Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

72 soru

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili olarak, bir milletvekili hakkında gerçekleştirilebilecek hukuki süreçler bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığı, milletvekili hakkında sadece cezai takibat yapılmasını engeller; milletvekiline karşı hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel oluşturmaz.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarından dolayı sahip olduğu ve Meclis Genel Kurulunun kararıyla kaldırılabilen bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilen bir milletvekilinin TBMM üyeliği ve tüm özlük hakları, yargılama sonuçlanıncaya kadar askıya alınır.

Bir milletvekili, yasama sorumsuzluğu kapsamına giren eylemleri nedeniyle milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra cezai olarak sorumlu tutulabilir.

Yasama dokunulmazlığı, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali durumlarında da milletvekilinin sorgulanmasını ve gözaltına alınmasını engelleyen mutlak bir bağışıklıktır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı, milletvekili hakkında sadece cezai takibat yapılmasını engeller; milletvekiline karşı hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel oluşturmaz.

Cevap

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemleri kapsadığı için milletvekiline karşı tazminat davası açılmasına engel değildir.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin görevlerini yaparken dış baskılardan korunması amacıyla cezai takibata karşı getirilen geçici bir güvencedir. 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca, dokunulmazlık sadece ceza yargılamasını (tutuklama, sorgulama vb.) engeller. Milletvekilinin şahsi borçları veya eylemleri nedeniyle aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılması veya icra takibi yapılması için dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek yoktur.

Adım Adım Çözüm

Yasama bağışıklıklarının türlerini belirle

Sorumsuzluk (söz/oy) ve Dokunulmazlık (suç iddiası) ayrımı yapılır.

İki kavramın hukuki sonuçları farklıdır.

Dokunulmazlığın kapsamını analiz et

Dokunulmazlık; tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanma işlemlerini engeller.

Bu işlemler ceza hukukuna özgü işlemlerdir.

Hukuki (şahsi) sorumluluğu değerlendir

Anayasa'nın 83. maddesi uyarınca dokunulmazlık şahsi hukuk davalarını (tazminat davası gibi) kapsamaz.

Milletvekilinin mali sorumluluğu ile cezai dokunulmazlığı birbirinden ayrı tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı (Cezai vs Hukuki Sorumluluk)

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süreci ve sürelerini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 22Soru →

1982 Anayasası'nda milletvekillerinin meclis çalışmalarını baskı altında kalmadan ve özgürce yerine getirebilmeleri için "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" ilkeleri düzenlenmiştir. Bu iki kurumun özellikleri ve hukuki sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması bir parlamento kararı olduğu için bu işleme karşı herhangi bir yargı yoluna başvurulması mümkün değildir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin sadece meclis çalışmaları sırasında işledikleri disiplin suçlarını kapsayan ve Meclis Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilen bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu kararın iptali için ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Milletvekili olmayan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yasama yetkisi kullanmadıkları için yasama dokunulmazlığından hiçbir şekilde yararlanamazlar.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekili hakkında açılmış olan veya açılacak olan tazminat davaları gibi tüm hukuk davalarının milletvekilliği süresince durmasını sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu kararın iptali için ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Cevap

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir ve Mahkeme bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Doğru olan seçenek, yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemine karşı öngörülen yargısal denetim sürecini ifade etmektedir. 1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde inceleyerek kesin bir karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu ayrımını yapınız.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; Dokunulmazlık ise nisbi ve geçicidir.

Soruda her iki kavramın hukuki sınırları sorgulanmaktadır.

Dokunulmazlığın yargısal denetimini kontrol ediniz.

Anayasa madde 85'e göre yargı yolu açıktır.

Parlamento kararlarının çoğuna yargı yolu kapalı olsa da dokunulmazlığın kaldırılması istisnai bir durumdur.

Yargısal denetimdeki süreleri teyit ediniz.

Başvuru süresi 7 gün, karara bağlama süresi 15 gündür.

KPSS sorularında bu teknik süreler belirleyici çeldirici veya cevap anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi (Anayasa Madde 85)

İpuçları

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki en temel fark birinin mutlak, diğerinin nisbi olmasıdır.

Parlamento kararlarına karşı kural olarak yargı yolu kapalıdır ancak Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilen üç istisnayı hatırlayın: Meclis İçtüzüğü, Milletvekilliğinin Düşmesi ve Dokunulmazlığın Kaldırılması.

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına itiraz süreleri 7 ve 15 gün olarak belirlenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi ve bu karara karşı yargı yolu sürecini inceleyerek dokunulmazlığın kaldırılması süreci ile benzerliklerini karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 23Soru →

1982 Anayasası’na göre, milletvekillerinin sahip olduğu "yasama dokunulmazlığı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekili hakkında açılmış olan tazminat veya alacak gibi hukuk davalarının görülmesini engeller.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar bu bağışıklığın kapsamı dışındadır.

Milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verme yetkisi TBMM Başkanlık Divanı'na aittir.

Dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı, Genel Kurul kararının verildiği anda kendiliğinden sona erer.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı ömür boyu hiçbir şekilde sorumlu tutulamamasını ifade eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın $14$ . maddesindeki durumlar bu bağışıklığın kapsamı dışındadır.

Cevap

Doğru cevap, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumların dokunulmazlık kapsamı dışında olduğunu belirten seçenektir.

Anayasa'nın

83

. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığı milletvekilinin Meclis kararı olmaksızın tutuklanmasını, sorgulanmasını ve yargılanmasını engeller. Ancak ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki (devletin varlığına ve bağımsızlığına yönelik) suçlar bu bağışıklığın anayasal istisnalarıdır; bu durumlarda dokunulmazlık kendiliğinden işlemez.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığının hukuki niteliğinin belirlenmesi

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin suç işledikleri iddiasıyla cezai takibata uğramasını engelleyen geçici ve nisbi bir bağışıklıktır.

Bağışıklığın kapsamını (sadece ceza davaları) ve süresini (milletvekilliği dönemi) anlamak için bu temel tanım gereklidir.

Anayasal istisnaların kontrol edilmesi

Anayasa'nın

83

. maddesine göre; ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar dokunulmazlık dışıdır.

Dokunulmazlığın mutlak olmadığını ve hangi durumlarda kendiliğinden işlemediğini belirlemek için bu istisnalar bilinmelidir.

Seçeneklerin anayasal hükümlerle karşılaştırılması

Hukuk davalarının kapsam dışı olduğu, yetkinin Genel Kurul'da olduğu ve dokunulmazlık kaldırılsa dahi milletvekilliğinin sürdüğü teyit edildi.

Hatalı seçenekleri eleyerek doğru bilgiye ulaşmak için anayasal usul kuralları uygulanır.

Anahtar Kavram

Yasama dokunulmazlığının kapsamı, istisnaları ve usulü

Tahmini Süre:50s

Soru 24Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları kapsamında "yasama sorumsuzluğu" ile "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği süresi ile sınırlıyken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden sürekli bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai nitelikteki işlemlerden korurken; yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetlerden dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğu engelleyen mutlak bir koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı mutlak niteliktedir ve hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı sadece Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri korurken; yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis dışındaki tüm eylemlerini de kapsayan geniş bir koruma sağlar.

Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hali yasama sorumsuzluğunun istisnalarıyken; yasama dokunulmazlığının hiçbir istisnası bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai nitelikteki işlemlerden korurken; yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki faaliyetlerden dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğu engelleyen mutlak bir koruma sağlar.

Cevap

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemlerden koruma sağlayan ve kaldırılabilen bir kurumken; yasama sorumsuzluğu, Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden dolayı hem cezai hem de hukuki sorumluluğu engelleyen, mutlak ve sürekli bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilini sadece hapis cezası veya tutuklama gibi cezai yaptırımlardan koruyan, Meclis kararıyla kaldırılabilen geçici bir korumadır. Buna karşılık yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki söz ve oyları nedeniyle hem ceza almasını hem de tazminat ödemesini engelleyen, görevden sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlar.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının niteliklerini karşılaştır.

Sorumsuzluğun 'mutlak ve sürekli', dokunulmazlığın ise 'nisbi ve geçici' olduğu saptanır.

Bağışıklıkların süre ve kaldırılabilirlik özelliklerini ayırt etmek temel kuraldır.

Bağışıklıkların hukuki kapsamını (cezai vs. hukuki) incele.

Yasama dokunulmazlığının hukuk (tazminat) davalarını engellemediği, sorumsuzluğun ise tazminat sorumluluğunu da kapsadığı görülür.

1982 Anayasası'nın 83. maddesine göre dokunulmazlık sadece cezai süreci (yargılanma vb.) dondurur.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Karşılaştırılması

Alternatif Yöntem

Bağışıklıkları 'İçerik (Söz/Oy)' ve 'Dışarıdaki Suç' olarak ikiye ayırarak hatırlamak çözümü kolaylaştırır. İçerik koruması (Sorumsuzluk) her zaman daha güçlü ve kapsamlıdır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 25Soru →

Bir milletvekilinin, Meclis çalışmalarındaki bir konuşması nedeniyle kendisine karşı açılan "manevi tazminat davası" ile seçimden önce işlediği iddia edilen bir yaralama suçu nedeniyle yürütülen "ceza soruşturması" karşısındaki hukuki durumu, 1982 Anayasası'ndaki yasama bağışıklıkları açısından aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Meclis'teki konuşması nedeniyle yasama sorumsuzluğu kapsamında tazminat ödemez; yaralama suçu için ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça sorgulanamaz.

Manevi tazminat davası her aşamada açılabilir çünkü yasama sorumsuzluğu sadece hapis cezalarını kapsar; yaralama suçu ise dokunulmazlık kapsamı dışındadır.

Milletvekili her iki durumda da yargılanabilir ancak verilecek mahkûmiyet kararlarının infazı üyeliği sona erinceye kadar ertelenir.

Yasama dokunulmazlığı manevi tazminat davasını durdururken; yasama sorumsuzluğu yaralama suçu gibi şahsi fiilleri koruma altına almaz.

TBMM Genel Kurulu kararı ile her iki bağışıklık da kaldırılabilir ve milletvekili hakkında yargı süreci başlatılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis'teki konuşması nedeniyle yasama sorumsuzluğu kapsamında tazminat ödemez; yaralama suçu için ise dokunulmazlığı kaldırılmadıkça sorgulanamaz.

Cevap

Milletvekili, Meclis'teki konuşması nedeniyle yasama sorumsuzluğu kapsamında hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluktan korunur; seçimden önceki yaralama suçu iddiası için ise yasama dokunulmazlığı nedeniyle TBMM kararı olmadıkça sorgulanamaz.

Doğru ifadeye göre, yasama sorumsuzluğu milletvekilini Meclis'teki sözleri nedeniyle hem hapis cezası hem de tazminat ödeme riskine karşı tam olarak korur. Öte yandan, yasama dokunulmazlığı milletvekilinin bir suç iddiasıyla (yaralama gibi) adli makamlarca işleme tabi tutulmasını, TBMM Genel Kurulu tarafından bu dokunulmazlık kaldırılmadığı sürece engeller.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri kapsar; mutlak ve süreklidir; hem cezai hem de tazminat sorumluluğunu engeller.

Milletvekilinin meclis faaliyetlerinde tam bir ifade özgürlüğüne sahip olması amaçlanır.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.

Milletvekilinin seçimden önce veya sonra işlediği iddia edilen suçları kapsar; geçicidir ve TBMM tarafından kaldırılabilir; sadece cezai işlemleri (sorgulama, tutuklama, yargılama) kapsar.

Milletvekilinin asılsız suçlamalarla yasama faaliyetinden alıkonulmasını önlemek amaçlanır.

Senaryodaki durumları bağışıklıklarla eşleştir.

Meclis konuşması -> Yasama Sorumsuzluğu (tazminat ödemez). Yaralama suçu -> Yasama Dokunulmazlığı (Meclis kararı olmadan sorgulanamaz).

Anayasa'nın 83. maddesindeki hükümlerin somut olaya uygulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ile Yasama Dokunulmazlığı Arasındaki Farklar

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvurma sürecini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 26Soru →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarına (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu iki kurum arasındaki hukuki rejim farkları açısından yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı hem görev süresince hem de sonrasında korunmasını sağlayan 'mutlak' bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin seçimden önce veya sonra işlediği iddia edilen suçlar nedeniyle Meclis kararı olmadıkça tutuklanmasını ve yargılanmasını engelleyen 'nispi' bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki bir düşüncenin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis tarafından aksine bir karar alınmadıkça bu korumadan yararlanmaya devam eder.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması, ilgili kişinin milletvekilliği sıfatını kendiliğinden sona erdirmez; sadece o suçtan dolayı yargılamanın yolunu açar.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olan Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar, hem yasama dokunulmazlığı hem de yasama sorumsuzluğu için geçerli anayasal istisnalardır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olan Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar, hem yasama dokunulmazlığı hem de yasama sorumsuzluğu için geçerli anayasal istisnalardır.

Cevap

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumların her iki bağışıklık için de ortak istisna olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Yanlış olan ifade, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumların hem yasama sorumsuzluğu hem de yasama dokunulmazlığı için geçerli olduğunu iddia eden seçenektir. Oysa bu istisnalar yalnızca yasama dokunulmazlığı için öngörülmüştür. Yasama sorumsuzluğu mutlak bir bağışıklıktır ve hiçbir anayasal istisnası bulunmamaktadır; yani bir milletvekili Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı her durumda cezai sorumluluktan muaftır.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirleme

Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar.

Sorumsuzluk, parlamenter ifade özgürlüğünün güvencesidir.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını ve istisnalarını inceleme

Seçimden önce veya sonra işlenen suçları kapsar; ancak Anayasa 14. madde (devletin bütünlüğü vb.) ve suçüstü hali bu korumanın dışındadır.

Bu istisnalar sadece dokunulmazlık (yargılanmama hakkı) ile ilgilidir.

İki kurumun istisnalarını karşılaştırma

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve istisnasızdır; yasama dokunulmazlığı ise nispi ve istisnalıdır.

Bir milletvekilinin Meclis'teki konuşması hiçbir suçüstü hali veya 14. madde gerekçesiyle sorumsuzluk kapsamı dışına çıkarılamaz.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıklarının (sorumsuzluk vs. dokunulmazlık) istisnalar ve süre bakımından temel farkları.

İpuçları

Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığının hangisinin 'mutlak' hangisinin 'nispi' olduğunu hatırlayın.

Anayasa'nın

14

. maddesi ve suçüstü hali gibi durumlar yargılamayla (dokunulmazlıkla) mı yoksa ifade özgürlüğüyle (sorumsuzlukla) mi ilgilidir?

Yasama sorumsuzluğu, Meclis'teki konuşmaları korur ve hiçbir istisnası yoktur; dokunulmazlık ise suç iddialarını korur ve belirli anayasal istisnaları vardır.

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bağışıklık türlerini 'Söz Özgürlüğü' (Sorumsuzluk) ve 'Yargı Güvencesi' (Dokunulmazlık) olarak kodlarsanız, ağır cezayı gerektiren suçüstü halinin sadece yargılama ile ilgili olduğunu kolayca fark edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 27Soru →

Milletvekili (B), genel seçimlerden önce "Anayasa'nın 14. maddesinde yer alan temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması" suçundan hakkında soruşturma başlatılmış bir kişidir. (B) milletvekili seçildikten sonra bu suçla ilgili yargılaması devam etmiş, ayrıca bir Meclis oturumunda kullandığı oy ve ifade ettiği görüşler nedeniyle hakkında bir tazminat davası açılması gündeme gelmiştir. Bu durumla ilgili 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasanın 14. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnası olduğu için (B) hakkında yargılama Meclis kararına gerek olmaksızın devam eder; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri ise yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak koruma altındadır.

Milletvekili seçilen (B) hakkında seçimden önce başlamış olsa dahi her türlü yargılama, TBMM Genel Kurulu tarafından dokunulmazlık kaldırılmadığı sürece kendiliğinden durmak zorundadır.

(B)'nin Meclis çalışmalarındaki oyları nedeniyle tazminat davasına konu edilebilmesi için yasama dokunulmazlığının kaldırılması gerekir, zira dokunulmazlık her türlü hukuki işlemi engeller.

Yasama sorumsuzluğu sadece cezai takibatlara karşı koruma sağladığından, (B)'nin Meclis oturumundaki görüşleri nedeniyle tazminat sorumluluğu ve şahsi mal varlığına yönelik haciz işlemleri saklıdır.

Seçimden önce başlayan soruşturmaların devam edebilmesi için Adalet Bakanlığı'nın TBMM'ye fezleke göndererek karma komisyondan dokunulmazlığın kaldırılmasına dair karar çıkartması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasanın 14. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnası olduğu için (B) hakkında yargılama Meclis kararına gerek olmaksızın devam eder; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri ise yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak koruma altındadır.

Cevap

Anayasanın 14. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnası olduğu için yargılama Meclis kararına gerek olmaksızın devam eder; Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri ise yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak koruma altındadır.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 83. maddesindeki iki temel bağışıklığı doğru analiz etmektedir. Yasama dokunulmazlığının istisnası olan 'seçimden önce soruşturulmuş m. 14 suçları' için yargılamanın Meclis kararı olmaksızın süreceğini, Meclis içindeki oy ve sözlerin ise 'yasama sorumsuzluğu' nedeniyle hiçbir şekilde cezai veya hukuki sorumluluk doğurmayacağını belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını kontrol et.

Anayasa m. 83/2'ye göre 'Seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar' dokunulmazlık kapsamı dışındadır.

Milletvekilinin seçilmeden önce devletin güvenliğine karşı işlediği iddia edilen ağır suçların yargılamasının kesilmemesi amaçlanır.

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini değerlendir.

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (vekillik bitse de sürer) koruma altındadır.

Yasama organı üyelerinin kürsü dokunulmazlığı sayesinde her türlü baskıdan uzak, özgürce görüş bildirmesi esastır.

Olaydaki tazminat davası ve yargılama durumunu birleştir.

M. 14 kapsamındaki yargılama dokunulmazlık olmadığı için devam ederken, Meclis oyları sorumsuzluk kapsamında olduğu için tazminat davasına konu edilemez.

İki farklı yasama bağışıklığının sınırları ve hukuk kuralları birbiriyle karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) ve Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi/İstisnalı) Ayrımı

İpuçları

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığın hangi durumlarda kaldırılamaz (mutlak) olduğunu düşünün.

Anayasa'nın 14. maddesindeki 'devletin bölünmez bütünlüğüne karşı suçlar' gibi durumların vekillikten önce soruşturulması halinde dokunulmazlık sağlamadığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvurma sürecini inceleyin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 28Soru →

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin hiçbir baskı ve tehdit altında kalmadan yasama faaliyetlerini yürütebilmeleri için "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" güvenceleri öngörülmüştür.

Bu iki kurum arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai nitelikteki işlemlere karşı koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir haktır.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği süresince geçerliyken; yasama dokunulmazlığı milletvekilinin görevi sona erdikten sonra da ömür boyu devam eder.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin Meclis içindeki oy ve sözlerini korurken; yasama sorumsuzluğu Meclis dışındaki tüm eylemlerini güvence altına alır.

Yasama sorumsuzluğunun kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesine itiraz yolu açıkken; yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı yargı yolu kapalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai nitelikteki işlemlere karşı koruma sağlar.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki koruma sağlaması, yasama dokunulmazlığının ise kural olarak sadece cezai koruma sağlamasıdır.

Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem de hukuki (tazminat davası gibi) koruma sağladığını, buna karşın yasama dokunulmazlığının sadece cezai işlemleri (tutuklama, yargılama) durdurduğunu belirtmektedir. Sorumsuzluk, milletvekilinin Meclis'teki sözlerinden dolayı hiçbir şekilde dava edilememesini sağlarken; dokunulmazlık, milletvekiline karşı açılmış olan tazminat davalarının görülmesine engel olmaz.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini belirle.

Sorumsuzluk; oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar. Hem ceza davası açılmasını hem de tazminat davası (hukuki) açılmasını engeller. Mutlaktır, kaldırılamaz ve süreklidir.

Milletvekilinin fikirlerini serbestçe açıklayabilmesi için tam bir koruma gerekir.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini belirle.

Dokunulmazlık; suç işlediği iddia edilen milletvekilinin tutuklanmasını ve yargılanmasını engeller. Sadece cezai koruma sağlar (hukuk davaları devam edebilir). Nispidir, Meclis tarafından kaldırılabilir ve geçicidir.

Milletvekilinin asılsız suçlamalarla yasama faaliyetinden alıkonulmasını önlemek amaçlanır.

İki kurumu karşılaştırarak doğru seçeneği bul.

Sorumsuzluğun hem cezai hem hukuki (tazminat vb.) koruma sağladığı, dokunulmazlığın ise sadece cezai koruma sağladığı bilgisi anayasal bir gerçektir.

Sorumsuzluk ifade özgürlüğünü, dokunulmazlık ise şahsi hürriyeti korur.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları Arasındaki Farklar

İpuçları

Hangi güvencenin 'oy ve sözleri' (ifade hürriyeti), hangisinin 'suç iddialarını' (şahsi hürriyet) kapsadığını hatırlayın.

Yasama sorumsuzluğunun kaldırılıp kaldırılamayacağını ve vekillik bittikten sonra devam edip etmediğini düşünün.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi (Meclis kararıyla kalkar) ve geçicidir. Ayrıca sorumsuzluk tazminat davasını da engeller.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararının iptali için milletvekillerinin hangi süre içinde ve hangi mahkemeye başvurabileceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 29Soru →

1982 Anayasası’nın 83. maddesinde düzenlenen yasama bağışıklıklarıyla ilgili; korumanın süresi, hukuki niteliği ve TBMM Genel Kurulu'nun yetkisi dikkate alındığında, yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki temel farka ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri için ömür boyu koruma sağlayan 'mutlak' bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı TBMM kararıyla kaldırılabilen 'nisbi' bir bağışıklıktır.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin meclis çalışmalarındaki düşünce açıklamalarını koruma altına alırken; yasama sorumsuzluğu milletvekilinin meclis dışındaki tüm cezai fiillerine karşı bir koruma kalkanı oluşturur.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı Anayasa'da belirtilen istisnalar dışında hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir haktır.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilliği sıfatı sona erse dahi işlenen suçlar için koruma sağlamaya devam ederken; yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilinin görev süresi ile sınırlı geçici bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu hem hukuk hem ceza davalarına karşı koruma sağlayan nisbi bir düzenleme iken; yasama dokunulmazlığı sadece disiplin cezalarına karşı koruma sağlayan mutlak bir düzenlemedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri için ömür boyu koruma sağlayan 'mutlak' bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı TBMM kararıyla kaldırılabilen 'nisbi' bir bağışıklıktır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki oy ve sözler için ömür boyu süren mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı meclis kararıyla kaldırılabilen nisbi bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin yasama faaliyetleri sırasındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir zaman (milletvekilliği bitse dahi) sorumlu tutulamamasını ifade eden 'mutlak' bir bağışıklık türüdür. Buna karşılık yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin meclis dışındaki suç iddiaları nedeniyle tutuklanamaması, sorgulanamaması ve yargılanamamasını sağlayan, ancak TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılabilen 'nisbi' ve geçici bir bağışıklıktır.

Adım Adım Çözüm

Kavramların kapsamını analiz et.

Yasama sorumsuzluğu meclis içi (oy, söz, düşünce); yasama dokunulmazlığı meclis dışı (suç isnadı) faaliyetleri kapsar.

Bağışıklık türlerinin hangi fiillere koruma sağladığını ayırt etmek ilk adımdır.

Hukuki niteliklerini (mutlak/nisbi) karşılaştır.

Sorumsuzluk 'mutlak'tır (hiçbir şekilde kaldırılamaz); dokunulmazlık 'nisbi'dir (meclis kararıyla kaldırılabilir).

Anayasa'nın öngördüğü koruma derecesini belirlemek gerekir.

Koruma sürelerini değerlendir.

Sorumsuzluk milletvekilliği bitse de devam eder (kalıcı); dokunulmazlık ise milletvekilliği bitince sona erer (geçici).

Sorumsuzluğun amacının kürsü dokunulmazlığını kalıcı kılmak olduğunu anlamak kritiktir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak) vs Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi)

İpuçları

Hangisinin 'mutlak' (asla kaldırılamaz) hangisinin 'nisbi' (meclisçe kaldırılabilir) olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılacak itirazın süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 30Soru →

Milletvekilliği sıfatı sona ermiş olan bir kişinin, milletvekilliği yaptığı dönemde Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdüğü düşüncelerden dolayı ömür boyu hukuki veya cezai bir sorumlulukla karşılaşmaması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir?

Yasama dokunulmazlığı

Yasama sorumsuzluğu

Milletvekilliğinin düşmesi

Yasama dönemi

Temsili demokrasi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çatısı altındaki oy ve sözlerinden dolayı üyelikleri sona erse dahi sorumlu tutulamayacaklarını öngören mutlak bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı her türlü hukuki ve cezai takibattan ömür boyu muaf tutulmalarını sağlar. Bu koruma mutlak niteliktedir ve TBMM tarafından dahi kaldırılamaz.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklığın konusunu belirleme

Soruda bahsedilen koruma, Meclis çalışmalarındaki 'oy, söz ve düşünce' üzerinedir.

Yasama sorumsuzluğu sadece Meclis içindeki ifade özgürlüğünü (maddi bağışıklık) korur.

Korumasının süresini analiz etme

Soruda korumanın 'milletvekilliği sıfatı sona erse dahi' devam ettiği belirtilmiştir.

Yasama sorumsuzluğu süreklidir ve kişiyi hayatı boyunca korur.

Kavram eşleştirmesi yapma

Mutlak ve sürekli olan bu koruma 'Yasama Sorumsuzluğu' olarak adlandırılır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılabilir ve geçiciyken; yasama sorumsuzluğu kaldırılamaz ve süreklidir.

Anahtar Kavram

Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; üyelik bittikten sonra da koruma sağlar.

İpuçları

Bu bağışıklık türü, milletvekilinin Meclis kürsüsündeki ifadelerini koruma altına alır.

Milletvekilliği bitse bile bu korumanın devam ettiğini unutmayın.

Meclis tarafından kaldırılamayan, 'mutlak' nitelikli olan ve ömür boyu süren korumayı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması durumunda başvurulacak yargı yolunu araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 31Soru →

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak bir şekilde yerine getirebilmeleri için öngörülen yasama bağışıklıkları; "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" olarak ikiye ayrılmıştır. Aşağıdaki tablo bu iki bağışıklık türünün temel özelliklerini karşılaştırmaktadır:

Özellik	Yasama Sorumsuzluğu	Yasama Dokunulmazlığı
Hukuki Niteliği	Mutlak (Kaldırılamaz)	Nispi (TBMM Kararıyla Kaldırılabilir)
Zaman Bakımından Sınırı	Sürekli (Ömür Boyu)	Geçici (Milletvekilliği Süresince)
Kapsamı	Oy, Söz ve Düşünceler	Suç İsnatları
Sorumluluk Türü	Cezai + Hukuki (Tazminat)	Sadece Cezai

Bu tablo ve anayasal ilkeler birlikte değerlendirildiğinde, yasama dokunulmazlığının işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatlara karşı koruma sağladığından, bir milletvekili hakkında meclis kararına gerek olmaksızın hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.

Yasama dokunulmazlığı mutlak bir bağışıklık olduğu için milletvekilinin Meclis çalışmalarında ifade ettiği görüşler nedeniyle yargılanmasını ömür boyu engeller.

Milletvekilliği sıfatı sona eren bir kişi, görev süresi içinde işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı hiçbir şekilde yargılanamaz.

Yasama dokunulmazlığı hem cezai hem de hukuki (tazminat gibi) sorumluluğu kapsadığı için milletvekilinin mal varlığına haciz konulamaz.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin seçimden önce işlediği iddia edilen suçları kapsamaz ve bu suçlar için doğrudan yargılama yapılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatlara karşı koruma sağladığından, bir milletvekili hakkında meclis kararına gerek olmaksızın hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığının sadece cezai nitelikteki işlemlere (tutuklama, sorgulama, yargılama) karşı koruma sağlaması ve bu nedenle milletvekili aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılabilmesinin mümkün olmasıdır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerini sadece cezai takibatlara (hapis cezası riski taşıyan süreçler) karşı korur. Bu nedenle, bir milletvekiline karşı alacak, boşanma veya manevi tazminat gibi hukuk davası açılması için TBMM'nin dokunulmazlığı kaldırmasına gerek yoktur; bu davalar doğrudan açılabilir ve yürütülebilir.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı arasındaki temel farkları analiz et.

Sorumsuzluğun 'mutlak ve sürekli', dokunulmazlığın ise 'nispi ve geçici' olduğu tespit edilir.

İki bağışıklığın sınırlarını doğru belirlemek soruyu çözmek için kritiktir.

Bağışıklıkların hangi sorumluluk türlerini (cezai/hukuki) kapsadığını incele.

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki (tazminat) koruma sağladığı, dokunulmazlığın ise sadece cezai koruma sağladığı görülür.

Dokunulmazlığın hukuk davalarını engelleyip engellemediğini belirlemek gerekir.

Seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendir.

Tazminat davalarının (hukuki sorumluluk) dokunulmazlık engeline takılmadan açılabileceği sonucuna varılır.

Anayasal düzenlemede dokunulmazlığın sadece 'tutuklanma, sorgulanma ve yargılanma' (cezai işlemler) için öngörülmüş olmasıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı ve Hukuki Sorumluluk İlişkisi

İpuçları

Yasama dokunulmazlığının sadece 'cezai' nitelikteki işlemleri kapsadığını, tazminat gibi 'hukuki' konuları kapsamadığını unutmayın.

Yasama sorumsuzluğu 'oy ve sözleri' korurken; dokunulmazlık meclis dışındaki 'suç isnatlarını' kapsar ve geçicidir.

Bir milletvekiline borcu için icra takibi yapılmasına veya hakaret davası (tazminat) açılmasına dokunulmazlık engel değildir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa m.

14

kapsamındaki suçlar ile ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini incelemek konuyu pekiştirir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 32Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliği bağışıklıklarından olan "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının kapsamı, niteliği ve istisnaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı üyeliği sona erse dahi ömür boyu süren mutlak bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı sadece suç isnatlarına karşı cezai bir koruma sağladığından, milletvekili aleyhine alacak veya tazminat gibi hukuk davalarının açılmasına engel teşkil etmez.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın

14

. maddesindeki durumlar, yasama dokunulmazlığının Anayasal istisnalarıdır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki eylemlerinden dolayı yalnızca cezai takibata karşı koruma sağlar; bu beyanlar nedeniyle üçüncü kişilerin kişilik haklarının zedelenmesi durumunda açılacak tazminat davaları bu koruma kapsamında değildir.

Milletvekilliği sıfatı sona eren bir kişinin yasama dokunulmazlığı da sona erer; ancak bu kişi aynı dönemde veya sonraki seçimlerde tekrar seçilirse dokunulmazlığı yeniden başlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki eylemlerinden dolayı yalnızca cezai takibata karşı koruma sağlar; bu beyanlar nedeniyle üçüncü kişilerin kişilik haklarının zedelenmesi durumunda açılacak tazminat davaları bu koruma kapsamında değildir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun sadece cezai takibata karşı koruma sağladığını ve tazminat davalarına engel olmadığını savunan seçenek yanlıştır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki faaliyetleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat) takibata uğramasını engelleyen tam ve mutlak bir korumadır. Dolayısıyla, bu bağışıklığın sadece cezai kovuşturmayı engellediğini, tazminat davasına açık olduğunu belirten ifade Anayasa doktrinine ve yargı kararlarına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Yasama bağışıklıklarının türlerini ve hukuki kapsamlarını belirleyin.

Yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz), yasama dokunulmazlığı ise nisbi (Meclis kararıyla kaldırılabilir) niteliktedir.

Bağışıklıkların temel ayrımını yapmak, koruma sınırlarını anlamak için ilk adımdır.

Yasama sorumsuzluğunun koruma alanını (ceza vs. hukuk) inceleyin.

Anayasa'nın

83

. maddesine göre sorumsuzluk, milletvekilini Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı her türlü hukuki ve cezai sorumluluktan kurtarır.

Sorumsuzluk, milletvekilinin özgürce beyanda bulunabilmesi için hem hapis cezasına hem de maddi tazminat davalarına karşı tam bir koruma sağlar.

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını ve tekrar seçilme durumunu kontrol edin.

Anayasa

14

. madde kapsamındaki suçlar (seçimden önce soruşturulmuşsa) ve ağır cezalı suçüstü halleri istisnadır. Tekrar seçilenin dokunulmazlığı ise yeniden başlar.

Bu detaylar, sorudaki diğer teknik ifadelerin doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlaklığı ve Kapsamı

İpuçları

Yasama sorumsuzluğunu 'mutlak' yapan şeyin ne olduğunu düşünün.

Bir milletvekili kürsüde söylediği bir söz yüzünden hapse girmeyebilir ama yüklü bir tazminat ödemeye mahkum edilirse, kürsü özgürlüğü korunmuş olur mu?

Sorumsuzluk kurumu, milletvekilini hem hapisten hem de para cezası/tazminat gibi hukuki yaptırımlardan tamamen korumak için tasarlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda başvurulacak yargı yolu ve sürelerini tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 33Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu iki kurumun hukuki niteliği, kapsamı ve sonuçları bakımından doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarından dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu kesin olarak kaldırırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince sadece ceza yargılamasını engelleyen, hukuk davalarına ise engel teşkil etmeyen bir usul güvencesidir.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu kararıyla salt çoğunlukla kaldırılabilirken, yasama dokunulmazlığı mutlak nitelikte olup milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece hiçbir şekilde kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin görev süresi bittikten sonra da suçun zamanaşımı süresince devam ederken, yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece geçerli olan geçici bir korumadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnalarıdır ve bu durumlarda milletvekilinin Meclis'teki oyundan dolayı yargılanması mümkündür.

Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı milletvekilini hem ceza hem de hukuk (tazminat) davalarına karşı koruyan mutlak bir kalkan niteliğindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarından dolayı hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu kesin olarak kaldırırken; yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince sadece ceza yargılamasını engelleyen, hukuk davalarına ise engel teşkil etmeyen bir usul güvencesidir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem hukuki sorumluluğu kaldırdığı, dokunulmazlığın ise sadece ceza yargılamasını engellediği ifade doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis içindeki faaliyetlerinden dolayı ömür boyu koruma sağlayan maddi bir hukuk kurumudur ve bu eylemler nedeniyle kişiye ne ceza verilebilir ne de tazminata hükmedilebilir. Yasama dokunulmazlığı ise sadece milletvekilliği süresince geçerli olan, Meclis kararıyla kaldırılabilen ve sadece ceza davası/soruşturması işlemlerini durduran bir usul güvencesidir; milletvekiline karşı hukuk (tazminat) davası açılmasına engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz et.

Yasama sorumsuzluğu 'maddi' bir bağışıklıktır. Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hiçbir şekilde (ne ceza ne tazminat) sorumlu tutulamayacağı anlamına gelir.

Sorumsuzluğun amacı yasama organının iradesini her türlü baskıdan uzak tutmaktır.

Yasama dokunulmazlığının kapsamını belirle.

Yasama dokunulmazlığı 'usulü' bir bağışıklıktır. Sadece ceza hukukuna ilişkin işlemlerden (tutuklama, sorgulama, yargılama) korur.

Dokunulmazlık, keyfi cezai takibatlarla vekilin yasama faaliyetine katılımının engellenmesini önler.

Hukuk davaları (tazminat) yönünden karşılaştırma yap.

Sorumsuzluk kapsamında söylenen sözler için tazminat davası açılamaz (sorumluluk kalkmıştır). Ancak dokunulmazlık kapsamında kalan Meclis dışı eylemler için hukuk davası (tazminat) açılmasına bir engel yoktur.

Anayasa m.

83/2

sadece cezai işlemleri saymıştır; vekilin malvarlığına yönelik hukuk davaları Meclis çalışmalarını doğrudan felç etmediği kabul edilir.

Verilen seçenekleri karşılaştırarak sonuca ulaş.

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve maddi, dokunulmazlığın ise nispi ve usulü olduğunu, ayrıca hukuk davaları farkını belirten seçenek doğrudur.

Anayasal düzenlemeler ve yerleşik hukuk doktrini bu ayrımı kesin olarak yapmaktadır.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Maddi ve Usulü Ayrımı

İpuçları

Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki 'mutlaklık' ve 'nispilik' farkını hatırlayın.

Yasama dokunulmazlığına dair maddede (

83/2

) sadece 'tutma, sorguya çekme, tutuklama ve yargılama' kelimeleri geçer; bu kelimelerin ceza hukukuna mı yoksa hukuk hukukuna mı ait olduğunu düşünün.

Hangi bağışıklığın vekilin sözlerinden dolayı dava açılmasını sonsuza dek engellediğini, hangisinin ise sadece yargılamayı dönem sonuna ertelediğini değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sorumsuzluk = Meclis içi 'söz/oy' (Sonsuz koruma), Dokunulmazlık = Meclis dışı 'suç' (Geçici koruma) kodlamasıyla seçenekleri eleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 34Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekili hakkında seçimden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine kadar bırakılır.

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemleri kapsar; milletvekili aleyhine şahsi borçları nedeniyle hukuk davası açılmasına engel teşkil etmez.

TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkındaki yargılama, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yapılır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali, Meclis kararına gerek kalmaksızın dokunulmazlık korumasından yararlanılamayacak durumlardan biridir.

Dokunulmazlığın kaldırılmasına ilişkin Parlamento Kararı'na karşı, ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkındaki yargılama, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yapılır.

Cevap

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin Yüce Divan'da yargılanacağını belirten seçenek yanlıştır; bu kişiler genel mahkemelerde yargılanır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, milletvekilliği sıfatı devam etse dahi genel mahkemelerde yargılanır. Anayasa Mahkemesi (Yüce Divan) sadece Meclis Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar gibi belirli kişileri görevleriyle ilgili suçlardan yargılar. Düz milletvekillerinin genel suçları için Yüce Divan yetkili değildir.

Adım Adım Çözüm

Yasama dokunulmazlığının hukuki niteliğini analiz et.

Dokunulmazlık, milletvekilini cezai takibata karşı koruyan nispi ve geçici bir bağışıklıktır.

Milletvekilinin görevini baskı altında kalmadan yapabilmesi hedeflenir.

Dokunulmazlığın kaldırılması durumunda yargılama makamını belirle.

Milletvekilleri, yasama dokunulmazlıkları kaldırıldığında suçun türüne göre asliye veya ağır ceza mahkemeleri gibi genel mahkemelerde yargılanır.

Milletvekili sıfatı tek başına Yüce Divan'da yargılanma gerekçesi değildir; Yüce Divan sadece belirli üst düzey kamu görevlilerinin görev suçlarına bakar.

Seçeneklerdeki diğer usul kurallarını (itiraz süresi, hukuk davası, infazın ertelenmesi) teyit et.

Tüm usul kuralları

1982

Anayasası'na uygundur.

Anayasa'nın

83

. maddesi bu detayları açıkça düzenlemiştir.

Anahtar Kavram

Yasama dokunulmazlığının yargılama usulü ve Yüce Divan yetkisi ayrımı.

İpuçları

Milletvekillerinin yargılanma yerini ve Yüce Divan'ın kimleri yargıladığını düşünün.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılsa bile milletvekilliği hemen düşmez; ancak bu durum yargılama makamını değiştirmez.

Bir milletvekili rüşvet veya yaralama gibi bir suçtan dokunulmazlığı kaldırıldığında Ağır Ceza Mahkemesine mi gider yoksa Anayasa Mahkemesine mi?

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkları (mutlak/nispi, sürekli/geçici) bir tablo üzerinden tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 35Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki kıyaslamalardan hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu "mutlak" nitelikte olup TBMM tarafından hiçbir şekilde kaldırılamazken; yasama dokunulmazlığı "nisbi" niteliktedir ve TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabilir.

Yasama sorumsuzluğu milletvekiline ömür boyu koruma sağlayan bir "maddi hukuk engeli" iken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece üyelik süresince etkili olan bir "yargılama engeli" niteliğindedir.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsarken; yasama dokunulmazlığı milletvekilinin hem Meclis içindeki hem de Meclis dışındaki tüm cezai isnatlarını kapsar.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında işlenen fiiller için hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluk engellenirken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemleri durdurur ve şahsi hukuk davalarına engel teşkil etmez.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, yargılaması tamamlanmadan yeniden milletvekili seçilirse, mevcut "kaldırma kararı" hukuken geçerliliğini koruduğu için yargılamaya ara verilmeksizin devam edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, yargılaması tamamlanmadan yeniden milletvekili seçilirse, mevcut "kaldırma kararı" hukuken geçerliliğini koruduğu için yargılamaya ara verilmeksizin devam edilir.

Cevap

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin yeniden seçilmesi durumunda yargılamanın devam edeceği ifadesi yanlıştır; Anayasa uyarınca dokunulmazlık tekrar kazanılır.

Anayasa'nın

83

. maddesinin

4

. fıkrası açıkça şunu belirtir: "Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılması, Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına bağlıdır." Dolayısıyla, önceki dönemde dokunulmazlığın kaldırılmış olması, yeni dönemde yargılamanın doğrudan devam edebileceği anlamına gelmez; dokunulmazlık zırhı yeniden oluşur.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklıkların sürekliliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu sürekli (ömür boyu), yasama dokunulmazlığı ise geçicidir (üyelik süresince).

Milletvekilinin Meclis'teki sözlerinden dolayı emekliliğinde dahi yargılanamaması sorumsuzluğun doğası gereğidir.

Yeniden seçilme durumundaki hukuki statüyü değerlendirme

1982

Anayasası m.

83/4

uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılmış bir üye tekrar seçilirse dokunulmazlığı yeniden kazanır.

Milletvekilliği yenilendiğinde, halkın iradesiyle kazanılan temsil yetkisi yeni bir dokunulmazlık zırhı oluşturur.

Yargılamanın devam koşulunu belirleme

Yargılamanın devam edebilmesi için TBMM'nin yeni yasama döneminde dokunulmazlığı tekrar kaldırması gerekir.

Eski yasama döneminde alınan parlamento kararları, yeni dönemde kazanılan dokunulmazlığı kendiliğinden ortadan kaldıramaz.

Anahtar Kavram

Yeniden Seçilme ve Dokunulmazlığın Restorasyonu

İpuçları

Milletvekilliği seçimle kazanılan bir sıfat olduğu için, her yeni seçim beraberinde yeni bir dokunulmazlık süreci başlatır.

Daha Fazla Pratik

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekilinin TBMM Kararına karşı AYM'ye başvuru sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 36Soru →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıkları çerçevesinde; yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farklar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde ortadan kalkarken; yasama dokunulmazlığı üyenin görevi bittikten sonra da devam eder.

Yasama sorumsuzluğu TBMM kararıyla kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir hak niteliğindedir.

Yasama sorumsuzluğu sadece hukuk (tazminat) davalarına karşı koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı sadece ceza davalarını kapsar.

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini ömür boyu korurken; yasama dokunulmazlığı suç isnatlarına karşı üyelik süresince nispi bir koruma sağlar.

Yasama dokunulmazlığı kapsamındaki bir milletvekili, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali dahil hiçbir durumda sorgulanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini ömür boyu korurken; yasama dokunulmazlığı suç isnatlarına karşı üyelik süresince nispi bir koruma sağlar.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini ömür boyu koruyan mutlak bir hak iken; yasama dokunulmazlığı suç isnatlarına karşı üyelik süresince koruma sağlayan ve kaldırılabilen nispi bir haktır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin parlamento çalışmalarındaki sözleri, oyları ve düşünceleri nedeniyle herhangi bir cezai veya hukuki yaptırımla karşılaşmamasını sağlayan, kaldırılması mümkün olmayan (mutlak) ve görev süresi bitse de devam eden (sürekli) bir bağışıklıktır. Yasama dokunulmazlığı ise, milletvekillerinin suç işledikleri iddiasıyla gözaltına alınmasını, tutuklanmasını veya yargılanmasını TBMM'nin iznine bağlayan, kaldırılabilen (nispi) ve kural olarak üyelik süresince geçerli olan bir korumadır.

Adım Adım Çözüm

Yasama Sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.

Sorumsuzluğun 'mutlak' (kaldırılamaz) ve 'sürekli' (milletvekilliği bitse de devam eden) olduğu sonucuna varılır.

Milletvekilinin meclis kürsüsündeki ifade özgürlüğünü tam olarak korumak amaçlanır.

Yasama Dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.

Dokunulmazlığın 'nispi' (TBMM kararıyla kaldırılabilir) ve 'geçici' (üyelikle sınırlı) olduğu görülür.

Milletvekilinin şahsını keyfi ceza yargılamalarından koruyarak yasama faaliyetinin aksamasını engellemek amaçlanır.

İki kavramı karşılaştırarak seçenekleri değerlendirme.

Sorumsuzluğun düşünceleri ömür boyu koruduğu, dokunulmazlığın ise suç isnatlarına karşı üyelik süresince koruduğu ifadesi doğrulanır.

Anayasal tanımlar ve uygulama farkları bu ayrımı gerektirir.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıkları Arasındaki Farklar

İpuçları

Yasama sorumsuzluğu 'kürsü dokunulmazlığı' olarak da bilinir ve milletvekilinin ne söylediği ile ilgilidir.

Hangisinin meclis kararıyla elinden alınabileceğini (kaldırılabileceğini) hatırlayın; bu ayrım 'mutlak' ve 'nispi' olma farkını belirler.

Sorumsuzluk milletvekilinin görevinden sonra da devam eden bir zırh gibidir, ancak dokunulmazlık genelde görev süresiyle sınırlıdır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kavramları 'İçerik' (Sorumsuzluk = Söz/Oy) ve 'Kişi' (Dokunulmazlık = Şahsın korunması) olarak kodlayarak, hangisinin daha temel ve sarsılmaz (mutlak) olduğunu düşünebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 37Soru →

$1982$ Anayasası’na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ötürü Meclis dışındaki herhangi bir makam tarafından sorumlu tutulamamalarını sağlayan "yasama sorumsuzluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da bu koruma ömür boyu devam eder.

TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıyla kaldırılabilir.

Sadece milletvekilliği süresince devam eden geçici bir hukuki korumadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde kendiliğinden sona erer.

Sadece cezai soruşturmalara karşı koruma sağlar, tazminat davalarını kapsamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da bu koruma ömür boyu devam eder.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da ilgili söz ve oylar bakımından ömür boyu devam eden mutlak bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çatısı altında gerçekleştirdiği yasama faaliyetlerindeki (söz, oy, düşünce açıklaması) özgürlüğünü garanti altına alır. Bu koruma mutlak bir nitelik taşır, yani Meclis kararıyla bile kaldırılamaz ve milletvekilliği sıfatı sona erse bile bu faaliyetlerle ilgili koruma ömür boyu sürer.

Adım Adım Çözüm

Kavramın Niteliğini Belirleme

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' bir bağışıklıktır.

Milletvekilinin kürsü hürriyetini ve ifade özgürlüğünü her türlü baskıdan uzak tutmak için tasarlanmıştır.

Süre Analizi Yapma

Koruma, milletvekilliği döneminden sonra da devam eder.

Sorumsuzluğun amacı geçici bir koruma değil, yasama faaliyeti sırasındaki beyanların sonsuza dek dokunulamaz kılınmasıdır.

Kaldırılabilirlik Durumunu İnceleme

Bu hak TBMM tarafından kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı nispi (kaldırılabilir) iken, yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz) niteliktedir.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlaklığı ve Sürekliliği

İpuçları

Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki en temel fark, birinin 'mutlak' diğerinin 'nispi' olmasıdır.

Milletvekilinin Meclis'te kullandığı oyun veya söylediği sözün hesabı vekilliği bittikten sonra sorulabilir mi?

Yasama sorumsuzluğu 'kürsü dokunulmazlığı' olarak da bilinir ve milletvekilliği bitse dahi ömür boyu devam eder; kaldırılamaz bir haktır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda milletvekilinin AYM'ye itiraz sürecini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 38Soru →

$1982$ Anayasası'na göre; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Meclis'te ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı sorumlu tutulmamalarını sağlayan, milletvekilliği sıfatı sona erse dahi devam eden yasama bağışıklığı aşağıdakilerden hangisidir?

Yasama sorumsuzluğu

Yasama dokunulmazlığı

Meclis araştırması

Yasama bağımsızlığı

Temsilde adalet

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu

Cevap

Yasama sorumsuzluğu

Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin parlamento içindeki oy, söz ve düşüncelerini özgürce ifade edebilmelerini sağlayan, mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (milletvekilliği bitse de süren) bir bağışıklıktır. Soruda verilen 'oy ve söz', 'düşünce açıklaması' ve 'milletvekilliği bittikten sonra devam etme' ifadeleri doğrudan bu kavramı tanımlar.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklığın kapsamını belirle.

Soruda bahsedilen koruma; oy, söz ve düşünce açıklamalarını (ifade hürriyeti) kapsamaktadır.

Anayasa, milletvekillerinin Meclis kürsüsündeki ifadelerini en üst düzeyde korumayı amaçlar.

Korumasının süresini kontrol et.

Milletvekilliği bittikten sonra da devam eden 'sürekli' bir korumadır.

Milletvekillerinin görevleri bittikten sonra eski ifadeleri nedeniyle baskı altına alınmaları engellenir.

Bağışıklık türünü isimlendir.

Bu özelliklere sahip olan kavram yasama sorumsuzluğudur.

Yasama dokunulmazlığı geçicidir, yasama sorumsuzluğu ise ömür boyu sürer.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu (İfade Özgürlüğü Koruması)

İpuçları

Bu bağışıklık türü sadece milletvekilinin ifadelerini ve oylarını korur.

Milletvekilinin hapse girmesini engelleyen 'dokunulmazlık' ile karıştırmayın; bu kavram kürsüdeki konuşmalarla ilgilidir.

TBMM genel kurulunda yapılan bir konuşma nedeniyle milletvekili emekli olduktan sonra bile tazminat davasına maruz kalmıyorsa, bu hakkını kullanıyordur.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının TBMM tarafından nasıl kaldırılabileceği ve Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 39Soru →

$1982$ Anayasası'na göre milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, serbestçe yerine getirebilmeleri amacıyla öngörülen yasama bağışıklıkları (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarında kullandığı oylar ve sarf ettiği sözler nedeniyle ömür boyu cezai koruma sağlar.

Yasama dokunulmazlığı kapsamında bulunan bir milletvekili, TBMM kararı olmadıkça sorgulanamaz, tutuklanamaz ve yargılanamaz.

Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte bir bağışıklık olup TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılması mümkün değildir.

Yasama dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da bu kararla birlikte kendiliğinden düşer.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnalarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı TBMM tarafından kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da bu kararla birlikte kendiliğinden düşer.

Cevap

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı bu kararla birlikte kendiliğinden düşmez; dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargı yolunun açılması anlamına gelir.

Yanlış olan bilgi, dokunulmazlığın kaldırılmasının milletvekilliğini düşürdüğü iddiasıdır.

1982

Anayasası'na göre dokunulmazlık kaldırıldığında milletvekili sadece ilgili suçtan yargılanabilir; Meclis çalışmalarına katılmaya ve vekillik sıfatını taşımaya devam eder. Milletvekilliğinin düşmesi için ancak kesinleşmiş bir yargı kararı veya TBMM'nin düşürme yönündeki iradesi (istifa vb.) gerekir.

Adım Adım Çözüm

Bağışıklık türlerini tanımlayın

Yasama sorumsuzluğu söz ve oy hürriyetini (mutlak), yasama dokunulmazlığı ise suç iddialarına karşı korunmayı (nispi) ifade eder.

Kavramların temel farklarını anlamak yanlışı bulmayı kolaylaştırır.

Dokunulmazlığın kaldırılmasının hukuki sonucunu inceleyin

TBMM bir vekilin dokunulmazlığını kaldırdığında, o vekil sadece ilgili suçtan dolayı yargılanabilir; meclis üyeliği devam eder.

Milletvekilliğinin düşmesi ile dokunulmazlığın kaldırılması farklı hukuki süreçlerdir.

Milletvekilliğinin sona erme hallerini hatırlayın

Üyelik; istifa, ölüm, kesin hüküm giyme, kısıtlanma veya bağdaşmayan görev gibi sebeplerle sona erer.

Dokunulmazlığın kaldırılması bu listede yer almaz.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığı ve Milletvekilliği Sıfatı İlişkisi

İpuçları

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki farka odaklanın.

Bir milletvekili hakkında mahkeme süreci başlasa bile, o kişi hâlâ Meclis çalışmalarına katılabilir mi?

Dokunulmazlığın kaldırılması sadece yargılama önündeki engeli kaldırır; milletvekilliği sıfatının sona ermesi için mahkemenin 'kesinleşmiş mahkumiyet' kararı vermesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapabileceği başvuru süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 40Soru →

Milletvekili (M), bir meclis oturumunda kullandığı oylar ve sarf ettiği sözler nedeniyle, milletvekilliği sıfatı sona erdikten $3$ yıl sonra bir tazminat davasına konu edilmiştir. Aynı kişi hakkında, milletvekilliği döneminde gerçekleşen bir yolsuzluk iddiasıyla ilgili olarak ise milletvekilliği biter bitmez ceza davası açılmıştır.

$1982$ Anayasası hükümleri uyarınca bu hukuki süreçlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarındaki söz ve oyları mutlak bir koruma (yasama sorumsuzluğu) sağladığından üyeliği bitse dahi tazminat davası açılamaz; ancak yolsuzluk iddiası dokunulmazlık kapsamında olup üyeliği bittiği an yargılanmasının önünde engel kalmaz.

Milletvekilliği sıfatı sona erdiği için her iki bağışıklık da hukuken ortadan kalkmıştır, dolayısıyla her iki davanın da görülmesinde bir engel bulunmamaktadır.

Yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu kapsadığından tazminat davası açılabilir; yolsuzluk davası için ise suçun işlendiği tarihteki Meclis kararının geçerliliği aranır.

Yolsuzluk davasının görülebilmesi için Karma Komisyonun onayı, tazminat davasının görülebilmesi için ise Anayasa Mahkemesi'nin kararı gereklidir.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği süresince koruma sağladığından tazminat davası açılabilir; yolsuzluk davası ise yasama dokunulmazlığı nedeniyle zamanaşımına uğramıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarındaki söz ve oyları mutlak bir koruma (yasama sorumsuzluğu) sağladığından üyeliği bitse dahi tazminat davası açılamaz; ancak yolsuzluk iddiası dokunulmazlık kapsamında olup üyeliği bittiği an yargılanmasının önünde engel kalmaz.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu kapsamında yapılan meclis çalışmaları ömür boyu koruma altındadır; dokunulmazlık ise sadece milletvekilliği süresince bir yargılama engelidir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz, oy ve düşünceleri için hem cezai hem de hukuki (tazminat) açıdan 'mutlak' ve 'sürekli' bir koruma sağlar. Bu nedenle kişi milletvekilliğinden ayrılsa bile bu eylemlerinden dolayı dava edilemez. Yasama dokunulmazlığı ise sadece milletvekilliği süresince bir yargılama engeli (nispi bağışıklık) teşkil eder; üyelik sıfatı bittiği an kişi bu suçlardan dolayı genel hükümlere göre yargılanabilir.

Adım Adım Çözüm

Meclis çalışmalarındaki söz ve oyların hukuki niteliğini belirle.

Yasama sorumsuzluğu (Mutlak bağışıklık).

Milletvekillerinin Meclis'teki faaliyetlerini baskı altında kalmadan sürdürebilmeleri için bu eylemler 'sorumsuzluk' kapsamına alınmıştır.

Yasama sorumsuzluğunun süresini ve kapsamını değerlendir.

Süreklidir (ömür boyu) ve hem cezai hem hukuki (tazminat) davaları kapsar.

Anayasa'nın 83/1. maddesi uyarınca bu koruma milletvekilliği sona erdikten sonra da devam eder.

Meclis dışı suç isnadının (yolsuzluk) hukuki niteliğini belirle.

Yasama dokunulmazlığı (Nispi bağışıklık).

Milletvekilliğiyle doğrudan ilgili olmayan suç isnatları dokunulmazlık kapsamındadır.

Yasama dokunulmazlığının süresini değerlendir.

Geçicidir (milletvekilliği süresince geçerlidir).

Milletvekilliği sona erdiğinde dokunulmazlık kendiliğinden kalkar ve yargılama süreci başlar.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Arasındaki Temel Farklar

İpuçları

Meclis'teki kürsü konuşmaları ile Meclis dışındaki adi suçlar arasındaki bağışıklık türlerini birbirinden ayırın.

Yasama sorumsuzluğunun süresine (milletvekilliği bitince ne olur?) ve kapsamına (sadece hapis mi yoksa tazminat da mı?) odaklanın.

Unutmayın: Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nispi ve geçicidir (sadece üyelik boyunca).

Daha Fazla Pratik

Milletvekilinin dokunulmazlığı kaldırıldığında hangi mahkemeye, kaç gün içinde itiraz edilebileceğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Bağışıklıkları karşılaştırırken 'Söz/Oy = Sorumsuzluk (Mutlak/Sürekli)', 'Suç İstinadı = Dokunulmazlık (Nispi/Geçici)' formülünü kullanabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 2 / 4Sonraki

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar