Yürütme

642 soru

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme erkinin başı olan Cumhurbaşkanı hakkında, görevde bulunduğu süre içerisinde işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı Meclis soruşturması açılması ve sonucunda Yüce Divan'a sevk edilmesine dair anayasal süreç işletilmektedir. $1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, bu sürecin hukuki sonuçları ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi mümkün değildir?

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının, yargılama süreci tamamlanana kadar TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi

Meclis soruşturması açılmasına ilişkin önergenin, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin imzasıyla verilmesi

Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun TBMM Genel Kurulu'nda gizli oylama ile ve üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (

400

milletvekili) kabul edilerek Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi

Yüce Divan'da yargılama sonucunda seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevinin kendiliğinden sona ermesi

Soruşturma sürecinde siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği

15

kişilik bir soruşturma komisyonunun kurulması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının, yargılama süreci tamamlanana kadar TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edildikten sonra seçimleri yenileme kararı alabilmesi anayasal olarak mümkün değildir.

Anayasa'nın

105

. maddesinin son fıkrası uyarınca, hakkında soruşturma açılan ve Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine (meclis seçimlerinin yenilenmesi kararı) karar veremez. Bu, sürecin tarafsızlığını ve yargılamanın tamamlanmasını garanti altına alan temel bir anayasal kısıtlamadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal kısıtlamaları inceleyin.

Anayasa'nın

105

. maddesi, Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının yetkilerine bir sınır getirmektedir.

Yargılama sürecinin selameti ve siyasi bir misilleme riskini önlemek için bu kısıtlama öngörülmüştür.

Seçimleri yenileme yetkisini kontrol edin.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı, hakkındaki yargılama süreci devam ederken erken seçim kararı (meclisi fesih/yenileme) alamaz.

Anayasal yasak gereği, yargılanan bir yürütme başının Meclis'i dağıtma yetkisi askıya alınır.

Diğer seçeneklerdeki sayısal verileri ve usul kurallarını teyit edin.

Önerge için

301

, soruşturma açılması için

360

, Yüce Divan'a sevk için

400

oy gerektiği ve komisyonun

15

kişi olduğu bilgisini doğrulayın.

Sürecin tüm aşamaları nitelikli çoğunluk gerektiren katı bir yapıdadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunda anayasal kısıtlamalar

İpuçları

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi durumunda, bazı anayasal yetkileri kısıtlanır.

Yargılanan bir kişinin, kendisini yargılayabilecek iradeyi temsil eden Meclis'i seçimlere götürme yetkisi olup olmadığını düşünün.

Anayasa'nın

105

. maddesi, Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının TBMM seçimlerini yenileyemeyeceğini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk usulünün Cumhurbaşkanı ile benzerliklerini karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 362Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme süreci ve adaylık nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

En az yirmi milletvekilinin yazılı teklifi ile Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilir.

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olan on sekiz yaşını doldurmuş her Türk vatandaşı Cumhurbaşkanı adayı olabilir.

En az elli bin seçmenin yazılı teklifi ile Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilir.

Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için ortaöğrenim (lise) mezunu olmak yeterlidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partilerin aday gösterebilmesi

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu nedenle yüzde beş oy oranına vurgu yapan ifade tam olarak güncel anayasal metne uygundur.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı adaylık niteliklerini gözden geçir.

40 yaş, yükseköğrenim, milletvekili seçilme yeterliliği ve Türk vatandaşı olma şartları belirlendi.

Adayın kişisel özelliklerinin anayasal uygunluğunu teyit etmek için.

Aday gösterme usullerini (2017 sonrası güncel haliyle) incele.

Üç yol tespit edildi: Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler ve 100.000 seçmen.

Hangi kurum veya grupların aday belirleme yetkisine sahip olduğunu netleştirmek için.

Seçeneklerdeki sayısal ve niteliksel verileri güncel anayasa metniyle karşılaştır.

%5 oy oranının hem tek başına hem de birlikte (toplamda) aday gösterme hakkı tanıdığı doğrulandı.

Hukuki olarak en doğru ve güncel bilgiyi içeren seçeneği belirlemek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Aday Gösterme Yetkisi ve Nitelikleri

İpuçları

2017 Anayasa değişikliği ile hem aday gösterme usullerinde hem de seçilme yaşlarında önemli farklar oluştuğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tura kalması durumunda adayların çekilmesi veya ölümü halinde uygulanacak prosedürleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 363Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına (turuna) katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi durumunda izlenecek hukuki usul ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İkinci oylama, birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylığın ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Seçim süreci tamamen durdurulur ve kırk beş gün içinde tüm adaylık süreci yeniden başlatılır.

Kalan tek aday ile seçim, doğrudan halk oylaması (referandum) şeklinde gerçekleştirilir.

TBMM Genel Kurulu, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla boşalan adaylık için yeni bir isim belirler.

Birinci oylamada en çok oyu alan üçüncü aday, oylama yapılmaksızın doğrudan Cumhurbaşkanı seçilmiş sayılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylama, birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylığın ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Cevap

İkinci oylama, birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylığın ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Doğru cevap, ikinci oylamanın birinci oylamadaki sıraya göre boşalan adaylığın doldurulmasıyla yapılacağını belirten seçenektir.

1982

Anayasası'na göre, ikinci tura kalan iki adaydan birinin yarış dışı kalması halinde, meşruiyeti sağlamak adına birinci turda en yüksek oy alan bir sonraki aday sürece dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tur aşamasını analiz etme

İkinci turda, ilk turda en çok oy alan ilk iki aday yarışır.

Seçimin meşruiyeti için salt çoğunluğun (

%50+1

) sağlanması hedeflenir.

Adaylardan birinin eksilmesi durumundaki anayasal kuralı hatırlama

Anayasa Madde

101/4

: 'İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde; ikinci oylama, birinci oylamadaki sıraya göre ikame boşalmanın doldurulması suretiyle yapılır.'

Yarışın rekabetçi yapısının korunması amaçlanır.

Halk oylaması (referandum) ihtimalini değerlendirme

Referandum ancak ikame sonrası veya başlangıçta tek aday kalması durumunda gündeme gelir.

Referandum istisnai bir durumdur, kural ikamedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde İkame (Yedekleme) Usulü

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda iki aday yarışmaktadır. Eğer biri yarıştan çekilirse yerinin nasıl dolacağını düşünün.

Anayasa, bu durumda seçimi iptal etmek yerine bir 'yedekleme' (ikame) mekanizması öngörmüştür.

Birinci turda üçüncü olan adayın durumunu ve Anayasa Madde

101

'deki 'ikame' ifadesini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İkinci tura sadece tek adayın kalması durumunda yapılacak referandumda gereken oy oranı ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 364Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal düzenlemeleri kapsamında, Türk Silahlı Kuvvetlerinin en üst komuta kademesi ve Başkomutanlık makamının temsiliyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı, Milli Güvenlik Kurulu tavsiyesi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından atanır ve Meclis Başkanına karşı sorumludur.

Millî güvenliğin sağlanmasından ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM'ye karşı Genelkurmay Başkanı sorumludur.

Başkomutanlık yetkisi, barış döneminde Genelkurmay Başkanı, savaş döneminde ise Cumhurbaşkanı tarafından fiilen kullanılır.

Genelkurmay Başkanı, hiyerarşik olarak Cumhurbaşkanı Yardımcısına bağlıdır ve ataması Yüksek Askerî Şura tarafından gerçekleştirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Cevap

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur. Bu ifade, makamın hukuki ve siyasi meşruiyetinin Meclis'ten geldiğini, ancak temsiliyetin devletin başı olan Cumhurbaşkanı'nda olduğunu belirtir.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık makamının kaynağını belirleme

Başkomutanlık makamı TBMM'nin manevi varlığına dayanır.

Anayasa'nın 117. maddesi Başkomutanlığın Meclis'ten ayrılamayacağını hükme bağlar.

Temsil yetkisini kontrol etme

Bu makamı temsil eden kişi Cumhurbaşkanı'dır.

Yürütme erkinin başı olarak Cumhurbaşkanı, devletin birliğini ve ordunun komutasını temsil eder.

Genelkurmay Başkanı'nın statüsünü netleştirme

Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Milli Savunma Bakanına sorumludur.

2017 anayasa değişiklikleri ve ilgili kararnamelerle askeri hiyerarşi sivil denetime (Bakanlığa) bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nda Başkomutanlık ve Milli Savunma Teşkilatı

İpuçları

Başkomutanlığın kaynağının hangi kurum olduğunu ve kimin tarafından temsil edildiğini hatırlayın.

2017 değişikliği sonrası Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik olarak kime (hangi bakanlığa) bağlandığını düşünün.

Anayasa madde 117: 'Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz...'

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın savaş dönemindeki yetkileri ve TBMM'nin milli savunmadaki rolü üzerine diğer maddeleri inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 365Soru →

$1982$ Anayasası'na göre; kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere, kendi görev alanlarını ilgilendiren yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olan makamlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cumhurbaşkanı

Bakanlıklar

Kamu tüzel kişileri

Büyükşehir Belediyeleri

Siyasi parti grupları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları

Cevap

Siyasi parti grupları, yönetmelik çıkarma yetkisine sahip makamlar arasında yer almaz.

Anayasa'nın

124

. maddesine göre yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Siyasi parti grupları TBMM çatısı altında faaliyet gösteren yasama birimleridir ve idari bir düzenleyici işlem olan yönetmelik yapma yetkileri bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisinin anayasal dayanağını belirle.

1982

Anayasası'nın

124

. maddesi incelenmelidir.

Yönetmeliğin kimler tarafından çıkarılabileceği bu maddede açıkça listelenmiştir.

Yetkili makamları listele.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.

Anayasa metni bu üç grubu yetkilendirmiştir.

Seçeneklerdeki yapıların statüsünü kontrol et.

Siyasi parti grupları yasama organı içindedir, kamu tüzel kişisi değildir.

Yönetmelik idari bir işlemdir ve sadece idari mercilerce çıkarılabilir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

İpuçları

Anayasa'nın

124

. maddesini hatırlamaya çalış; burada üç temel makam sayılır.

Yönetmelik bir yürütme (idare) işlemidir. Yasama organı içindeki yapıların bu yetkisi var mıdır?

Siyasi parti grupları idari bir makam mıdır yoksa siyasi bir oluşum mudur?

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan diğer kurumları (örneğin üniversiteler veya köy idaresi) inceleyerek yönetmelik yetkisini pekiştirebilirsin.

Tahmini Süre:45s

Soru 366Soru →

Bir kamu tüzel kişisi, kendi görev alanını ilgilendiren bir kanunun uygulanmasını sağlamak ve bu kanuna aykırı olmamak kaydıyla bir düzenleyici işlem hazırlamak istemektedir.

1982 Anayasası'na göre, söz konusu kamu tüzel kişisinin bu amaçla başvurabileceği düzenleyici işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi

Kanun

Yönetmelik

Tüzük

İçtüzük

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yönetmelik

Cevap

Kamu tüzel kişilerinin kanunların uygulanmasını sağlamak üzere çıkarabilecekleri düzenleyici işlem yönetmeliktir.

1982 Anayasası'nın 'Yönetmelikler' başlıklı 124. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilirler. Dolayısıyla bir kamu tüzel kişisinin kanun dayanağıyla yapabileceği düzenleme yönetmeliktir.

Adım Adım Çözüm

İşlemi tesis edecek makamı belirle

Makam bir 'kamu tüzel kişisidir' (Örn: Bir üniversite, belediye veya TRT).

Anayasa'da her makamın çıkarabileceği düzenleyici işlemler farklılık gösterir.

İşlemin dayanağını ve amacını kontrol et

Amaç, bir kanunun uygulanmasını sağlamaktır.

Yönetmelikler, kanunların veya kararnamelerin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılır.

Anayasa Madde 124'ü hatırla

Anayasa; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine yönetmelik çıkarma yetkisi vermiştir.

Bu üç birim dışındaki yapıların (Örn: bir fakülte veya genel müdürlük) bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisi kural olarak yoktur.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi

İpuçları

Düzenleyici işlemi yapacak olan birim 'kamu tüzel kişisi'dir.

Anayasa'nın 124. maddesinde bu yetkiye sahip olanlar açıkça sayılmıştır.

Daha Fazla Pratik

Hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması gerektiği ve yargısal denetiminin nerede yapıldığı konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 367Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki hiyerarşik ilişki ve yetki sınırı bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Aynı konuda bir kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin farklı hükümler içermesi durumunda, sonraki tarihli olan kararname hükümleri esas alınır.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan kişi hak ve ödevleri olağan dönemde de düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilirler.

TBMM'nin bir konuda kanun çıkarması, o konuda daha önce yürürlüğe girmiş olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin geçerliliğini etkilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer aynı konuda hem kanun hem de CBK varsa, kanun hükümleri uygulanır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması halinde CBK hükümsüz hale gelir.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK'larının yetki sınırlarını analiz et.

CBK'ların anayasal sınırları belirlendi.

CBK'lar kanunların ikamesi değil, yürütmenin sınırlı düzenleme yetkisidir.

Anayasa madde 104'teki negatif yetki alanlarını kontrol et.

Kanunla düzenlenen alanlarda CBK çıkarılamayacağı sonucuna varıldı.

Normlar hiyerarşisinde kanunun üstünlüğü korunmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yetki Sınırları ve Kanunla İlişkisi

İpuçları

Normlar hiyerarşisinde kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki astlık-üstlük ilişkisini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde çıkarılan CBK'ların yetki sınırları ve yargısal denetimi ile olağan dönem CBK'larını karşılaştırın.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 368Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, anayasal normların bütünlüğü ve güncel yargısal denetim yolları açısından doğrudur?

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi kısıtlanırken; TBMM’nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi saklı kalmaya devam eder.

Meclis soruşturması komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından Yüce Divana sevk kararı verilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun açık oyu gerekir.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan Anayasa Mahkemesinin verdiği mahkûmiyet kararları anayasal olarak kesin nitelikte olup bu kararlara karşı herhangi bir iç hukuk yolu veya itiraz merci öngörülmemiştir.

Cumhurbaşkanının görev süresi dolduktan sonra, görevde bulunduğu dönemde işlediği iddia edilen suçlar için Meclis soruşturması açılamaz ve yargılama genel ceza mahkemelerinde yapılır.

Yüce Divan yargılaması sonucunda herhangi bir suçtan dolayı hapis cezasına çarptırılan Cumhurbaşkanının görevi, mahkûmiyet kararının kesinleşmesiyle birlikte suçun niteliğine bakılmaksızın sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi kısıtlanırken; TBMM’nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi saklı kalmaya devam eder.

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi askıya alınsa da TBMM'nin seçimleri yenileme yetkisi bu durumdan etkilenmez.

Doğru ifade, anayasal yetki paylaşımındaki ince bir farkı ortaya koymaktadır. Anayasa'nın

105

. maddesi, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar veremeyeceğini açıkça belirtmiştir. Ancak bu kısıtlama şahsidir ve yürütme organının başını bağlar. TBMM'nin

116

. madde uyarınca üye tamsayısının beşte üçü ile alabileceği seçimleri yenileme kararı önünde anayasal bir engel bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması sürecinin aşamalarını belirleme.

Öneri (

301

oy), Soruşturma açılması kararı (

360

oy, gizli), Yüce Divana sevk kararı (

400

oy, gizli).

Süreçteki hukuki kısıtlamaların hangi aşamada başladığını anlamak için gereklidir.

Soruşturma açılmasının Cumhurbaşkanının yetkileri üzerindeki etkisini inceleme.

Anayasa Madde

105/4

uyarınca, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (

3/5

çoğunlukla) Cumhurbaşkanı seçimleri yenileme kararı alamaz.

Yürütme organının başının yargısal bir süreçteyken siyasi bir hamleyle seçimleri yenileyerek süreci etkilemesini önlemek amaçlanır.

Kısıtlamanın kapsamını TBMM'nin yetkileri ile karşılaştırma.

Anayasa'nın

116

. maddesi TBMM'ye

3/5

çoğunlukla seçimleri yenileme yetkisi verir;

105

. maddedeki yasak ise sadece Cumhurbaşkanına hitap etmektedir.

Anayasal yetki kısıtlamaları dar yorumlanır ve metinde açıkça belirtilmeyen bir makama (TBMM) kısıtlama teşmil edilemez.

Hatalı seçenekleri eleyerek doğru yargıya ulaşma.

Diğer seçeneklerdeki gizli oy, yeniden inceleme hakkı, görev sonrası sorumluluk ve seçilme engeli şartları gibi teknik hataların tespiti.

Üst düzey hukuk bilgisini test eden çeldiricilerin elenmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yetkisi Arasındaki İlişki

İpuçları

Cumhurbaşkanının seçim kararı alma yasağı, soruşturma önergesi verildiğinde mi yoksa soruşturma açılmasına karar verildiğinde mi başlar?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının sorumluluğu arasındaki benzerlikleri ve yetki kısıtlamalarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 369Soru →

1982 Anayasası'nın 118. maddesinde yer alan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) düzenlemeleri uyarınca, Kurulun gündeminin belirlenmesi ve kararlarının hukuki niteliği hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gündem, Milli Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı'nın ortak görüşüyle belirlenir; kararlar Cumhurbaşkanlığı Kabinesi tarafından öncelikle karara bağlanır.

Gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir; Kurul kararları tavsiye niteliğindedir.

Gündem, MGK Genel Sekreteri'nin teknik hazırlığı sonucunda Genelkurmay Başkanı tarafından onaylanır; kararların uygulanması idari bakımdan zorunludur.

Gündem, sadece Cumhurbaşkanı Yardımcıları tarafından hazırlanır; Genelkurmay Başkanı gündem üzerinde yalnızca askeri konularda değişiklik talep edebilir.

Gündem, MGK üyelerinin salt çoğunluğunun teklifiyle belirlenir; Cumhurbaşkanı bu gündemi değiştiremez ancak kurul kararlarını veto edebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gündem; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir; Kurul kararları tavsiye niteliğindedir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'nın önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir ve alınan kararlar devletin milli güvenlik siyaseti için temel görüş (tavsiye) niteliğindedir.

Anayasa'nın 118. maddesinin 4. fıkrasına göre; 'Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.' Ayrıca aynı madde uyarınca MGK kararları, milli güvenlik siyaseti konusunda 'temel görüş' olarak bildirilir ve Cumhurbaşkanınca değerlendirilir, bu da kararların tavsiye niteliğinde olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

Gündemi belirleyen makamı tespit etme

1982 Anayasası Madde 118 uyarınca MGK gündemi bizzat Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

Yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı, kurulun çalışma düzeninden de sorumludur.

Gündem önerisi veren makamları belirleme

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı öneride bulunabilir.

Anayasal düzenlemede sivil (yardımcılar) ve askeri (Genelkurmay) dengesi bu öneri sürecinde gözetilmiştir.

Kurul kararlarının hukuki etkisini değerlendirme

MGK kararları Cumhurbaşkanınca 'değerlendirilir' ve 'tavsiye' niteliğindedir.

MGK bir icra organı değil, bir danışma organıdır.

Anahtar Kavram

MGK Gündemi ve Karar Niteliği

İpuçları

Anayasa'nın 118. maddesini ve 2017 değişikliklerini hatırlayın.

Gündemi belirleyen en üst yürütme makamı kimdir ve ona kimler rapor sunar?

Gündem için öneri hakkı olanlar: Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı'dır.

Daha Fazla Pratik

MGK üyeleri arasından 2017'de çıkarılan üyeleri (Jandarma Genel Komutanı gibi) ve eklenen üyeleri (Cumhurbaşkanı Yardımcıları) tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 370Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevlerine başlamaları ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerler.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılan gizli oylama neticesinde seçilirler.

Görevlerine başlayabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisinden güvenoyu almaları zorunludur.

Milletvekili iken bakan olarak atananların Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sıfatı devam eder.

Atanabilmeleri için mutlaka Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri (milletvekilleri) arasından seçilmeleri gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerler.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Cumhurbaşkanı tarafından atanırlar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yürütme organının başı tarafından doğrudan atanır ve yasama organı (TBMM) önünde ant içerek resmen göreve başlarlar. Bu durum Anayasa'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Atama yetkisini kontrol et.

1982 Anayasası Madde 106 uyarınca Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Yürütme organının tekliği ve hiyerarşik yapısı gereği bu yetki Cumhurbaşkanına aittir.

Göreve başlama usulünü incele.

Atanan kişilerin göreve başlayabilmesi için TBMM önünde ant içmeleri (yemin etmeleri) gerekir.

Hukuki olarak göreve başlama anı ant içme ile gerçekleşir.

Milletvekilliği ile bağdaşmazlık kuralını hatırla.

Milletvekili olan birinin bu görevlere atanması durumunda milletvekilliği kendiliğinden düşer.

Yasama ve yürütme organları arasındaki kesin ayrım (sert kuvvetler ayrılığı) ilkesi gereğidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Bakanlık ve Cumhurbaşkanı Yardımcılığı Statüsü

İpuçları

2017 anayasa değişiklikleri ile yürütme organının yapısında 'güvenoyu' gibi parlamenter sistem araçlarının kaldırıldığını hatırlayın.

Bir kişinin aynı anda hem yasama (milletvekili) hem de yürütme (bakan) organında görev alıp alamayacağını düşünün.

Bakanların meşruiyet kazanmak için nerede ve nasıl yemin ettiklerini (ant içtiklerini) göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluklarını ve Meclis soruşturması sürecini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 371Soru →

Yürütme organı içerisinde, idarenin hukuka uygunluğunun ve verimliliğinin denetimi amacıyla yapılandırılmış olan Devlet Denetleme Kurulu ( $DDK$ ) tarafından hazırlanan raporların hukuki niteliği ve bu raporların sunulduğu makam hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Raporlar doğrudan ilgili Cumhuriyet Başsavcılıklarına iletilir ve adli soruşturma süreci Kurul tarafından resen başlatılır.

Hazırlanan raporlar Cumhurbaşkanına sunulur; Kurul'un raporları icrai bir karar değil, denetim ve teklif mahiyetindedir.

Denetim sonuçları TBMM Başkanlığına sunulur ve ilgili bakan hakkında gensoru (mülga) mekanizmasını tetikleyen temel belge sayılır.

Raporlar kesin hüküm niteliğinde olup, denetlenen kurumun yöneticileri üzerinde doğrudan görevden alma (azil) yetkisi sağlar.

Raporlar mali denetim kapsamında olduğu için kesinleşmek üzere doğrudan Sayıştay Genel Kurulu'na gönderilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hazırlanan raporlar Cumhurbaşkanına sunulur; Kurul'un raporları icrai bir karar değil, denetim ve teklif mahiyetindedir.

Cevap

Hazırlanan raporlar Cumhurbaşkanına sunulur; Kurul'un raporları icrai bir karar değil, denetim ve teklif mahiyetindedir.

Devlet Denetleme Kurulu (

DDK

), yürütme erki içerisinde Cumhurbaşkanına bağlı bir birim olarak çalışır. Hazırladığı tüm raporlar doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına sunulur. Bu raporlar idarenin daha verimli ve hukuka uygun çalışması için hazırlanan analizleri, bulguları ve çözüm önerilerini içerir; ancak Kurul'un kendisi bu raporlara dayanarak doğrudan bir idari yaptırım veya atama/azil kararı alamaz. Bu kararlar raporu değerlendiren Cumhurbaşkanı veya ilgili bakanlıklarca tesis edilir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal statüsünü hatırla.

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organıdır.

Kurulun kime karşı sorumlu olduğunu belirlemek, raporların nereye sunulacağını anlamayı sağlar.

Kurulun yetki ve çalışma usulünü analiz et.

Kurul, Cumhurbaşkanının istemiyle inceleme, araştırma, denetleme ve idari soruşturma yapar.

Kurulun işleyişinin yürütmenin başı olan makamın talimatına dayalı olduğunu kavramak gerekir.

Raporların hukuki sonucunu değerlendir.

Kurul raporları danışma ve teklif niteliğindedir; icrai kararlar Cumhurbaşkanlığı tarafından alınır.

Denetim birimi ile icra birimi arasındaki farkı ayırt etmek sorunun çözümünde kritiktir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Raporlama Mekanizması ve Hukuki Niteliği

İpuçları

DDK'nın hangi anayasal organa (Yasama, Yürütme, Yargı) bağlı olduğunu ve kimin talimatıyla çalıştığını hatırlayın.

Kurul, denetimlerini 'Cumhurbaşkanı adına' yapar. Bu durumda hazırlanan belgenin kime teslim edilmesi mantıklıdır?

DDK'nın icrai (karar alan) bir birim mi yoksa inceleme yapan bir denetim birimi mi olduğunu sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamı dışında kalan tek erkin 'Yargı' olduğunu ve 2017 değişikliği ile TSK'nın da denetim kapsamına alındığını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 372Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri ve ilgili seçim mevzuatı çerçevesinde; Cumhurbaşkanı adaylığı için görevinden çekilmesi gerekenler ve seçilememe durumunda göreve geri dönme hakları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekillerinin Cumhurbaşkanı adayı olabilmeleri için adaylık başvurusuyla birlikte TBMM üyeliğinden istifa etmeleri zorunludur.

Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri adaylık için istifa etmek zorunda olmayıp, sadece seçim sürecinde izinli sayılırlar.

Hâkimler, savcılar ve yüksek yargı organı mensupları adaylık için görevlerinden çekilmek zorundadır ve seçilemezlerse görevlerine geri dönemezler.

Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları adaylık için istifa ettikten sonra seçilemezlerse, ilgili bakanlığın onayı ile bir ay içinde görevlerine iade edilirler.

Yükseköğretim kurumu öğretim elemanları, adaylık için görevlerinden çekilmek zorunda değildir; seçilemedikleri takdirde akademik görevlerine doğrudan devam ederler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler, savcılar ve yüksek yargı organı mensupları adaylık için görevlerinden çekilmek zorundadır ve seçilemezlerse görevlerine geri dönemezler.

Cevap

Hâkimler, savcılar ve yüksek yargı mensupları adaylık için görevlerinden çekilmek zorundadır ve seçilemezlerse görevlerine geri dönemezler.

Hâkimler, savcılar ve yüksek yargı organı mensupları, yargı erkinin tarafsızlığını korumak adına anayasal bir kısıtlamaya tabidir. Bu kişiler hem adaylık için görevlerinden ayrılmak zorundadır hem de bir kez aday olduktan sonra (seçilemeseler dahi) eski görevlerine geri dönmeleri yasaklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Adaylık için istifa etmesi gereken grupları tespit et.

Hâkimler, savcılar, yüksek yargı mensupları, TSK mensupları, memurlar, YÖK üyeleri ve öğretim elemanları istifa etmelidir.

Anayasa ve Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu, kamu hizmetindeki tarafsızlığı korumak amacıyla bu zorunluluğu getirmiştir.

İstifa zorunluluğu olmayan istisnai grubu belirle.

Milletvekilleri adaylık için istifa etmek zorunda değildir.

Milletvekilliği siyasi bir temsil makamı olduğu için adaylık sürecinde görevde kalmalarına izin verilir.

Göreve geri dönme yasağı olan özel grupları analiz et.

Hâkim ve savcılar, yüksek yargı organı mensupları ve Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları geri dönemez.

Bu meslek gruplarının siyasi bir sürece dahil olmalarının ardından eski görevlerine dönmeleri, yargı ve ordu tarafsızlığına aykırı kabul edilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylığı ve Kamu Görevinden Çekilme Usulü

İpuçları

Adaylık sürecinde yargı ve ordu mensuplarının siyasi tarafsızlığına odaklanın.

Hangi grubun adaylık için istifa etmesine gerek olmadığını (mevcut TBMM üyeliği gibi) hatırlayın.

Hâkimler, savcılar ve askerlerin bir kez istifa edip siyasete atıldıktan sonra 'tarafsızlık' gerekçesiyle eski mesleklerine dönemeyeceklerini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilen bir kişinin milletvekilliği ve varsa partisiyle olan ilişiğinin durumu hakkında 2017 değişikliklerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 373Soru →

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılı değişiklikleriyle düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı seçim süreci, adaylık şartları ve seçim sonuçlarının hukuki etkilerine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi durumunda, ikinci oylama boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesiyle gerçekleştirilir.

İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde yapılan referandumda, adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda, birinci oylamadaki bir sonraki aday ikame edilerek referandum süreci tekrarlanır.

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması ve genel seçime bir yıldan fazla süre kalmış olması durumunda seçilen yeni Cumhurbaşkanı, Meclis seçim tarihine kadar görev yapar ve bu süre Cumhurbaşkanının döneminden sayılmaz.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde TBMM tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği seçimin kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden sona ererken, varsa siyasi partisi ile ilişiği devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkinci oylamaya tek adayın kalması halinde yapılan referandumda, adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda, birinci oylamadaki bir sonraki aday ikame edilerek referandum süreci tekrarlanır.

Cevap

Referandum aşamasında salt çoğunluğun sağlanamaması durumunda ikame usulünün uygulanacağı ifadesi yanlıştır; bu durumda seçim tamamen yenilenir.

Cumhurbaşkanlığı seçiminde ikinci oylamaya tek adayın kalması durumunda yapılan referandumda salt çoğunluk sağlanamazsa, süreç ikame (bir sonraki adayın çağrılması) yoluyla devam etmez. Bu durumda Anayasa'nın

101

. maddesi gereği sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir; yani tüm adaylık ve oylama süreci en baştan tekrar başlatılır.

Adım Adım Çözüm

Seçim turlarının ve ikame usulünün incelenmesi

İkinci tura iki aday kalır; adaylardan biri eksilirse birinci turdaki sıradaki aday gelir.

Anayasa

101

. madde uyarınca aday eksilmesi durumunda ikame zorunludur.

Referandum aşamasının ve başarısızlık sonucunun değerlendirilmesi

Tek aday kalırsa referandum yapılır. Eğer halk onay vermezse (

%50+1

hayır çıkarsa), seçim süreci sıfırlanır.

Anayasa metni, referandum başarısızlığında 'sadece Cumhurbaşkanı seçiminin yenileneceğini' belirtir, yeni bir ikame öngörmez.

Seçimlerin yenilenmesi (Art 116) ve Makamın boşalması (Art 106) farkının tespiti

Meclis kararıyla yenilemede 3. dönem yolu açılırken; referandum başarısızlığında sadece CB seçimi yenilenir.

Süreçlerin hukuki sonuçları farklıdır; bu ayrım sınavda en yüksek zorluk seviyesindeki teknik bilgidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçiminde Referandum ve İkame Usulü

İpuçları

Referandum aşamasında tek bir aday vardır; bu adayın reddedilmesi durumunda sistemin nasıl bir tepki vereceğini düşünün.

Anayasa'da 'ikame' kuralı sadece ikinci tur oylama öncesindeki aday eksilmeleri için tanımlanmıştır, referandum sonrası için değil.

Referandumda halkın hayır demesi durumunda, süreçteki diğer adaylara geçilmez; halkın iradesi tüm süreci sıfırlar ve seçimler yenilenir.

Daha Fazla Pratik

Makamın boşalması durumunda (Art. 106) seçimlerin ne zaman ve hangi şartlarla yapılacağını tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 374Soru →

Türkiye Cumhuriyeti idari yapısı içerisinde, idarenin hukuka uygunluğunun ve verimliliğinin denetlenmesi amacıyla doğrudan en üst yürütme makamına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) başkanını ve üyelerini seçme ve atama yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Anayasa Mahkemesi

Sayıştay Başkanlığı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) başkan ve üyelerini atama yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanı'na aittir.

Devlet Denetleme Kurulu,

1982

Anayasası'nın

108.

maddesi uyarınca doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulmuştur. Bu doğrultuda, kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir; kurulun başkanı ve üyeleri ise bizzat Cumhurbaşkanı tarafından seçilip atanır.

Adım Adım Çözüm

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) hiyerarşik konumunu belirlemek.

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı bir kurumdur.

Anayasal bir kurum olan DDK, yürütme organının denetim mekanizmasıdır.

1982

Anayasası'nın

108.

maddesindeki atama usulünü hatırlamak.

Kurulun tüm üyelerinin ve başkanının seçilme ve atanma yetkisi yürütmenin başına verilmiştir.

2017

Anayasa değişiklikleri ile kurulun hem yetkileri artırılmış hem de Cumhurbaşkanı ile bağı güçlendirilmiştir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Teşkilat Yapısı ve Atama Yetkisi

İpuçları

Bu kurul, idarenin en üst makamına doğrudan bağlı bir denetim birimidir.

Kurulun tüm işleyişi ve personel atamaları yürütme organının başı tarafından gerçekleştirilir.

2017

değişikliği ile yetkileri genişletilen bu kuruma yönelik tüm atamalar bizzat Cumhurbaşkanı tarafından yapılır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamına girmeyen tek kurumun 'Yargı Organları' (mahkemeler) olduğunu hatırlayarak denetim sınırlarını çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 375Soru →

Türkiye'de uygulanan mevcut hükûmet sistemi çerçevesinde, bir Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmasıyla ilgili aşağıdaki hukuki sonuçlardan hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sıfatı, Cumhurbaşkanınca atandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Milletvekilliği ve bakanlık görevleri, yasama dönemi sonuna kadar bir arada yürütülebilir.

Milletvekilliği, kişinin TBMM Genel Kurulu'nda yemin ettiği tarihte hukuken sona erer.

Milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar alınması gerekir.

Milletvekilliği sıfatı sadece kişinin kendi isteğiyle istifa etmesi durumunda sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, Cumhurbaşkanınca atandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı, atandığı tarihte kendiliğinden sona erer.

Doğru yanıt olan seçenek,

1982

Anayasası'nın

106

. maddesindeki hükmü tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'ya göre, TBMM üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanların milletvekilliği, atandıkları tarihte kendiliğinden sona erer. Bu kural, yasama ve yürütme erklerinin personel açısından kesin olarak ayrılmasını (sert kuvvetler ayrılığı) sağlar.

Adım Adım Çözüm

Atama Yetkisini Belirle

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yürütme organının oluşumunda tek yetkili Cumhurbaşkanıdır.

Uyuşmazlık (İncompatibilite) Kuralını Uygula

Meclis üyeliği ile Cumhurbaşkanı yardımcılığı veya bakanlık aynı kişide birleşemez.

Sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği yasama ve yürütme personeli birbirinden ayrılmıştır.

Sona Erme Zamanını Tespit Et

Milletvekilliği, atama işleminin yapıldığı tarihte başka bir işleme gerek kalmadan biter.

1982

Anayasası'nın

106

. maddesi gereği atama tarihi esas alınır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği ile Yürütme Görevinin Bağdaşmazlığı

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme organları arasında sert bir ayrılık olduğunu hatırlayın.

Bir kişi aynı anda hem milletvekili hem de bakan olabilir mi? Mevcut anayasa bu duruma 'hayır' diyor.

Milletvekilliğinin düşmesi için Meclis'te oylama yapılmasına gerek yoktur; atama gerçekleştiği an üyelik kendiliğinden biter.

Daha Fazla Pratik

Bakanların görev suçlarıyla ilgili cezai sorumluluklarını (Yüce Divan süreci) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 376Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle "boşalması" durumunda; yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar makama vekâlet edilmesi ve yetkilerin kullanılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

En kıdemli Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

TBMM Başkanı makama vekâlet eder ve yeni seçim yapılana kadar yürütmenin başı sıfatını taşır.

Cumhurbaşkanının daha önce geçici ayrılıklar (hastalık, yurt dışı vb.) için görevlendirdiği yardımcısı vekâlet görevini sürdürür.

En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ancak Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarma yetkisini kullanamaz.

Anayasa Mahkemesi Başkanı vekâlet eder ve 45 gün içerisinde seçimin yapılmasını koordine eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En kıdemli Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

Cevap

En kıdemli Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

Doğru ifade, en kıdemli yardımcının vekâlet edeceği ve tam yetkili olacağıdır.

1982

Anayasası Madde

106

'ya göre, makamın boşalması halinde en kıdemli Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

Makamın durumunu analiz etme

Makam 'geçici' olarak değil, 'boşalma' (ölüm, istifa vb.) nedeniyle sahipsiz kalmıştır.

Vekâlet kuralları geçici ayrılma ve makamın boşalması durumlarında farklılık gösterir.

Vekil tayin yöntemini belirleme

Makamın boşalması halinde anayasal kural 'En Kıdemli Cumhurbaşkanı Yardımcısı'nın görevi üstlenmesidir.

2017

değişikliği ile vekâlet görevi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı yardımcılarına verilmiştir.

Yetki kapsamını kontrol etme

Vekil olan kişi, asilin tüm yetkilerini (Kararname, atama, OHAL ilanı vb.) tam yetkiyle kullanır.

Anayasa vekile yetki kısıtlaması getirmemiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Vekâleti: Geçici Ayrılma vs. Makamın Boşalması

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütmeye vekâlet görevi artık Meclis dışından birine aittir.

Makamın boşalması (kesin ayrılık) ile yurt dışına çıkış (geçici ayrılık) arasında vekilin belirlenme usulü farklıdır.

Geçici ayrılıkta Cumhurbaşkanı istediği birini 'görevlendirir', ancak ölüm/istifa gibi kesin boşalmalarda 'en kıdemli' olan kanunen görevi alır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçimlerin kaç gün içinde tamamlanması gerektiğini ve TBMM seçimlerinin bu süreçten nasıl etkilendiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 377Soru →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nın milli savunmaya ilişkin hükümleri çerçevesinde; Başkomutanlık makamının temsil yetkisi, Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasındaki siyasi sorumluluk ve Genelkurmay Başkanı'nın görevlerinden dolayı sorumlu olduğu makam dikkate alındığında, bu üçlü yapının anayasal eşleşmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Temsil: Cumhurbaşkanı / Meclise Karşı Sorumlu: Cumhurbaşkanı / Genelkurmay'ın Sorumlu Olduğu Makam: Milli Savunma Bakanı

Temsil: TBMM Başkanı / Meclise Karşı Sorumlu: Cumhurbaşkanı / Genelkurmay'ın Sorumlu Olduğu Makam: Cumhurbaşkanı

Temsil: Cumhurbaşkanı / Meclise Karşı Sorumlu: Milli Savunma Bakanı / Genelkurmay'ın Sorumlu Olduğu Makam: Cumhurbaşkanı

Temsil: Cumhurbaşkanı / Meclise Karşı Sorumlu: Cumhurbaşkanı / Genelkurmay'ın Sorumlu Olduğu Makam: TBMM Başkanı

Temsil: Genelkurmay Başkanı / Meclise Karşı Sorumlu: Milli Güvenlik Kurulu / Genelkurmay'ın Sorumlu Olduğu Makam: Milli Savunma Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temsil: Cumhurbaşkanı / Meclise Karşı Sorumlu: Cumhurbaşkanı / Genelkurmay'ın Sorumlu Olduğu Makam: Milli Savunma Bakanı

Cevap

Başkomutanlık Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir, milli savunmanın sağlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur ve Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Doğru yanıt olan seçenek,

1982

Anayasası'nın

117

. maddesindeki düzenlemeleri eksiksiz yansıtmaktadır. Bu maddeye göre Başkomutanlık temsili Cumhurbaşkanı'ndadır, milli savunma hazırlıklarından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur ve Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına karşı sorumluluk altındadır.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık temsilcisini belirlemek.

Cumhurbaşkanı.

1982

Anayasası'nın

117

. maddesi gereği Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Milli savunmadaki siyasi sorumluluğu tespit etmek.

Cumhurbaşkanı.

2017

anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi tek elde toplanmış, milli savunmanın sağlanması ve TSK'nın hazırlanması sorumluluğu TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik sorumluluğunu belirlemek.

Milli Savunma Bakanı.

Anayasa uyarınca Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Anahtar Kavram

Milli Savunma Teşkilatı ve Anayasal Sorumluluklar

İpuçları

2017

Anayasa değişikliklerinden sonra yürütme organının tekliğini ve bakanlıkların bu yapıdaki yerini düşünün.

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ilkesi uyarınca, bu makamı kimin temsil ettiğine odaklanın.

Genelkurmay Başkanı'nın kime sorumlu olduğu konusu yakın zamanda değişmiştir; artık Başbakanlık olmadığına göre en yakın sivil denetim makamı olan bakanlığı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Genelkurmay Başkanı'nın kim tarafından atandığı ve savaş zamanındaki görevlerine ilişkin ek çalışma yapılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 378Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisinin kapsamı ve Cumhurbaşkanlığı teşkilat yapısının düzenlenme usulü önemli ölçüde değişmiştir. Bu değişiklikler doğrultusunda, Cumhurbaşkanlığına bağlı kurumlar ve yürütme organının teşkilat yapısının düzenlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile merkez ve taşra teşkilat yapısı münhasıran kanunla düzenlenir.

Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri TBMM tarafından çıkarılan kanunla belirlenir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esaslar sadece kanunla düzenlenebilir.

Devlet Denetleme Kurulu; tüm kamu kurumlarını, meslek kuruluşlarını, işçi ve işveren teşekküllerini ve yüksek yargı organlarını denetleme yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğini belirten seçenek doğrudur.

1982 Anayasası'nın 118. maddesinde yapılan değişiklik ile Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceği açıkça hükme bağlanmıştır. Bu, Cumhurbaşkanının yürütme teşkilatını düzenleme yetkisinin doğrudan bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

Yürütme teşkilatının düzenleme yetkisini analiz etme

2017 anayasa değişiklikleri ile birçok idari birimin kuruluşu ve işleyişi kanundan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) alanına kaydırılmıştır.

Yürütme organının daha hızlı ve esnek hareket edebilmesi amaçlanmıştır.

Anayasa madde 118'i inceleme

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilat ve görevlerinin CBK ile düzenleneceği sonucuna ulaşılır.

Anayasa'nın doğrudan hükmü bu yöndedir.

Diğer seçeneklerdeki 'Kanun vs. CBK' ayrımını kontrol etme

Bakanlıklar, Devlet Denetleme Kurulu ve üst kademe yöneticilerle ilgili temel düzenlemelerin artık CBK ile yapıldığı teyit edilir.

A, B ve D seçeneklerindeki kanun vurgusu güncel anayasal duruma aykırıdır.

Anahtar Kavram

Yürütme organının düzenleyici yetki alanı ve CBK-Kanun ayrımı

İpuçları

2017 anayasa değişikliklerinden sonra yürütme alanındaki birçok düzenleme yetkisi kanundan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine geçmiştir.

Bakanlıklar, DDK ve MGK Genel Sekreterliği gibi birimlerin teşkilat yapıları artık aynı hukuki enstrümanla (CBK) düzenlenmektedir.

Devlet Denetleme Kurulu'nun hiçbir şekilde denetleyemeyeceği tek erki hatırlayın: Yargı.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetiminin kim tarafından yapıldığını ve hangi alanlarda kararname çıkarılamayacağını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 379Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 yılı anayasa değişikliğiyle düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen bir olağanüstü hal (OHAL) kararının yürürlüğe girmesi ve denetlenmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal kararı verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal ilanı kararı ancak Milli Güvenlik Kurulu'nun olumlu görüşü alındıktan sonra Resmî Gazete'de yayımlanabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise, olağanüstü hal kararı Meclis toplanana kadar yürürlüğe giremez.

Cumhurbaşkanı, olağanüstü hal ilan kararını en fazla bir yıl süreyle verebilir.

Şartların ağırlaşması durumunda Cumhurbaşkanı, olağanüstü hal yerine sıkıyönetim ilan edilmesine karar verebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal kararı verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cevap

Olağanüstü hal kararının verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanması ve aynı gün TBMM onayına sunulması anayasal bir zorunluluktur.

1982 Anayasası'nın 119. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından verilen OHAL ilanı kararı yayımlandığı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Bu, yasama organının yürütmenin bu istisnai yetkisini derhal denetleyebilmesi için getirilmiş bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

İlan makamını ve usulünü belirleyin.

1982 Anayasası Madde 119 uyarınca ilan yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır.

Yürütme organının olağanüstü durumlara hızlı tepki vermesi amaçlanır.

Yayımlanma ve onay sunum zamanlamasını kontrol edin.

Karar hem Resmî Gazete'de yayımlanmalı hem de aynı gün Meclis'e gönderilmelidir.

Yasama organının denetim yetkisinin gecikmeksizin başlaması gerekir.

Meclis'in durumuna göre prosedürü değerlendirin.

Meclis tatildeyse derhal toplantıya çağrılır; tatil kararın yürürlüğe girmesini engellemez.

OHAL'in demokratik denetimi kesintisiz olmalıdır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan Usulü

İpuçları

Olağanüstü hal ilanı kararı hem bir ilan hem de bir denetim sürecini kapsar.

Kararın yürürlüğe girmesi için kamuoyuna duyurulması (yayım) ve Meclis'e sunulması aynı gün içinde gerçekleşmelidir.

Anayasa'nın 119. maddesi 'Karar verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur' ifadesini açıkça kullanır.

Daha Fazla Pratik

Meclis'in OHAL kararını onaylarken süreyi değiştirip değiştiremeyeceğini veya tamamen reddedip reddedemeyeceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 380Soru →

Türkiye Cumhuriyeti yürütme teşkilatı içerisinde önemli bir danışma organı olan Milli Güvenlik Kurulu'nun ( $MGK$ ) üyeleri, Anayasa'nın $118$ . maddesinde belirtilmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kurulun asli üyeleri arasında yer almaz?

Dışişleri Bakanı

İçişleri Bakanı

Ticaret Bakanı

Milli Savunma Bakanı

Kara Kuvvetleri Komutanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ticaret Bakanı

Cevap

Ticaret Bakanı, Milli Güvenlik Kurulu'nun asli üyeleri arasında bulunmaz.

Milli Güvenlik Kurulu üyeleri Anayasa'da sınırlı sayıda (numerus clausus) sayılmıştır. Kurulda sivil kanattan Cumhurbaşkanı ve Yardımcıları ile birlikte sadece dört bakan (Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma) yer alır. Ticaret Bakanı bu isimler arasında bulunmadığı için doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın sivil üyelerini belirlemek

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma Bakanları.

Anayasa'nın 118. maddesi kurulun sivil kanadını bu şekilde tanımlar.

MGK'nın askeri üyelerini belirlemek

Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları.

Güvenlik politikalarının askeri temsilcileri bu makamlardır.

Seçenekleri bu liste ile karşılaştırmak

Ticaret Bakanı her iki listede de yer almamaktadır.

Milli güvenlikle doğrudan ilgili olmayan bakanlıklar kurula üye değildir.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun Üye Yapısı

İpuçları

Milli Güvenlik Kurulu'nda sadece güvenlik ve dış politika ile doğrudan ilgili dört bakan yer alır.

Kurulda yer alan bakanlar: Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma Bakanlarıdır.

Ekonomi, ticaret veya eğitim gibi alanlardan sorumlu bakanlar bu kurulun üyesi değildir.

Daha Fazla Pratik

MGK gündeminin kim tarafından ve kimlerin önerisiyle belirlendiğini çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

ÖncekiSayfa 19 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap