Yargı

927 soru

1982 Anayasası’nda düzenlenen "Soyut Norm Denetimi" (İptal Davası) kurumu ile ilgili olarak; dava açmaya yetkili olanlar, denetim süreleri ve denetimin kapsamı birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi; sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde istenebilir.

Kanunların şekil bozukluğu gerekçesiyle denetlenmesi istemi; TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde talep edilebilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, yayımlandığı tarihten itibaren on gündür.

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla, ana muhalefet partisi genel başkanı tarafından doğrudan doğruya iptal davası açılabilir.

TBMM İçtüzüğü’nün şekil ve esas bakımından denetimi için Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde sadece Cumhurbaşkanı tarafından dava açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi; sadece Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tarafından, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren on gün içinde istenebilir.

Cevap

Anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından, yayımdan itibaren on gün içinde istenebilir.

Anayasa’nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir. Bu denetimi talep etme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanı’na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 milletvekili) tanınmıştır. Dava açma süresi ise Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gündür. Bu ifade yasal çerçeveyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa değişikliklerinin denetim kapsamını belirleme

Anayasa değişiklikleri sadece 'şekil' (biçim) bakımından denetlenebilir, 'esas' (içerik) bakımından denetim yasaktır.

Anayasa'nın 148. maddesi anayasa değişikliklerinin sadece teklif, çoğunluk ve ivedilikle görüşülememe şartlarına uygunluk açısından denetlenebileceğini hükme bağlamıştır.

Dava açmaya yetkili olanları tespit etme

Dava açma yetkisi Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının 1/5'ine (120 milletvekili) aittir.

Anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Dava açma süresini doğrulama

Dava süresi 10 gündür.

Kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimi için öngörülen hak düşürücü süre 10 gündür.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre ve başvuru mercii farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 242Soru →

1982 Anayasası’nda yapılan 2017 anayasa değişikliği sonrası Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) yapısı, üye seçimi ve kararlarına karşı yargı denetimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurul; on üç üyeden oluşur, iki daire hâlinde çalışır ve Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyenin üçü Yargıtay, ikisi Danıştay üyeleri arasından; ikisi ise hukuk dalında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üyenin üçü birinci sınıfa ayrılmış adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından, biri ise hukuk dalında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Kurul üyeleri dört yıl için seçilir; süresi biten üyeler bir kez daha seçilebilir.

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen yedi üyenin üçü Yargıtay, ikisi Danıştay üyeleri arasından; ikisi ise hukuk dalında uzmanlaşmış öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek üyelerin dağılımında Danıştay'dan bir, öğretim üyeleri ve avukatlardan ise üç üye seçilmesi gerektiği kuralı ihlal edilmiştir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun (HSK) TBMM tarafından seçilen 7 üyesinin dağılımı 3 (Yargıtay), 1 (Danıştay) ve 3 (Öğretim üyeleri/avukatlar) şeklindedir. Yanlış olan seçenekte Danıştay'dan 2, diğer kategoriden 2 üye seçileceği belirtilmiştir, bu durum anayasanın 159. maddesine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

HSK'nın toplam üye sayısı ve başkanlık yapısını teyit et.

13 üye, 2 daire. Başkan: Adalet Bakanı. Tabii Üye: Bakan Yardımcısı.

Kurulun genel idari yapısını doğrulamak için.

TBMM tarafından seçilen üyelerin (7 üye) kontenjan dağılımını analiz et.

3 (Yargıtay) + 1 (Danıştay) + 3 (Öğretim Üyeleri/Avukatlar) = 7 üye.

Anayasa madde 159'daki sayısal dağılımı kontrol etmek için.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen üyelerin (4 üye) kontenjan dağılımını analiz et.

3 (Adli/İdari Hakim-Savcı) + 1 (Öğretim Üyesi/Avukat) = 4 üye.

Yürütme organının yargı üzerindeki seçim yetkisini doğrulamak için.

Hatalı sayısal veriyi içeren seçeneği belirle.

Danıştay'dan 2, öğretim üyelerinden 2 üye seçileceğini belirten ifade yanlıştır.

Soruda istenen 'yanlış' ifadeye ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulu Üye Seçim Kontenjanları

İpuçları

HSK üyelerinin toplam sayısı 13'tür ve bu üyelerin çoğunluğu yasama organı (TBMM) tarafından seçilir.

TBMM tarafından seçilen 7 üyenin dağılımında, yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay) gelenlerin toplamı 4 kişidir.

Danıştay'ın HSK'ya gönderdiği üye sayısı, Yargıtay'ın gönderdiğinin üçte biri kadardır (

3

1

Daha Fazla Pratik

HSK'nın daire yapısını ve Adalet Bakanı'nın hangi dairelerin çalışmalarına katılamayacağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Üye sayılarını aklınızda tutmak için 'Başkan ve Tabii Üye hariç;

7

(TBMM) +

4

(CB) =

11

seçilmiş üye' formülünü kullanabilirsiniz. TBMM'nin 7 üyesi içindeki sivil kontenjanın (3), Danıştay kontenjanından (1) fazla olduğunu hatırlamak eleyicidir.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 243Soru →

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi yetkisi kapsamında yer alan düzenleyici işlemlerin hem şekil hem de esas bakımından denetim süreçleri, 1982 Anayasası'nda farklı usullere ve yetkili mercilere tabi kılınmıştır. Buna göre, 'soyut norm denetimi' (iptal davası) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, Anayasa'da belirtilen denetim rejimine tamamen uygundur?

Kanunların sadece şekil bakımından denetimi için Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde başvuruda bulunabilir.

Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden denetimi için TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, 10 günlük hak düşürücü süre içerisinde iptal davası açmaya yetkilidir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil bakımından denetimi için sadece Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili 10 gün içinde; esas bakımından ise 60 gün içinde dava açabilir.

Milletlerarası antlaşmaların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu tarafından 60 gün içinde iptal davası açılması mümkündür.

Kanunların esas bakımından denetimi için Kamu Denetçiliği Kurumu veya Ana Muhalefet Partisi Lideri, 60 günlük süre içinde doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların sadece şekil bakımından denetimi için Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde başvuruda bulunabilir.

Cevap

Kanunların sadece şekil bakımından denetimi için Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün içinde başvuruda bulunabilir.

Doğru ifade, kanunların şekil bakımından denetimine ilişkin Anayasa'nın 148. maddesindeki özel hükmü yansıtmaktadır. Bu hükme göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üyelerinin beşte biri (

120

milletvekili) tarafından, Resmi Gazete'de yayımdan itibaren

10

gün içinde istenebilir. Bu durumda siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Normun türünü ve denetim kapsamını analiz et.

İncelenen norm 'Kanun', denetim türü 'Şekil'dir.

Kanunlarda şekil denetimi, esas denetiminden farklı bir usule tabidir.

Anayasa Madde 148 ve 150'deki yetki sınırlamasını kontrol et.

Kanunların şekil denetimi yetkisi kısıtlanmıştır.

Anayasa, kanunların ve anayasa değişikliklerinin şekil denetimini sadece Cumhurbaşkanı ve beşte bir milletvekiline vermiştir; siyasi parti gruplarını dışarıda bırakmıştır.

Hak düşürücü süreyi doğrula.

Süre 10 gündür.

Şekil bozukluklarına dayalı iptal davalarının, hukuki istikrar adına çok kısa bir sürede (10 gün) açılması zorunludur.

Sayısal veriyi hesapla.

600 / 5 = 120

milletvekili.

TBMM üye tamsayısı 600 olduğu için beşte bir oranının karşılığı 120'dir.

Anahtar Kavram

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Süre Ayrımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 244Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yargı' bölümünde, yargı yetkisinin kullanılma biçimi ve bu yetkiyi kullanan mercilerin anayasal statüleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Anayasa'nın sistematiği içerisinde 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında sınırlı sayıda kurum sayılmıştır. Buna göre, Türk hukuk sisteminde yer alan yüksek yargı mercileri ve bu mercilerin nitelikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini denetleyen, kararları kesin olan bir yüksek mahkemedir.

Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevlidir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleyen en üst yargı kurumudur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay; merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderlerini denetleyen, kararları kesin olan bir yüksek mahkemedir.

Cevap

Sayıştay'ın bir yüksek mahkeme olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'na göre Türkiye'de sadece dört tane yüksek mahkeme bulunmaktadır: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi. Sayıştay, her ne kadar kararlarına karşı başka bir mercie başvurulamasa ve kararları yargısal nitelik taşısa da, Anayasa'nın sistematiğinde bir 'Yüksek Mahkeme' olarak değil, TBMM adına mali denetim yapan yüksek bir denetleme organı olarak kabul edilir. Bu nedenle Sayıştay'ın yüksek mahkeme olduğunu belirten ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nda sayılan 'Yüksek Mahkemeler' listesini hatırla.

Yüksek mahkemeler dört tanedir: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Sorunun temeli, hangi kurumların anayasal olarak bu statüde olduğunu belirlemektir.

Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz et.

Sayıştay, kararları kesin olan ve yargı bölümünde düzenlenen bir 'Yüksek Denetleme Organı'dır, ancak 'Yüksek Mahkeme' değildir.

Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasında Yüksek Mahkemeler sayılmış, Sayıştay ise 160. maddede ayrı bir başlıkta düzenlenmiştir.

Diğer seçeneklerdeki mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık, AYM) görev tanımlarını kontrol et.

Diğer tüm seçenekler ilgili yüksek mahkemelerin temel görevlerini doğru şekilde yansıtmaktadır.

Yanlış bilginin sadece bir seçenekte olduğunu doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Sayımı ve Sınıflandırılması

İpuçları

Anayasa'da hangi kurumların 'Yüksek Mahkeme' başlığı altında geçtiğini hatırlayın.

Kararlarının kesin olması veya bir kurumun Yargı bölümünde yer alması, o kurumun mutlaka bir 'Yüksek Mahkeme' olduğu anlamına gelmez.

Sayıştay, Hakimler ve Savcılar Kurulu ve Yüksek Seçim Kurulu anayasal kuruluşlardır ancak yüksek mahkeme değildirler.

Daha Fazla Pratik

2017 Anayasa değişikliği ile kaldırılan Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi sonrası güncel mahkeme sayısını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 245Soru →

1982 Anayasası'na göre, Danıştay üyelerinin seçimi ve görev süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; üyeler on iki yıl için seçilir ve bir kişi iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Üyelerin tamamı birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir; görev süreleri altı yıldır.

Üyelerin yarısı Cumhurbaşkanı, yarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir; üyeler yaş haddi dolana kadar görevde kalırlar.

Üyelerin dörtte biri Yargıtay Genel Kurulu tarafından, geri kalanı ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; görev süresi dolanlar yeniden seçilebilir.

Üyelerin dörtte üçü Cumhurbaşkanı tarafından, dörtte biri ise Sayıştay Genel Kurulu tarafından seçilir; görev süreleri dokuz yıldır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; üyeler on iki yıl için seçilir ve bir kişi iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Cevap

Danıştay üyeleri dörtte üç oranında HSK, dörtte bir oranında Cumhurbaşkanı tarafından 12 yıl için seçilir ve tekrar seçilmeleri mümkün değildir.

1982 Anayasası'nın 155. maddesi uyarınca Danıştay üyelerinin dörtte üçü, birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu; dörtte biri ise kanunla belirlenen görevleri yapanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Ayrıca üyeler 12 yıl için seçilir ve bir kişi iki defa Danıştay üyesi olamaz.

Adım Adım Çözüm

Danıştay üyelerini seçen makamları belirlemek.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) ve Cumhurbaşkanı.

Anayasa madde 155'te bu makamlar açıkça yetkilendirilmiştir.

Seçim oranlarını kontrol etmek.

\frac{3}{4}

HSK,

\frac{1}{4}

Cumhurbaşkanı.

Yüksek mahkemenin hem yargısal hem idari kökenli üyelerden oluşmasını sağlamak.

Görev süresi ve yeniden seçilme durumunu değerlendirmek.

12 yıl görev süresi ve yeniden seçilme yasağı.

Yargı bağımsızlığını ve üyelerin rotasyonunu sağlamak amacıyla 2010 ve 2017 anayasa değişiklikleri ile bu kural getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Danıştay Üye Seçim Usulü

Daha Fazla Pratik

Danıştay Başkanının üyeler arasından kendi Genel Kurulunca salt çoğunlukla seçildiğini hatırlayınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 246Soru →

1982 Anayasası'nda yargı organının düzenlenişi çerçevesinde; yargı kollarının ayrılığı ilkesinden kaynaklanan, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevlendirilen yüksek mahkeme aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesi

Yargıtay

Danıştay

Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin 1982 Anayasası uyarınca adli ve idari yargı düzenleri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle görevli olan ve 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında düzenlenen kurumdur.

Adım Adım Çözüm

Yüksek mahkemelerin listesini hatırla.

1982 Anayasası'na göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

Soruda istenen kurumun öncelikle bir yüksek mahkeme olması gerekir.

Yargı kolları arasındaki çatışmayı çözecek kurumu belirle.

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki uyuşmazlıkları çözme görevi Uyuşmazlık Mahkemesi'ne aittir.

Anayasa'nın 158. maddesi bu görevi açıkça bu mahkemeye vermiştir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'ndaki Yüksek Mahkemeler ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Görevi

Tahmini Süre:45s

Soru 247Soru →

1982 Anayasası'na göre, Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından seçilme süreci ve oylama usulleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

TBMM Genel Kurulunda yapılacak ilk tur oylamada üye tamsayısının

\frac{2}{3}

çoğunluğu, bu sağlanamazsa ikinci turda üye tamsayısının

\frac{3}{5}

çoğunluğu aranır; bu turda da seçimin tamamlanamaması halinde en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.

TBMM, Kurulun yedi üyesini; üçünü Yargıtay, ikisini Danıştay, ikisini ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından doğrudan gizli oyla seçer.

Karma Komisyon tarafından aday belirleme sürecinde yapılan oylamalarda üye tamsayısının salt çoğunluğu yeterli olup, salt çoğunluk sağlanamadığı takdirde seçim TBMM Genel Kuruluna devredilir.

TBMM Genel Kurulunda yapılan ikinci tur oylamada

\frac{3}{5}

çoğunluk sağlanamazsa, en çok oyu alan beş aday arasından kura çekilerek seçim tamamlanır.

TBMM tarafından seçilen üyelerin görev süresi dört yıl olup, bu üyelerin üst üste en fazla iki defa seçilebilme sınırlaması bulunmaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulunda yapılacak ilk tur oylamada üye tamsayısının $\frac{2}{3}$ çoğunluğu, bu sağlanamazsa ikinci turda üye tamsayısının $\frac{3}{5}$ çoğunluğu aranır; bu turda da seçimin tamamlanamaması halinde en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin TBMM tarafından seçilmesinde, Genel Kurulda sırasıyla

\frac{2}{3}

\frac{3}{5}

çoğunluk aranır, sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilir.

Anayasa'nın

159

. maddesine göre TBMM'nin üye seçim süreci üç aşamalı bir oylama sistemine dayanır. İlk iki turda nitelikli çoğunluk (

\frac{2}{3}

\frac{3}{5}

) aranırken, üçüncü aşamada en çok oy alan iki aday arasında kura çekilerek demokratik tıkanıklığın önüne geçilir.

Adım Adım Çözüm

Aday Belirleme

Karma Komisyon (Anayasa ve Adalet Komisyonu üyelerinden oluşur) her üyelik için

3

aday belirler.

Meclis Genel Kurulu önüne her boş üyelik için alternatifli bir liste gelmelidir.

Birinci Tur Oylama

TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının

\frac{2}{3}

(

400

milletvekili) çoğunluğu aranır.

Yüksek mahkeme ve kurul üyeliği için geniş bir uzlaşı aranması esastır.

İkinci Tur Oylama

İlk turda sonuç alınamazsa üye tamsayısının

\frac{3}{5}

(

360

milletvekili) çoğunluğu aranır.

Uzlaşma eşiği biraz düşürülerek seçimin kilitlenmesi önlenir.

Son Aşama (Kura)

İkinci turda da sonuç alınamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura (ad çekme) yapılır.

Sürecin belirsiz kalmaması ve seçimin mutlak suretle tamamlanması amaçlanır.

Anahtar Kavram

HSK Üye Seçiminde TBMM Oylama Usulü

İpuçları

TBMM tarafından seçilen

7

üyenin belirlenmesi Karma Komisyon ile başlar, Genel Kurul ile biter.

Oylama turlarında aranılan çoğunluklar, anayasa değişikliği için gereken oranlarla (

\frac{2}{3}

\frac{3}{5}

) aynıdır.

Eğer meclis üyeleri arasında uzlaşı sağlanamazsa, son çare olarak en çok oyu alan 'iki' aday arasından kura çekilir.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından seçilen diğer

4

üyesinin hangi kurumlardan (Yargı/İdari) geldiğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Süreci bir akış şeması olarak zihninizde canlandırın: Komisyon (

3

aday)

\rightarrow

Genel Kurul

1

. Tur (

\frac{2}{3}

)

\rightarrow

Olmazsa

2

. Tur (

\frac{3}{5}

)

\rightarrow

Olmazsa Kura (

2

Aday).

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 248Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ değişikliği ile Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve üyelerinin seçilme süreci yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere göre kurulun oluşumu ve üyelerin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen

7

üyesinden

3

'ü Yargıtay,

2

'si Danıştay üyeleri arasından seçilir.

Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı ile kurulun tabii üyesi olan Adalet Bakan Yardımcısı dışında kalan

11

üyenin görev süresi

4

yıldır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde, ilk oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla sonuç alınamazsa ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır.

Cumhurbaşkanı; kurulun

4

üyesini, birinci sınıfa ayrılmış ve niteliklerini kaybetmemiş adli yargı ve idari yargı hakim ve savcıları arasından seçer.

Kurulun kendi üyeleri arasından seçeceği Daire Başkanları, aynı zamanda kurulun Genel Kurul çalışmalarına da katılırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen $7$ üyesinden $3$ 'ü Yargıtay, $2$ 'si Danıştay üyeleri arasından seçilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen üyelerden 3'ünün Yargıtay, sadece 1'inin Danıştay üyeleri arasından seçilmesi gerektiği için ilgili ifade yanlıştır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen

7

üyenin dağılımı şu şekildedir:

3

üye Yargıtay üyeleri,

1

üye Danıştay üyeleri ve

3

üye hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçilir. Yanlış olan seçenekte Danıştay'dan seçilecek üye sayısı

2

olarak belirtilerek anayasal kural ihlal edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

HSK'nın toplam üye sayısını ve kategorilerini belirle.

Toplam

13

üye:

2

tabii,

11

seçilmiş (

4

CB,

7

TBMM).

Kurulun temel bileşenlerini anlamak için gereklidir.

TBMM tarafından seçilen

7

üyenin kaynak kurumlarını analiz et.

3

üye Yargıtay,

1

üye Danıştay,

3

üye ise öğretim üyeleri/avukatlardan seçilir.

Anayasa Madde

159

uyarınca kontenjan dağılımı bu şekildedir.

Yanlış bilgiyi seçeneklerdeki verilerle karşılaştır.

Seçenekte Danıştay kontenjanı

2

olarak belirtilmiş, ancak gerçekte bu sayı

1

'dir.

Hatalı veriyi tespit ederek doğru sonuca ulaşmak için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulu Üye Kompozisyonu

İpuçları

HSK'nın 2017 değişikliği sonrası üye sayılarını ve seçen makamları hatırlayın.

TBMM tarafından seçilen 7 üyenin hangi yüksek mahkemelerden ve hangi meslek gruplarından geldiğine dikkat edin.

Danıştay'dan HSK'ya seçilen üye sayısı, Yargıtay'dan seçilen üye sayısından daha azdır.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üye seçimi ile HSK üye seçimi arasındaki benzerlik ve farkları (makamlar ve sayılar bazında) karşılaştırarak çalışın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 249Soru →

1982 Anayasası’nın 148. maddesinde düzenlenen 'Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri' ile soyut norm denetimi (iptal davası) usulü dikkate alındığında, normların denetim türü, dava açma yetkisi ve süreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa değişikliklerinde şekil bakımından denetleme; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; sadece son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususu ile sınırlıdır.

Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından iptal davası açılabilir.

Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden denetimi için dava açma süresi, değişikliğin Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren

10

gündür.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin esas bakımından denetimi için Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren

60

gün içinde iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından iptal davası açılabilir.

Cevap

Kanunların şekil bakımından denetimi için dava açma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üye tamsayısının beşte birine (

120

milletvekili) aittir; siyasi parti gruplarının bu konuda yetkisi bulunmamaktadır.

Doğru yanıt olan ifadede kanunların şekil bakımından denetimi için siyasi parti gruplarına yetki tanındığı belirtilmiştir. Oysa 1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre; kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (

120

milletvekili) tarafından istenebilir. Siyasi parti gruplarının (en fazla üyeye sahip iki grup dahil) şekil denetimi (iptal davası) açma yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Normun denetim türünü analiz et.

Soru 'şekil' ve 'esas' denetimi ayrımını sormaktadır.

Anayasa'da dava açma yetkileri bu iki denetim türüne göre farklılık gösterir.

Şekil denetimi için yetkili organları hatırla.

Şekil denetimi (hem kanun hem anayasa değişikliği için) sadece Cumhurbaşkanı ve

1/5

milletvekili tarafından istenebilir.

Anayasa'nın 148. maddesinin açık hükmü gereği siyasi parti grupları şekil denetimi isteyemez.

Süreleri kontrol et.

Şekil denetimi için süre

10

gün, esas denetimi için

60

gündür.

Normlar hiyerarşisindeki istikrarı korumak adına şekil hataları için çok kısa bir süre öngörülmüştür.

Seçenekleri karşılaştır.

Siyasi parti gruplarına kanunların şekil denetimi için yetki veren ifade anayasal düzenlemeye aykırıdır.

Siyasi parti grupları sadece kanunların 'esas' bakımından denetimi için (yayından itibaren

60

gün içinde) dava açabilir.

Anahtar Kavram

İptal Davasında Şekil ve Esas Denetimi Ayrımı

İpuçları

İptal davasında 'şekil' (usul) ve 'esas' (içerik) denetimi için yetkili olanlar her zaman aynı değildir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin 'Somut Norm Denetimi' (İtiraz Yolu) için gerekli olan 'görülmekte olan bir dava' ve 'mahkeme' şartlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 250Soru →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının süje, konu ve usul bakımından sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuruya konu edilecek hakkın, hem 1982 Anayasası'nda güvence altına alınmış olması hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanında bulunması gerekir.

Özel hukuk tüzel kişileri (dernekler, vakıflar, şirketler), sadece tüzel kişiliğe ait olan haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilirler.

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bir belediye başkanlığı, mülkiyetindeki bir arazinin hukuka aykırı şekilde kamulaştırıldığı gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu oluşan bireysel işlemler aleyhine başvuru yapılması mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir belediye başkanlığı, mülkiyetindeki bir arazinin hukuka aykırı şekilde kamulaştırıldığı gerekçesiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilir.

Cevap

Bir belediye başkanlığının mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabileceği ifadesi yanlıştır; çünkü belediyeler kamu tüzel kişisidir ve kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru hakkı yoktur.

Bireysel başvuru mekanizmasında temel kural, kamu gücünü kullanan devlet organlarının ve kamu tüzel kişilerinin (belediye, köy, üniversite vb.) bu yola başvuramamasıdır. Belediye, her ne kadar mülkiyet hakkına sahip olsa da, bir kamu tüzel kişisi olduğu için Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunma ehliyetine sahip değildir. Bu nedenle mülkiyet hakkının ihlali iddiasıyla başvuru yapabileceğini belirten seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Başvuru yapacak özneyi belirle.

Belediye başkanlığı bir kamu tüzel kişisidir.

Bireysel başvuruda 'süje (kişi) bakımından yetki' kuralını uygulamak gerekir.

Bireysel başvuru ehliyetini kontrol et.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.

Anayasa ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri bu hakka sahiptir; kamu gücünü kullanan kurumlar bu yola başvuramaz.

Sonuca ulaş.

Belediyenin başvurusu kabul edilemezlik kararıyla sonuçlanır.

Hakkın (mülkiyet) kapsamda olması başvurucunun sıfatındaki engeli ortadan kaldırmaz.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki (Süje Kapasitesi)

Soru 251Soru →

Sayıştay'ın anayasal statüsü, denetim yetkisinin kapsamı ve yargısal fonksiyonları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi kurumun hukuki niteliğine ilişkin doğru bir değerlendirmedir?

Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Sayıştay, 1982 Anayasası'nın 'Yargı' bölümünde düzenlenmiş olması sebebiyle anayasal bir 'Yüksek Mahkeme' statüsündedir.

Sayıştay Başkanı ve üyeleri, yargısal bağımsızlığın tesisi amacıyla Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin mali işlemlerini doğrudan Cumhurbaşkanlığı adına denetler.

Sayıştay’ın kesin hükümleri hakkında, hukuka aykırılık iddiasıyla bölge idare mahkemelerine itiraz başvurusunda bulunulabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.

Cevap

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda Sayıştay ile Danıştay kararları çelişirse Danıştay kararları esas alınır.

Doğru olan ifade, vergi ve benzeri mali yükümlülükler konusunda bir uyuşmazlık çıkması halinde Danıştay kararlarının Sayıştay kararlarına göre üstünlük taşımasıdır. Bu durum 1982 Anayasası'nın 160. maddesinde açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay'ın anayasal statüsünü analiz etme

Sayıştay, anayasada 'Yargı' başlığı altında düzenlenmiş olmasına rağmen bir yüksek mahkeme değildir.

Anayasa'nın 146-160. maddeleri arasında yüksek mahkemeler tahdidi olarak sayılmıştır ve Sayıştay bunlar arasında yoktur.

Seçim usulünü belirleme

Başkan ve üyeleri TBMM tarafından seçilir.

Kurumun TBMM adına denetim yapması, atama yetkisinin de TBMM'de olmasını gerektirir.

Yargısal uyuşmazlık hiyerarşisini kontrol etme

Vergi konularında Danıştay üstünlüğü vardır.

Anayasa 160. maddedeki özel düzenleme, vergi hukukundaki uzmanlığı nedeniyle Danıştay kararına öncelik tanır.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Hukuki Niteliği ve Görevleri

Daha Fazla Pratik

Sayıştay'ın siyasi partilerin denetimindeki rolünü (AYM'ye yardım etme) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 252Soru →

1982 Anayasası’nın “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” hükümleri dikkate alındığında, bu kavramların kapsam ve sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Yasama Meclisinde, bir davanın devam etmesi gerekçe gösterilerek, o davanın temelini oluşturan kanunlar üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz veya yeni bir kanun teklifi görüşülemez.

Hâkimler ve savcılar, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar; ancak görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesinleşenler için istisna mevcuttur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama Meclisinde, bir davanın devam etmesi gerekçe gösterilerek, o davanın temelini oluşturan kanunlar üzerinde herhangi bir değişiklik yapılamaz veya yeni bir kanun teklifi görüşülemez.

Cevap

Yasama Meclisinde görülmekte olan bir davanın temelini oluşturan kanunlar üzerinde değişiklik yapılamayacağına dair ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan seçenek, yasama organının aslî görevi olan kanun yapma yetkisinin, bir yargısal sürecin varlığıyla engellenebileceğini iddia ettiği için yanlıştır. 1982 Anayasası'nın 138. maddesi, mecliste 'yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili' (davanın nasıl karara bağlanacağı, delillerin değerlendirilmesi vb.) görüşme yapılmasını yasaklar; ancak dava konusu olan hukuki düzenlemeler hakkında genel nitelikte kanun teklifi verilmesi ve görüşülmesi yasama yetkisi kapsamındadır ve yasak değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 138'deki yasama kısıtlamasını analiz et.

Görülmekte olan bir dava hakkında mecliste 'yargı yetkisinin kullanılması' ile ilgili soru sorulması ve görüşme yapılması yasaktır.

Yargı bağımsızlığını yasama müdahalesinden korumak için.

Yasama yetkisinin kapsamını değerlendir.

Yasama organı genel, soyut ve objektif kurallar (kanun) koyma yetkisine sahiptir.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği kanun yapma yetkisi davanın varlığıyla kısıtlanamaz.

Hâkimlik teminatı ve mahkeme kararlarının bağlayıcılığını kontrol et.

Mali hakların korunması, emir alamama ve kararların geciktirilememesi mutlak anayasal hükümlerdir.

Hukuk devleti ilkesinin kurumsal güvencesini sağlamak için.

Yanlış önermeyi belirle.

Kanun yapma yetkisinin görülmekte olan bir dava nedeniyle durdurulabileceğini savunan seçenek anayasal sisteme aykırıdır.

Anayasa, davanın görülme usulü ve içeriğine müdahaleyi yasaklar, yasama faaliyetini değil.

Anahtar Kavram

Mahkemelerin Bağımsızlığı ve Yasama Yetkisinin Sınırı

Daha Fazla Pratik

Yargı bağımsızlığı kapsamında 2017 değişikliği ile eklenen 'tarafsızlık' ibaresini ve HSK'nın bu bağımsızlıktaki rolünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 253Soru →

Görülmekte olan bir davada, mahkemenin uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması üzerine dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesi (Somut Norm Denetimi) süreciyle ilgili 1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere

5

ay içinde kararını verir; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Mahkeme, davanın görülmesini durdurmaksızın dosyayı Anayasa Mahkemesine gönderir ve Anayasa Mahkemesinin kararı gelene kadar yargılamanın her aşamasını tamamlar ancak hükmünü açıklayamaz.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren

5

yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

Davanın tarafları, mahkeme hâkimi aykırılık iddiasını ciddi bulmasa dahi doğrudan Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurma hakkına sahiptir.

Somut norm denetimine konu edilebilecek normlar yalnızca Kanunlar ve TBMM İçtüzüğü olup Cumhurbaşkanlığı kararnameleri bu denetimin dışındadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere $5$ ay içinde kararını verir; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin işin kendisine gelişinden itibaren

5

ay içinde karar vermesi gerektiği, aksi halde yerel mahkemenin davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandıracağı seçeneği doğrudur.

1982 Anayasası'nın 152. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi işin kendisine gelişinden başlamak üzere

5

ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse, ilgili mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, yerel mahkemenin kararı kesinleşinceye kadar Anayasa Mahkemesi'nden karar gelirse, yerel mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

Dava şartının tespiti

Görülmekte olan bir dava ve uygulanacak bir kural olmalıdır.

Somut norm denetiminin başlayabilmesi için mahkemede aktif bir uyuşmazlığın bulunması gerekir.

Sürenin analizi

AYM için öngörülen hak düşürücü süre

5

aydır.

Yargılamanın sürüncemede kalmaması için anayasal bir sınırlama getirilmiştir.

Karar çıkmaması durumunun değerlendirilmesi

Eğer

5

ay dolarsa, yerel mahkeme AYM'yi beklemeden mevcut yasaya göre karar verir.

Mahkemelerin bağımsızlığı ve davaların makul sürede bitirilmesi ilkesi gereğidir.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

İpuçları

Bu denetim yolu için mahkemede 'uygulanacak bir kural' olması şarttır.

AYM'nin dosyayı karara bağlaması için anayasal bir süre sınırı vardır ve bu süre

6

aydan azdır.

Eğer AYM

5

ay içinde karar vermezse, yerel mahkeme mevcut kanunu Anayasa'ya uygun kabul ederek yoluna devam eder.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile İptal davası (Soyut Norm Denetimi) arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 254Soru →

Yargıtay üyelerinin görev süresi ve bu göreve yeniden seçilip seçilemeyecekleri ile ilgili 1982 Anayasası'nda öngörülen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Üyeler on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Üyeler dokuz yıl için seçilirler ve görev süresi dolanlar bir kez daha seçilebilirler.

Üyeler dört yıl için seçilirler ve sınırsız sayıda yeniden seçilme hakları bulunur.

Üyeler ömür boyu görev yapmak üzere seçilirler ve azledilemezler.

Üyeler on iki yıl için seçilirler ve görev süresi bitenler Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından bir kez daha atanabilirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üyeler on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Cevap

Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

1982 Anayasası'nın 154. maddesine göre, Yargıtay üyeleri Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından on iki yıl için seçilirler. İlgili madde hükmü gereğince, bir kimsenin iki defa Yargıtay üyesi seçilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üyeliği için Anayasa'da belirlenen görev süresini tespit et.

12 yıl

1982 Anayasası'nın 154. maddesinde adli yargının en üst mercii olan Yargıtay üyelerinin görev süresi açıkça belirtilmiştir.

Görev süresi biten bir üyenin tekrar seçilme imkanını değerlendir.

İkinci kez seçilemez

Yargı bağımsızlığını ve rotasyonu sağlamak amacıyla üyelerin sadece bir dönem görev yapması kuralı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Yargıtay Üyeliği Görev Süresi

Daha Fazla Pratik

Yargıtay Birinci Başkanı'nın ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın görev süreleri ile üye seçim sürelerini karşılaştırarak çalışınız.

Tahmini Süre:45s

Soru 255Soru →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi ve bu göreve seçilebilmek için tamamlanmış olması gereken asgari yaş sınırı aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

9 yıl — 40 yaş

12 yıl — 40 yaş

12 yıl — 45 yaş

6 yıl — 45 yaş

15 yıl — 50 yaş

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12 yıl — 45 yaş

Cevap

Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilir ve seçilmek için 45 yaşını doldurmuş olmak gerekir.

Anayasa'nın mevcut hükümlerine göre Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilmekte ve bir kimse iki defa bu göreve getirilememektedir. Ayrıca üye seçilecek kişilerin 45 yaşını doldurmuş olması temel bir yeterlilik şartıdır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresini hatırla.

Görev süresi 12 yıldır.

1982 Anayasası madde 147 gereği üyeler bu süre için seçilir.

Üye seçilebilmek için gerekli yaş şartını belirle.

Asgari yaş sınırı 45'tir.

Anayasa'nın 146. maddesinde adayların 45 yaşını doldurmuş olması gerektiği açıkça belirtilmiştir.

Belirlenen iki kriteri birleştiren seçeneği işaretle.

12 yıl ve 45 yaş bilgisini içeren seçenek doğru kabul edilir.

Her iki kriterin de anayasal hükümlere tam uyum sağlaması gerekir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üyeliği Şartları ve Süresi

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süreleri bittikten sonra tekrar seçilip seçilemeyeceklerini gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:35s

Soru 256Soru →

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi'nin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargılamalar ve bu yargılama sonucunda verilen kararlara karşı başvurulabilecek kanun yolları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan kararlarına karşı "yeniden inceleme" başvurusu yapılabilir ve bu başvuru Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından karara bağlanır.

Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlar kesin hüküm niteliğinde olup bu kararlara karşı Anayasa'da herhangi bir itiraz veya inceleme yolu öngörülmemiştir.

Yüce Divan mahkûmiyet hükmü kurduğunda, ilgili kişi kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na temyiz başvurusunda bulunabilir.

Hakkında Yüce Divan'da yargılama kararı verilen bir Cumhurbaşkanı'nın görevi, sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekalet eder.

Yüce Divan yargılamasında iddia makamı görevini, TBMM bünyesinde oluşturulan ve milletvekillerinden oluşan bir soruşturma komisyonu yürütür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan kararlarına karşı "yeniden inceleme" başvurusu yapılabilir ve bu başvuru Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından karara bağlanır.

Cevap

Yüce Divan kararlarına karşı 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir ve bu süreç Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından yürütülür.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlara karşı, tebliğden itibaren 15 gün içinde yeniden inceleme başvurusu yapılabilir. Bu başvuru sonucunda Genel Kurul'un verdiği karar kesinleşir. Bu mekanizma, yargılamanın daha sağlıklı sonuçlanması için getirilmiş bir iç denetim yoludur.

Adım Adım Çözüm

Yüce Divan'ın yapısını belirlemek.

Anayasa Mahkemesi, belirli üst düzey yetkilileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

Yargılama makamının kim olduğunu bilmek, usul kurallarını anlamak için gereklidir.

Kanun yolu mekanizmasını kontrol etmek.

2017 değişikliği uyarınca, Yüce Divan kararlarına karşı 15 gün içinde 'yeniden inceleme' talep edilebilir.

Kararların mutlak kesinliği kuralına getirilen istisnayı tespit etmek gerekir.

İnceleme merciini teyit etmek.

Yeniden inceleme başvurusu, yine yargılamayı yapan Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından karara bağlanır.

Başvurunun hangi organa yapılacağı usul hukukunun temel bilgisidir.

Sevk edilen kişilerin statüsünü karşılaştırmak.

Bakanların görevi sevk ile biterken, Cumhurbaşkanı'nın görevi devam eder; sadece seçim kararı alması engellenir.

Kişiler arasındaki hukuksal statü farkı sorudaki çeldiricileri elemek için kritiktir.

Anahtar Kavram

Yüce Divan'da Kanun Yolu ve Yeniden İnceleme

İpuçları

Yüce Divan yargılamasında kararların kesinleşmesinden önce başvurulabilecek bir iç mekanizma olup olmadığını düşünün.

2017 Anayasa değişiklikleri ile yargı bölümünde 'temyiz' benzeri bir 'yeniden inceleme' yolu eklenmiştir.

Yüce Divan kararlarına karşı incelemeyi yine aynı mahkemenin (AYM) en üst organı yapar.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da yargılanan kişilerin tam listesini ve Jandarma Genel Komutanı'nın bu listeden çıkarıldığını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 257Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına kamu idarelerinin mali işlemlerini denetleyen ve kesin hükme bağlayan Sayıştay ile ilgili $1982$ Anayasası'nda yer alan hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Başkan ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Anayasa'nın "Yargı" bölümünde sayılan yüksek mahkemeler arasında yer almaktadır.

Vergi ve benzeri mali yükümlülükler hakkındaki kararlarına karşı Danıştay'a temyiz başvurusu yapılabilir.

Siyasi partilerin mali denetimini doğrudan kendi adına ve asli olarak gerçekleştirir.

Üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı, bir kısmı Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkan ve üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Cevap

Sayıştay'ın başkan ve üyelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilmesi doğru bir anayasal hükümdür.

Sayıştay, TBMM adına denetim yapan bir organ olduğu için başkan ve üyelerinin tamamı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir. Bu, kurumun yasama organıyla olan organik bağının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay'ın anayasal statüsünün belirlenmesi

Sayıştay,

1982

Anayasası'nın

160

. maddesinde düzenlenen, TBMM adına mali denetim yapan bir hesap mahkemesidir.

Kurumun yetkilerinin kaynağını ve hangi organ adına hareket ettiğini anlamak için statüsü netleştirilmelidir.

Seçim usulünün incelenmesi

Anayasa uyarınca Sayıştay Başkanı ve üyeleri TBMM tarafından seçilmektedir.

Yasama organı adına denetim yapan bir kurumun yöneticilerinin yasama organınca belirlenmesi anayasal bir zorunluluktur.

Yüksek mahkemeler ile karşılaştırma yapılması

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi yüksek mahkemelerdir; Sayıştay bu listede yer almaz.

Sayıştay'ın bir 'mahkeme' olması, her zaman 'yüksek mahkeme' olduğu anlamına gelmez; bu ayrım KPSS sınavlarında sıklıkla sorulur.

Anahtar Kavram

Sayıştay'ın Kuruluşu ve Seçim Usulü

İpuçları

Sayıştay'ın kime karşı sorumlu olduğuna ve kimin adına denetim yaptığına odaklanın.

Yüksek mahkemelerin listesini hatırlayın: AYM, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi.

Sayıştay'ın tüm üyelerinin yasama organı tarafından seçildiğini ve kararlarının kesin olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Danıştay ve Sayıştay kararları arasındaki vergi uyuşmazlığı hiyerarşisini tekrar edin.

Tahmini Süre:50s

Soru 258Soru →

Bir yerel mahkeme, bakmakta olduğu bir davada uygulanacak olan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesine itiraz yoluna başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı ilk incelemede, başvuru dosyasında bazı teknik eksikliklerin bulunduğunu tespit etmiş ve bu nedenle itiraz başvurusunu yöntem (usul) yönünden reddetmiştir.

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, bu red kararından sonra söz konusu kanun hükmü ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi gerçekleşir?

Başvuru esastan reddedilmediği için 10 yıllık süre beklenmeksizin eksiklikler tamamlanarak yeniden itiraz yoluna başvurulabilir.

Anayasa Mahkemesinin kararı Resmi Gazete'de yayımlandığı andan itibaren 10 yıl boyunca aynı madde için tekrar itirazda bulunulamaz.

Mahkeme, Anayasa Mahkemesi kararı kesin olduğu için uyuşmazlığı mevcut kanun hükmünü ihmal ederek doğrudan Anayasa'ya göre çözmelidir.

Red kararı ile birlikte itiraz konusu kanun hükmü kendiliğinden mülga sayılır ve mahkeme davayı durdurur.

Yerel mahkeme, AYM'nin red kararı üzerine dosyayı incelemesi için doğrudan Danıştay Başkanlar Kuruluna göndermekle yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru esastan reddedilmediği için 10 yıllık süre beklenmeksizin eksiklikler tamamlanarak yeniden itiraz yoluna başvurulabilir.

Cevap

Başvuru esastan reddedilmediği için 10 yıllık süre kısıtlamasına tabi olmaksızın, eksiklikler giderilerek tekrar başvurulabilmesi mümkündür.

Doğru seçenek, Anayasa'nın itiraz yoluna ilişkin hükümlerine tam uyum sağlar. 10 yıllık süre kısıtlaması, Anayasa Mahkemesinin ilgili kanun hükmünü Anayasa'ya uygunluk açısından esastan inceleyip reddetmesi durumunda devreye girer. Başvuru dosyası sadece usulden (teknik eksiklikler, imza, yetki vb.) reddedilmişse, bu durum hükmün Anayasa'ya uygun olduğu sonucunu doğurmaz ve mahkeme eksiklikleri gidererek aynı davada veya başka bir davada yeniden başvuruda bulunabilir.

Adım Adım Çözüm

Mahkemenin başvuru türünü ve AYM'nin red gerekçesini analiz etme.

Başvuru 'Somut Norm Denetimi' (itiraz yolu) olup, AYM 'usulden' (yöntem yönünden) red kararı vermiştir.

Reddin hukuki sonuçlarını belirlemek için kararın niteliği (usul vs esas) kritiktir.

1982 Anayasası'nın 152. maddesindeki 10 yıl kuralını değerlendirme.

Anayasa, 10 yıllık yasağın sadece 'işin esasına girilerek verilen red kararları' için geçerli olduğunu belirtir.

Usul eksikliği nedeniyle reddedilen dosyalar esasa dair bir hüküm içermediğinden bu kısıtlamaya dahil değildir.

Yerel mahkemenin sonraki adımını belirleme.

Mahkeme eksiklikleri tamamlayıp tekrar başvurabilir veya mevcut kanuna göre davaya devam edebilir.

Hak arama hürriyeti ve norm denetimi mekanizmasının işlerliği için usul hataları kesin engel teşkil etmez.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde 10 Yıl Yasağı (Esastan Red Şartı)

İpuçları

Anayasa'daki 10 yıllık süre yasağı her türlü red kararı için mi geçerlidir yoksa sadece esastan incelemeler için mi?

AYM dosyayı 'usulden' reddettiğinde, maddenin içeriğine bakmış ve Anayasa'ya uygun bulmuş sayılır mı?

Teknik bir eksiklik (usul hatası) giderildiğinde, itiraz hakkı yeniden doğar çünkü mahkeme henüz hükmün özü hakkında bir karar vermemiştir.

Daha Fazla Pratik

AYM'nin itiraz üzerine 5 ay içinde karar vermemesi durumunda yerel mahkemenin ne yapması gerektiğini gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 259Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca yargı organının görev dağılımı ve yüksek mahkemelerin yetki alanları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer alır?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemek

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarını denetlemek

Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davalarına ilk derece mahkemesi olarak bakmak

Adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olmak

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin tamamını kendi üyeleri arasından seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarını denetlemek

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından alınan yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarını denetlemek

Anayasa Mahkemesi,

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin TBMM kararlarına karşı yapılan iptal başvurularını incelemekle görevlidir. Bu başvurular ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili tarafından

7

gün içinde yapılabilir ve Mahkeme kararını

15

gün içinde verir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemelerin temel görev alanlarını belirle.

Anayasa Mahkemesi anayasal denetim, Danıştay idari yargı temyizi, Yargıtay adli yargı temyizi ve Uyuşmazlık Mahkemesi ise yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir.

Yargı organları arasındaki yetki paylaşımını anlamak doğru cevaba ulaşmak için temel adımdır.

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi dışındaki 'özel' denetim yetkilerini incele.

Mahkemenin, TBMM'nin aldığı milletvekilliğinin düşmesi ve dokunulmazlığın kaldırılması kararlarını denetleme yetkisi olduğu görülür.

Bu yetki, yasama organının bireysel işlemleri üzerindeki yargısal denetimi temsil eder.

Seçeneklerdeki görevlerin hangi mahkemelere ait olduğunu eşleştir.

A seçeneği Uyuşmazlık Mahkemesi, C seçeneği Danıştay, D seçeneği Yargıtay görevlerini tanımlamaktadır.

Diğer yüksek mahkemelerin görevlerini elemek, Anayasa Mahkemesine ait olan yetkiyi kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Özel Denetim Yetkileri

Soru 260Soru →

1982 Anayasası uyarınca, somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine, Mahkemenin işin kendisine gelişinden itibaren beş ay içinde kararını vermemesi durumunda yerel mahkemenin izleyeceği usul aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa Mahkemesinin kararı gelinceye kadar davanın görülmesi süresiz olarak ertelenir.

Mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre yürütüp sonuçlandırır.

Uyuşmazlığın çözümü için dosya doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir.

Anayasa Mahkemesi karar vermediği için dava hakkında görevsizlik kararı verilir.

Mahkeme, ilgili kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu varsayarak davayı reddeder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre yürütüp sonuçlandırır.

Cevap

Mahkeme, davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre yürütüp sonuçlandırır.

1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi itiraz yoluyla gelen işi 5 ay içinde sonuçlandırmalıdır. Bu süre içinde karar açıklanmazsa, yerel mahkeme uyuşmazlığı o an yürürlükte olan kanun hükümlerine göre karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

Anayasal sürenin tespiti

5 Ay

Anayasa'nın 152. maddesi, itiraz yoluyla AYM'ye gidildiğinde mahkemenin dosyayı bekletme süresini 5 ay olarak belirlemiştir.

Süre sonunda karar verilmemesi durumunda yapılacak işlemin belirlenmesi

Mevcut kanunla devam edilmesi

Hukuk güvenliği ve yargılamanın hızı gereği, bu süre sonunda AYM karar vermemişse yerel mahkeme yürürlükteki kanuna göre kararını açıklar.

AYM kararının sonradan gelmesi ihtimalinin değerlendirilmesi

Karara uyma zorunluluğu

Eğer yerel mahkemenin kararı kesinleşmeden AYM kararı gelirse, mahkeme bu karara uymakla yükümlüdür.

Anahtar Kavram

Somut Norm Denetiminde Beş Aylık Bekleme Süresi

İpuçları

Anayasa'da mahkemelerin dosyayı bekletmesi için belirli bir süre öngörülmüştür.

Bu süre 5 aydır ve yargılamanın kilitlenmemesi için konulmuştur.

Eğer AYM 5 ayda karar vermezse, mahkeme davanın başında hangi kanun varsa ona göre karar verir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin itirazı esastan reddetmesi durumunda aynı hükmün itiraz yoluyla tekrar AYM'ye taşınması için gereken 10 yıllık süreyi inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 13 / 47Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar