Examkin

Yasama

802 soru

Soru 461Soru →

19821982 Anayasası'na göre; bir ilin veya seçim çevresinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMMTBMM) üyesinin kalmaması hâlinde yapılacak olan ara seçim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır.

Cevap

Boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü seçim yapılır ve bu özel durumda genel süre kısıtlamaları uygulanmaz.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 78. maddesinde yer alan 'Bir ilin veya seçim çevresinin, Türkiye Büyük Millet Meclisinde üyesinin kalmaması hâlinde, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır' hükmüne tam olarak uygundur. Bu durumda 30 ay ve 1 yıl yasakları uygulanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Durumun tespiti
Bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç temsilcisinin kalmaması (Örn: Tek vekili olan bir ilin vekilinin istifası veya ölümü).
Anayasa'nın öngördüğü özel ve zorunlu ara seçim halini belirlemek için gereklidir.
2
Süre kısıtlamalarının analizi
Normalde geçerli olan '30 ay geçmeden yapılamaz' ve '1 yıl kala yapılamaz' kuralları bu istisnai durumda işlemez.
Temsil hakkının kutsallığı gereği, hiçbir yerin Meclis'te temsilcisiz kalmaması amaçlanır.
3
Anayasal sürenin saptanması
Boşalmadan itibaren 90 günü takip eden ilk Pazar günü.
Anayasa Madde 78'de açıkça belirtilen spesifik süredir.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları (Temsilcisiz Kalma Kuralı)

İpuçları

1
Anayasa'da hiçbir seçim çevresinin temsilcisiz kalmaması için özel bir 'zorunlu' süre belirlenmiştir ve genel yasakların dışında tutulmuştur.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) kararında TBMM ve Cumhurbaşkanının yetkilerini karşılaştırarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 462Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunun bir birleşiminde toplam 460460 milletvekilinin oylamalara katıldığı tespit edilmiştir. Bu birleşimde sırasıyla aşağıdaki işlemler oylamaya sunulmuştur:

I. Bir kanun teklifinin genel kurulda kabul edilmesi
II. Cumhurbaşkanı tarafından "bir kez daha görüşülmek üzere" Meclise geri gönderilen bir kanunun, hiçbir değişiklik yapılmadan aynen kabul edilmesi
III. Genel ve özel af ilanını içeren bir kanun teklifinin kabul edilmesi

Yapılan oylamaların her birinde 305305 milletvekili "kabul" oyu kullandığına göre; oylanan bu işlemlerden hangileri hakkında Anayasa'da öngörülen karar yeter sayısına ulaşılarak ilgili işlem kabul edilmiş sayılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Verilen senaryoda sadece I ve II numaralı işlemler için gerekli karar yeter sayılarına ulaşılmıştır.
Verilen oylamada kullanılan 305305 kabul oyu, toplantıya katılan 460460 kişinin salt çoğunluğu olan 231231'i ve kanunların aynen kabulü (ısrar) için gereken üye tam sayısı salt çoğunluğu olan 301301 barajını geçtiği için I ve II numaralı işlemler kabul edilmiştir. Ancak genel ve özel af ilanı için anayasal sınır olan 360360 oy sağlanamadığı için III numaralı işlem reddedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
I. madde (Olağan Kanun) için karar yeter sayısını hesapla.
460/2=230→231460 / 2 = 230 \rightarrow 231 oy gerekir.
Anayasa m. 9696 uyarınca, aksi belirtilmedikçe kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Bu sayı üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. 231>151231 > 151 olduğu için geçerli eşik 231231'dir.
2
II. madde (Veto Edilen Kanun) için karar yeter sayısını belirle.
301301 oy gerekir.
Anayasa m. 8989 uyarınca, Cumhurbaşkanınca geri gönderilen bir kanunun aynen kabulü (ısrar) için 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' (600/2+1=301600 / 2 + 1 = 301) şarttır.
3
III. madde (Genel/Özel Af) için karar yeter sayısını hesapla.
360360 oy gerekir.
Anayasa m. 8787 uyarınca, genel ve özel af ilanı kararları 'üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu' (600×3/5=360600 \times 3 / 5 = 360) ile alınabilir.
4
Verilen 305305 'kabul' oyunu eşiklerle karşılaştır.
305>231305 > 231 (Kabul), 305>301305 > 301 (Kabul), 305<360305 < 360 (Red).
Sadece ilk iki işlem için yeterli sayıya ulaşılmıştır.

Anahtar Kavram

19821982 Anayasası'nda Karar Yeter Sayıları: Basit Çoğunluk vs. Nitelikli Çoğunluk

İpuçları

1
Normal kanunlar için toplantıya katılanların yarısından bir fazlası yeterlidir, ancak ısrar edilen kanunlar ve af kanunları için Anayasa'da özel sayılar belirtilmiştir.
2
Veto edilen kanun için gereken 301301 sayısı ile genel af için gereken 360360 sayısını hatırlayın ve 305305 oyu bu sayılarla kıyaslayın.
3
Toplantıya 460460 kişi katıldığında basit kanun kabulü için 231231 oy gerekir. Veto ısrarı için 301301, Genel Af için ise 360360 oy şarttır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ve Anayasa değişikliği süreçlerindeki nitelikli çoğunluk farklarını inceleyerek bilgilerinizi pekiştirin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 463Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliği sıfatının sona ermesi halleri, bu hallerin gerçekleşme usulleri ve yargısal denetim yolları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.

Cevap

İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine TBMM Genel Kurulu tarafından karar verilir ve bu karara karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusu yapılabilir.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, bir milletvekili istifa ettiğinde bu istifanın geçerliliği TBMM Başkanlık Divanı'nca tespit edilir ve TBMM Genel Kurulu'nda yapılacak oylama (basit çoğunluk) ile üyeliğin düşmesine karar verilir. Bu bir parlamento kararı olduğu için, ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili yedi gün içinde kararın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Sona erme usulünü belirle
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık TBMM kararı gerektirirken; ölüm, bakan atanma, Cumhurbaşkanı seçilme ve kesin hüküm kendiliğinden veya bildirimle sona erdirir.
Anayasa her durum için farklı bir prosedür (otomatik vs. oylama) öngörmüştür.
2
Karar yeter sayılarını kontrol et
İstifa ve bağdaşmazlık için basit çoğunluk yeterliyken, devamsızlık için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301) şarttır.
Devamsızlık daha ağır bir yaptırım süreci gerektirdiği için nitelikli çoğunluk aranır.
3
Yargısal denetim imkanını incele
Anayasa madde 8585 uyarınca sadece istifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık nedeniyle düşürme kararlarına karşı AYM yolu açıktır.
Kesin hüküm ve kısıtlanma zaten bir yargı kararına dayandığı için tekrar AYM'ye taşınamaz.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri ve AYM Denetimi

İpuçları

1
Hangi durumların TBMM Genel Kurulu'nda oylama gerektirdiğini, hangilerinin ise sadece bildirimle veya kendiliğinden gerçekleştiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşürülmesine karşı AYM'ye başvuru süresi ve mahkemenin karar verme süresini içeren diğer tablo sorularına göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 464Soru →

19821982 Anayasası'nın yasama bölümünde düzenlenen yetki paylaşımı ve denetim mekanizmaları uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından "kanun" adı altında kabul edilen hukuki işlemler kural olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir. Ancak, anayasal sistemin işleyişi ve devletler arası ilişkilerin mahiyeti gereği bazı işlemler bu genel kuralın dışında tutulmuştur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM tarafından bir "kanun" şeklinde tesis edilmesine rağmen, içeriği bakımından Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşınamayacak bir hukuki bağışıklığa sahiptir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunları, bir kanun niteliğinde olmasına rağmen Anayasa'nın 9090. maddesi gereği yargısal denetim dışı bırakılmıştır.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma kanunu, TBMM'nin asli görevlerinden biridir. Ancak 19821982 Anayasası'nın 9090. maddesinin son fıkrasında yer alan 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.' hükmü, bu kanun türüne mutlak bir yargısal bağışıklık tanımıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğinin (Kanun/Parlamento Kararı) belirlenmesi
Milletlerarası antlaşma uygun bulma, bütçe ve af işlemleri 'kanun' iken; içtüzük ve vekillik düşürme 'parlamento kararı'dır.
Anayasa, yasama organının yetkilerini kullanırken hangi formda işlem yapacağını açıkça belirtir.
2
Kanunların genel yargısal denetim kuralının incelenmesi
Anayasa m. 148148 uyarınca kanunlar şekil ve esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.
Normlar hiyerarşisinde üstte yer alan Anayasa'ya uygunluk denetimi hukuk devletinin gereğidir.
3
Özel anayasal bağışıklıkların (İstisnaların) tespiti
Anayasa m. 9090 son fıkra uyarınca milletlerarası antlaşmalar hakkında AYM'ye gidilemez.
Uluslararası hukukta devletin taahhüt altına girdiği metinlerin iç hukukta iptal edilmesinin yaratacağı diplomatik ve hukuki krizleri önlemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Yasama İşlemlerinde Yargısal Bağışıklık (Anayasa m. 90)

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı hangi işlemlerin 'kanun', hangilerinin 'parlamento kararı' olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'nın 9090. maddesindeki uluslararası antlaşmalarla ilgili özel yargı bağışıklığına odaklanın.
3
Bütçe kanununun sadece veto edilemediğini, ancak AYM'ye götürülebildiğini; antlaşma onay kanunlarının ise tam tersine veto edilebildiğini ama AYM'ye götürülemediğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin yargı denetimi dışında kalan diğer parlamento kararlarını (Savaş ilanı, OHAL ilanı gibi) inceleyerek farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 465Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümlerine göre, adayların adli sicil durumları ve mahkûmiyetlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar hariç olmak üzere, toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceği ifadesi doğrudur.
Doğru ifadeye göre, taksirli suçlar dışında kalan kasıtlı suçlardan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar milletvekili olamazlar. Bu, Anayasa'nın 76. maddesinde açıkça belirtilen bir 'negatif' şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 76 kapsamındaki adli sicil şartlarını incele.
Kasıtlı suçlardan alınan bir yıl veya daha fazla süreli hapis cezalarının seçilmeye engel olduğu görülür.
Milletvekili seçilme yeterliliği için 'yüz kızartıcı suçlar' veya 'toplam ceza süresi' kriterleri belirlenmiştir.
2
Taksirli suçların durumunu değerlendir.
Taksirli suçların (dikkatsizlik, tedbirsizlik vb.) süresi ne olursa olsun seçilmeye engel olmadığı tespit edilir.
Anayasa, taksirli suçları bu yasak kapsamından açıkça hariç tutmuştur.
3
Diğer genel şartları (yaş, eğitim) kontrol et.
Yaşın 18, eğitimin ise ilkokul düzeyinde olduğu doğrulanır.
Güncel anayasal düzenlemelere (2017 değişikliği) uyum sağlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Adli Sicil ve Mahkûmiyet Engelleri

İpuçları

1
Anayasa'da hapis cezası süresiyle ilgili 'bir yıl' kriterini ve hangi suç türünün hariç tutulduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliğine sahip birinin aday olabilmek için görevinden istifa etmesi gereken meslek gruplarını da inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 466Soru →

Mevcut anayasal sistemimizde, yasama sürecini başlatma yetkisi kapsamında kanun teklif etmeye yetkili olan merci aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri

Cevap

Mevcut anayasal düzende kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine aittir.
19821982 Anayasası'nın 8888. maddesinde yapılan açık düzenleme uyarınca, kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir. 20172017 anayasa değişikliği öncesinde Bakanlar Kurulu tarafından sunulan 'kanun tasarıları' vardı; ancak yeni sistemde bu usul kaldırılmış, yasama sürecini başlatma yetkisi sadece halkın temsilcisi olan milletvekillerine verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın kanun yapım sürecine ilişkin maddesini hatırlamak.
19821982 Anayasası'nın 8888. maddesi kanun teklif yetkisini düzenler.
Süreci başlatan yetkili makamı belirlemek için yasal dayanak gereklidir.
2
20172017 yılındaki sistem değişikliğini analiz etmek.
Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.
Sistem değişikliği ile 'kanun tasarısı' (yürütmenin teklifi) usulünün kaldırıldığını teyit etmek gerekir.
3
Güncel yetki dağılımını belirlemek.
Kanun teklifi verme yetkisi sadece milletvekillerine bırakılmıştır.
Yürütme organının yasama üzerindeki doğrudan teklif etkisinin azaltıldığı sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Kanun Teklif Yetkisi

İpuçları

1
Yürütme organının (hükümetin) 20172017 sonrası yetkilerini düşünün.
2
Eskiden 'tasarı' ve 'teklif' ayrımı vardı; artık sadece 'teklif' var.
3
Kanunları Meclis yapar; teklifi de sadece Meclis üyeleri verebilir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın hazırladığı tek kanun teklifi olan Bütçe Kanunu'nun özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 467Soru →

19821982 Anayasası'nın ara seçimlerle ilgili hükümleri dikkate alındığında; milletvekili genel seçimlerine 1010 ay kala bir seçim çevresindeki tüm milletvekilliği koltuklarının boşalması ve aynı zamanda Meclis genelinde %5'lik bir üyelik boşalması (3030 sandalye) oluşması durumunda, anayasal sürece ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece üyesi kalmayan seçim çevresi için, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim yapılır; Meclis genelindeki %5'lik boşalma için ise seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için ara seçim yapılamaz.

Cevap

Sadece temsilcisi kalmayan seçim çevresi için 90 gün içinde ara seçim yapılır; %5'lik genel boşalma için ise 1 yıl yasağı nedeniyle seçim yapılamaz.
Doğru cevap, anayasanın hiyerarşik istisna yapısını yansıtmaktadır. Bir seçim çevresinin (ilin) Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumu, demokratik temsil ilkesi gereği en güçlü istisnadır ve 1 yıllık yasak dahil tüm kısıtlamaları devre dışı bırakarak 90 gün içinde seçimi zorunlu kılar. Ancak toplamda %5'lik bir boşalma olsa bile, eğer seçimlere 1 yıldan az süre kalmışsa genel bir ara seçim yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Genel ara seçim yasaklarını belirle.
Ara seçimler normalde genel seçimden 30 ay geçmeden yapılamaz ve genel seçime 1 yıl kala yapılamaz.
Seçim takviminin istikrarını korumak.
2
%5'lik boşalma (30 sandalye) kuralını değerlendir.
%5'lik boşalma durumunda 30 ay yasağı kalkar ancak 1 yıllık yasak (son yıl) hala geçerlidir.
Meclis işleyişi için önemli boşalma olsa da seçime çok az kala genel bir ara seçim pratik görülmez.
3
Temsilcisiz kalma (0 sandalye) istisnasını uygula.
Bir ilin veya çevrenin temsilcisiz kalması durumunda hem 30 ay hem de 1 yıl yasağı uygulanmaz; 90 gün içinde seçim yapılır.
Temsil hakkının kutsallığı ve hiçbir bölgenin Meclis dışında kalmaması ilkesi.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Süre Sınırları

İpuçları

1
Ara seçimlerdeki üç farklı durumu hatırlayın: Genel kural, %5 kuralı ve temsilcisiz kalma kuralı.
2
Bir ilin Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması, anayasa tarafından 'en acil' durum olarak görülür ve tüm zaman kısıtlamalarını kaldırır.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş sebebiyle ertelenmesi kararının kaç yıl için ve kim tarafından alınabileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 468Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 20172017 yılı anayasa değişiklikleri çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç, toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar dışındaki suçlardan toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanların milletvekili seçilemeyeceğine dair ifade doğrudur.
Anayasa'nın 76. maddesine göre, taksirli suçlar dışındaki suçlardan dolayı toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar milletvekili seçilemezler. Bu kural, cezanın süresine dayanan genel bir kısıtlamadır ve güncel mevzuata tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Temel yeterlilik şartlarını kontrol etme
Türk vatandaşı olmak, 1818 yaşını doldurmak ve en az ilkokul mezunu olmak temel şartlardır.
Anayasa'nın 76. maddesindeki asgari kriterleri belirlemek için.
2
Adli sicil ve mahkûmiyet durumunu analiz etme
Taksirli suçlar hariç 11 yıl ve üzeri hapis cezası ile yüz kızartıcı suçlar (miktar gözetmeksizin) seçilmeye engeldir.
Hukuki engellerin kapsamını belirlemek için.
3
Askerlik ve görevden çekilme şartlarını değerlendirme
Askerlik ile ilişiği bulunmamak yeterlidir; TSK mensupları gibi bazı sınıfların istifası zorunludur.
Mesleki ve askerlik durumundan kaynaklanan engelleri teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları

İpuçları

1
20172017 anayasa değişikliklerinin yaş ve askerlik üzerindeki etkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği adaylığı için görevinden istifa etmesi gerekenler ile istifa edip seçilemeyince geri dönebilenler arasındaki ayrımı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 469Soru →

19821982 Anayasası'nın mevcut hükümleri ışığında; Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) görev ve yetkileri ile bu yetkilerin kullanım usullerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, hem yürütme organı ile etkileşim (veto/onay) hem de yargısal denetim süreçleri bakımından tamamen doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından kabul edilen "Milletlerarası Antlaşmaların Uygun Bulunmasına Dair Kanunlar" aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamazken; bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı'nın veto (bir daha görüşülmek üzere geri gönderme) yetkisinin bulunmadığı tek kanun türüdür.

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunmasına dair kanunların yargısal denetiminin olmaması ve bütçe kanunlarının veto edilememesi bilgisini içeren ifade doğrudur.
Doğru olan ifadede Anayasa'nın iki temel istisnası birleştirilmiştir: 1)1) Madde 8989 uyarınca Cumhurbaşkanı, önüne gelen kanunları veto edebilir ancak bütçe kanunu bu kuralın tek istisnasıdır. 2)2) Madde 9090 uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar aleyhine (uygun bulma kanunu dahil) Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki formunu belirleme
Bütçe, af, para basma ve antlaşma uygun bulma işlemleri 'Kanun' formundadır.
Anayasa'nın 8787. maddesi bu yetkileri sayarken 'kanun koymak' ifadesini kullanır.
2
Yürütme (Cumhurbaşkanı) etkileşimini kontrol etme
Cumhurbaşkanı bütçe kanunu dışındaki tüm kanunları veto edebilir.
Anayasa Madde 8989: 'Bütçe kanunları bu hükme (veto/geri gönderme) tabi değildir.'
3
Yargısal denetim (Anayasa Mahkemesi) istisnalarını analiz etme
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunmasına dair kanunlar denetlenemez.
Anayasa Madde 9090: 'Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.'

Anahtar Kavram

TBMM Yetkilerinin Hukuki Rejimi ve İstisnalar

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı her işlem 'Kanun' değildir; bazıları 'Parlamento Kararı'dır. Hangi formun hangi denetime tabi olduğunu düşünün.
2
Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği tek bir kanun türü vardır. Bu kanun bütçeyle ilgilidir.
3
Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması bir kanunla yapılır ancak Anayasa Madde 9090 bu kanunun denetimini yasaklamıştır.

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunu ve milletlerarası antlaşmaların normlar hiyerarşisindeki yerini inceleyerek bu istisnaların mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 470Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili olarak aşağıda yapılan karşılaştırmalardan hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erse dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı, suç işlediği iddiasıyla ilgili olup sadece üyelik süresince geçerli olan ve Meclis kararıyla kaldırılabilen nisbi bir korumadır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun milletvekilliği sona erse de devam eden mutlak bir koruma, dokunulmazlığın ise üyelik süresiyle sınırlı ve kaldırılabilir nisbi bir koruma olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Doğru cevap, iki kavram arasındaki temel farkları anayasal zeminde tam olarak yansıtmaktadır. Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki beyanları koruyan, kaldırılamayan ve görev süresi bitse de süren 'mutlak' ve 'sürekli' bir haktır. Yasama dokunulmazlığı ise meclis dışındaki suç iddialarıyla ilgili olan, kaldırılabilen ve görev süresiyle sınırlı 'nisbi' ve 'geçici' bir korumadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Sorumsuzluk; meclis içi oylar ve sözler için mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (ömür boyu) bir korumadır.
Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak yapabilmesi için anayasal güvence altındadır.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme
Dokunulmazlık; suç iddiaları için nisbi (Meclisçe kaldırılabilir) ve geçici (üyelik süresince) bir korumadır.
Milletvekilinin haksız cezai takibatlarla yasama çalışmalarından alıkonulmasını engellemeyi amaçlar.
3
İstisnaları ve usulü değerlendirme
Ağır cezalık suçüstü ve Md. 1414 sadece dokunulmazlığı sınırlandırır; sorumsuzluğun istisnası yoktur.
Anayasa'nın 83/283/2. fıkrası sadece dokunulmazlık için bu kısıtlamaları öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk vs. Dokunulmazlık)

İpuçları

1
Bir bağışıklık türü kürsü özgürlüğünü (oy ve söz), diğeri ise milletvekilinin kişiliğini suç suçlamalarına karşı korur.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve sürecini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 471Soru →

1982 Anayasası ve Türk anayasa hukuku doktrini çerçevesinde, TBMM'nin gerçekleştirdiği 'parlamento kararları' ile 'kanun' niteliğindeki işlemlerin tabi olduğu hukuki rejimler karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesi, kural olarak yargısal denetime tabi olmayan parlamento kararlarını, sadece 'şekil' yönünden denetleme yetkisine sahiptir; bu kararların 'esas' bakımından incelenmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin parlamento kararları üzerindeki denetim yetkisinin sadece 'şekil' ile sınırlı olduğunu savunan seçenek yanlıştır; çünkü TBMM İçtüzüğü hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir.
Anayasa Mahkemesi, yargısal denetimine tabi olan parlamento kararlarından 'TBMM İçtüzüğü'nü hem şekil hem de esas bakımından denetleyebilir. Sadece şekil denetimi yapılabileceği iddiası bu nedenle hukuken hatalıdır. Diğer iki istisna olan yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararlarında ise 'Anayasa, kanun veya İçtüzük hükümlerine aykırılık' iddiası incelenir ki bu da sadece şekil denetimiyle sınırlı bir süreç değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun ve Parlamento Kararı (PK) arasındaki temel farkları hatırla.
Kanunlar Cumhurbaşkanı onayına/vetosuna tabidir ve AYM denetimine açıktır. PK'lar kural olarak veto edilemez ve AYM denetimine tabi değildir.
Yasama organının işlemlerini ayırt etmek için hukuki rejimlerini bilmek gerekir.
2
PK'ların yargısal denetim istisnalarını incele.
Üç istisna vardır: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması, Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Genel kuralın istisnaları sınavların en sık sorulan ve en teknik kısımlarıdır.
3
Yargısal denetimin kapsamını (Şekil/Esas) analiz et.
İçtüzük hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilir. Sadece kanunların şekil denetimi (son oylama hariç) kısıtlıdır.
Seçenekteki 'sadece şekil denetimi yapılabilir' ifadesinin yanlış olduğunu teyit etmek için kapsam bilgisi kritiktir.
4
Kanun formundaki işlemleri kontrol et.
Para basılması, antlaşmaları uygun bulma ve af işlemleri kanundur.
Bu işlemlerin PK sanılması en yaygın öğrenci yanılgısıdır (err_kpss_vat_yasama_kanun_parlamento_karari).

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve Kanunlarla Farkları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisini düşünürken, özellikle İçtüzük değişikliklerinin sadece 'yazım kuralları' gibi şekli unsurlarla mı yoksa 'içerik' (esas) olarak da mı incelendiğini hatırla.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'ne dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı başvuru sürelerini ve karar verme sürelerini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 472Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan 'parlamento kararları', yasama organının kendi iç işleyişine veya belirli hukuki durumlara yönelik tesis ettiği işlemlerdir. Bu işlemlerin kanunlardan ayrılan temel özellikleri ve tabi oldukları hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetim dışındadır; ancak İçtüzük değişikliği gibi belirli kararlar için Anayasa Mahkemesine gidilebilir.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve yargısal denetime tabi değildir; ancak İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
Doğru ifade, parlamento kararlarının genel özelliklerini ve yargısal denetim istisnalarını tam olarak yansıtmaktadır. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir ve yargı denetimi dışındadır. Ancak 1982 Anayasası'na göre; TBMM İçtüzüğü değişiklikleri, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi kararları Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleme
İşlemin bir 'parlamento kararı' olduğu tespit edilir.
Parlamento kararları ile kanunlar farklı onay ve denetim süreçlerine tabidir.
2
Cumhurbaşkanı onay sürecini değerlendirme
Parlamento kararlarının Cumhurbaşkanı onayına (veto yetkisine) tabi olmadığı hatırlanır.
Kanunların aksine parlamento kararları Meclis'in kendi iç işlemi niteliğindedir.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme
Kural olarak yargı yolu kapalı olsa da 3 istisna (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik düşmesi) olduğu belirlenir.
Anayasa, bu üç karar türü için Anayasa Mahkemesi denetimini açık tutmuştur.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Kanun Ayrımı

İpuçları

1
Kanunlar ile parlamento kararlarının 'onay' makamlarını karşılaştırın.
2
Cumhurbaşkanının hangi Meclis işlemleri üzerinde veto yetkisi olmadığını hatırlayın.
3
Anayasa Mahkemesi'nin istisnai olarak denetlediği 3 özel parlamento kararını (İçtüzük, Dokunulmazlık, Üyelik) göz önüne getirin.

Daha Fazla Pratik

Yasama organının 'kanun' niteliğindeki işlemleri ile 'parlamento kararı' niteliğindeki işlemlerini bir tablo üzerinde gruplandırarak çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 473Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) yasama organı olarak tesis ettiği işlemler 'kanun' ve 'parlamento kararı' olmak üzere iki temel gruba ayrılmaktadır. Bu iki işlem türü arasındaki usul ve denetim farkları düşünüldüğünde, parlamento kararlarının hukuki rejimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi değildir ve Meclis Başkanlığı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanır.
Parlamento kararları, TBMM'nin kendi iç işleyişine veya Anayasa'da belirtilen özel yetkilerine ilişkin işlemlerdir. Bu kararlar, kanunlardan farklı olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına (yayımlama/veto yetkisine) tabi değildir. Meclis tarafından kabul edildikten sonra Meclis Başkanı tarafından doğrudan Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girerler.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerini sınıflandırın.
İşlemler 'Kanun' ve 'Parlamento Kararı' olarak ikiye ayrılır.
Her iki işlemin onay ve yargısal denetim rejimleri farklıdır.
2
Onay ve yayımlama sürecini analiz edin.
Kanunlar Cumhurbaşkanı'na giderken, parlamento kararları Meclis Başkanlığı tarafından yayımlanır.
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç düzeniyle ilgili işlemlerdir (sui generis).
3
Yargısal denetim istisnalarını belirleyin.
Genel kural yargı yolunun kapalı olmasıdır; ancak İçtüzük, Dokunulmazlık ve Vekilliğin Düşmesi kararları istisnadır.
Anayasa, yasama organının iç özerkliğini korumak adına denetimi kısıtlı tutmuştur.

Anahtar Kavram

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki usul ve denetim farkları.

İpuçları

1
Parlamento kararlarının Meclis'in kendi iç düzeniyle ilgili işlemler olduğunu düşünün.
2
Bu kararların yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın 'onay' makamı olup olmadığını sorgulayın.
3
Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanırken, parlamento kararlarının Meclis Başkanlığı tarafından yayımlandığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararlarının hangi 3 durumda Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 474Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları olan "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu mutlak bir nitelik taşıyıp TBMM tarafından kaldırılamazken, yasama dokunulmazlığı nisbi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve kaldırılamaz olması, yasama dokunulmazlığının ise nisbi ve Meclis kararıyla kaldırılabilir olması doğru bir karşılaştırmadır.
Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun mutlak niteliğini (hiçbir şekilde kaldırılamayacağını) ve yasama dokunulmazlığının nisbi niteliğini (TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabileceğini) vurgulayan seçenektir. Yasama sorumsuzluğu kamu düzenindendir ve feragat edilemez, kaldırılamaz bir hak iken; dokunulmazlık, milletvekilinin şahsına değil, temsil ettiği makama verilen ve Meclis tarafından geri alınabilen bir korumadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının hukuki niteliğini analiz etme
Yasama sorumsuzluğu "mutlak" (kaldırılamaz), yasama dokunulmazlığı "nisbi" (Meclis kararıyla kaldırılabilir) özelliktedir.
İki kavram arasındaki en temel fark meclis iradesinin bu bağışıklıklar üzerindeki yetkisidir.
2
Bağışıklıkların süre yönünden kapsamını değerlendirme
Sorumsuzluk ömür boyu (sürekli), dokunulmazlık ise milletvekilliği süresince (geçici) geçerlidir.
Milletvekilinin görevinden sonra da meclisteki beyanları nedeniyle baskı görmemesi sorumsuzluğun amacıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu vs. Yasama Dokunulmazlığı Ayrımı

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu ifade özgürlüğü ile, yasama dokunulmazlığı ise yargılanma süreciyle ilgilidir.
2
Milletvekilinin mecliste kullandığı bir oy nedeniyle yıllar sonra dava edilememesi hangi kavramla açıklanır?
3
Hangi bağışıklık türünün TBMM kararıyla kaldırılabildiğini (nisbi olduğunu) hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 475Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği hükümleri dikkate alındığında, bir kişinin milletvekili adayı olabilmesi için sahip olması gereken en az öğrenim düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İlkokul

Cevap

1982 Anayasası uyarınca milletvekili seçilebilmek için kişinin en az ilkokul mezunu olması yeterlidir.
1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre, 18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir. Bu maddede aranan eğitim şartı ise açıkça 'en az ilkokul mezunu olmak' şeklinde ifade edilmiştir. Bu, Türkiye Cumhuriyeti'nin parlamenter temsil sisteminde geniş bir vatandaş kitlesine adaylık hakkı tanıyan temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 76. maddesindeki seçilme yeterliliği şartlarını inceleyin.
İlgili maddede öğrenim durumuyla ilgili net bir kriter bulunur.
Milletvekili adaylığının yasal dayanağı Anayasa'nın 76. maddesidir.
2
Eğitim şartının seviyesini belirleyin.
Anayasa metni 'en az ilkokul mezunu olmak' ifadesini kullanır.
Siyasi temsilin demokratikleşmesi adına eğitim çıtası temel düzeyde tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği: Eğitim Şartı

İpuçları

1
Milletvekili olmak için akademik bir derece veya yüksek bir eğitim zorunluluğu yoktur.
2
Temel eğitim kademelerinden en ilkinin tamamlanmış olması anayasal olarak yeterlidir.
3
Türkiye'de zorunlu eğitimin en eski ve ilk kademesi olan okul türünden mezuniyet aranır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilme yeterliliği ile ilgili 'askerlik durumu' ve 'adli sicil' (yüz kızartıcı suçlar) kısıtlamalarına göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cumhurbaşkanlığı için 'yükseköğrenim' şartı ile Milletvekilliği için 'ilkokul' şartını birbiriyle kıyaslayarak zıtlık üzerinden hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 476Soru →

19821982 Anayasası'nın 7676. maddesinde düzenlenen "milletvekili seçilme yeterliliği" hükümleri ve ilgili yargısal içtihatlar dikkate alındığında, aşağıdaki aday adaylarından hangisinin durumu milletvekili seçilmesine bir engel teşkil etmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı 44 yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve mahkûmiyeti kesinleşen kişi

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası almış olan kişi, ceza süresi ne kadar olursa olsun milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.
Taksirli bir suçtan dolayı mahkûm olan bir kişi, aldığı cezanın süresine bakılmaksızın (örnekteki 44 yıl gibi) milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir. 19821982 Anayasası'nın 7676. maddesi, 'taksirli suçlar hariç' diyerek bu suç grubunu kısıtlamaların dışında bırakmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kasten ve taksirli suç ayrımını yapınız.
Taksirli suçlar anayasal sınırlamanın dışında tutulmuştur.
Anayasa metninde 'taksirli suçlar hariç' ifadesi kullanılarak bu suçların bir engel teşkil etmediği belirtilmiştir.
2
Hüküm giyilen ceza süresini kontrol ediniz.
11 yıl veya daha fazla süreli hapis cezaları kasten işlenen suçlar için engeldir.
Taksirli suçlarda sürenin (44 yıl gibi) bir önemi yoktur; seçilmeye engel olmaz.
3
Özel durumları (af, erteleme, eğitim) değerlendiriniz.
Yüz kızartıcı suçlarda af engeli kaldırmaz, kasten suçlarda erteleme engeli kaldırmaz.
Anayasa'nın 7676. maddesindeki katı kurallar bu durumların seçilme yeterliliğini iade etmediğini hükme bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'nın 7676. maddesindeki suç kısıtlamalarında hangi suç türünün her zaman 'hariç' tutulduğunu hatırlayın.
2
Kasten işlenen suçlarda sürenin 11 yıl olması önemlidir; ancak taksirli suçlarda bir süre sınırı yoktur.
3
Yüz kızartıcı suçlar (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) için 'af' kurumunun bir istisnası olduğunu unutmayın; bu suçlarda af engeli kaldırmaz.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin kazanılması ve adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 477Soru →

1982 Anayasası'nın hükümleri ve TBMM İçtüzüğü düzenlemeleri dikkate alındığında, TBMM Başkanlık Divanı'nın kuruluşu, seçim usulleri ve üyelerinin görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanlığı için adaylık süreci bireysel başvurularla yürütülür; siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremezler.

Cevap

Meclis Başkanlığı seçimlerinde siyasi parti gruplarının aday gösterememesi ve adaylığın bireysel başvuru ile yapılması doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 94. maddesi, Meclis Başkanlığı seçimlerinde tarafsızlığı garanti altına almak için siyasi parti gruplarının aday göstermesini kesin bir dille yasaklamıştır. Bu nedenle adaylık sadece milletvekillerinin kendi başvuruları ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Adaylık sürecini değerlendir.
Siyasi parti grupları aday gösteremez (Bireysel adaylık esastır).
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla Anayasa ile getirilmiş bir kısıtlamadır.
2
Seçim yeter sayılarını kontrol et.
3. turda üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) aranır.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu (basit çoğunluk) bu aşamada yeterli değildir.
3
Oy kullanma yasaklarını incele.
Sadece Meclis Başkanı ve o anki oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamaz.
Diğer Divan üyelerinin (Katip Üyeler, İdare Amirleri vb.) oy kullanma hakkı kısıtlanmamıştır.
4
Görev süresi kuralını doğrula.
2 yıl + kalan süre (toplamda bir yasama döneminde 2 seçim).
İstikrarı ve yenilenmeyi dengelemek için getirilmiş bir süredir.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Bağımsızlığı ve Seçim Dinamikleri

İpuçları

1
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumaya yönelik, adaylık sürecine dair Anayasal yasağı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanı'nın hangi durumlarda oy kullanamayacağını ve bu yasağın hangi Divan üyelerini kapsadığını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 478Soru →

19821982 Anayasası’nda yer alan milletvekili seçilme yeterliliği düzenlemeleri ve ilgili seçim mevzuatı uyarınca, adaylık başvurusunda bulunan dört farklı kişinin hukuki durumları aşağıda belirtilmiştir:

AdayMevcut Durumu
ITaksirli bir suçtan dolayı 22 yıl hapis cezasına hüküm giymiş ve bu cezayı infaz etmiş kişidir.
IIDolandırıcılık suçundan 88 ay hapis cezasına çarptırılmış, ancak cezası "özel af" ile ortadan kaldırılmış kişidir.
IIIBir kamu kuruluşunda "işçi" statüsüyle çalışmakta olup adaylık sürecinde görevinden istifa etmemiştir.
IVAskerlik çağına gelmiş olmasına rağmen, sağlık kurulu raporu neticesinde askerlik hizmetinden "muaf" tutulmuştur.

Buna göre, yukarıdaki adaylardan hangilerinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II, IIIIII ve IVIV

Cevap

Hukuki durumları verilenlerden II, IIIIII ve IVIV numaralı adaylar milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir.
Doğru seçenek II, IIIIII ve IVIV numaralı adayları içermektedir. Çünkü 22 yıl hapis cezası alan aday taksirli bir suç işlediği için süreden muaftır; işçi statüsündeki kamu görevlisinin istifa zorunluluğu yoktur; askerlikten muafiyet ise askerlikle ilişiği bulunmamak şartını karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Adli sicil durumunun incelenmesi (II ve IIII)
II numaralı aday taksirli suç işlediği için ceza süresine bakılmaksızın engel teşkil etmez. IIII numaralı aday ise dolandırıcılık (yüz kızartıcı suç) işlediği için affa uğrasa bile seçilemez.
Anayasa Madde 7676: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis alanlar ile yüz kızartıcı suç işleyenler affa uğrasalar bile seçilemezler.
2
Kamu görevinden çekilme şartının incelenmesi (IIIIII)
Kamu kurumunda çalışan "işçi" statüsündeki kişilerin milletvekili adaylığı için görevlerinden istifa etme zorunluluğu bulunmamaktadır.
İstifa zorunluluğu memurlar ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri için geçerlidir; işçiler bu kapsam dışındadır.
3
Askerlik ilişiği durumunun incelenmesi (IVIV)
Askerlikten muaf tutulmuş olmak, askerlik hizmetiyle bir ilişiği bulunmadığı anlamına gelir ve seçilme yeterliliğini sağlar.
Milletvekili seçilme şartı "askerlik yapmış olmak" değil, "askerlikle ilişiği bulunmamak"tır (yapmış olmak, muaf olmak veya tecilli olmak).

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları ve İstisnaları

İpuçları

1
Taksirli suçlar ile yüz kızartıcı suçların affa uğrama durumundaki farklarını hatırlayın.
2
Kamu görevlilerinden hangilerinin istifa etmesi gerektiğini belirleyen 'işçi niteliği taşıma' ayrımına dikkat edin.
3
Yüz kızartıcı suçlarda ceza süresi ne olursa olsun, af gelse dahi seçilme engelinin kalkmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekili adaylığı için görevinden çekilmesi gereken ancak seçilemediğinde geri dönemeyen meslek gruplarını inceleyebilirsiniz (örneğin; Hakimler ve Savcılar, TSK mensupları).

Alternatif Yöntem

Adayları tek tek eleyerek gidin: Dolandırıcılık her zaman engeldir (IIII elenir), işçiler istifa etmez (IIIIII seçilir), muafiyet engel değildir (IVIV seçilir), taksirli suç süreden muaftır (II seçilir).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 479Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) bünyesinde yer alan siyasi parti gruplarının, milletvekilliği teminatını ve parlamento içi tarafsızlığı korumak amacıyla gerçekleştirmesi anayasal olarak engellenen işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapılması ve karar alınması

Cevap

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapılması ve karar alınması
Siyasi parti gruplarının, milletvekillerinin şahsi hukuki durumlarını ve bağımsızlıklarını korumak amacıyla, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin görüşme yapmaları ve bu konuda bağlayıcı bir grup kararı almaları Anayasa'nın 8383. maddesinin son fıkrası ile açıkça yasaklanmıştır. Benzer bir yasak Meclis soruşturması süreçleri için de geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının anayasal statüsünü analiz et
Gruplar en az 2020 milletvekili ile kurulur ve yasama faaliyetlerinde kolektif hareket ederler.
Grupların yetkileri ve yasakları Anayasa'nın 83,94,9583, 94, 95 ve 100100. maddelerinde düzenlenmiştir.
2
Özel yasakları incele
Grupların Meclis Başkanı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında yetkisi kısıtlanmıştır.
Milletvekilinin şahsi sorumluluğunu ve bağımsızlığını ilgilendiren konularda parti baskısını önlemek hedeflenir.
3
Seçeneklerdeki işlemleri bu yasaklarla karşılaştır
Yasama dokunulmazlığının kaldırılması süreci, doğrudan Anayasa'nın 8383. maddesindeki yasak kapsamına girer.
Dokunulmazlık süreci yargısal bir nitelik taşıdığı için siyasi partilerin grup kararıyla milletvekili üzerinde baskı kurması engellenmiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının yasaklarını düşünürken 'bireysel sorumluluk' ve 'Meclis yönetimi' ayrımına dikkat edin.
2
Milletvekilinin şahsi yargılanma sürecini (dokunulmazlık) etkileyebilecek grup kararları anayasal olarak engellenmiştir.
3
Anayasa'nın 8383. maddesi, siyasi partilerin milletvekillerinin yargı bağışıklığı üzerinde baskı kurmasını engeller.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ile Meclis araştırması arasındaki farkları ve siyasi parti gruplarının bu iki süreçteki yetki sınırlarını tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Siyasi parti gruplarının 'yapamadığı' üç temel şeyi hatırlayarak eleme yapabilirsiniz: 11) Meclis Başkanı adaylığı gösteremezler, 22) Yasama dokunulmazlığı görüşmesi yapamazlar, 33) Meclis soruşturması kararı alamazlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 480Soru →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca, milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisabı) ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin fiilen kullanılması (ifası) arasındaki hukuki rejim farkları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen tutanağın (mazbata) onaylandığı an kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulu tutanağı (mazbata) ile kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına (oy verme, söz alma, teklif sunma) katılmak için ant içme şartı aranır.
Hukuk sistemimizde milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu'nun düzenlediği mazbata ile kazanılır. Bu andan itibaren kişi hukuken 'milletvekili'dir ve yasama dokunulmazlığı gibi korumalara sahiptir. Ancak Anayasa uyarınca Meclis'te söz alabilmesi, oy kullanabilmesi ve kanun teklif edebilmesi için Genel Kurul önünde ant içmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman başladığını tespit et.
İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen mazbatanın (tutanak) onaylanmasıyla sıfat kazanılır.
Türk hukukunda seçilme yeterliliğine sahip kişinin seçimi kazandığının tescili, sıfatın kazanılması için yeterlidir.
2
Ant içmenin hukuki etkisini analiz et.
Ant içme, sıfatın kazanılması için değil, yasama yetkilerinin (oy, söz, teklif) kullanılması için bir ön şarttır.
Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca milletvekilleri göreve başlarken ant içerler; bu bir 'ifa' şartıdır.
3
Sıfatın kazanılmasıyla birlikte başlayan hakları belirle.
Yasama dokunulmazlığı ve özlük hakları (maaş vb.) mazbata ile başlar.
Kişi 'milletvekili' sıfatını kazandığı andan itibaren bu sıfata bağlı koruma ve mali haklara sahip olur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması (İktisap) vs. Görevin İfası (Ant İçme)

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının 'kazanılması' (unvan sahibi olma) ile bu unvanın gerektirdiği 'işleri yapma' (oy kullanma vb.) arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile sona ermesi durumlarını (istifa, kesin hüküm vb.) karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 24 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 24 | Examkin