargılamanın makul sürede bitirilmesi için net süreler belirlemiştir.
Yüce Divan süreci, devletin en üst kademelerini etkilediği için hukuki belirsizliğin hızlıca giderilmesi amaçlanır.
2
Yargılama süresine ilişkin sayısal verileri kontrol ediniz.
Yargılama süresi 3 ay + 3 ay (ek süre) olarak düzenlenmiştir.
Anayasal hükmün doğrudan karşılığı budur.
3
Diğer seçeneklerdeki usul hatalarını (savcılık makamı, kanun yolu başvurusu ve görevin sona erme anı) analiz ediniz.
Savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının yaptığı, kararlara karşı yeniden inceleme yolunun açık olduğu ve bakanların görevinin sevk ile bittiği tespit edilir.
Diğer seçeneklerin neden yanlış olduğu Anayasa'nın farklı maddeleriyle (Md. 106 ve 148) doğrulanır.

Anahtar Kavram

Yüce Divan Yargılama Usulü ve Süreleri

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan makamlar listesinden 2017'de çıkarılan 'Jandarma Genel Komutanı' detayını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 265Soru

İdari yargı sisteminin en üst düzeydeki karar organı olan Danıştay, hem bir yüksek mahkeme hem de yürütme organına idari konularda görüş bildiren bir danışma organı niteliğindedir.

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Danıştay’ın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından Danıştay üyeliğine seçilecek kişilerin tamamının idari yargı hakim ve savcıları arasından gelmesi zorunludur.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek üyelerin tamamının idari yargı mensubu olması zorunluluğu bulunduğu ifadesi yanlıştır; bu kontenjan üst düzey kamu görevlilerine de açıktır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü 2575 sayılı Danıştay Kanunu uyarınca Cumhurbaşkanı; valiler, bakan yardımcıları, genelkurmay başkanlığı temsilcileri ve diğer üst düzey kamu yöneticileri arasından da üye seçebilmektedir. Yani üyelerin tamamının hakim/savcı kökenli olması şartı sadece HSK'nın seçtiği 3/4'lük kısım için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın üye seçim kompozisyonunu hatırlayın.
Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasal dağılımı belirlemek.
2
Seçim kaynaklarını analiz edin.
HSK sadece idari yargı hakim ve savcıları arasından seçim yaparken; Cumhurbaşkanı kanunda belirtilen (Vali, müsteşar, general vb.) üst düzey kamu görevlileri arasından seçim yapabilir.
Hatalı olan seçeneği kriterlere göre ayırt etmek.
3
Üyelerin görev süresini ve idari seçimleri kontrol edin.
Üyeler 12 yıl için seçilir; Başkan ise üyelerce kendi içinden 4 yıl için seçilir.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Danıştay Üyelerinin Seçimi ve Nitelikleri

İpuçları

1
Danıştay'ın hem bir mahkeme hem de idari bir 'danışma' organı olduğunu unutmayın.
2
Cumhurbaşkanı'nın seçim yaptığı kontenjanın amacı, devlet idaresinde tecrübeli kişileri yargı denetimi sürecine dahil etmektir.
3
Seçim oranlarına bakın: HSK yargı kökenlileri, Cumhurbaşkanı ise karma bir grubu seçer.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalar (Örn: Cumhurbaşkanı kararları) konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 266Soru

1982 Anayasası’na göre Danıştay; hem idari yargı alanında en üst derece mahkeme olarak görev yapmakta hem de belirli konularda idari/istişari nitelikte yetkiler kullanmaktadır. 2017 Anayasa değişiklikleri ve güncel mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, Danıştay’ın yapısı ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirir.

Cevap

Danıştay üyelerinin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir ve imtiyaz sözleşmeleri hakkında 2 ay içinde görüş bildirir.
Doğru ifade, Danıştay'ın anayasal üye seçim oranlarını (3/4 HSK, 1/4 Cumhurbaşkanı) ve kamu imtiyaz sözleşmeleri üzerindeki 2 aylık istişari görev süresini tam ve güncel olarak belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay'ın üye seçim yapısını analiz et.
Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasa'nın 155. maddesi uyarınca yüksek yargıdaki dengeyi sağlamak adına bu karma seçim usulü benimsenmiştir.
2
İdari görevlerini incele.
Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşünce bildirmek.
Bu görev, idarenin uzun süreli ve büyük çaplı projelerinde hukuki denetim sağlamak amacıyla korunmuştur.
3
Anayasal süre sınırını doğrula.
İnceleme süresi 2 aydır.
Anayasa metninde açıkça belirtilen hak düşürücü/işlem süresidir.
4
2017 sonrası kaldırılan görevleri ele.
Tüzük ve kanun tasarıları inceleme görevi artık yoktur.
Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle birlikte normlar hiyerarşisi ve yasama süreci değişmiştir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın Yapısı ve İdari Görevleri

İpuçları

1
Danıştay üyelerinin sadece bir kısmının HSK tarafından seçildiğini unutmayın.
2
2017 Anayasa değişikliği ile 'tüzük' ve 'kanun tasarısı' gibi kavramların Danıştay'ın görev alanından çıktığını hatırlayın.
3
İmtiyaz sözleşmeleri için öngörülen anayasal süre tam olarak 2 aydır ve bu bir dava süreci değil, düşünce bildirme sürecidir.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalar (örneğin; ülke çapında uygulanan yönetmelikler) ile istişari görevlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 267Soru

Anayasal düzende yüksek rütbeli kamu görevlilerinin görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılandığı Yüce Divan mekanizması ve bu sürecin hukuki işleyişine ilişkin 1982 Anayasası hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İddia makamını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekilinin temsil ettiği bu yargılamalarda, verilen hükümlere karşı 'yeniden inceleme' talebiyle Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna başvurulabilir.

Cevap

İddia makamını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekilinin temsil ettiği bu yargılamalarda, verilen hükümlere karşı 'yeniden inceleme' talebiyle Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna başvurulabilir.
1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, Yüce Divan'da savcılık görevini Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili yapar. Yine aynı madde uyarınca, Yüce Divan kararlarına karşı 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir ve Genel Kurulun bu başvuru sonucunda verdiği kararlar kesin nitelik taşır. Bu düzenleme, yargılama sürecindeki iddia makamını ve öngörülen kanun yolunu tam olarak açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüce Divan'da iddia makamını (savcılık) kimin temsil ettiğini belirle.
Anayasa m. 148 uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekili görev yapar.
Yüce Divan'da ceza yargılaması usulleri geçerli olduğu için bir savcılık makamı zorunludur.
2
Verilen kararlara karşı başvurulabilecek hukuki yolları incele.
2010 Anayasa değişikliği ile 'yeniden inceleme' yolu getirilmiştir.
Yüksek mahkeme kararlarının denetlenebilirliğini artırmak ve hak kayıplarını önlemek amacıyla iç hukuk yolu öngörülmüştür.
3
Yeniden inceleme başvurusunun hangi makama yapıldığını teyit et.
Başvuru yine Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna yapılır.
Anayasa Mahkemesi, Türkiye'deki en yüksek yargı mercilerinden biri olduğu için kararları başka bir mahkeme (Yargıtay/Danıştay) tarafından denetlenemez.

Anahtar Kavram

Yüce Divan yargılama usulü ve 'Yeniden İnceleme' kanun yolu.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi durumunda görevinin sona erip ermediğini ve seçilme engelinin ne zaman oluştuğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 268Soru

1982 Anayasası’nın “Yargı” bölümünde yer alan mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı ilkeleri dikkate alındığında; hâkim ve savcıların mesleki statüsü ve anayasal güvenceleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri ile disiplin işlemleri; yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.

Cevap

Hâkim ve savcıların özlük haklarının ve disiplin işlemlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenebileceği bilgisi hatalıdır; bu işlemler münhasıran kanunla düzenlenmelidir.
Doğru cevap, hâkim ve savcıların statüsünün Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenebileceğini öne süren seçenektir. 1982 Anayasası’nın 140. maddesi uyarınca; hâkim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları, ödevleri, aylık ve ödenekleri ile disiplin işlemleri münhasıran kanunla düzenlenir. Anayasa'nın 104. maddesi gereği, Anayasa'da açıkça kanunla düzenlenmesi öngörülen bir konuda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarılması mümkün değildir. Bu nedenle, yargı mensuplarının özlük hakları yürütmenin düzenleyici işlemi olan CBK ile belirlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Yargı bağımsızlığının ve hâkimlik teminatının anayasal dayanaklarını hatırla.
1982 Anayasası Madde 138, 139 ve 140'ın yargı mensuplarını yürütme ve yasama müdahalelerine karşı koruduğu tespit edildi.
Yargı organının özerkliğini koruyan anayasal hükümleri belirlemek için.
2
Hâkim ve savcıların özlük haklarının hangi hukuki metinle düzenlenmesi gerektiğini analiz et.
Anayasa Madde 140'ın bu hakların 'kanunla' düzenleneceğini emrettiği görüldü.
Normlar hiyerarşisi ve düzenleme yetkisi arasındaki farkı ayırt etmek için.
3
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) çıkarma yetkisinin sınırlarını değerlendir.
Anayasa Madde 104 uyarınca, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda CBK çıkarılamayacağı doğrulandı.
Yürütme organının yargı alanındaki düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kanunla Düzenlenme Şartı

Alternatif Yöntem

Yargı alanının 'yasama dokunulmazlığı' gibi 'yürütme dokunulmazlığına' da sahip olduğunu düşünerek, yürütmenin (CBK) bu alana giremeyeceği mantığıyla seçenekler elenebilir.
Tahmini Süre:1m 45s
Soru 269Soru

Görülmekte olan bir davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) mekanizması işletildiğinde, süreç ve sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse ilgili mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi, başvurunun kendisine ulaşmasından itibaren beş ay içinde kararını açıklamalıdır; aksi takdirde mahkeme mevcut kanunlarla davayı sonuçlandırmak zorundadır.
Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca, itiraz yoluyla AYM'ye taşınan bir uyuşmazlıkta AYM'nin karar vermesi için 5 aylık hak düşürücü bir süre öngörülmüştür. Bu süre dolduğunda karar çıkmamışsa, davanın sürüncemede kalmaması için mahkeme mevcut yasalarla kararını verir. Ancak yerel mahkeme kararı kesinleşmeden AYM kararı gelirse mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Somut norm denetiminin (itiraz yolu) temel şartlarını hatırla.
Görülmekte olan bir dava olmalı ve itiraz edilen kural o davada uygulanacak kural olmalıdır.
Anayasal sürecin başlaması için bu ön şartlar zorunludur.
2
Anayasa Mahkemesi'ne gönderilen dosyanın karar süresini kontrol et.
AYM'nin karar vermesi için belirlenen süre 5 aydır.
Yargılamanın gereksiz uzamasını önlemek için anayasal bir sınır getirilmiştir.
3
5 aylık sürenin aşılması durumunda mahkemenin ne yapması gerektiğini analiz et.
Mahkeme davayı bekletmeyi bırakır ve yürürlükteki hükümlerle karara bağlar.
Bu durum, AYM'nin süresinde karar vermemesinin yargısal bir sonucudur.
4
Red kararı sonrası aynı maddeye yapılacak itirazın süre sınırını belirle.
On yıl geçmedikçe aynı kural için tekrar itiraz edilemez.
Aynı konunun sürekli AYM gündemine gelmesini önleyerek hukuki istikrar sağlanır.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu) Usulü

İpuçları

1
AYM'nin somut norm denetiminde bir dosyayı karara bağlaması için Anayasa'da belirtilen net bir aylık süre vardır.
2
Eğer AYM 5 ay içinde cevap vermezse, yargılamanın tıkanmaması için yerel mahkemenin sürece devam etmesi gerekir.
3
Aynı kanun maddesinin tekrar AYM'ye götürülebilmesi için gereken süre, bir on yıllık süreci kapsar.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile soyut norm denetimi (iptal davası) arasındaki başvuru süreleri ve yetkili merciler farkını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 270Soru

1982 Anayasası’nın ‘Yargı’ bölümünde düzenlenen Sayıştay’ın anayasal statüsü, denetim kapsamı ve diğer yargı mercileriyle olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararı esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının esas alınması kuralı doğrudur.
Doğru olan ifade, vergi ve mali yükümlülükler söz konusu olduğunda Danıştay kararlarının Sayıştay kararlarına karşı üstünlüğünü ifade eden kuraldır. Bu kural, 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde açıkça belirtilmiş olup, yargısal bir uyuşmazlık durumunda idari yargının en üst merciinin iradesinin saklı tutulmasını amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın hukuki niteliğini analiz etme
Sayıştay, Anayasa'nın Yargı bölümünde yer almasına rağmen teknik olarak bir 'Yüksek Mahkeme' değildir; ancak bir 'hesap mahkemesi' işlevi görür.
Anayasa'nın 146-159. maddeleri arasında sayılan yüksek mahkemeler arasında Sayıştay yer almaz.
2
Sayıştay ve Danıştay arasındaki görev çatışmasını inceleme
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler konusunda her iki kurumun kararları çelişirse Danıştay kararı üstün gelir.
Anayasa'nın 160. maddesindeki açık hüküm gereği, yargısal tutarlılığı sağlamak amacıyla idari yargının en üst mercii olan Danıştay'a öncelik tanınmıştır.
3
Denetim alanını doğrulama
Sayıştay; merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareleri denetler.
Anayasal görev alanı hem merkezî hem de yerel yönetimleri kapsayacak şekilde geniş tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Yargısal Yetkileri ve Danıştay ile İlişkisi

İpuçları

1
Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olup olmadığını ve üyelerini kimin seçtiğini hatırlayın.
2
Anayasa'nın 160. maddesinde vergi uyuşmazlıkları durumunda hangi kurumun kararının 'esas' alındığına odaklanın.
3
Sayıştay kararlarının niteliğinin 'kesin hüküm' olduğunu ancak vergi konularında Danıştay ile çelişirse bir istisna tanındığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın üyelerinin seçimi ve TBMM adına yaptığı denetimin sınırlarını içeren bir başka soru çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 271Soru

İdari yargı alanında hem bir yüksek mahkeme hem de bir danışma organı olarak görev yapan Danıştay’da, üyelerin seçim usulü ve görev süresiyle ilgili yürürlükteki mevzuat çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; görev süreleri on iki yıldır.

Cevap

Üyelerin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; görev süreleri on iki yıldır.
1982 Anayasası'nın 155. maddesine göre, Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Bu üyelerin görev süresi on iki yıl olarak belirlenmiştir ve bir kişi ikinci kez Danıştay üyesi seçilemez. Bu düzenleme, yüksek mahkemenin hem idari yargıdaki temyiz merci rolünü hem de idari danışma görevini yerine getirecek nitelikli bir kadro oluşmasını hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Danıştay üyelerinin seçim organlarını belirlemek.
1982 Anayasası m. 155'e göre üyeler Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) ve Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.
Anayasal bir kurum olan Danıştay'ın demokratik meşruiyeti bu iki erk üzerinden sağlanır.
2
Seçim oranlarını ve görev süresini analiz etmek.
Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; görev süresi 12 yıldır.
Yargı bağımsızlığı ve süreklilik gereği üyeler uzun süreli ve tek seferlik seçilir.

Anahtar Kavram

Danıştay Üyelerinin Seçimi ve Görev Süresi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 272Soru

Türkiye Cumhuriyeti 19821982 Anayasası'nın "Yargı" bölümünde düzenlenen yüksek mahkemelerin kurumsal yapıları, üye seçim yöntemleri ve başkanlık makamlarına ilişkin esaslar dikkate alındığında; bu mahkemelerin hukuki statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.
Doğru olan ifade, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamına ilişkindir. 19821982 Anayasası'na göre adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev uyuşmazlıklarını çözen Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir. Diğer yüksek mahkemelerin aksine, bu mahkeme kendi başkanını doğrudan kendi içinden seçmez.

Adım Adım Çözüm

1
Yüksek mahkemelerin listesinin tespiti
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir.
Güncel Anayasa metnine göre askeri yargı organları kaldırılmış, sadece bu dört kurum yüksek mahkeme statüsündedir.
2
Yüksek mahkeme başkanlarının seçim usulünün incelenmesi
Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kendi başkanlarını kendi üyeleri arasından seçer; ancak Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı AYM'den gelir.
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin tarafsızlığını ve yüksek yargı organları arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla bu özel yöntem benimsenmiştir.
3
Üye seçim mercilerinin doğrulanması
Danıştay üyelerinin seçiminde hem HSK hem de Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Anayasal düzenleme gereği idari yargının en üst mercii olan Danıştay'da yürütme organının da kısıtlı bir seçim yetkisi (1/41/4 oranında) bulunur.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Kurumsal Kimliği ve Başkanlık Seçimi

İpuçları

1
Türkiye'de 20172017 anayasa değişikliklerinden sonra kaç tane yüksek mahkeme kaldığını hatırlayın.
2
Yüksek mahkemeler arasında başkanlık seçimi konusunda 'istisna' olan mahkemeyi düşünün.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin bağımsızlığını korumak için başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından geldiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'ne üye seçiminde TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki kontenjan dağılımını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığını bilmek iki seçeneği eler; Danıştay üye seçimindeki karma yapıyı (1/41/4 Cumhurbaşkanı) hatırlamak bir seçeneği daha eler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 273Soru

19821982 Anayasası'nda yapılan 20102010 ve 20172017 anayasa değişiklikleri ile şekillenen güncel sistemde, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçilme usulleri, adaylık kaynakları ve görev sürelerine ilişkin hukuki prosedürler dikkate alındığında aşağıdaki teknik bilgilerden hangisi anayasal hükümlere tam uyumludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak seçimlerde, her bir boş üyelik için gösterilen üçer aday arasından ilk turda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu, ikinci turda ise salt çoğunluğu aranırken; bu çoğunlukların sağlanamaması durumunda en çok oy alan iki aday arasından yapılacak üçüncü turda en fazla oyu alan isim seçilmiş olur.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin üye seçimi için öngörülen üç turlu oylama sistemini ve gerekli çoğunlukları doğru ifade eden seçenek doğrudur.
Doğru olan ifadede TBMM'nin üye seçim usulü tam olarak Anayasa'nın 146. maddesine uygun şekilde açıklanmıştır. Buna göre seçim üç turda tamamlanır ve her turda aranan çoğunluk kademeli olarak düşürülerek seçimin kilitlenmesi önlenir. Üçüncü turda sadece en çok oy alan iki aday yarışır ve bir oy fark dahi seçilmek için yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin toplam üye sayısını ve seçim yetkilerini belirle.
Mahkeme 15 üyeden oluşur; 12 üyeyi Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi TBMM seçer.
Anayasal dağılımın doğru tespiti oylama süreçlerinin temelini oluşturur.
2
TBMM'nin üye seçimi için izlediği oylama turlarını analiz et.
1. Tur: 2/32/3 (400400 oy), 2. Tur: Salt Çoğunluk (301301 oy), 3. Tur: En çok oy alan iki aday arasından en çok oyu alan.
Meclis oylamalarındaki nitelikli ve basit çoğunluk farklarını ayırt etmek gerekir.
3
Aday gösterilecek kaynakların ve aday sayılarının doğruluğunu teyit et.
Hem TBMM hem Cumhurbaşkanı seçimlerinde her bir boş üyelik için 3 aday gösterilir.
Seçeneklerdeki sayısal tuzakları (5 aday gibi) elemek için önemlidir.
4
Üyelik nitelikleri ve görev sürelerini kontrol et.
Yaş sınırı 4545, mesleki kıdem 2020 yıl (bazı kategoriler için), görev süresi 1212 yıldır ve tekrar seçilmek yasaktır.
Görev süresi ve yaş şartı gibi teknik kısıtlamaları doğrulamak seçimi netleştirir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM Oylama Prosedürü

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görevlerinin sona ermesi ve üyeliklerinin düşmesi durumlarını da inceleyerek yüksek yargı güvencesini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 274Soru

19821982 Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen Sayıştay’ın anayasal statüsü, denetim yetkisinin kapsamı ve diğer yargı organlarıyla olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusundaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararlarının Sayıştay kararlarına göre üstün tutulacağı ifadesi doğrudur.
Doğru ifade olan vergi ve mali yükümlülüklerde Danıştay kararlarının üstünlüğü kuralı, Anayasa'nın 160160. maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır. Sayıştay'ın mali denetim yapan bir yargısal organ olması ve Danıştay'ın genel idari yargı mercii olması sebebiyle vergi uyuşmazlıklarında hukuk birliğini sağlamak adına Danıştay'a öncelik tanınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal yerinin tespiti
Sayıştay, Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenmiş bir kurumdur ancak bir yüksek mahkeme değildir.
Yüksek mahkemeler Anayasa'da tahdidi olarak (sayılarak) belirtilmiştir (AYM, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi).
2
Denetim yetkisinin incelenmesi
Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idarelerin hesaplarını TBMM adına denetler.
Kamu kaynaklarının kullanımının yasama organı adına denetlenmesi mali şeffaflık ilkesinin gereğidir.
3
Danıştay ile olan çatışma kuralının analizi
Anayasa'nın 160. maddesi uyarınca, vergi uyuşmazlıklarında Danıştay ve Sayıştay kararları çelişirse Danıştay kararı esas alınır.
Danıştay'ın idari yargıdaki en üst merci olması ve vergi davalarındaki yargısal üstünlüğü anayasal olarak korunmuştur.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Anayasal Yetkileri ve Danıştay ile Yetki Çatışması
Soru 275Soru

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı maddesinde yer alan hükümler dikkate alındığında, mahkeme kararlarının uygulanması ve diğer anayasal organların bu kararlar karşısındaki konumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda olup bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.

Cevap

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunda olup bu kararları hiçbir suretle değiştiremez ve yerine getirilmesini geciktiremez.
1982 Anayasası’nın 138. maddesinin son fıkrası uyarınca; yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır. Bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. Bu hüküm, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin idari ve yasama organları karşısındaki en somut koruyucusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 138. maddesinin ilgili fıkrasını analiz etme
Maddenin son fıkrasında yasama, yürütme ve idarenin mahkeme kararlarına uyma zorunluluğu tespit edilir.
Yargı bağımsızlığının fiilen hayata geçebilmesi için kararların diğer organlar üzerinde mutlak bağlayıcılığı esastır.
2
Değiştirme ve geciktirme yasağını değerlendirme
Anayasa'nın kararları 'hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve yerine getirilmesini geciktiremeyeceği' ifadesine ulaşılır.
Hukuk devleti ilkesi gereği, yargısal denetim sonucunda verilen kararların idari veya siyasi müdahaleden korunması gerekir.

Anahtar Kavram

Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı ve Değiştirilemezliği
Tahmini Süre:50s
Soru 276Soru

1982 Anayasası’nda hem 'Yargı' bölümü içerisinde düzenlenen hem de mali denetim yetkisiyle donatılan Sayıştay’ın hukuki statüsü ve diğer yargı organları ile olan ilişkisi göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.
1982 Anayasası’nın 160. maddesine göre, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları arasında bir çelişki çıkarsa, Danıştay bir yüksek mahkeme olması sebebiyle onun kararı esas alınır. Bu düzenleme, Sayıştay'ın yüksek mahkeme olmadığının en somut kanıtlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Sayıştay'ın anayasal statüsünü belirle.
Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde 'Yargı' bölümü altında düzenlenmiştir ancak bir yüksek mahkeme değildir.
Kurumun hem mali denetim (idari) hem de kesin hükme bağlama (yargısal) yetkisi bulunmaktadır.
2
Sayıştay ve Danıştay arasındaki yetki çakışmasını analiz et.
Vergi ve benzeri mali yükümlülüklerde iki kurum farklı karar verirse Danıştay kararı geçerli olur.
Danıştay bir yüksek mahkeme olduğu için, Sayıştay ile olan yetki uyuşmazlığında hiyerarşik üstünlüğe sahiptir.
3
Sayıştay kararlarının kesinliğini ve yargı yolu durumunu kontrol et.
Kararlar kesindir, idari yargıya gidilemez; sadece Sayıştay'a karar düzeltme başvurusu yapılabilir.
Anayasa, mali denetimin etkinliği için yargısal denetimi Sayıştay'ın kendi içinde sınırlandırmıştır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Yargısal Yetkisi ve Danıştay ile İlişkisi
Soru 277Soru

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesinin 'Yüce Divan' sıfatıyla gerçekleştirdiği yargılamalar ve bu sürecin ilgili makam sahiplerinin hukuki statülerine etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan yargılamasında hukuki güvenliğin sağlanması amacıyla, 'yeniden inceleme' talebi asıl yargılamayı yapan heyetin dışında kalan yedek üyelerin katılımıyla toplanan ayrı bir kurulca karara bağlanır.

Cevap

Yüce Divan yargılamasında 'yeniden inceleme' talebinin yedek üyelerden oluşan ayrı bir kurulca karara bağlandığı ifadesi yanlıştır; zira Anayasa Mahkemesi'nde yedek üyelik sistemi kaldırılmıştır ve inceleme yine Genel Kurul tarafından yapılır.
Doğru seçenek olan 'yeniden inceleme' heyetine ilişkin ifade yanlıştır çünkü 2010 Anayasa değişikliği ile Anayasa Mahkemesi'ndeki 'yedek üyelik' statüsü tamamen sona erdirilmiştir. Mahkeme günümüzde 15 asıl üyeden oluşur ve Yüce Divan kararlarının yeniden incelenmesi süreci de yine aynı mahkemenin Genel Kurulu tarafından yürütülür; asıl yargılamayı yapanlardan bağımsız yedek üyelerden oluşan ayrı bir kurul anayasal olarak mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organı mensuplarının (Cumhurbaşkanı, Yardımcıları, Bakanlar) Yüce Divan'a sevk edilme sonuçlarını incele.
Yardımcılar ve bakanların görevinin sevk ile bittiği, Cumhurbaşkanının ise sadece seçim kararı alamayacağı doğrulanır.
Anayasa'nın 105 ve 106. maddeleri farklı hukuki sonuçlar öngörmüştür.
2
Yüce Divan'da savcılık makamının kim tarafından temsil edildiğini belirle.
Tüm dosyalar için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya vekilinin görevli olduğu saptanır.
Anayasa'nın 148. maddesi genel yetkiyi bu makama vermiştir.
3
Kararlara karşı başvuru yollarını ve sürelerini analiz et.
15 gün içinde 'yeniden inceleme' yolunun açık olduğu ve bu yolun nihai karar merciinin AYM Genel Kurulu olduğu doğrulanır.
Anayasa'nın 148. maddesi bu prosedürü açıkça tanımlar.
4
Anayasa Mahkemesi'nin güncel üye yapısını (asıl/yedek ayrımı) kontrol et.
2010 yılında yedek üyeliğin kaldırıldığı ve mahkemenin sadece asıl üyelerden oluştuğu saptanır.
Anayasal yapıdaki tarihsel değişiklikleri güncel mevzuatla karşılaştırmak gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin Yüce Divan sıfatıyla yargılama usulü ve 2010/2017 anayasa değişikliklerinin mahkeme yapısına ve yürütme üzerindeki etkilerine yansıması.
Soru 278Soru

19821982 Anayasası'na göre, görülmekte olan bir davada uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla "itiraz yolu" (somut norm denetimi) ile Anayasa Mahkemesine başvurulduğunda, mahkemenin bekleme süresi ve sürecin işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere 55 ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı mevcut kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin itiraz yoluyla gelen başvurularda 55 ay içinde karar vermesi gerekir; aksi halde yerel mahkeme mevcut kanunla davayı sonuçlandırır.
Anayasa'nın 152.152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi itiraz yoluyla yapılan başvuruları 55 ay içinde sonuçlandırmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü bir süre olmayıp, yerel mahkemenin davaya devam edebilmesi için öngörülen bekleme sınırıdır. Eğer bu sürede karar çıkmazsa, mahkeme mevcut kanunu Anayasa'ya uygun kabul ederek (veya AYM'yi daha fazla beklemeden) hükmünü kurar.

Adım Adım Çözüm

1
Hukuki mekanizmayı tanımla
İtiraz yolu (somut norm denetimi), görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun veya CBK hükmünün AYM'ye taşınmasıdır.
Sorunun temel hukuki çerçevesini belirlemek için.
2
Anayasal süreyi belirle
Anayasa'nın 152.152. maddesine göre AYM'nin bu konuda karar verme süresi 55 aydır.
Sürecin zaman sınırını tespit etmek için.
3
Süre aşımının sonucunu değerlendir
Eğer 55 ay içinde AYM kararını açıklamazsa, mahkeme AYM'yi beklemeyi bırakır ve yürürlükteki kanuna göre davayı bitirir.
Sürecin yerel mahkemedeki davaya etkisini anlamak için.

Anahtar Kavram

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) Süreç ve Kısıtlamaları

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin 'Soyut Norm Denetimi' (İptal Davası) ile 'Somut Norm Denetimi' (İtiraz Yolu) arasındaki farkları, özellikle kimlerin başvurabileceği ve süreler açısından karşılaştırınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 279Soru

Anayasal bir hak arama yolu olan "bireysel başvuru" mekanizmasıyla ilgili 19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireysel başvurular, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından incelenir ve nihai olarak karara bağlanır.

Cevap

Bireysel başvuruların Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından karara bağlandığını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu görev mahkemenin Bölümleri tarafından yerine getirilir.
Anayasa Mahkemesi'nin yapısı ve işleyişi uyarınca, bireysel başvurular iki Bölüm tarafından incelenir. Genel Kurul ise iptal ve itiraz davaları, siyasi parti kapatma davaları ve Yüce Divan yargılamaları gibi daha geniş kapsamlı görevleri üstlenir. Dolayısıyla başvuruların Genel Kurul tarafından karara bağlandığı bilgisi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Mahkemesi'nin çalışma düzenini hatırla.
Mahkeme; Genel Kurul ve iki Bölüm halinde çalışır.
Görev dağılımının hangi birim tarafından yapıldığını belirlemek için gereklidir.
2
Bireysel başvurunun inceleme merciini kontrol et.
Anayasa'nın 148148. maddesi uyarınca bireysel başvurular Bölümlerce karara bağlanır.
Genel Kurul'un ana görevleri iptal ve itiraz davaları ile Yüce Divan yargılamalarıdır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvurulardaki yargılama usulü ve birimleri.
Soru 280Soru

19821982 Anayasası'nda yer alan güncel düzenlemeler uyarınca, Anayasa Mahkemesine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçimi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden gizli oylamayla bir üye seçer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden bir üyeyi seçer.
Güncel anayasal düzenlemeye göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa Mahkemesi üyeliği için toplam üç üye seçme yetkisine sahiptir. Bu üyelerin ikisini Sayıştay Genel Kurulunun göstereceği adaylar arasından, birini ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından belirleyeceği üç aday arasından gizli oylamayla seçer. Bu nedenle baro başkanlarının aday gösterdiği süreçle ilgili ifade tam olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Meclisin Anayasa Mahkemesine seçtiği toplam üye sayısını belirleme.
Meclis toplam 33 üye seçer.
19821982 Anayasası'nın 146146. maddesi Meclisin kontenjanını belirlemiştir.
2
Bu üyelerin hangi kurumlardan geldiğini ayrıştırma.
22 üye Sayıştay'dan, 11 üye baro başkanlarının adaylarından gelir.
Kurumsal temsil ve mesleki çeşitlilik anayasal güvence altındadır.
3
Seçim yöntemini ve aday belirleme usulünü kontrol etme.
Baro başkanları serbest avukatlar arasından 33 aday gösterir ve Meclis bunlar arasından seçim yapar.
Aday belirleme ve oylama usulü Anayasa'da açıkça tarif edilmiştir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve TBMM Kontenjanı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen 1212 üyenin hangi yüksek yargı kurumlarından ve kontenjanlardan geldiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 14 / 47Sonraki
Yargı — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 14 | Examkin