Examkin

Yasama

802 soru

Soru 561Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama organının yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına ve genel ile özel af ilanına karar vermek

Cevap

Para basılmasına ve genel ile özel af ilanına karar vermek
Para basılmasına karar vermek ve üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile genel ve özel af ilanına karar vermek, 19821982 Anayasası'nın 8787. maddesinde açıkça TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 8787. maddesini analiz et.
Bu madde TBMM'nin temel görevlerini (kanun koymak, bütçeyi görüşmek, para basımı, af ilanı, antlaşmaları uygun bulma vb.) listeler.
Sorunun cevabı doğrudan anayasal metne dayanmaktadır.
2
Yasama ve Yürütme yetkilerini birbirinden ayır.
Antlaşmaların onaylanması, yayımlanması ve bütçenin hazırlanması yürütme (Cumhurbaşkanı) görevleridir.
KPSS'de en sık sorulan çeldiriciler Meclis ve Cumhurbaşkanı yetkilerinin karıştırılmasıdır.
3
Doğru seçeneği teyit et.
Para basılmasına karar verme yetkisi tarihsel olarak egemenlik alametidir ve yasama organına bırakılmıştır.
Af ilanı için de nitelikli çoğunluk (3/53/5) şartı Meclis için geçerlidir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Münhasır Yetkileri

İpuçları

1
Anayasa'da 'uygun bulma' ile 'onaylama' işlemlerinin farklı organlarca yapıldığını unutmayın.
2
Bütçe ve DDK gibi kavramlar doğrudan Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle birlikte yürütme kanadına daha sıkı bağlanmıştır.
3
Para basımı bir kanunla değil, Meclis kararıyla (parlamento kararı niteliğinde bir yetki kullanımıyla) gerçekleştirilir ve Meclis'e aittir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin parlamento kararları ile kanun arasındaki farkları ve hangi işlemlerin yargı denetimine tabi olduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yetki analizi yaparken 'karar verme/uygun bulma' ifadelerinin yasama, 'onaylama/yayımlama/hazırlama' ifadelerinin genellikle yürütme ile ilgili olduğunu kodlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 562Soru →

1982 Anayasası ve Türk parlamento hukuku ilkeleri uyarınca; bir kişinin "milletvekili" sıfatını kazanması (iktisabı) ile bu sıfatın gerektirdiği yasama görevlerini fiilen yerine getirebilmesi (ifası) arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ant içme (yemin), milletvekilliği sıfatını kazandıran kurucu bir hukuki işlem değil; yalnızca yasama görevlerinin ifasını sağlayan bir yetkilendirme (icrai şart) işlemidir.

Cevap

Ant içme işlemi, milletvekilliği sıfatını kazandıran kurucu bir unsur değil, sadece yasama faaliyetlerine (oy kullanma, söz alma) katılabilmek için gerekli olan bir 'icrai şart' veya yetkilendirme niteliğindedir.
Milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisabı) seçimle gerçekleşir ve İl Seçim Kurulu'nun mazbatası ile somutlaşır. Bu andan itibaren kişi, yasama dokunulmazlığı gibi sıfata bağlı haklara sahip olur. Ancak bu hakların ve yetkilerin fiilen kullanılması (ifası), yani Genel Kurul çalışmalarına katılım, ancak Anayasa'nın 81. maddesindeki ant içme işleminin tamamlanmasıyla mümkündür. Dolayısıyla yemin, sıfatı oluşturan değil, yetkiyi kullanıma açan bir 'icrai şart'tır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının (unvanının) ne zaman kazanıldığını belirle.
Sıfat, seçim çevresinde seçim sonuçlarının belirlenip İl Seçim Kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır.
Anayasa hukukunda 'seçilmiş olma' durumu, idari bir tescil olan mazbata ile hukuki kimlik kazanır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını analiz et.
Dokunulmazlık, seçilme anıyla (mazbata alımıyla) başlar.
Milletvekilinin siyasi baskılardan korunması için bu koruma, göreve fiilen başlamasından önce devreye girer.
3
Ant içme işleminin hukuki niteliğini tanımla.
Ant içme, milletvekilinin Meclis çalışmalarına (Genel Kurul, komisyonlar, oy verme) katılabilmesi için gerekli bir ön şarttır.
Yemin etmeyen milletvekili unvanını korur ancak yetkilerini kullanamaz (icrai şart).

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının İktisabı ve İfası Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili unvanının kazanıldığı an ile meclis kürsüsüne çıkma hakkının kazanıldığı anın aynı olmadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin hangi durumlarda kendiliğinden, hangi durumlarda TBMM kararıyla sona erdiğini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 563Soru →

Bir milletvekili genel seçimi sonucunda İl Seçim Kurulu'ndan tutanağını (mazbata) alan ancak henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda ant içmemiş olan bir kişinin hukuki statüsü ve hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliğine bağlı ödenek ve yolluk gibi mali haklar, ancak TBMM Genel Kurulu'nda ant içme töreni tamamlandıktan sonra tahakkuk etmeye başlar.

Cevap

Milletvekilliğine bağlı mali hakların (ödenek ve yolluk) ancak ant içme töreninden sonra başlayacağını belirten seçenek yanlıştır; bu haklar sıfatın kazanıldığı andan itibaren başlar.
Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır. Bu andan itibaren kişi hem yasama dokunulmazlığına hem de ödenek ve yolluk gibi mali haklara hak kazanır. Anayasa'nın 8181. maddesinde belirtilen 'haklardan yararlanamama' kuralı, doktrin ve yerleşik içtihatlar uyarınca sadece 'yasama yetkilerinin' (oy verme, söz alma, Genel Kurul çalışmalarına katılma) kullanılmasını kapsar; şahsi statüye bağlı dokunulmazlık ve maaş haklarını engellemez.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını (iktisap) tespit et.
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu'nun mazbatayı düzenlemesiyle hukuken kazanılır.
Seçim sonuçlarının resmileşmesi, kişinin 'milletvekili' unvanını alması için kurucu unsurdur.
2
Ant içme (yemin) işleminin hukuki niteliğini analiz et.
Ant içme, sıfatı kazandıran değil, kazanılmış olan sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılmasını (ifa) sağlayan bir şarttır.
Anayasa 8181. maddeye göre ant içmeyen vekil yasama faaliyetlerine (oy, söz, katılım) katılamaz.
3
Sıfata bağlı haklar (statü hakları) ile göreve bağlı hakların (ifa hakları) ayrımını yap.
Yasama dokunulmazlığı ve mali haklar (maaş/ödenek) statüye bağlıdır; oy kullanma ve söz alma ise ifaya bağlıdır.
Anayasa 8686. madde uyarınca ödenek ve yolluklar sıfatın kazanıldığı tarihten itibaren tahakkuk eder.

Anahtar Kavram

İktisap (Kazanma) ve İfa (Kullanma) Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılması (iktisap) ile bu sıfatın sağladığı yetkilerin kullanılması (ifa) farklı anlarda gerçekleşir.
2
Mazbata almak kişiye 'milletvekili' unvanını verir; yemin etmek ise bu vekile 'Meclis'te çalışma' yetkisi verir.
3
Maaş ve dokunulmazlık gibi haklar unvana (sıfata) bağlıdır; yemin edilip edilmemesine bakılmaksızın mazbata anından itibaren geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının sona ermesi durumlarını (kendiliğinden düşme vs. Meclis kararıyla düşme) inceleyerek sıfatın kazanılmasıyla arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 564Soru →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın yasama bölümünde düzenlenen denetim mekanizmaları çerçevesinde, yürütmenin bir önceki mali yıla ait gelir ve giderlerinin uygunluğunu denetleyerek nihai karara bağlayan görev aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Cevap

Kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, yasama organının yürütmenin geçmiş yıl harcamalarını denetlediği anayasal bir yetkidir.
Kesinhesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek, 19821982 Anayasası'nın 8787. maddesinde TBMM'nin genel görevleri arasında açıkça sayılmıştır. Bu yetki, Meclisin yürütmenin bir önceki yıl bütçeyi nasıl kullandığını denetlemesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin mali yetkilerini analiz et.
TBMM hem geleceğe yönelik (Bütçe) hem de geçmişe yönelik (Kesinhesap) mali yetkilere sahiptir.
Anayasa'nın 8787. maddesi bu yetkileri genel görevler arasında sayar.
2
Kesinhesap kanununun işlevini belirle.
Yürütmenin bir önceki yıl yaptığı harcamaların yasallığını ve uygunluğunu denetler.
Kesinhesap süreci, yasama organının 'bütçenin hakkı' ilkesi gereği yürüttüğü mali bir denetimdir.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Bütçe ve Kesinhesap Yetkisi

İpuçları

1
Yasama organının yürütmeyi mali açıdan 'geçmişe dönük' denetlediği aracı düşünün.
2
Bütçe kanunu geleceği planlarken, bu kanun geçmiş yılın muhasebesini yapar.

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunlarının kabul edilme süreci ve veto edilemeyen tek kanun olma özelliğini tekrar edin.
Tahmini Süre:50s
Soru 565Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, seçimlerin yenilenmesi ve seçim dönemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebileceği ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 milletvekili) kararı ile seçimlerin yenilenebileceğini belirten ifadedir. Bu durumda hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimleri aynı gün birlikte yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçim döneminin süresini belirleyin.
19821982 Anayasası Madde 7777 uyarınca seçimler 55 yılda bir yapılır.
Genel seçim periyodunun doğru bilinmesi temel bir gerekliliktir.
2
Seçimlerin yenilenmesi (fesih benzeri) yetkisini inceleyin.
Hem TBMM (3/53/5 çoğunlukla) hem de Cumhurbaşkanı (tek başına) seçimleri yenileme yetkisine sahiptir.
Anayasa'nın 116116. maddesindeki yetki dağılımını anlamak.
3
Yenileme kararının sonucunu analiz edin.
Seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde hem Meclis hem de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte gerçekleştirilir.
Yeni hükümet sistemindeki 'seçimlerin eş zamanlılığı' ilkesini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi Kararı ve Birlikte Yapılma İlkesi

İpuçları

1
20172017 Anayasa değişiklikleri ile 'birlikte yapılma' kuralının geldiğini hatırlayın.
2
Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında görev sürelerinin baştan mı başladığını yoksa kalan sürenin mi tamamlandığını düşünün.
3
Meclis'in seçimleri yenilemesi için gereken beşte üçlük (360360 milletvekili) nitelikli çoğunluğu anımsayın.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin savaş nedeniyle ertelenmesi ile ara seçimlerin yapılamayacağı süre kısıtlamalarını (3030 ay ve 11 yıl kuralı) karşılaştırarak çalışın.

Alternatif Yöntem

Seçenekleri elerken 'ara seçim' ile 'seçimlerin yenilenmesi' arasındaki farka odaklanabilirsiniz: Ara seçimde sadece boşalan üyelikler için seçim yapılır ve kalan süre tamamlanır; yenilemede ise her iki organ da tamamen yeniden seçilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 566Soru →

19821982 Anayasası'na göre; genel seçimlere 88 ay kala, sadece bir milletvekili ile temsil edilen bir ilin bu tek sandalyesinin boşalması ve aynı anda Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) genelindeki toplam boş sandalye sayısının üye tamsayısının %66'sına ulaşması durumunda, ara seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste üyesinin kalmaması durumu söz konusu olduğu için, genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi ara seçimin yapılması zorunludur.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste temsilcisiz kalması durumu, genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi ara seçim yapılmasını zorunlu kılan mutlak bir istisnadır.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın 7878. maddesindeki mutlak istisnayı ifade etmektedir. Normal şartlarda genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamazken, bir ilin Mecliste hiç temsilcisinin kalmaması bu kuralın tek istisnasıdır ve seçimin 9090 gün içinde yapılmasını zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Genel ara seçim yasaklarını hatırla
Ara seçim, bir yasama döneminde bir kez yapılır. Genel kural olarak seçimin üzerinden 3030 ay geçmedikçe ve seçime 11 yıl kala yapılamaz.
Süre sınırlarının başlangıç ve bitiş noktalarını belirlemek için.
2
%5'lik boşalma durumunu analiz et
Meclis genelinde %55 (%3030 milletvekili) boşalma olursa, 33 ay içinde seçime gidilir. Burada 'ilk 30 ay' yasağı uygulanmaz ancak 'son 1 yıl' yasağı devam eder.
Sorudaki %6'lık boşalmanın son bir yıl yasağını delip delmediğini kontrol etmek için.
3
Temsilcisiz kalma istisnasını kontrol et
Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden 9090 gün sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır.
Anayasa'daki en güçlü ara seçim istisnasını belirlemek için.
4
İstisnanın süre yasakları üzerindeki etkisini değerlendir
Temsilcisiz kalma durumunda ne 'ilk 30 ay' ne de 'son 1 yıl' yasağı uygulanır. Bu durum zorunludur.
Sorudaki 'seçime 8 ay kala' ifadesinin bu istisna karşısında hüküm ifade etmediğini teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları ve Süre Yasakları

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçim için konulan 'son bir yıl yapılamaz' kuralının tek bir istisnası olduğunu unutmayın.
2
Hem %5 boşalma hem de temsilcisiz kalma durumu aynı anda gerçekleştiğinde, daha güçlü olan 'temsilcisiz kalma' kuralı tüm süre engellerini kaldırır.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ile ara seçim arasındaki farkları, özellikle yetki ve süreler açısından karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 567Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekili seçilen bir kişinin milletvekilliği sıfatını (unvanını) kazanması ile bu sıfatın sağladığı yetkileri kullanmaya başlaması (göreve başlama) arasındaki süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulundan tutanağın (mazbata) alınmasıyla kazanılır; milletvekilliği yetkilerinin kullanılması ise ant içme ile başlar.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbata ile kazanılırken, yetkilerin kullanımı ant içme ile başlar.
Hukuken milletvekilliği sıfatı, adayın seçildiği İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın verilmesiyle kazanılır. Ancak bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerini (genel kurulda konuşma yapma, oy kullanma vb.) kullanabilmek için Anayasa gereği TBMM Genel Kurulu'nda ant içilmesi (yemin edilmesi) şarttır. Bu durum, 'unvanın kazanılması' ile 'görevin ifası' arasındaki temel ayrımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın (Unvanın) kazanılma anını belirle.
İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağının (mazbata) teslimi ile kişi 'milletvekili' sıfatını resmen kazanır.
Hukuki statü, yetkili seçim kurulunun tescili ile başlar.
2
Göreve başlama (yetki kullanımı) şartını analiz et.
Anayasa madde 81 uyarınca, milletvekilleri meclis çalışmalarına (oy verme, söz alma vb.) ancak ant içtikten sonra katılabilirler.
Ant içme, milletvekilliği görevini fiilen yerine getirebilmek için anayasal bir ön şarttır.
3
Sonucu birleştir.
Sıfat mazbata ile başlar, yetki kullanımı ant içme ile başlar.
Sıfat ve yetki kullanımı birbirinden ayrı hukuki sonuçlara ve zamanlamalara tabidir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı ile Yasama Yetkisinin Kullanımı Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilliği unvanı (sıfatı) ile bu unvanın gerektirdiği işleri yapmak (göreve başlama) farklı zamanlarda gerçekleşebilir.
2
Mazbata (seçim tutanağı) bir belgedir ve unvanı tescil eder; yemin (ant içme) ise bir eylemdir ve meclis kürsüsünde yapılır.
3
Bir milletvekili mazbatasını aldığı andan itibaren maaş alabilir ve dokunulmazlıktan yararlanır ama yemin etmeden mecliste oy kullanamaz.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatı kazanıldıktan sonra, bu sıfatın hangi hallerde (istifa, devamsızlık vb.) sona erdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 568Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter sistemin işleyişinde kritik öneme sahip olan "Siyasi Parti Grupları"nın hukuki statüsü, çalışma usulleri ve yetki sınırları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için yapılacak seçimlerde kendi üyeleri arasından veya dışarıdan ortak bir aday belirleyerek Başkanlık Divanı'na sunabilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceğini belirten seçenek yanlıştır çünkü Anayasa'nın 9494. maddesi bu durumu açıkça yasaklamıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesinin son fıkrasında 'Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler' hükmü yer almaktadır. Bu kural, Meclis Başkanı'nın partiler üstü tarafsızlığını korumayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Üye sayısını kontrol et
Siyasi parti gruplarının kurulması için en az 2020 milletvekili gereklidir.
Anayasal ve İçtüzük kuralı doğruluğu teyit edilir.
2
Yasaklı alanları analiz et
Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konuları grupların karar alamayacağı alanlardır.
Milletvekillerinin bireysel iradelerinin korunması ve yargısal süreçlerin tarafsızlığı amaçlanır.
3
Meclis Başkanlığı seçim usulünü hatırla
Meclis Başkanı seçimi için aday gösterme yetkisi sadece milletvekillerine aittir, gruplar aday gösteremez.
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak adına grupların kurumsal baskı yapması önlenir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının Meclis'in tarafsızlık gerektiren bazı makamları için aday belirleme yetkisi var mıdır?
2
Anayasa'nın 9494. maddesini hatırlayın; bu madde Meclis Başkanı'nın seçimi ve tarafsızlığı ile ilgilidir.
3
Meclis Başkanlığı adaylığı tamamen bireysel bir süreçtir; hiçbir parti grubu kurumsal olarak aday gösteremez.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının yapamayacağı işlemleri (Başkan adayı gösterme, dokunulmazlık kararı alma, soruşturma kararı alma) bir liste halinde not ederek pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 569Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile bu yollara ilişkin anayasal prosedürler dikkate alındığında, aşağıda verilen bilgilerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis soruşturması açılmasına dair verilen bir önergenin kabul edilerek soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301) oyu yeterlidir.

Cevap

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyu gerektiği halde, seçenekte salt çoğunluğun (301301) yeterli olduğu belirtilmiştir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'na göre Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) değil, beşte üç çoğunluğunun (360360) gizli oyu gerekmektedir. 301 sayısı sadece soruşturma açılmasına dair önergenin verilebilmesi için gereken asgari sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin denetim yollarını listele.
Yazılı soru, Meclis araştırması, Genel görüşme ve Meclis soruşturması.
Denetim yollarının güncel isimlerini ve temel özelliklerini ayırt etmek gerekir.
2
Meclis soruşturması için anayasal çoğunluk sayılarını analiz et.
Önerge: 301301 (salt çoğunluk); Soruşturma açılması kararı: 360360 (3/53/5); Yüce Divan'a sevk: 400400 (2/32/3).
KPSS'de en sık karıştırılan ve 'zor' olarak nitelendirilen kademeli nitelikli çoğunlukları doğrulamak.
3
Hatalı sayısal veriyi içeren seçeneği belirle.
Soruşturma açılması kararı için 301 diyen ifade anayasaya aykırıdır.
Anayasa madde 106 ve 155'teki güncel düzenlemeler bu ayrımı kesin olarak yapmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Kademeli Karar Yeter Sayıları

İpuçları

1
Denetim yollarının her birinin kendine özgü bir sayısal sınırı ve kapsamı vardır; özellikle 'soruşturma' yoluna dikkat edin.
2
Meclis soruşturması üç aşamalı bir sayısal sürece sahiptir: 301 önerge, 360 açılış, 400 sevk.
3
Soruşturmanın açılmasına 'karar verilmesi' aşamasında salt çoğunluk (301301) yeterli değildir, daha yüksek bir nitelikli çoğunluk aranır.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması komisyonunun üye yapısı ve rapor sunma sürelerini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 570Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter faaliyetlerin temel taşı olan "Siyasi Parti Grupları"nın kuruluşu ve uymakla yükümlü oldukları anayasal kısıtlamalar ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuruluş için gereken üye sayısı: 2020 / Aday gösterilemeyecek makam: Meclis Başkanlığı

Cevap

Kuruluş için gereken üye sayısı 2020 ve aday gösterilemeyecek makam Meclis Başkanlığı olan seçenek doğrudur.
Doğru ifadede belirtildiği üzere, 19821982 Anayasası'na göre bir siyasi parti grubunun kurulabilmesi için en az 2020 milletvekili bir araya gelmelidir. Ayrıca Anayasa'nın 9494. maddesi uyarınca, siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler; adaylık bireysel bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş şartını belirleyin.
19821982 Anayasası m.9595 ve İçtüzük uyarınca en az 2020 milletvekili gereklidir.
Grupların hukuki varlık kazanması için asgari üye tam sayısı belirlenmiştir.
2
Gruplara getirilen anayasal yasakları analiz edin.
Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler, yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama konularında grup kararı alamazlar.
Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumak ve milletvekilinin özgür iradesini muhafaza etmek amaçlanmıştır.
3
Verilen eşleştirmeleri bu bilgilerle karşılaştırın.
Kuruluş sayısının 2020 ve adaylık yasağının Meclis Başkanlığı olduğu seçenek tüm şartları sağlar.
Diğer seçeneklerde ya sayısal bir hata ya da hukuki bir yetki/yasak karışıklığı bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Teşkilatı ve Yasakları

İpuçları

1
Grup kurmak için gereken sayı, karar yeter sayısı ile karıştırılmamalıdır; 2020 kritik bir sayıdır.
2
Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığı ilkesini hatırlayın; partilerin bu makama resmi bir 'grup kararı' ile müdahale etmesi yasaktır.
3
Hem üye sayısının 2020 olduğu hem de Meclis Başkanlığı adaylık yasağının vurgulandığı eşleşmeyi arayın.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının diğer yasakları olan 'gizli oylama' ve 'Meclis soruşturması' süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 571Soru →

19821982 Anayasası uyarınca yürütülen kanun yapım süreci ve bu süreçteki yetkili mercilerle ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü'nde yapılacak değişiklikler de kanun yapım sürecine tabi olup Cumhurbaşkanı'nın onayından geçtikten sonra Resmî Gazete'de yayımlanır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikler 'Parlamento Kararı' statüsündedir ve bu işlemler Cumhurbaşkanı'nın onayına veya geri gönderme (veto) yetkisine tabi değildir.
TBMM İçtüzüğü değişiklikleri birer Parlamento Kararıdır. Anayasal kural gereği, Parlamento Kararları Cumhurbaşkanı'nın onayı veya vetosu için kendisine gönderilmez. Bu kararlar TBMM Başkanlığı tarafından yayımlanmak üzere Resmî Gazete'ye iletilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
İçtüzük değişikliği bir 'Kanun' değil, 'Parlamento Kararı'dır.
Meclisin kendi iç işleyişini düzenlediği bu işlem tek taraflı bir irade beyanıdır.
2
Cumhurbaşkanı'nın görev ve yetkilerini bu işlem özelinde değerlendirin.
Parlamento Kararları (kanunlar için geçerli olanın aksine) Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmaz.
Yasama organının özerkliği gereği, iç düzenlemeler yürütme organının denetimi dışında bırakılmıştır.
3
Yayımlanma sürecini kontrol edin.
Bu kararlar doğrudan TBMM Başkanlığı tarafından Resmî Gazete'ye gönderilir.
Yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın imzası gerekmez.

Anahtar Kavram

Kanunlar ve Parlamento Kararları arasındaki farklar

İpuçları

1
Yasama işlemlerinden hangilerinin Cumhurbaşkanı'na gönderildiğini, hangilerinin ise doğrudan Meclis tarafından kesinleştiğini hatırlayın.
2
Meclis İçtüzüğü, dokunulmazlığın kaldırılması ve seçimlerin yenilenmesi gibi işlemler 'Parlamento Kararı'dır.
3
Parlamento Kararları kural olarak yargı denetimine de tabi değildir (İçtüzük, Milletvekilliğinin Düşürülmesi ve Dokunulmazlık istisnaları hariç) ve Cumhurbaşkanı'na onaya gitmez.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın veto edemediği tek kanun olan 'Bütçe Kanunu' ile Parlamento Kararlarının yargısal denetim farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 572Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen bir kanun teklifi oylamasına 320320 milletvekilinin katıldığı bir durumda, bu teklifin kabul edilebilmesi için gereken en az kabul oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 161161

Cevap

Toplantıya katılan 320320 milletvekilinin salt çoğunluğu olan 161161 oyu
Anayasa'nın 9696. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Soruda verilen 320320 kişilik katılımda salt çoğunluk 161161 olduğu ve bu sayı 151151 sınırını geçtiği için gereken en az kabul oyu 161161'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200
Meclis'in birleşimi açabilmesi için en az 200200 milletvekilinin hazır bulunması gerekir. Soruda 320320 kişi olduğu belirtildiğinden toplantı meşrudur.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla.
320/2+1=161320 / 2 + 1 = 161
Anayasa'ya göre özel bir hüküm yoksa kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Hesaplanan sayıyı anayasal alt sınır (karar yeter sayısı tabanı) ile karşılaştır.
161≥151161 \geq 151
Karar yeter sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151) az olamaz. 161161 sayısı 151151'den büyük olduğu için karar için 161161 kabul oyu gereklidir.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Hesaplaması

İpuçları

1
Karar yeter sayısı hesaplanırken 'katılanların salt çoğunluğu' ile 'üye tamsayısının 1/4 + 1'i' arasındaki ilişkiye dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Eğer toplantıya 260 kişi katılmış olsaydı karar yeter sayısının neden hala 151 kalacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 573Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen bir kanun teklifi oylamasında aşağıdaki katılım durumu oluşmuştur:

Meclis DurumuSayı
Toplam Milletvekili Sayısı600600
Oylamaya Katılan Milletvekili Sayısı268268

Bu oylamada kabul oylarının ret oylarından fazla olduğu bilindiğine göre, söz konusu kanun teklifinin kabul edilmiş sayılabilmesi için en az kaç milletvekilinin "kabul" oyu vermesi gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Söz konusu kanun teklifinin kabulü için en az 151151 kabul oyu gereklidir.
Doğru yanıt olan seçenek, Anayasa'nın 9696. maddesinde belirtilen karar yeter sayısı alt sınırını tam olarak karşılar. 268268 kişinin katıldığı bir oylamada basit matematiksel çoğunluk 135135 olsa da, kanunlaşma için meclis üye tam sayısının (600600) dörtte birinin bir fazlası olan 151151 oyu mutlak bir eşiktir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et
600/3=200600 / 3 = 200
Meclisin görüşmeye başlayabilmesi için en az 200200 vekilin hazır bulunması gerekir. 268>200268 > 200 olduğu için toplantı geçerlidir.
2
Katılanların salt çoğunluğunu hesapla
268/2=134→134+1=135268 / 2 = 134 \rightarrow 134 + 1 = 135
Genel kural, oylamaya katılanların yarısından bir fazlasının kabul oyu vermesidir.
3
Anayasal alt sınırı (karar yeter sayısı barajını) hesapla
600/4=150→150+1=151600 / 4 = 150 \rightarrow 150 + 1 = 151
Anayasa, karar yeter sayısının üye tam sayısının 1/4+11/4 + 1 oranından az olamayacağını hükme bağlamıştır.
4
Hesaplanan değerleri karşılaştır
max⁡(135,151)=151\max(135, 151) = 151
Katılanların salt çoğunluğu (135135), anayasal alt sınırın (151151) altında kaldığı durumlarda, karar için alt sınır olan 151151 oyu esas alınır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı (1/4+11/4 + 1 Kuralı)

İpuçları

1
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı için belirlenmiş 'sabit bir alt sınır' olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısı kuralının istisnası olan 'nitelikli çoğunluk' gerektiren durumları (Genel/Özel af ilanı, Anayasa değişikliği gibi) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 574Soru →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak yargısal denetime tabi değildir. Ancak Anayasa, yasama faaliyetlerinin hukukiliğini güvence altına almak amacıyla belirli parlamento kararları için bu kurala istisnalar öngörmüştür. Bu istisnalar içerisinde yer alan bazı kararlar, Anayasa'nın 85. maddesinde düzenlenen "özel denetim" (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar) usulüne tabidir.

Buna göre, aşağıdaki parlamento kararlarından hangisi, yargısal denetime tabi olmasına rağmen Anayasa'nın 85. maddesindeki bu "özel denetim" usulüne değil, Anayasa'nın 148. maddesindeki genel denetim usullerine tabidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM İçtüzüğü’nün veya belirli hükümlerinin değiştirilmesi

Cevap

TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi kararı, yargısal denetime tabi olan bir parlamento kararı olmasına rağmen, milletvekilliğinin düşürülmesi veya dokunulmazlığın kaldırılması gibi işlemler için öngörülen 7/15 günlük özel denetim usulüne (m. 85) değil; kanunlar için uygulanan genel denetim usulüne (m. 148) tabidir.
TBMM İçtüzüğü’nün değiştirilmesi bir parlamento kararıdır; ancak Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca kanunlarla aynı yargısal denetim rejimine tabidir. Bu denetimde, kanunlarda olduğu gibi şekil ve esas bakımından iptal davası açılabilir. Oysa yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) kararları için Anayasa'nın 85. maddesinde, ilgili milletvekilinin veya bir başka milletvekilinin 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurması ve Mahkemenin 15 gün içinde karar vermesi şeklinde özel ve hızlı bir denetim usulü belirlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının yargısal denetim durumunu analiz etmek.
İçtüzük değişikliği, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli nedenlerle düşürülmesi halleri yargı yoluna açıktır.
Anayasa hukukunda genel kural parlamento kararlarının denetlenememesi olsa da hukuk devleti ilkesi gereği bu üç durum istisna tutulmuştur.
2
Anayasa'nın 85. maddesindeki 'özel denetim' usulünün kapsamını belirlemek.
Özel denetim (7 gün içinde başvuru, 15 gün içinde karar), sadece dokunulmazlığın kaldırılması ve Anayasa'nın 84. maddesindeki belirli (istifa, bağdaşmazlık, devamsızlık) düşme halleri için geçerlidir.
Milletvekilliği statüsüne ilişkin bireysel hakları korumak için hızlı bir denetim mekanizması öngörülmüştür.
3
İçtüzük denetiminin hukuki dayanağını ve usulünü tespit etmek.
İçtüzük denetimi Anayasa'nın 148. maddesinde düzenlenmiştir ve 60 günlük iptal davası süresine tabidir.
İçtüzük, tüm Meclis çalışmalarını düzenleyen soyut ve genel bir norm olduğu için kanunlarla benzer bir denetim rejimine tabi tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargısal Denetim Ayrımı

İpuçları

1
Yargı yolu açık olan üç parlamento kararı istisnası vardır: İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli nedenlerle düşürülmesi.
2
Anayasa'nın 85. maddesi (7/15 gün kuralı), sadece milletvekillerinin şahsi statülerini etkileyen bireysel kararlar için öngörülmüş bir güvencedir.
3
İçtüzük denetimi, genel hukuk normu niteliği taşıdığı için kanunların denetimini düzenleyen 148. madde kapsamında ele alınır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşme hallerinden hangilerinin 'parlamento kararı' gerektirdiğini, hangilerinin ise 'kendiliğinden' (kesin hüküm/kısıtlanma) gerçekleştiğini tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 575Soru →

TBMM’nin bilgi edinme ve denetim yolları içerisinde en ağır hukuki sonuçlara sahip olan Meclis soruşturması; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla yürütülen bir süreçtir. Bu süreçte 301301 milletvekilinin önergesiyle başlayan, yapılan gizli oylama sonucunda 360360 milletvekilinin kararıyla soruşturmaya dönüşen ve nihayetinde yine gizli oylamayla 400400 milletvekilinin desteğiyle ilgili bakanın Yüce Divana sevkine karar verilen bir senaryoda;

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, bu hukuki sürecin işleyişi ve sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divana sevk edilen bakanın görevi bu aşamada kendiliğinden sona ermez; bakanlık sıfatı ancak seçilmeye engel bir suçtan ötürü mahkumiyet halinde düşer.

Cevap

Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi derhal sona ermez; bakanlığın düşmesi için seçilmeye engel bir suçtan ötürü kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı gerekir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında yürütülen Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divana sevk kararı alınması, bu kişilerin görevlerini doğrudan sona erdirmez. Görevin sona ermesi için Yüce Divan'da yapılan yargılama sonucunda, kişinin 'milletvekili seçilmeye engel bir suçtan' ötürü mahkum edilmesi şarttır. Bu durum, masumiyet karinesinin bir yansıması ve yürütme organının istikrarını koruma amacı taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması aşamalarını belirle.
Önerge (301301 imza), Soruşturma açılması (360360 gizli oy), Yüce Divana sevk (400400 gizli oy).
Anayasal sürecin sayısal eşiklerini doğrulamak gerekir.
2
Referandum sonrası (2017) bakanların statüsünü incele.
Yüce Divana sevk edilen bakanın görevi devam eder.
Siyasi sorumluluğun (Gensoru) kalktığı sistemde hukuki sorumluluğun kesin hükme bağlanması gerekir.
3
Görevin sona erme şartını kontrol et.
Sadece 'seçilmeye engel bir suçtan mahkumiyet' hali görevi bitirir.
Anayasa 106. madde hükmü bu yöndedir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Nitelikli Çoğunluklar

İpuçları

1
Meclis soruşturması sürecinde aranan 301,360301, 360 ve 400400 gibi sayısal eşiklerin üye tamsayısına mı yoksa toplantıya katılanlara mı oranlandığını hatırlayın.
2
Bir bakanın Yüce Divan'a sevk edilmesinin, onun suçlu olduğu anlamına gelmediğini ve mahkeme kararı çıkana kadar görevini sürdürebileceğini düşünün.
3
Hangi parlamento kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvurulabileceği sınırlı sayıdadır; Meclis soruşturması bu listede yer almamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ile Meclis araştırması arasındaki temel farkları (önerge sayıları, konu kapsamı ve hukuki sonuçlar) bir tablo üzerinde karşılaştırarak pekiştirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 576Soru →

Milletvekili genel seçimleri sonucunda bir seçim çevresinden milletvekili seçilen ve il seçim kurulundan tutanağını (mazbatasını) alan bir kişinin hukuki durumu ile TBMM Genel Kurulunda yapacağı andiçme (yemin) töreni arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin yasama dokunulmazlığından yararlanabilmesi için öncelikle TBMM Genel Kurulunda andiçerek göreve başlaması zorunludur.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının andiçme ile başladığını belirten ifade yanlıştır; dokunulmazlık seçimle (mazbatanın alınmasıyla) başlar.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin TBMM Genel Kurulunda yemin etmesiyle değil, milletvekilliği sıfatını kazandığı (mazbatanın düzenlendiği/seçimin kesinleştiği) andan itibaren başlar. Bu nedenle dokunulmazlığın yeminle başladığını iddia eden seçenek hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılması anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle kazanılır.
Türk parlamento hukukunda seçim sonuçlarının belgelenmesi, sıfatın iktisabı için kurucu unsurdur.
2
Andiçmenin (yeminin) hukuki niteliğini analiz et.
Yemin, milletvekilliği sıfatını kazandırmaz; kazanılmış olan bu sıfatın getirdiği yetkilerin (yasama görevinin) kullanılmasını sağlar.
Anayasa'nın 8181. maddesi uyarınca yemin, göreve başlamanın şekli şartıdır.
3
Dokunulmazlığın başlangıç anını kontrol et.
Yasama dokunulmazlığı, yemin töreninden önce, kişinin milletvekili seçildiği andan itibaren başlar.
Milletvekilinin korunması, yeminine değil, halkın iradesiyle seçilmiş olma sıfatına bağlıdır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama

İpuçları

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılması ile bu sıfatın getirdiği yetkilerin kullanılması farklı anlardır.
2
Hukuki korumalar (dokunulmazlık gibi) seçilme iradesinin gerçekleştiği anda başlar.
3
Yemin sadece TBMM'deki faaliyetlere katılmak için gerekli olan bir 'ifa' şartıdır; hakların başlangıcı için yemin beklenmez.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerinde hangi durumların TBMM Genel Kurulu kararı gerektirdiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 577Soru →

19821982 Anayasası’nda 20172017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, güncel anayasal hükümler çerçevesinde TBMM’nin denetim yetkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel görüşme açılması; siyasi parti grupları veya en az yirmi milletvekili tarafından TBMM Başkanlığından bir önergeyle istenebilir.

Cevap

Genel görüşme açılması; siyasi parti grupları veya en az yirmi milletvekili tarafından istenebilir.
Genel görüşme ve meclis araştırması önergeleri, siyasi parti grupları veya en az yirmi milletvekilinin imzasıyla TBMM Başkanlığına sunulur. Bu, yasama organının toplumu ilgilendiren konularda bilgi edinme ve tartışma açma yetkisinin bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı soru muhatabını belirle.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar.
Cumhurbaşkanı parlamenter denetime (soru önergesi) tabi değildir.
2
Genel görüşme ve Meclis araştırması isteme şartlarını kontrol et.
Siyasi parti grupları veya en az 2020 milletvekili.
Anayasal usul gereği bu sayısal sınır belirlenmiştir.
3
Meclis soruşturması karar yeter sayısını teyit et.
Beşte üç çoğunluk (360360 oy).
301301 sadece önerge (başlatma) için gereken sayıdır; karar için nitelikli çoğunluk aranır.
4
Kaldırılan yöntemleri ele.
Gensoru artık mevcut değildir.
20172017 değişiklikleri ile Bakanlar Kurulu ve Gensoru hukuk sisteminden çıkarılmıştır.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (20172017 Güncel)

İpuçları

1
20172017 yılındaki anayasa değişiklikleriyle hangi denetim yollarının kaldırıldığını ve hangilerinin muhataplarının değiştiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturmasının aşamalarını (301−360−400301-360-400 sayılarını) ve Yüce Divan yargılamasını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 578Soru →

19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde en az 2020 milletvekili ile oluşturulan "Siyasi Parti Grupları"nın yetki ve faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için kendi üyeleri arasından aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesi anayasal olarak yasaklanmıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'nın 9494. maddesinin son fıkrası açıkça 'Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, Meclis üyeleri içinden, Meclis dışından aday gösterilemez; siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.' hükmünü içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın Siyasi Parti Grupları ile ilgili sınırlamalarını hatırla.
19821982 Anayasası'nın 9494, 8383 ve 100100. maddelerinde gruplar için özel yasaklar getirilmiştir.
Siyasi parti gruplarının her konuda serbestçe karar alamayacağını belirlemek.
2
Meclis Başkanlığı seçim sürecini değerlendir.
Meclis Başkanlığı için adaylık bireyseldir; gruplar aday gösteremez.
Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak amacıyla getirilmiş bir kuraldır.
3
Diğer yasakları kontrol ederek seçenekleri ele.
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında görüşme yapılamayacağı doğrulanır.
Yargı bağımsızlığı ve milletvekilinin hür iradesini korumak için bu yasaklar konulmuştur.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarına Getirilen Anayasal Yasaklar

İpuçları

1
Meclis Başkanının tarafsızlığı ilkesini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlık Divanı'nın oluşumundaki 'siyasi parti gruplarının katılımı' ile 'aday gösterme yasağı' arasındaki farkı inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 579Soru →

19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca yürütülen kanun yapım süreci ile 'kadük olma' (hükümsüz kalma) kuralına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301) aynen kabul edilerek kendisine tekrar gönderilen bir kanunu yayımlamak zorunda olduğundan; bu kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkını kaybeder.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın 'aynen kabul' edilen bir kanunu yayımlamak zorunda olması, o kanuna karşı Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma yetkisini ortadan kaldırmaz.
Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301301 milletvekili) aynen kabul edilen bir kanunu yayımlamak zorundadır. Ancak bu zorunluluk, Cumhurbaşkanı'nın o kanun üzerindeki anayasal denetim yetkisini (iptal davası açma hakkını) ortadan kaldırmaz. Cumhurbaşkanı, yayımladığı kanunun içeriğinin veya yapılış şeklinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısında ise Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kadük olma kuralını ve istisnalarını analiz etme
Genel kural olarak yasama dönemi bitince teklifler kadük olur; ancak milletlerarası antlaşmalar ve geri gönderilen kanunlar istisnadır.
Yasama sürecinin sürekliliğini ve teknik detaylarını ayırt etmek için gereklidir.
2
Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi ve Meclis'in direnme şartlarını değerlendirme
Meclis 'aynen kabul' için üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301) sağlamalıdır; aksi halde (değişiklik yaparsa) basit çoğunluk yeterlidir.
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen nitelikli çoğunluk şartının sınırlarını belirlemek gerekir.
3
Cumhurbaşkanı'nın yayımlama zorunluluğu ile yargısal denetim yetkisi arasındaki ilişkiyi kurma
Yayımlama zorunluluğu idari bir görevdir; iptal davası açma ise anayasal bir denetim yetkisidir. İkisi birbirini engellemez.
Anayasal organların yetki çatışması ve denetim mekanizmalarının işleyişini anlamak soru çözümünün anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Kanunların Yasalaşma Süreci ve Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Kadük olma kuralının hangi özel durumlarda (veto, antlaşma) işlemediğini hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanı'nın bir kanunu yayımlamak zorunda kalması, onun o kanunu 'beğendiği' veya 'anayasaya uygun bulduğu' anlamına mı gelir?
3
Meclis'in 301301 ile kanunu aynen kabul etmesi Cumhurbaşkanı'nın veto yolunu kapatır ama AYM yolunu kapatmaz.

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunlarının görüşülme usulü ve kadük olma durumunun normal kanunlardan farklarını karşılaştırmalı olarak inceleyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 580Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMMTBMM) yasama faaliyetlerini hukuka uygun bir şekilde yürütebilmesi için toplantı ve karar yeter sayıları ile ilgili belirli alt limitler öngörülmüştür. Buna göre, TBMMTBMM Genel Kurulu'nun bir oturumu açabilmesi (toplantı yeter sayısı) ve Anayasa'da aksi belirtilmeyen hallerde bir kanun veya işlemi kabul edebilmesi (asgari karar yeter sayısı) için gereken en az milletvekili sayıları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200200 - 151151

Cevap

Toplantı yeter sayısı için 200200, asgari karar yeter sayısı için 151151 milletvekili gereklidir.
Anayasa'nın 9696. maddesi uyarınca TBMMTBMM, üye tam sayısının en az üçte biri (200200 milletvekili) ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151 milletvekili) az olamaz. Bu nedenle asgari limitler 200200 ve 151151 olarak belirlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Üye tam sayısının belirlenmesi
600600 milletvekili
Toplantı ve karar yeter sayıları, Anayasa'da belirtilen üye tam sayısı (600600) üzerinden hesaplanır.
2
Toplantı yeter sayısının hesaplanması
600/3=200600 / 3 = 200
Anayasa madde 9696'ya göre Meclis, üye tam sayısının en az üçte biriyle toplanır.
3
Asgari karar yeter sayısının hesaplanması
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151
Karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Anahtar Kavram

19821982 Anayasası'na göre meclis çalışmalarındaki asgari sayısal eşikler.

İpuçları

1
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin güncel toplam milletvekili sayısının 600600 olduğunu hatırlayın.
2
Toplantı için gereken oran 1/31/3, asgari karar sınırı için gereken oran ise 1/4+11/4 + 1 şeklindedir.
3
600600 sayısını 33'e bölerek ilk eşiği, 44'e bölüp 11 ekleyerek ikinci eşiği bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' olduğu, ancak bu sayının asla 151151'in altına düşemeyeceği kuralını pekiştirmek için farklı katılımcı sayıları (örneğin 400400 kişi katıldığında kaç oy gerektiği) üzerinden pratik yapın.

Alternatif Yöntem

Sayıları ezberlemek yerine oranları (1/31/3 ve 1/4+11/4 + 1) öğrenip 600600 üzerinden basit bir matematik işlemiyle her zaman doğru sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 29 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 29 | Examkin