Yürütme

642 soru

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı bünyesinde yer alan ve yürütme organının denetim yetkisini en üst düzeyde kullanan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili $1982$ Anayasası’nda yer alan güncel hükümler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Kurulun başkanı ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yargı organları, Kurulun inceleme, araştırma ve denetleme görev alanının dışındadır.

Kurulun işleyişi ve üyelerinin görev süresi kanunla düzenlenmek zorundadır.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile işçi ve işveren sendikaları Kurulun denetimine tabidir.

2017

Anayasa değişikliği ile Kurula idari soruşturma yapma yetkisi verilmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi ve üyelerinin görev süresi kanunla düzenlenmek zorundadır.

Cevap

Kurulun işleyişi ve üyelerinin görev süresi kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Doğru ifade, Kurulun kuruluş ve işleyişinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlendiğidir.

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde bu durum açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle düzenlemenin kanunla yapılmak zorunda olduğunu belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın hiyerarşik bağlılığını kontrol et.

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Anayasal statüsü gereği yürütmenin denetim gücünü temsil eder.

Kurulun denetim alanını ve istisnalarını incele.

TSK dahil tüm kamu kurumları, sendikalar ve dernekler denetlenebilir; ancak yargı organları kapsam dışıdır.

Yargı bağımsızlığı gereği anayasal bir istisna getirilmiştir.

Hukuki dayanağı (normatif yapı) analiz et.

1982

Anayasası Madde

108

'e göre işleyiş, görev süresi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Yürütmenin kendi iç yapısını düzenleme yetkisi çerçevesinde kanun yerine kararname öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun hukuki dayanağı ve denetim yetkisi

Soru 202Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütmenin düzenleyici işlemlerinden biri olan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve uygulama esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, sonraki tarihli olması şartıyla kararname hükümleri esas alınır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hâle gelir.

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar ve kişi hakları olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, sonraki tarihli olması şartıyla kararname hükümleri esas alınır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, tarihine bakılmaksızın kanun hükümleri esas alınır.

Anayasa’nın 104. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümleri uygulanır. Bu kural, hukuk devletinin bir gereği olarak yasama organının (TBMM) yürütme organı karşısındaki üstünlüğünü simgeler. Dolayısıyla 'sonraki tarihli olması şartıyla kararnamenin uygulanacağı' yönündeki ifade anayasal düzenlemeye aykırıdır; kanun her zaman önceliklidir.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın anayasal dayanağını ve sınırlarını belirle.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılır.

CBK'nın hukuk sistemindeki yerini ve hangi durumlarda çıkarılabileceğini anlamak için bu temel şartın bilinmesi gerekir.

CBK ile kanunların çatışması durumunda uygulanacak anayasal kuralı incele.

Anayasa madde 104/17: 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması hâlinde, kanun hükümleri uygulanır.'

Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'ya karşı mutlak üstünlüğü anayasal bir güvencedir.

Tarihsel öncelik (Lex Posterior) kuralının bu çatışmada geçerli olup olmadığını analiz et.

Kanun her durumda CBK'dan üstündür; dolayısıyla sonraki tarihli bir CBK, önceki tarihli bir kanunu geçersiz kılamaz.

Yanlış seçenekteki 'sonraki tarihli olması şartıyla' ifadesi, hukuk hiyerarşisindeki bu özel istisnayı test etmektedir.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine Üstünlüğü İlkesi

İpuçları

Kanun ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çatışırsa hangisinin sözü geçer?

Normalde hukukta 'sonraki tarihli düzenleme uygulanır' kuralı vardır ancak bu kural sadece aynı seviyedeki normlar (örneğin iki ayrı kanun) için geçerlidir.

Anayasa 104. maddeye göre kanun her zaman CBK'dan üstündür; tarihin hiçbir önemi yoktur.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların bu kısıtlamalara tabi olup olmadığını ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 203Soru →

1982 Anayasası'na göre Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı, işleyişi ve gündeminin belirlenme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Genelkurmay Başkanı ve Milli Savunma Bakanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara, Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

Jandarma Genel Komutanı, 2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Kurul üyeleri arasından çıkarılmıştır.

Milli Güvenlik Kurulu'nun kararları tavsiye niteliğinde olup, bu kararlar Cumhurbaşkanına bildirilir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilat yapısı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Genelkurmay Başkanı ve Milli Savunma Bakanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündeminin belirlenmesinde Milli Savunma Bakanı'nın öneri yetkisinin bulunduğunu belirten ifade yanlıştır.

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündeminin oluşturulması süreci 1982 Anayasası'nın 118. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Buna göre Cumhurbaşkanı gündemi tespit ederken sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerilerini dikkate alır. Milli Savunma Bakanı Kurulun bir üyesi olsa da, gündem teklifi sunma yetkisi anayasal olarak bu süreçte tanımlanmamıştır.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın gündeminin belirlenme usulünü hatırlayın.

Gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileriyle Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Anayasa'nın 118. maddesi gündem belirleme yetkisini bu spesifik kişilerin önerisine bağlamıştır.

Kurulun güncel üye yapısını gözden geçirin.

Üyeler: CB, CB Yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma Bakanları, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanlarıdır.

2017 değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı listeden çıkarılmış, sivil kanat ağırlığı artırılmıştır.

Toplantı başkanlığı ve karar niteliğini kontrol edin.

Başkan Cumhurbaşkanıdır (yoksa yardımcısıdır) ve kararlar tavsiye niteliğindedir.

Kurulun anayasal statüsü 'yardımcı kuruluş' ve 'danışma organı' şeklindedir.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) Anayasal İşleyişi

İpuçları

MGK'nın gündemini kimlerin önerisiyle kimin belirlediğini hatırlayın.

Anayasa'nın 118. maddesinde gündem için öneri verebilecek sadece iki makam sayılmıştır.

Milli Savunma Bakanı kurulun üyesidir ancak gündem belirleme aşamasında anayasal bir öneri yetkisi yoktur.

Daha Fazla Pratik

MGK kararlarının Cumhurbaşkanı tarafından nasıl değerlendirildiği ve Genel Sekreterin hukuki statüsünü inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 204Soru →

1982 Anayasası’na göre, Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) yapısı, işleyişi ve kararlarının niteliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği’nin teşkilat yapısı ve görevleri kanunla düzenlenir.

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı’nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılarda Kurul, Cumhurbaşkanı yardımcısının başkanlığında toplanır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, Kurul toplantılarına katılır; ancak Kurulun üyeleri arasında yer almaz.

Kurulun, devletin milli güvenlik siyasetinin tayini ve tespiti konusundaki kararları tavsiye niteliğindedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği’nin teşkilat yapısı ve görevleri kanunla düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği’nin teşkilat yapısı ve görevlerinin kanunla düzenlendiği ifadesi yanlıştır; zira bu hususlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.

1982 Anayasası'nın 118. maddesinin son fıkrasında yapılan 2017 değişikliği ile 'Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir' hükmü getirilmiştir. Bu nedenle, bu yapının kanunla düzenlendiğini belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

MGK üyelerinin ve katılanların statüsünü incele.

Genel Sekreter'in toplantılara katıldığı ancak üye olmadığı doğrulandı.

Anayasa'da MGK üyeleri tek tek sayılmıştır; Genel Sekreter bu listede yoktur.

Kurulun çalışma usulünü (gündem ve başkanlık) kontrol et.

Gündemin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı önerisiyle belirlendiği ve Cumhurbaşkanı yoksa yardımcısının başkanlık ettiği doğrulandı.

Anayasa m. 118 hükümleri bu prosedürü net bir şekilde tanımlar.

Genel Sekreterliğin yasal dayanağını analiz et.

Genel Sekreterliğin teşkilat yapısının kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlendiği tespit edildi.

2017 anayasa değişikliği ile yürütmenin düzenleyici işlem yetkisi genişletilmiş ve bu alan CBK kapsamına alınmıştır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Anayasal Statüsü ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

2017 Anayasa değişikliklerinin yürütme organının düzenleme yetkisi üzerindeki etkilerini düşünün.

Bir kurumun 'teşkilat yapısının' belirlenmesinde 'Kanun' mu yoksa 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' mi önceliklidir?

Anayasa'nın 118. maddesinin son fıkrasına odaklanın; Genel Sekreterliğin kuruluşu hangi norm ile gerçekleşir?

Daha Fazla Pratik

Devlet Denetleme Kurulu ve MGK Genel Sekreterliği arasındaki yapısal benzerlikleri (her ikisinin de CBK ile düzenlenmesi) karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 205Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan hükümler ve 2017 anayasa değişiklikleri çerçevesinde, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı, gündeminin belirlenmesi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Milli Güvenlik Kurulu gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara, Kurulun en yaşlı üyesi olan Genelkurmay Başkanı başkanlık eder.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, Kurulun anayasal üyeleri arasında yer alır ve kararlarda oy kullanma hakkına sahiptir.

Kurulun askeri kanadı; Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanından oluşur.

Milli Güvenlik Kurulu, kural olarak her ayın ilk haftasında Cumhurbaşkanının başkanlığında olağan olarak toplanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu gündeminin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri doğrultusunda Cumhurbaşkanı tarafından belirlendiğini belirten ifade doğrudur.

Doğru olan ifadede belirtildiği üzere, MGK'nın gündemi Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir ancak bu süreçte anayasal bir zorunluluk olarak Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınır. Bu durum yürütme içindeki sivil-asker eşgüdümünü yansıtır.

Adım Adım Çözüm

MGK gündeminin belirlenme usulünü incelemek

Anayasa m. 118 uyarınca gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileriyle Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

Yürütme organının başı olarak Cumhurbaşkanı'nın sevk ve idare yetkisini göstermek için.

Kurulun üye yapısını 2017 değişiklikleri ışığında kontrol etmek

Jandarma Genel Komutanı'nın üyelikten çıkarıldığı, Başbakanlık makamı kalktığı için Cumhurbaşkanı yardımcılarının eklendiği görülür.

Güncel anayasal düzenlemelere göre üye tam sayısını netleştirmek için.

Toplantı usulü ve başkanlık makamını değerlendirmek

Toplantıların iki ayda bir yapıldığı ve Cumhurbaşkanı yoksa yardımcısının başkanlık edeceği tespit edilir.

Kurulun işleyişine dair prosedürel bilgileri doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Anayasal Statüsü ve 2017 Değişiklikleri

İpuçları

2017 Anayasa değişikliği ile Başbakanlık makamının kaldırıldığını ve bazı askeri üyelerin çıkarıldığını hatırlayın.

Gündem belirleme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ancak kimlerin ona 'öneri' sunduğuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

MGK kararlarının hukuki niteliğini (tavsiye niteliğinde olması) ve bu kararların Cumhurbaşkanlığı tarafından nasıl değerlendirildiğini araştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 206Soru →

1982 Anayasası'na göre, savaş zamanında Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getiren makam aşağıdakilerden hangisidir?

Genelkurmay Başkanı

Milli Savunma Bakanı

TBMM Başkanı

Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Kara Kuvvetleri Komutanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanı

Cevap

Savaş zamanında Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına yerine getiren makam Genelkurmay Başkanı'dır.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Silahlı Kuvvetlerin komutası ile ilgili olarak, Genelkurmay Başkanı savaşta bu görevleri Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık makamının hukuki niteliğini belirle.

Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Anayasa'nın 117. maddesi temel hukuki statüyü belirler.

Savaş ve barış zamanındaki ayrımı kontrol et.

Barışta Genelkurmay Başkanı Başkomutanlığı temsil eder; savaşta ise bu görevleri Cumhurbaşkanı adına bizzat yerine getirir.

Zaman koşullarına göre yetkinin kullanım şekli değişmektedir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Görevlerinin Savaşta Temsili

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın barış zamanındaki sorumluluk zincirini (Milli Savunma Bakanlığı) tekrar ederek güncel anayasal düzenlemeleri pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:35s

Soru 207Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan değişiklikler ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığına adaylık, seçim süreci ve seçilmenin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde aldıkları toplam geçerli oy oranına bakılmaksızın Cumhurbaşkanlığı için aday gösterebilirler.

Cumhurbaşkanlığına aday olabilmek için

40

yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim yapmış olmak anayasal bir zorunluluktur; ancak aday gösterilen kişinin mutlaka milletvekili olması gerekmez.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan iki adaydan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi halinde, birinci oylamadaki sıraya göre ikame yapılarak süreç devam ettirilir; şayet tek aday kalırsa seçim referandum şeklinde gerçekleştirilir.

Cumhurbaşkanı seçilen bir kimsenin, tarafsızlığını koruması amacıyla varsa siyasi partisi ile ilişiği kesilir ve bu kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle sona erer.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin tek adayla referandum şeklinde yapılması ve adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda, sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir ve mevcut Cumhurbaşkanının görevi yeni başkan seçilinceye kadar sürer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı seçilen bir kimsenin, tarafsızlığını koruması amacıyla varsa siyasi partisi ile ilişiği kesilir ve bu kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle sona erer.

Cevap

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa siyasi partisi ile ilişiğinin kesilmesine yönelik anayasal hüküm,

2017

yılındaki anayasa değişiklikleri ile yürürlükten kaldırılmıştır.

1982

Anayasası'nın

101

. maddesinde

2017

yılında yapılan değişiklikle, 'Cumhurbaşkanı seçilenin varsa partisi ile ilişiği kesilir' ibaresi anayasa metninden çıkarılmıştır. Bu durum, 'Partili Cumhurbaşkanlığı' sisteminin anayasal zeminini oluşturmuştur. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinin sona ermesi ise anayasal bir kural olarak korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliklerini değerlendir.

Adayın

40

yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim mezunu olması şarttır; TBMM üyesi olma zorunluluğu yoktur.

Anayasa'nın

101

. maddesinde adaylık şartları açıkça tanımlanmıştır.

Aday gösterme yöntemlerini incele.

Siyasi parti grupları,

\%5

oy alan partiler veya

100.000

seçmen aday gösterebilir. Gruplar için oy barajı aranmaz.

Adaylık kanallarının çeşitliliği, demokratik katılımın genişletilmesini hedefler.

Seçim turları ve referandum olasılığını analiz et.

İkinci turda tek aday kalırsa referandum yapılır; adayın salt çoğunluğu alamaması halinde sadece bu seçim yenilenir.

Sistem, yasama seçimlerini etkilemeden yürütmedeki krizin çözülmesini öngörür.

Seçilmenin hukuki sonuçlarını

2017

değişiklikleri ışığında kontrol et.

Milletvekilliği sona erer ancak partili olma hakkı devam eder.

2017

değişikliği ile 'parti ile ilişiği kesilir' ibaresi madde metninden çıkarılarak partili cumhurbaşkanlığına imkan tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Seçim Usulü ve Partili Cumhurbaşkanlığı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 208Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yürütme' başlıklı bölümünde düzenlenen Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesinin on iki üyesini ve Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Başsavcıvekilini atamak

Milli Güvenlik Kuruluna başkanlık etmek ve Kurulun gündemini Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Genelkurmay Başkanının görüşlerini alarak belirlemek

TBMM tarafından kabul edilen kanunları yayımlamak ve bütçe kanunları dışındaki kanunları bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri göndermek

Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla; yargı organları ve Türk Silahlı Kuvvetleri dahil tüm kamu kurum ve kuruluşlarında idari soruşturma, inceleme ve denetlemeler yaptırmak

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasına ve yayımlanmasına karar vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla; yargı organları ve Türk Silahlı Kuvvetleri dahil tüm kamu kurum ve kuruluşlarında idari soruşturma, inceleme ve denetlemeler yaptırmak

Cevap

Devlet Denetleme Kurulunun yargı organları üzerinde denetim ve soruşturma yetkisinin bulunmadığını belirten seçenek doğrudur.

1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu; yargı organları dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarında denetleme ve idari soruşturma yapabilir. Bu nedenle 'yargı organları dahil' ifadesi anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının idari denetim yetkilerini analiz etme

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olduğu ve onun talimatıyla hareket ettiği saptandı.

DDK, yürütme organının idare üzerindeki en üst denetim aracıdır.

DDK'nın yetki kapsamındaki kurumları sınıflandırma

Tüm kamu kurumları, meslek kuruluşları, sendikalar ve 2017 değişikliği ile TSK'nın denetim kapsamında olduğu doğrulandı.

2017 Anayasa değişikliği ile TSK üzerindeki 'denetim yasağı' kaldırılmıştır.

DDK'nın istisnalarını belirleme

Anayasa'nın 108. maddesinde yer alan 'yargı organları dışındaki' ifadesi tespit edildi.

Yargı bağımsızlığı gereği, idari bir birim olan DDK mahkemeleri denetleyemez.

Hatalı ifadeyi işaretleme

Yargı organlarının denetlenebileceğini belirten ifadenin yanlış olduğu sonucuna varıldı.

Anayasal metinle doğrudan çelişki bulunmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Yetki Sınırları ve DDK Kapsamı

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi: Bütçe kanunu yasağını ve MGK gündem belirleme usulünü (CB Yard. + Genelkurmay Bşk.) hatırlayarak seçenekleri ikiye indirebilir, DDK'nın 2017'deki 'TSK denetimi' yeniliğini yargı bağımsızlığı ile kıyaslayarak doğruya ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 209Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanına bağlı olarak kurulan ve doğrudan onun emriyle çalışan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İdari soruşturma, inceleme, araştırma ve denetleme yetkisi yargı organları da dâhil olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar.

Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; ancak üyelerin özlük işleri ve görev süreleri kanunla düzenlenir.

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki kurumlar, anayasal bir istisna olarak kurulun denetim alanı dışında tutulmuştur.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Yapılan denetimler sonucunda mevzuata aykırı işlemleri tespit edilen kamu görevlileri hakkında kurul tarafından doğrudan görevden uzaklaştırma kararı verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

Doğru ifade olan kurulun işleyişi ve özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesi,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Bu düzenleme, yürütme organının kendi içindeki denetim mekanizmasını hızlıca yapılandırabilmesi amacıyla CBK'ya bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını tespit etme

1982

Anayasası'nın

108

. maddesi incelenir.

DDK'nın görev, yetki ve kuruluş esaslarını belirlemek için anayasal çerçeveye bakılmalıdır.

Kurulun denetim kapsamını analiz etme

Tüm kamu kurumları, TSK, sendikalar ve vakıflar kapsamda; yargı organları dışarıdadır.

Yargı bağımsızlığı ilkesi gereği, idari bir organ olan DDK mahkemeleri denetleyemez.

Düzenleyici işlem türünü belirleme

DDK'nın iç işleyişinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlendiği görülür.

Bu, anayasada münhasıran CBK ile düzenlenmesi öngörülen nadir alanlardan biridir.

Yetki türünü değerlendirme

Kurulun sadece denetim ve raporlama yetkisi olduğu, doğrudan ceza verme yetkisi olmadığı doğrulanır.

DDK bir hiyerarşik amir değil, yardımcı bir denetim organıdır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Düzenlenme Yetkisi

İpuçları

Anayasa'nın

108

. maddesini hatırlayın; DDK kime bağlıdır ve hangi işlemlerle düzenlenir?

DDK'nın denetim kapsamındaki en önemli istisna yargı organlarıdır. Ayrıca

2017

yılında TSK konusunda bir değişiklik yapıldığını unutmayın.

Kurulun yapısı ve üyelerinin statüsü konusunda yasama organının (TBMM) değil, tamamen yürütmenin (Cumhurbaşkanı) kararnamesinin yetkili olduğu seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenebilecek diğer alanları (Bakanlıkların kurulması, MGK Genel Sekreterliği vb.) inceleyerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 210Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan yürütmenin düzenleyici işlemlerine ilişkin hükümler dikkate alındığında, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kişisel haklar ve ödevler (negatif statü hakları) düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanun hükümleri arasında çelişki olması durumunda, sonraki tarihli olan düzenleme esas alınır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bir konuda kanun çıkarması, o konuda daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesini etkilemez.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin tamamı, Resmi Gazete'de yayımlandıkları günü takip eden 45 gün sonra yürürlüğe girer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile, yürütmenin düzenleme yetkisi sınırlandırılmıştır. Buna göre; kanunda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanı kararname çıkaramaz. Bu, yasamanın asli yetkisini koruyan önemli bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin (CBK) yetki sınırlarını belirle.

Olağan dönem CBK'ları için Anayasa'da üç temel sınır çizilmiştir: Yasaklı alanlar (hak türleri), kanuni münhasır alanlar ve kanunla çelişmeme.

Yürütmenin düzenleme yetkisinin yasamanın asli yetkisini gasp etmesini önlemek.

Normlar hiyerarşisi ve kanun-CBK ilişkisini değerlendir.

Anayasa'nın 104. maddesine göre, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve sonradan kanun çıkarsa, CBK hükümsüz kalır.

Hukuk devletinde yasamanın üstünlüğü ilkesi gereği kanun, CBK'dan daha üst hiyerarşidedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Sınırları

İpuçları

Anayasa'daki 'yasaklı alan' ve 'kanuni alan' kavramlarını hatırlayın.

Bir konu hem kanunla hem CBK ile düzenlenemez; kanun varsa CBK çekilir.

Anayasa madde 104'te açıkça 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz' ifadesi geçer.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem ve Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri arasındaki yetki ve denetim farklarını çalışınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 211Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ anayasa değişikliği ile yapılan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları kanunla düzenler.

Milli Güvenlik Kuruluna başkanlık eder ve kurulun gündemini Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Genelkurmay Başkanının önerilerini dikkate alarak belirler.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun on üç üyesinden dördünü; birinci sınıf olup niteliklerini kaybetmemiş adli ve idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçer.

Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar ve kanunların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelikler çıkarabilir.

Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla, yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında idari soruşturma yaptırabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları kanunla düzenler.

Cevap

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanma usul ve esaslarının kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; bu alan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

104

. maddesine göre 'Üst kademe kamu yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.' hükmü yer almaktadır. Burada 'kanun' ifadesinin kullanılması anayasal bir bilgi hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının düzenleyici işlem yetkilerini analiz etmek.

Anayasa'nın

104

. maddesinin incelenmesi.

Yürütme organının hangi konuları kanunla, hangilerini kararnameyle düzenleyebileceğini ayırt etmek gerekir.

2017

Anayasa değişikliği ile gelen spesifik yetkiyi hatırlamak.

Üst kademe yöneticilerin atanma usullerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesine (CBK) bırakıldığının tespiti.

Bu konu, Anayasa'da açıkça CBK ile düzenleneceği belirtilen istisnai ve asli bir yetki alanıdır.

Diğer seçeneklerdeki kurumların (MGK, HSK, DDK) güncel yapılarını kontrol etmek.

Seçeneklerdeki sayısal verilerin ve usullerin Anayasa metniyle uyumluluğunun onayı.

Hatalı bilginin kaynağını (Kanun vs. CBK çatışması) kesinleştirmek için diğer doğru bilgileri elemek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Düzenlenecek Münhasır Alanlar

İpuçları

Yürütme organının bazı konularda 'asli' düzenleme yetkisi (kararname) olup olmadığını düşünün.

2017

değişikliği ile üst kademe yöneticilerin (Rektörler, Valiler vb.) atanma kriterlerinin nereden kaynaklandığına odaklanın.

Anayasa'nın

104

. maddesinde bazı yetkiler için 'kanun' yerine 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi' şartı getirilmiştir; bu farkı arayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunların çatışması durumunda hangi normun üstün geleceğine dair kuralları gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 212Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve yapılan anayasal değişiklikler dikkate alındığında; Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) gündeminin belirlenmesi, toplantı başkanlığı ve üyelik yapısıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılmadığı MGK toplantılarına, en kıdemli askeri üye sıfatıyla Genelkurmay Başkanı başkanlık eder.

Kurulun gündemi MGK Genel Sekreteri tarafından hazırlanır ve İçişleri Bakanı ile Milli Savunma Bakanının onayıyla kesinleşir.

Jandarma Genel Komutanı, emniyet ve asayişten sorumlu olması hasebiyle kurulun doğal üyeleri arasında yer almaya devam etmektedir.

Cumhurbaşkanı makamının boşalması durumunda MGK toplantılarına en yaşlı Bakan başkanlık eder ve gündemi TBMM Başkanı belirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) işleyişi

1982

Anayasası'nın

118.

maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, kurulun gündemini Cumhurbaşkanı belirler. Ancak Cumhurbaşkanı bu gündemi oluştururken, Cumhurbaşkanı yardımcılarının ve Genelkurmay Başkanı'nın önerilerini dikkate almak durumundadır. Bu düzenleme, milli güvenlikle ilgili hem sivil hem askeri kanadın önceliklerinin gündeme yansımasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 118. maddesindeki MGK düzenlemesini analiz et.

Gündem belirleme yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğu ve öneri sahiplerinin belirlendiği görülür.

Kurulun hiyerarşik yapısını ve karar alma mekanizmasını anlamak için anayasal dayanak incelenmelidir.

Toplantı başkanlığı kuralını kontrol et.

Başkanın Cumhurbaşkanı olduğu, yokluğunda yardımcısının vekalet edeceği saptanır.

Yürütme organındaki temsil yetkisinin kurula yansımasını doğrulamak gerekir.

Mevcut üye yapısındaki güncel değişiklikleri (2017) değerlendir.

Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarıldığı ve bakanlık sayılarının netleştiği teyit edilir.

Eski düzenlemelerden kaynaklanan hatalı bilgileri elemek için güncel mevzuat bilgisi gereklidir.

Anahtar Kavram

MGK'nın Anayasal Statüsü ve İşleyişi

İpuçları

MGK bir anayasal kurumdur ve üyeleri hem sivil hem askeri kanattan oluşur.

2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi tek elde toplandığı için kurulun başkanlığı ve vekaleti de buna göre yeniden düzenlenmiştir.

Gündem belirlemede kimlerin teklif sunabileceği Anayasa'nın 118. maddesinde açıkça belirtilmiştir: Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı.

Daha Fazla Pratik

MGK Genel Sekreterliği'nin teşkilat yapısının kanunla mı yoksa Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile mi düzenlendiğini araştırınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 213Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanının yargı organlarının oluşumu ve yüksek mahkeme mensuplarının belirlenmesi üzerindeki yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yetkiler arasında yer almaz?

Anayasa Mahkemesi üyelerinden on iki tanesini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen adaylar arasından seçmek

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, yüksek mahkeme üyeleri arasından atamak

Hakimler ve Savcılar Kuruluna (başkan ve doğal üye hariç) dört üye seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, yüksek mahkeme üyeleri arasından atamak

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının belirlenmesi Cumhurbaşkanının yetkisinde olmayıp, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından gerçekleştirilen bir görevlendirme işlemidir.

1982 Anayasası'nın 158. maddesine göre, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir. Cumhurbaşkanının bu makama atama yapma veya adaylar arasından seçim yapma gibi bir yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının yargı organları üzerindeki atama yetkilerini analiz etme

Cumhurbaşkanı; AYM üyelerinin çoğunu, Danıştay üyelerinin bir kısmını, HSK'nın bazı üyelerini ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçer.

Anayasa'nın 104. maddesinde yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanının yargısal yetkileri sınırlandırılmıştır.

Yüksek mahkeme başkanlarının seçim usullerini değerlendirme

AYM, Yargıtay ve Danıştay başkanları kendi genel kurullarınca seçilir. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ise AYM tarafından görevlendirilir.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamı özel bir usule tabidir.

Seçeneklerdeki 'atama' ve 'görevlendirme' farkını ayırt etme

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı'nın atanması Cumhurbaşkanına ait bir yetki değildir.

Doğru seçeneği belirlemek için yüksek mahkemeler arasındaki organik bağı anlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Yüksek Mahkemelerin Oluşumu ve Cumhurbaşkanının Atama Yetkileri

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamının neden Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiğini ve bu mahkemenin diğer yüksek mahkemelerle olan hiyerarşik ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 214Soru →

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer nedenlerle boşalması üzerine başlayan hukuki süreç ve vekalet ilişkisi hakkında 1982 Anayasası hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Makamın boşaldığı günden itibaren en geç

60

gün içerisinde yeni Cumhurbaşkanı seçimi tamamlanmalıdır.

Makamın boşalması halinde vekalet görevi, yeni Cumhurbaşkanı yemin edene kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı tarafından yerine getirilir.

Genel seçime bir yıldan fazla süre varken seçilen yeni Cumhurbaşkanı, kural olarak beş yıllık tam bir görev süresi için seçilmiş sayılır.

Makamın boşalması durumunda vekalet görevi en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür ve bu kişi yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar makamın yetkilerini kullanır.

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması veya hastalık gibi geçici nedenlerle görevinden ayrılması durumunda da vekalet görevi kendiliğinden en yaşlı yardımcıya geçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması durumunda vekalet görevi en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür ve bu kişi yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar makamın yetkilerini kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısının vekalet etmesi ve yeni seçim yapılana kadar yetkileri kullanması kuralı doğrudur.

1982

Anayasası'nın

106

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle (ölüm, istifa vb.) boşalması durumunda, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet görevini üstlenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar tüm yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

Makamın boşalması (kesin ayrılma) ile geçici ayrılma (yurt dışı, hastalık) arasındaki farkı saptayın.

Ölüm ve istifa gibi durumlar makamın boşalması; yurt dışı ve hastalık ise geçici ayrılmadır.

Anayasa her iki durum için farklı vekalet usulleri ve görevlendirme yöntemleri öngörmüştür.

Vekalet edecek kişiyi belirleyen anayasal kuralı analiz edin.

Makam boşalırsa 'en yaşlı yardımcı', geçici ayrılmada ise 'Cumhurbaşkanınca görevlendirilen yardımcı' yetkilidir.

2017

Anayasa değişikliği ile yürütme organının sürekliliğini sağlamak adına bu ayrım netleştirilmiştir.

Seçim takvimi ve yeni seçilenin görev süresi kısıtlarını değerlendirin.

Seçim

45

gün içinde yapılmalı, bir yıldan fazla süre varken seçilen kişi sadece kalan süreyi tamamlamalıdır.

Seçimlerin yenilenmesi ve yasama dönemleriyle uyumun korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Seçim Takvimi

Soru 215Soru →

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) kararının ardından sürece dahil olan Türkiye Büyük Millet Meclisinin ( $TBMM$ ) görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Savaş hali dışındaki durumlarda, olağanüstü hal süresinin uzatılmasına Cumhurbaşkanı tek başına karar verir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Savaş hallerinde dahi sürenin her defasında en fazla altı ay uzatılabileceği anayasal bir zorunluluktur.

OHAL süresinin uzatılmasına ilişkin Meclis kararı alınmadan önce Anayasa Mahkemesinin uygun görüşünün alınması gerekir.

Süre uzatma talebinin Meclis tarafından reddedilmesi durumunda, Cumhurbaşkanı bu kararı bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, Cumhurbaşkanının istemiyle süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabileceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın

119

. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen Olağanüstü Hal kararı Resmi Gazete'de yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur. Meclis, gerekli gördüğü takdirde süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir. Bu durum yasamanın yürütme üzerindeki denetim yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Yetki ayrımının tespiti

İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'nda, denetim ve süre yönetimi yetkisi TBMM'dedir.

Anayasa'nın 119. maddesi gereği yürütme ve yasama arasındaki dengeyi anlamak için gereklidir.

Uzatma sınırlarının belirlenmesi

Genel kural olarak her uzatma en fazla

4

aydır.

Olağanüstü yönetim usullerinin denetimsiz uzamasını engellemek amaçlanmıştır.

Özel durum (savaş) analizi

Savaş durumunda

4

aylık sınır aranmaz.

Savaşın getirdiği zorunluluklar nedeniyle esneklik sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Halde TBMM'nin Süre Uzatma Yetkisi

İpuçları

OHAL'i kimin ilan ettiği ile kimin süresini uzattığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

OHAL süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetim yasaklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 216Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliğiyle düzenlenen Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu ve bu sürecin işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verilirken, Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla alınır.

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun önergesi gerekir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, yargılama süreci devam ederken Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar verebilir.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve kırk beş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır.

Soruşturma komisyonu, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye tamsayıları oranında katılacakları yirmi bir üyeden oluşur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verilirken, Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla alınır.

Cevap

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla karar verilirken, Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla alınır.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu üç aşamalı bir sayısal bloktan oluşur: Salt çoğunluk (

301

) ile teklif, beşte üç çoğunluk (

360

) ile soruşturma kararı ve üçte iki çoğunluk (

400

) ile Yüce Divan'a sevk kararı. Ayrıca sevk kararının gizli oyla yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Öneri (Teklif) aşamasını değerlendir

Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

milletvekili) önerge vermelidir.

Sürecin başlaması için ilk aşamada salt çoğunluk aranır.

Soruşturma açılması kararını değerlendir

Meclis, üye tamsayısının beşte üçü (

360

milletvekili) ile soruşturma açılmasına karar verir.

Önergenin görüşülmesinden sonra soruşturma açılması için nitelikli çoğunluk gerekir.

Yüce Divan'a sevk kararını değerlendir

Meclis, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (

400

milletvekili) ile gizli oylama yaparak sevk kararı alır.

Yargılama aşamasına geçiş için en yüksek anayasal çoğunluk eşiği belirlenmiştir.

Sürecin kısıtlamalarını kontrol et

Soruşturma açılan Cumhurbaşkanı Meclis'i feshedemez (seçim kararı alamaz).

Yürütmenin yasama üzerindeki baskısını önlemek amacıyla anayasal bir engel getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Kademeleri

İpuçları

Cezai sorumluluk sürecinde üç farklı milletvekili sayısı (

301, 360, 400

) kullanılır.

Soruşturma açılması için gereken çoğunluk (

360

), Yüce Divan'a sevk için gerekenden (

400

) daha düşüktür.

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açıldığında yasama organını feshetme yetkisini kaybeder.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk prosedürünün Cumhurbaşkanı ile benzerliklerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 217Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının hangi çoğunluğu gereklidir?

Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte üçü

Üye tamsayısının üçte ikisi

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu

Üye tamsayısının beşte dördü

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üçü

Cevap

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üçünün (360 milletvekili) gizli oyu gereklidir.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu 2017 Anayasa değişikliği ile yeni bir prosedüre bağlanmıştır. Bu prosedüre göre, Meclis üye tamsayısının beşte üçü (360) tarafından soruşturma açılmasına karar verilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Öneri aşamasını belirle

En az 301 milletvekili (salt çoğunluk) önerge vermelidir.

Sürecin başlaması için gerekli ilk sayısal şart budur.

Karar aşamasını belirle

Meclis, önergeyi görüştükten sonra üye tamsayısının beşte üçü (360 milletvekili) ile soruşturma açılmasına karar verir.

Anayasa'nın 105. maddesinde belirtilen karar yeter sayısı budur.

Sonuç aşamasını kontrol et

Soruşturma açılırsa kurulan komisyon rapor hazırlar ve üye tamsayısının üçte ikisi (400) ile Yüce Divan sevki gerçekleşebilir.

Karıştırma riskine karşı sürecin sonraki adımı teyit edilmelidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluk Süreci

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde üç farklı kritik sayı (301, 360, 400) bulunmaktadır.

Soruşturma açılmasına karar verilmesi, önerge verme aşamasından daha yüksek, Yüce Divana sevkten daha düşük bir çoğunluk gerektirir.

Anayasa'da bu oran üye tamsayısının beşte üçü (360 milletvekili) olarak belirtilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluğu için gereken sayısal çoğunlukların Cumhurbaşkanı ile aynı olup olmadığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 218Soru →

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığı bünyesinde en üst denetleme organı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Kurulun denetim alanı tüm kamu kurum ve kuruluşlarını kapsamakla birlikte yargı organlarını da denetleme yetkisine sahiptir.

Kurulun başkanını ve üyelerini seçme ve görevden alma yetkisi TBMM Genel Kurulu'na aittir.

Kurulun yetkileri sadece inceleme ve araştırma ile sınırlı olup idari soruşturma yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Kurul üyeleri arasından başkanını kendi bünyesinde yapacağı gizli oylama ile belirler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Devlet Denetleme Kurulu, 1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ile diğer özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenleneceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını belirleme

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen bir anayasal kurumdur.

Kurulun hukuki statüsünü ve bağlı olduğu makamı anlamak için anayasal çerçeveyi bilmek gerekir.

Kurulun yapısını ve üyelerinin atanmasını inceleme

Kurulun başkanı ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir ve atanır.

Kurul, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organıdır.

Denetim kapsamını analiz etme

Yargı organları hariç; tüm kamu kurumları, TSK, meslek kuruluşları, sendikalar ve vakıflar denetim kapsamındadır.

DDK'nın denetleyemeyeceği tek istisna olan yargı organlarını ayırt etmek kritiktir.

Düzenleme usulünü tespit etme

Anayasa gereği bu kurumun tüm özlük ve işleyiş süreçleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

Anayasada kanun yerine özellikle CBK ile düzenleneceği belirtilen ender alanlardan biridir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun yapısal ve işlevsel özellikleri

İpuçları

Devlet Denetleme Kurulu'nun denetleyemeyeceği tek bir anayasal alan olduğunu hatırlayın.

DDK'nın yapısının ve işleyişinin kanunla mı yoksa yürütmenin düzenleyici bir işlemiyle mi belirlendiğine odaklanın.

Anayasa'nın 108. maddesi, bu kurulun tüm detaylarının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenleneceğini söyler.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın 2017 anayasa değişiklikleri ile kazandığı yeni yetkileri ve üyelerinin atanma usulünü Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ile karşılaştırarak çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 219Soru →

1982 Anayasası'nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve bu süreçteki Meclis denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.

Meclis, soruşturma açılmasına üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla karar verir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

TBMM, soruşturma açılması talebiyle verilen önergeyi en geç bir ay içinde görüşür.

Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevi, mahkûmiyet kararının kesinleşmesiyle birlikte sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, soruşturma açılmasına üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyuyla karar verir.

Cevap

Meclis'in soruşturma açılmasına karar vermesi için gerekli çoğunluk üçte iki değil, beşte üçtür.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda TBMM'nin denetim süreci üç aşamalı bir sayısal eşiğe tabidir. Önerge verilmesi için salt çoğunluk (

301

), soruşturma komisyonu kurulması ve soruşturma açılması için beşte üç çoğunluk (

360

), soruşturma sonucunda Yüce Divan'a sevk için ise üçte iki çoğunluk (

400

) aranmaktadır. Söz konusu seçenekte 'soruşturma açılması' için üçte iki çoğunluk gerektiği belirtilerek yanlış bilgi verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Soruşturma sürecinin sayısal eşiklerini analiz edin.

Önerge için

301

(salt çoğunluk), soruşturma kararı için

360

(3/5), Yüce Divan'a sevk için

400

(2/3) milletvekili gereklidir.

Anayasa'nın 105. maddesindeki aşamalı denetim mekanizmasını doğrulamak.

Soruşturma açılmasının hukuki kısıtlamalarını kontrol edin.

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi durdurulur.

Yargısal denetim altındaki yürütmenin, yasama organını feshederek denetimden kaçmasını önlemek.

Görevden ayrılma şartlarını inceleyin.

Görev, ancak Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer.

Yargılama süreci boyunca 'masumiyet karinesi' gereği görevin devam ettiğini, ancak mahkûmiyetin engel teşkil ettiğini belirlemek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması

İpuçları

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecindeki üç temel sayıyı hatırlayın: 301, 360 ve 400.

Soruşturmanın sadece 'açılmasına' karar vermek ile yargılama için 'Yüce Divan'a göndermek' farklı ağırlıkta çoğunluklar gerektirir.

Soruşturma açılması için üye tamsayısının 3/5'i, Yüce Divan'a sevk için ise 2/3'ü gerekir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk prosedürünü inceleyerek benzerlikleri ve farkları not edin.

Alternatif Yöntem

Süreci 'Basit (301) -> Orta (360) -> Zor (400)' şeklinde kodlayabilirsiniz. Soruşturma açılması orta aşamadır ve 3/5 oranına tekabül eder.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 220Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde uygulanacak hukuki prosedür ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır; oylamaya tek adayın kalması hâlinde ise bu oylama referandum (plebisit) şeklinde gerçekleştirilir.

Seçim süreci derhal durdurulur ve Yüksek Seçim Kurulu tarafından tüm adaylık süreci başa döndürülerek

45

gün sonra yeni bir seçim takvimi ilan edilir.

Birinci oylamada en yüksek oyu alan aday, rakipsiz kaldığı gerekçesiyle oylama yapılmaksızın doğrudan Cumhurbaşkanı ilan edilir.

İkinci oylama aşamasında adaylardan birinin eksilmesi durumunda, boşalan adaylık için siyasi parti gruplarına

24

saatlik yeni bir aday gösterme süresi tanınır.

İkinci oylamaya tek adayın kalması durumunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla bu adayı onaylar veya reddeder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır; oylamaya tek adayın kalması hâlinde ise bu oylama referandum (plebisit) şeklinde gerçekleştirilir.

Cevap

İkinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır; oylamaya tek adayın kalması hâlinde ise bu oylama referandum şeklinde gerçekleştirilir.

Doğru ifade, Anayasa'nın

101

. maddesinin metniyle tam uyumludur. İkinci turda adaylardan biri çekilir veya ölürse, birinci turda en çok oyu alan üçüncü aday sürece dahil olur (ikame). Eğer bu durumda da tek aday kalırsa, seçim bir 'evet/hayır' oylamasına (referanduma) dönüşür.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

101

. maddesindeki ikinci oylama kurallarını incele.

İkinci oylamaya hak kazanan adaylardan birinin ayrılması durumunda 'ikame' kuralının geçerli olduğu tespit edilir.

Anayasal sürecin kesintiye uğramadan devam etmesi amaçlanır.

İkame sonrasında aday sayısını kontrol et.

Eğer ikame edilecek aday yoksa veya diğer adaylar çekilirse tek aday kalabileceği görülür.

Seçimin demokratik meşruiyet zeminini belirlemek gerekir.

Tek adaylı seçim usulünü belirle.

Anayasa, tek aday durumunda seçimin referanduma dönüşmesini emreder.

Adayın tek başına da olsa halkın salt çoğunluğunun desteğini alması zorunluluğu vardır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde İkame ve Referandum Usulü

İpuçları

2017

Anayasa değişiklikleri sonrası Cumhurbaşkanı seçimi iki turlu hale gelmiştir.

İkinci tura iki aday kalır ancak adaylardan biri çekilirse seçim iptal olmaz, yerini başka biri doldurur.

Anayasa'da bu duruma 'ikame' denir ve eğer rakip kalmazsa seçim 'evet-hayır' pusulasıyla yapılır.

Daha Fazla Pratik

Referandum aşamasında adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda ne olacağını (seçimin yenilenmesi) araştırınız.

Tahmini Süre:3m 0s

ÖncekiSayfa 11 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar