Examkin

Yürütme

642 soru

Soru 381Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi durumunda ortaya çıkan hukuki sonuçlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı'nın Meclis seçimlerini yenileme yetkisinin bulunmadığını belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'na göre, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen (3/5 çoğunluk ile) Cumhurbaşkanı, bu süreç devam ederken Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerini yenileme (fesih) yetkisini kullanamaz. Bu düzenleme, yürütmenin yasama üzerindeki baskı kurma ihtimalini engellemek için getirilmiş kritik bir anayasal güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecindeki aşamaları hatırla.
Önerge (301), Soruşturma Kararı (360), Yüce Divan Sevk (400).
Sürecin hangi aşamasında hangi kısıtlamaların başladığını belirlemek gerekir.
2
Soruşturma açılmasının (360 oy ile kabul) ardından gelen özel kısıtlamayı analiz et.
Anayasa Madde 105/4: 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez.'
Bu hüküm, Cumhurbaşkanı'nın kendisini denetleyen Meclis'i feshederek soruşturmadan kaçmasını önlemeyi amaçlar.
3
Diğer seçeneklerdeki sayısal ve kurumsal hataları ele.
Yüce Divan mercii AYM'dir, komisyon üyeleri oranlı seçilir, salt çoğunluk sadece ilk teklif içindir.
KPSS formatında çeldiriciler genellikle sayısal eşikler ve kurum isimleri üzerinden kurgulanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Süreci ve Seçim Yenileme Yasğı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açıldığında, Meclis'in denetim gücünü koruyan özel bir yasak devreye girer.
2
Bu yasak, Cumhurbaşkanı'nın kendi görev süresini veya Meclis'in yapısını etkileyebilecek en güçlü yetkisiyle ilgilidir.
3
Anayasa'nın 105. maddesinin son fıkrasını hatırla: Soruşturma altındaki bir lider, kendisini soruşturan kurumu dağıtabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk sürecindeki benzerlikleri ve farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 382Soru →

Cumhurbaşkanlığı teşkilatı bünyesinde yer alan ve idarenin hukuka uygunluğunun denetimi ile verimliliğinin artırılması amacıyla görev yapan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK) kuruluşu, işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri 19821982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi ile düzenlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi

Cevap

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'nun tüm işleyiş ve personel süreçleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi seçeneği doğrudur; çünkü 19821982 Anayasası'nın 108108. maddesinde 20172017 yılında yapılan değişiklikle, Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi ve üyelerinin özlük haklarının bu yöntemle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun anayasal yerini belirleme
Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.
Kurulun hangi erke bağlı olduğunu bilmek, düzenleyici işlemin kaynağını anlamaya yardımcı olur.
2
2017 Anayasa değişikliklerini analiz etme
2017 değişikliği ile kurulun yetkileri artırılmış (idari soruşturma eklenmiş) ve hukuki dayanağı değiştirilmiştir.
Eski bilgilerle (kanunla düzenleme) yeni anayasal hükümleri ayırt etmek gerekir.
3
İlgili anayasa maddesini (Madde 108) kontrol etme
Anayasa metni açıkça 'kuruluşu, işleyişi ve özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğini' belirtir.
Anayasal bir kurumun hukuki statüsünün tespiti için doğrudan anayasa metnine başvurulur.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Düzenleyici Dayanağı

İpuçları

1
DDK, yürütme organının doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı en yüksek denetim birimidir.
2
20172017 Anayasa değişiklikleri ile yürütmenin kendi iç yapısını düzenleme yetkisi (kararname yetkisi) artırılmıştır.
3
Anayasa'nın 108108. maddesinde yapılan güncelleme ile 'kanunla düzenlenir' ibaresi yerini başka bir düzenleyici işleme bırakmıştır.

Daha Fazla Pratik

Kurulun denetim yetkisinin dışında kalan tek erkin 'Yargı' olduğunu hatırlayarak denetim kapsamı sorularına hazırlanın.
Tahmini Süre:45s
Soru 383Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına verilmiş; Cumhurbaşkanının yasama, yürütme ve yargı alanındaki yetkileri yeniden tanımlanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan sahip olduğu görev ve yetkiler arasında gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Cevap

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.
Anayasa'nın 90. maddesine göre, milletlerarası andlaşmaların onaylanması ancak Türkiye Büyük Millet Meclisinin onaylamayı bir kanunla 'uygun bulmasına' bağlıdır. Cumhurbaşkanı ise bu aşamadan sonra andlaşmayı 'onaylar ve yayımlar'. Dolayısıyla uygun bulma yetkisi yasama organına (TBMM) aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerinin kapsamını (Yasama, Yürütme, Yargı) belirle.
Cumhurbaşkanının 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde sayılan geniş bir yetki alanı olduğu tespit edildi.
Soruda istenen 'gösterilemez' olan yetkiyi bulmak için yetki paylaşımını analiz etmek gerekir.
2
Milletlerarası andlaşmalar sürecindeki yetki paylaşımını analiz et.
Andlaşmaları 'uygun bulma' (yasama süreci) ve 'onaylama/yayımlama' (yürütme süreci) arasındaki fark görüldü.
Anayasa'nın 90. ve 104. maddeleri arasındaki bu teknik fark, sınavda en sık sorulan trap (tuzak) noktalarından biridir.
3
Diğer seçeneklerdeki atama ve temsil yetkilerini Anayasa 104, 108 ve 117. maddelerle teyit et.
Başkomutanlık temsilinin, DDK atamalarının, AYM ve Yargıtay Başsavcısı seçiminin Cumhurbaşkanına ait olduğu doğrulandı.
Yanlış olan seçeneğin kesinliğinden emin olmak için diğer seçeneklerin doğruluğu kanıtlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yetkileri ve Yasama/Yürütme Ayrımı

İpuçları

1
Milletlerarası andlaşmaların hukuki süreci iki aşamalıdır; ilk aşama Meclis'te gerçekleşir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler ile TBMM kararı gerektiren işlemler arasındaki farkları (örneğin OHAL ilanı vs. uzatılması) karşılaştırmalı olarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 384Soru →

1982 Anayasası'nın 108108. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK) güncel hukuki statüsü, yetkileri ve işleyişi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, idarenin kanuniliği ilkesi gereği münhasıran kanunla düzenlenir.

Cevap

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; bu hususlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.
1982 Anayasası'nın 108108. maddesinde yapılan 20172017 değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'nun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Bu durum, idarenin kanuniliği ilkesinin Anayasa tarafından belirlenmiş özel bir istisnasıdır ve 'kanunla düzenlenir' ifadesi bu nedenle hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Devlet Denetleme Kurulu'nun Anayasal dayanağını analiz et.
DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organı olarak yer alır.
Kurumun statüsünü belirlemek için temel hukuki metni incelemek gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin Kurulun yetkileri üzerindeki etkisini değerlendir.
Kurula 'idari soruşturma' yetkisi verilmiş ve TSK denetim kapsamına alınmıştır.
Güncel yetki sınırlarını belirlemek yanlış seçenekleri elemek için kritiktir.
3
Kurulun teşkilat yapısının ve özlük haklarının hangi düzenleyici işlemle belirlendiğini kontrol et.
Anayasa m. 108: 'Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.'
DDK, birçok devlet kurumunun aksine kanunla değil, doğrudan CBK ile düzenlenen istisnai bir yapıya sahiptir.

Anahtar Kavram

DDK'nın Düzenleme Biçimi (CBK vs Kanun)

İpuçları

1
Devlet Denetleme Kurulu, doğrudan Cumhurbaşkanı'nın emriyle çalışan bir denetim mekanizmasıdır.
2
2017 yılında yapılan değişikliklerle Kurulun hem yetkileri (soruşturma gibi) hem de denetleyebileceği kurumların kapsamı (TSK gibi) genişlemiştir.
3
Bir devlet kurumunun yapısının genellikle 'kanun' ile düzenlenmesi beklense de, DDK için Anayasa'da özel olarak 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' vurgusu yapılmıştır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetleyemeyeceği tek alanın 'Yargı Organları' olduğunu ve bu istisnanın Anayasa'da nasıl ifade edildiğini incelemek pekiştirici olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 385Soru →

19821982 Anayasası uyarınca "devletin başı" sıfatını haiz olan Cumhurbaşkanı, anayasanın uygulanmasını ve devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetmekle görevlidir. Bu kapsamda Cumhurbaşkanının yargı organının işleyişi ve oluşumu üzerindeki yetkileri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yetkiler arasında *yer almaz*?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçme yetkisi Cumhurbaşkanına ait değildir; bu seçim Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından yapılır.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, 19821982 Anayasası'na göre Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri (asıl veya yedek) arasından seçilir. Cumhurbaşkanının bu makama atama yapma veya aday gösterme gibi bir yetkisi bulunmamaktadır. Diğer seçeneklerdeki görevler ise doğrudan veya dolaylı olarak Cumhurbaşkanının anayasal yetkileri dahilindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yargı alanındaki atama yetkilerini analiz edin.
Cumhurbaşkanı AYM, Danıştay, HSK ve Yargıtay Başsavcılığı makamlarına atama yapar.
Anayasal yetki sınırlarını belirlemek için genel yetkilerin taranması gerekir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin özel statüsünü inceleyin.
Uyuşmazlık Mahkemesi bir yüksek mahkemedir ancak başkanı dışarıdan atanmaz.
Yüksek mahkemeler arasındaki yönetimsel farkları ayırt etmek gerekir.
3
Anayasa'nın ilgili maddesi uyarınca başkanın nasıl seçildiğini belirleyin.
Anayasa Mahkemesi, kendi üyeleri arasından bir asıl ve bir yedek üyeyi bu mahkemeye başkan olarak görevlendirir.
Yanlış bilginin kaynağını (başkanın seçim usulü) kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Yetkileri ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı birçok yüksek yargı organına üye seçer, ancak başkanlık seçimleri genellikle mahkemelerin kendi içindedir.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanı, aslında başka bir yüksek mahkemenin de üyesidir.
3
Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından bir kişiyi Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkan olarak seçer; bu işlemde yürütmenin rolü yoktur.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yasama ve yürütme alanındaki diğer yetkilerini (örneğin DDK üyelerini seçmek) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 386Soru →

19821982 Anayasası uyarınca milletlerarası antlaşmaların onaylanması ve yayımlanması sürecine dair Cumhurbaşkanının yetkileri ve bu antlaşmaların hukuki rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğunu iddia eden ifade yanlıştır; zira bu antlaşmalar hakkında yargı yolu kapalıdır.
Milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini belirten seçenek yanlıştır. 19821982 Anayasası'nın 9090. maddesinin son fıkrası uyarınca, 'Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.' ifadesi yer almaktadır. Bu durum, antlaşmaları kanunlardan ayıran en temel farklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının antlaşmalar üzerindeki yetkisini analiz et.
Cumhurbaşkanı, TBMM'nin uygun bulduğu antlaşmaları onaylar ve Resmi Gazete'de yayımlar.
Yürütme organının başı olarak dış ilişkileri temsil ve yönetim yetkisi kapsamındadır.
2
Antlaşmaların hukuki niteliğini normlar hiyerarşisi açısından değerlendir.
Antlaşmalar kanun hükmündedir, hatta temel haklarda kanunun üstündedir.
19821982 Anayasası'nın 9090. maddesi bu antlaşmalara özel bir hukuki güç atfeder.
3
Antlaşmaların yargısal denetimini kontrol et.
Antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamayacağı sonucuna ulaşılır.
Anayasa'nın 9090. maddesinin son fıkrası bu konuda mutlak bir yasak getirmiştir.

Anahtar Kavram

Milletlerarası Antlaşmaların Onaylanması ve Yargı Bağışıklığı

İpuçları

1
Antlaşmaların hukuki gücünü ve bu güce rağmen tabi oldukları (veya olmadıkları) denetim mekanizmalarını hatırlayın.
2
Normal kanunlar için Anayasa Mahkemesine gidilebilirken, milletlerarası antlaşmalar için Anayasa'da özel bir kısıtlama vardır.
3
Anayasa'nın 9090. maddesinin son fıkrasını düşünün; burada antlaşmaların iptali için yargı yolunun açık olup olmadığına dair net bir hüküm bulunur.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının veto edemediği tek kanun olan 'Bütçe Kanunu' ile milletlerarası antlaşmaların onay süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kanunlar ve antlaşmalar arasındaki farkları bir tablo üzerinden karşılaştırmak, hangi yetkinin yasama (TBMM) hangisinin yürütme (Cumhurbaşkanı) organına ait olduğunu netleştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 387Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanının yargı organının işleyişi ve yapılanmasıyla ilgili sahip olduğu görev ve yetkiler düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı tarafından yerine getirilen bir işlem değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay Başsavcısını seçmek

Cevap

Danıştay Başsavcısının seçilmesi işlemi Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz; bu makam için seçim Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından yapılır.
Doğru yanıt olan seçenek, Danıştay Başsavcısının seçimini belirtmektedir. 19821982 Anayasası ve Danıştay Kanunu uyarınca; Danıştay Başkanı, Danıştay Başsavcısı ve Başkanvekilleri, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla seçilir. Cumhurbaşkanının bu seçim sürecinde herhangi bir atama veya onay yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının yargısal atama yetkilerini anayasal maddeler çerçevesinde sınıflandırın.
Cumhurbaşkanının; AYM üyeleri, Danıştay üyelerinin bir kısmı (1/41/4), Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı/Vekili ve HSK üyelerinin bir kısmını (44 üye) seçtiği doğrulanır.
Anayasal yetki sınırlarını belirlemek için temel atama mercilerinin bilinmesi gerekir.
2
Danıştay ve Yargıtay arasındaki 'başsavcı' seçimi farkını analiz edin.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Cumhurbaşkanı tarafından atandığı, ancak Danıştay Başsavcısının kurumun kendi içinden seçildiği tespit edilir.
Yüksek mahkemelerin idari ve yargısal özerklik sınırlarını ve atama usullerindeki ince farkları ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve İstisnalar

İpuçları

1
Yargıtay ve Danıştay'ın üye seçim usulleri ile bu kurumlardaki 'başsavcılık' makamlarının atama usulleri farklılık gösterir.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanırken, Danıştay'ın en üst düzey yöneticileri ve başsavcısı kurumun kendi içinde yaptığı seçimle belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının TBMM tarafından seçilen üyeler üzerindeki yetkilerini ve hangi yüksek mahkemelere hiç üye seçmediğini (Örn: Yargıtay üyeleri) tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Yüksek mahkemelerin başkanlarını kimin seçtiğini hatırlayın: AYM, Yargıtay ve Danıştay başkanlarının tamamı kendi kurulları tarafından seçilir. İstisna sadece 'Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'ndadır; o Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Tahmini Süre:50s
Soru 388Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda, yenisi seçilinceye kadar bu makama vekalet edecek yetkili ve seçim sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve seçim 4545 gün içinde yapılır.

Cevap

En yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısının vekalet etmesi ve seçimin 4545 gün içinde yapılması ifadesi doğrudur.
Anayasa'nın 106106. maddesine göre; Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması halinde (ölüm, istifa vb.), yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Eğer birden fazla yardımcı varsa, bu görevi 'en yaşlı olan' yürütür. Ayrıca bu durumda seçimin 4545 gün içinde yapılması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın durumunu analiz etme
Makamın boşalması (ölüm, istifa vb.) durumu ile geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı) durumunu birbirinden ayırın.
Vekalet kuralları bu iki durum için farklılık gösterir.
2
Vekalet edecek kişiyi belirleme
Birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı varsa, makamın boşalması halinde 'en yaşlı olan' vekalet eder.
Anayasa Madde 106106 açık hükmü gereğidir.
3
Seçim süresini kontrol etme
Makamın boşalmasını takip eden 4545 gün içinde yeni seçim yapılır.
Yürütme organının sürekliliğini sağlamak için anayasal bir süre sınırı konulmuştur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet Usulü

İpuçları

1
Vekalet yetkisi 20172017 değişikliği ile Meclis'ten yürütmeye (yardımcılara) geçmiştir.
2
Cumhurbaşkanının kendi istediği kişiyi ataması sadece geçici (hastalık/yurt dışı) durumlar için geçerlidir.
3
Makamın boşalması halinde anayasa, 'en yaşlı' olma kriterini esas alarak objektif bir belirleme yapar ve 4545 günlük seçim süresi öngörür.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının boşalması durumunda TBMM seçimlerinin de yenilenip yenilenmeyeceği konusunu (seçimlere kalan süreye göre) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 389Soru →

1982 Anayasası'nın 2017 değişikliği ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilen Meclis soruşturması süreci ve bu süreçte görev alan 'Soruşturma Komisyonu'nun teşekkül usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu; siyasi parti gruplarının, Meclis'teki güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubu için ayrı ayrı ad çekme (kura) usulüyle belirlenen on beş üyeden oluşur.

Cevap

Soruşturma komisyonu üyeleri, her siyasi parti grubunun gösterdiği üç katı aday arasından kura ile belirlenen 15 milletvekilinden oluşur.
Doğru ifadeye göre, Meclis soruşturma komisyonu 15 üyeden oluşur ve bu üyeler siyasi parti gruplarının kendi içlerinden belirledikleri üye sayısının üç katı aday arasından çekilen kura (ad çekme) usulü ile belirlenir. Bu, sürecin tarafsızlığını korumaya yönelik teknik bir anayasal ayrıntıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge Verme Aşaması
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile önerge verilir.
Sürecin başlatılması için asgari katılım şartıdır.
2
Soruşturma Açılması Kararı
Meclis, önergeyi bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile soruşturma açılmasına karar verir.
Soruşturmanın ciddi bir temele dayanması için nitelikli çoğunluk aranır.
3
Komisyonun Kurulması
15 kişilik bir komisyon kurulur; üyeler kura (ad çekme) yöntemiyle seçilir.
Siyasi partilerin objektif ve adil bir şekilde temsil edilmesini sağlamak.
4
Yüce Divan'a Sevk
Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte ikisi (400400) ile sevk kararı alınır.
Cumhurbaşkanının yargılanması için en yüksek anayasal çoğunluk eşiğidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturma Komisyonu Teşekkülü

İpuçları

1
Meclis soruşturma komisyonunun kaç kişiden oluştuğunu ve üyelerin hangi yöntemle (kura mı, seçim mi?) belirlendiğini hatırlamaya çalışın.
2
Önerge için salt çoğunluk (301301), soruşturma açılması için beşte üç (360360) ve sevk için üçte iki (400400) oy gerektiğini unutmayın.
3
Anayasa'nın 105. maddesine göre, komisyon üyeleri siyasi parti gruplarının önerdiği üç katı aday arasından çekilen kurayla belirlenen 15 milletvekilidir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluk sürecini inceleyerek Cumhurbaşkanı süreciyle olan benzerliklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 390Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, ancak Yüce Divana sevk edildikten sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin ancak Yüce Divana sevkten sonra kısıtlandığını belirten seçenek yanlıştır; bu yasak soruşturma açılması kararıyla başlar.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 105105. maddesine göre, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen (360360 milletvekilinin oyuyla) Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez. Yani bu yasak için Yüce Divana sevk aşamasına (400400 oy) kadar beklenmez; soruşturmanın açılmış olması yeterlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması önerge şartını belirle.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) önerge verir.
Sürecin başlaması için gerekli ilk sayısal eşiktir.
2
Soruşturma açılması kararının sonuçlarını analiz et.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile soruşturma açılmasına karar verilir ve bu andan itibaren Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.
Anayasa'nın 105105. maddesi uyarınca soruşturma altındaki yürütmenin meclisi feshetmesini önlemek amaçlanır.
3
Yüce Divan sevk şartlarını kontrol et.
Komisyon raporu sonrası üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu (400400) ile sevk kararı alınır.
Cezai sorumluluğun yargı aşamasına geçmesi için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Usulü ve Kısıtlamalar

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının meclis soruşturması sürecinde hangi aşamada yetkilerinin kısıtlanmaya başladığına dikkat edin.
2
Soruşturma açılması kararı (360360 oy) ile Yüce Divana sevk kararı (400400 oy) farklı aşamalardır. Seçim yasağı bunlardan hangisinde başlar?
3
Anayasa'nın 105105. maddesine göre, seçimlerin yenilenmesine karar verme yasağı 'soruşturma açılması kararı' ile birlikte yürürlüğe girer.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet ve seçim süreleri konusunu tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 391Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri ve ilgili seçim mevzuatı çerçevesinde, Cumhurbaşkanlığı seçim süreci, adaylık şartları ve oylama usulleri ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En az 100100 bin seçmen tarafından aday gösterilecek kişiler, adaylık başvurularını bizzat Yüksek Seçim Kuruluna yaparlar; seçmenler ise imzalarını ilgili adaylık süresi içinde herhangi bir noterlikte onaylatarak Kurula ulaştırırlar.

Cevap

100 bin seçmen tarafından aday gösterilecek kişiler için seçmenlerin imzalarını noter huzurunda onaylatmaları gerektiği bilgisi yanlıştır; bu işlem İlçe Seçim Kurullarında yapılır.
Seçmenler tarafından Cumhurbaşkanı adayı gösterilmesi sürecinde, 100100 bin seçmenin imzası noterliklerde değil, bizzat ilgili İlçe Seçim Kurullarına gidilerek atılır. Bu, sürecin yargı denetimi ve gözetimi altında yürütülmesini sağlamak içindir. Noter onayı şartı mevzuatta yer almamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı adaylık usullerini incele.
Siyasi parti grupları, %5\%5 oy alan partiler ve 100100 bin seçmen aday gösterebilir.
Anayasa m.101101 uyarınca adaylık yetkisi bu üç gruba verilmiştir.
2
Seçmenler tarafından aday gösterme prosedürünü kontrol et.
İmzalar 'İlçe Seçim Kurullarında' atılır, noterlikler bu süreçte yetkili değildir.
71027102 sayılı Kanun ile düzenlenen idari usulde resmiyet İlçe Seçim Kurulları aracılığıyla sağlanır.
3
İkinci tur ikame ve referandum kurallarını doğrula.
Aday ölümü durumunda ikame yapılır, tek aday kalırsa referanduma gidilir.
Seçimin demokratik meşruiyetini korumak için ikame ve salt çoğunluk şartı aranır.
4
Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi durumunu analiz et.
Meclis 3/53/5 ile seçimleri yenilerse mevcut Cumhurbaşkanı tekrar aday olabilir.
Anayasa m.116/3116/3 hükmü, görev süresine ilişkin özel bir istisna tanımaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık ve Seçim Usulü

İpuçları

1
Adaylık sürecinde imzaların nereye atıldığına odaklanın; devletin hangi kurumu bu süreci yönetir?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin TBMM üyeliğinin ve partisiyle ilişiğinin kesilip kesilmediği konusundaki güncel düzenlemeleri tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 392Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla işletilen Meclis soruşturması prosedürü ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu, hazırladığı raporu doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne sunarak yargılama aşamasını başlatır.

Cevap

Soruşturma komisyonunun hazırladığı raporu doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne sunarak yargılama sürecini başlatması bilgisi yanlıştır.
Doğru cevap, soruşturma komisyonunun raporunu doğrudan mahkemeye sunduğunu iddia eden seçenektir. Anayasa'nın 105. maddesi uyarınca, soruşturma komisyonu raporunu Meclis Başkanlığına sunar. Bu rapor Meclis Genel Kurulunda görüşülür ve ancak Genel Kurul tarafından üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (400400 oy) kabul edilirse Cumhurbaşkanı Yüce Divan'a sevk edilmiş olur. Dolayısıyla komisyonun yargılamayı başlatma yetkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu için gerekli olan ilk aşamayı belirle.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile soruşturma önergesi verilir.
Anayasal prosedürün ilk basamağı önerge aşamasıdır.
2
Soruşturma kararının nasıl alındığını kontrol et.
Önergenin ardından Meclis üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili) ile soruşturma açılmasına karar verilir.
Soruşturmanın fiilen başlaması için nitelikli çoğunluk gereklidir.
3
Soruşturma komisyonunun görevini ve raporunu sunduğu mercii analiz et.
Soruşturma komisyonu raporunu TBMM Başkanlığına sunar; bu rapor Genel Kurulda görüşülür.
Komisyon bir yargı mercii değil, Meclis adına çalışan bir inceleme birimidir; bu nedenle raporunu Meclis'e sunar.
4
Yüce Divan'a sevk sürecini doğrula.
Genel Kurul, üye tamsayısının üçte ikisi (400400 milletvekili) ile sevk kararı alırsa yargılama Anayasa Mahkemesi'nde (Yüce Divan) başlar.
Yargılamayı başlatma yetkisi komisyona değil, TBMM Genel Kurulu'na aittir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Prosedürü ve Makamlar Arası Hiyerarşi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 393Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki konumları ile Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ile olan kurumsal bağları göz önüne alındığında, aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekilliği sıfatı sona erer.
Doğru cevap, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekilliği sıfatının sona erdiğini ifade eden seçenektir. 1982 Anayasası Madde 106 uyarınca, yürütme organının bu üyeleri aynı zamanda yasama organı üyesi olamazlar; atama gerçekleştiği anda milletvekilliği kendiliğinden düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Atanma kaynaklarını belirle.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır.
Yürütme organının oluşum şartlarını saptamak için bu bilgi gereklidir.
2
TBMM üyeliği ile ilişkisini incele.
Milletvekili olan bir kişi bu makamlara atanırsa, atandığı an meclis üyeliği düşer.
Anayasa'nın 106. maddesindeki açık hükmü teyit etmek gerekir.
3
Göreve başlama ve yargısal statüyü kontrol et.
Göreve başlama ant içme ile olur ve bu kişiler yasama dokunulmazlığına sahiptir.
Yürütme üyelerinin hukuki güvencelerini ve usuli şartlarını doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yürütme Erki Üyelerinin Hukuki Statüsü ve Vekillikle İlişkisi

İpuçları

1
Türkiye'de yürütme ve yasama organları arasındaki 'sert ayrılık' ilkesini düşünün.
2
Bir kişi aynı anda hem milletvekili hem de bakanlık koltuğunda oturabilir mi?
3
Anayasa'nın 106. maddesi, meclis üyeleri arasından atananların vekillik sıfatının atama ile birlikte sona ereceğini açıkça belirtir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcılarının vekalet yetkileri ile bakanlıkların kurulma usullerini (CB Kararnamesi ile) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 394Soru →

Cumhurbaşkanının resmî bir görevle yurt dışına çıkması veya hastalık gibi nedenlerle görevinden geçici olarak ayrılması durumunda, Anayasa'da belirtilen hükümler çerçevesinde Cumhurbaşkanlığı makamına aşağıdakilerden hangisi vekalet eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması durumunda vekalet görevi Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından yerine getirilir.
Anayasa'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendireceği yardımcısı Cumhurbaşkanına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Durum analizi yapılması
Cumhurbaşkanının görevden 'geçici' olarak (yurt dışı, hastalık vb.) ayrıldığı tespit edilir.
Vekalet kuralları, makamın tamamen boşalması (ölüm, istifa) ile geçici ayrılma hallerinde farklılık gösterebilir.
2
Anayasal hükmün hatırlanması
1982 Anayasası Madde 106 uyarınca vekalet makamı belirlenir.
2017 değişikliği ile yürütme yapısı tek başlı hale gelmiş ve vekalet sistemi güncellenmiştir.
3
Doğru makamın seçilmesi
Vekaletin Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Cumhurbaşkanı makamına yalnızca yine yürütme kanadından bir isim vekalet edebilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet

İpuçları

1
Vekalet eden kişi yürütme organının içinden seçilir.
2
2017 yılındaki Anayasa değişikliği ile TBMM Başkanı'nın bu yetkisi sona ermiştir.
3
Cumhurbaşkanının yokluğunda onun yerine geçen, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanan en üst siyasi makamdır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa nedeniyle boşalması durumunda seçimlerin kaç gün içinde yapılması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eski sistemle (Parlamenter) yeni sistemi (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi) kıyaslayarak vekalet yetkisinin yasama (TBMM) yerine artık doğrudan yürütme içindeki yardımcıya geçtiğini kodlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 395Soru →

19821982 Anayasası'nın yürütme organı içerisinde yer alan 'Milli Savunma' teşkilatına ilişkin düzenlemeleri uyarınca; Başkomutanlık makamının temsili, milli güvenliğin sağlanmasındaki anayasal sorumluluk ve Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik konumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, 20172017 anayasa değişiklikleri sonrası oluşan mevcut hukuki statüyü tam ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur; Genelkurmay Başkanı ise Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Cevap

Başkomutanlık makamının Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin manevi varlığından ayrılamayacağını, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiğini ve Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru ifade, 19821982 Anayasası'nın 117117. maddesinde yer alan üç temel kuralı birleştirmektedir: Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılmazlığı, Cumhurbaşkanı tarafından temsili ve Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanına olan sorumluluğu. Bu yapı, hem sivil otoritenin üstünlüğünü hem de anayasal temsilin meclis odaklı olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 117117. maddesindeki 'Başkomutanlık' tanımını analiz etme.
Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği sonucuna ulaşılır.
Anayasal temsil makamını belirlemek için temel kuraldır.
2
Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik sorumluluğunu kontrol etme.
Genelkurmay Başkanı'nın görevlerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumlu olduğu teyit edilir.
20172017 değişikliği sonrası değişen hiyerarşik yapıyı doğrulamak gerekir.
3
TBMM'ye karşı olan sorumluluk makamını belirleme.
Orduyu yurt savunmasına hazırlama konusunda TBMM'ye karşı sorumlu olanın Cumhurbaşkanı olduğu görülür.
Makamlar arası sorumluluk zincirini netleştirmek için kritiktir.

Anahtar Kavram

Milli Savunma Teşkilatı ve Anayasal Hiyerarşi

İpuçları

1
Başkomutanlık makamının asıl sahibinin milletin iradesini temsil eden meclis olduğunu hatırlayın.
2
20172017 değişiklikleri ile Genelkurmay Başkanlığı'nın bağlı olduğu bakanlığın değiştiğini göz önünde bulundurun.
3
Cumhurbaşkanı'nın hem temsilci hem de meclise karşı sorumlu olan kişi olduğunu, Genelkurmay Başkanı'nın ise bakanlığa bağlı olduğunu birleştiren seçeneğe odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) güncel sivil-asker üye yapısını inceleyerek yürütme içindeki savunma hiyerarşisini pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Maddeyi 'Temsil (CB)', 'Aidiyet (TBMM)', 'Sorumluluk (CB → TBMM)' ve 'Atama/Hiyerarşi (GenKur → MSB)' anahtar kelimeleri üzerinden şematize ederek seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 396Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, yürütme organının denetim yetkisini somutlaştıran en üst idari mekanizma olan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla düzenlenir.

Cevap

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin kanunla değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenleneceğine dair ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 108. maddesinin son fıkrası uyarınca; Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir. Bu durum, diğer anayasal kurumların aksine yasama organının (TBMM) bu alan üzerinde doğrudan kanun koyma yetkisinin istisnasını teşkil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 108. maddesini analiz et.
DDK'nın işleyiş ve özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlendiği görülür.
Anayasal istisnaları tespit etmek.
2
Kurulun görev alanını kontrol et.
Yargı hariç tüm kamu, meslek kuruluşları ve kamuya yararlı STK'lar dahildir.
Denetim kapsamındaki kurumları doğrulamak.
3
2017 değişikliklerini hatırla.
İdari soruşturma yetkisinin eklendiği ve TSK muafiyetinin kaldırıldığı teyit edilir.
Güncel anayasal durumu belirlemek.

Anahtar Kavram

DDK'nın Hukuki Dayanağı ve Regülasyon Aracı

İpuçları

1
Anayasa'nın 108. maddesinde 'düzenleme aracı'na dikkat edin.
2
Kamu görevlilerinin özlük hakları normalde kanunla düzenlenir ancak DDK üyeleri için özel bir durum vardır.
3
DDK'nın kuruluşu ve işleyişi yasama organı tarafından değil, yürütme organının çıkardığı bir belge ile belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen diğer kurumları (örneğin MGK Genel Sekreterliği) inceleyerek benzerlikleri not edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 397Soru →

19821982 Anayasası’nın 1515. maddesinde düzenlenen "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" ve 119119. maddedeki "Olağanüstü hal yönetimi" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bu süreçte tesis edilen işlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu düzeninin korunması amacıyla, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesi olağanüstü hal süresince Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle askıya alınabilir.

Cevap

Kamu düzeninin korunması amacıyla suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesinin olağanüstü hal süresince askıya alınabileceği bilgisi yanlıştır; çünkü bu ilke anayasal bir 'çekirdek hak' olup hiçbir durumda dokunulamaz.
19821982 Anayasası'nın 1515. maddesinin ikinci fıkrasına göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesine dokunulamaz. Bu ilke 'çekirdek haklar' arasında yer aldığı için, herhangi bir OHALOHAL kararnamesi ile bu kuralın aksine bir düzenleme yapılması anayasal olarak mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 1515. maddesinin kapsamını belirle.
Savaş, seferberlik ve olağanüstü hal durumlarında temel hakların sınırlandırılma sınırları tespit edildi.
Sorunun temeli olan 'durma' ve 'sınırlandırma' yetkisinin kapsamını anlamak gerekir.
2
'Çekirdek Haklar' (SertSert C\cekirdekÇekirdek) listesini kontrol et.
Yaşam hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din ve vicdan hürriyeti, masumiyet karinesi ve suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkelerinin dokunulmaz olduğu görüldü.
OHALOHAL rejiminde dahi yürütmenin yetki sınırlarını çizen mutlak yasakları belirlemek gerekir.
3
OHALOHAL kararnamelerinin Meclis onay sürecini ve yargısal denetimini incele.
33 aylık onay süresi ve Anayasa Mahkemesi'ne dava açma yasağı (148148. madde) teyit edildi.
Seçeneklerdeki usul kurallarının doğruluğunu denetlemek için gereklidir.
4
Seçeneklerdeki iddiaları anayasal metinle karşılaştır.
Suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesinin askıya alınabileceği iddiasının, 1515. maddenin 22. fıkrasına açıkça aykırı olduğu saptandı.
Yanlış olan hukuki bilginin kesin tespiti yapıldı.

Anahtar Kavram

Anayasal Çekirdek Haklar ve OHAL Sınırları

İpuçları

1
Anayasa'nın 1515. maddesinde yer alan ve 'dokunulmaz' olarak nitelendirilen haklara odaklanın.
2
Olağanüstü hallerde dahi durdurulamayan, 'çekirdek haklar' (sertsert c\cekirdekçekirdek) kavramını hatırlayın.
3
Suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ilkesi, masumiyet karinesi ve yaşam hakkı gibi unsurlar hiçbir rejim altında ihlal edilemez.

Daha Fazla Pratik

OHALOHAL sürecinde TBMMTBMM'nin sahip olduğu onay, süre uzatımı ve iptal yetkilerini tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 398Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümlerine göre, idarenin hukuka uygunluğunun, düzenli ve verimli şekilde yürütülmesinin ve geliştirilmesinin sağlanması amacıyla kurulan **Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK)** başkan ve üyelerini atama yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDKDDK) başkan ve üyelerini atama yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.
Cumhurbaşkanı seçeneği doğrudur çünkü 19821982 Anayasası'nın 108.108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulu doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve kurulun başkanı ile üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Bu durum, kurulun Cumhurbaşkanı adına denetim yapma işleviyle uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumun anayasal konumunu belirle.
DDK, 19821982 Anayasası'nın 108.108. maddesinde "Cumhurbaşkanlığına bağlı" bir kurum olarak tanımlanmıştır.
Atama yetkisinin kime ait olduğunu bulmak için kurumun hangi makama hiyerarşik veya idari olarak bağlı olduğunu bilmek gerekir.
2
Atama usulünü kontrol et.
Anayasa metnine göre, kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve başkan ile üyelerinin atanması Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve atamalar bizzat Cumhurbaşkanı tarafından yapılır.
Yürütme içindeki üst düzey kamu görevlilerinin ve bağlı kurulların atama yetkisi genellikle yürütmenin başındadır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun yapısal bağlılığı ve atama usulü

İpuçları

1
Bu kurul, idari denetimlerini kimin adına ve kime bağlı olarak gerçekleştiriyor?
2
Anayasa'nın Yürütme bölümünde yer alan bu kurum, doğrudan devletin başındaki makama bağlıdır.
3
Kurulun tüm işleyişi ve atamaları, yürütmenin tek başı olan Cumhurbaşkanı'nın tasarrufundadır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim alanı dışında kalan tek organın 'Yargı Organları' olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 399Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eden makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı
Cumhurbaşkanı, devletin başı ve yürütmenin tek yetkilisi olarak Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını TBMM adına temsil eder ve milli güvenliğin sağlanmasından Meclise karşı sorumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın yürütme organına ilişkin maddelerini incelemek.
19821982 Anayasası'nın 104104. ve 117117. maddeleri tespit edilir.
Başkomutanlık ve milli güvenlikten sorumluluk yürütme başlığı altında düzenlenmiştir.
2
Başkomutanlık temsilinin kime ait olduğunu belirlemek.
Başkomutanlığın TBMM adına Cumhurbaşkanı tarafından temsil edildiği görülür.
Anayasal hüküm gereği bu temsil yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına verilmiştir.
3
Milli güvenliğin sağlanmasındaki sorumluluk makamını doğrulamak.
Cumhurbaşkanının bu konuda TBMM'ye karşı sorumlu olduğu teyit edilir.
20172017 anayasa değişikliği sonrası yürütmenin tek başı olan Cumhurbaşkanı meclise karşı sorumludur.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili ve Milli Güvenlik Sorumluluğu

İpuçları

1
Bu makam yürütme yetkisini tek başına kullanan devletin başıdır.
2
Anayasa'ya göre Başkomutanlık yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz.
3
Savaş zamanında bu yetkiyi Genelkurmay Başkanı onun adına kullanır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı alanına ilişkin görevlerini (Örn: HSK ve AYM üye seçimi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 400Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 anayasa değişikliği ile benimsenen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, yürütme organı içerisinde yer alan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ile yasama organı arasındaki ilişki yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleri, sorumlulukları ve TBMM ile olan ilişkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atandıkları takdirde, bu kişilerin milletvekilliği sıfatı atama işlemiyle birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanmaları durumunda milletvekilliği sıfatlarının kendiliğinden sona ermesi doğru bir ifadedir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, TBMM üyeleri (milletvekilleri) Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atandıkları takdirde yasama organındaki üyelikleri (milletvekillikleri) kendiliğinden sona erer. Bu düzenleme sert güçler ayrılığının ve yürütme ile yasama üyeliklerinin ayrıştırılmasının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümet sistemindeki değişikliği analiz etme
2017 yılında parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiştir.
Yürütme organının yapısı ve yasama ile ilişkisi bu sistem değişikliği ile temelden sarsılmıştır.
2
Anayasa'nın 106. maddesini değerlendirme
Madde 106/4: 'Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa üyelikleri sona erer.'
Yasama ve yürütme organları arasındaki üyelik bağının kesin olarak koparılması hedeflenmiştir.
3
Sorumluluk ve denetim mekanizmalarını kontrol etme
Gensoru, güvenoyu gibi parlamenter denetim yolları kaldırılmış; siyasi sorumluluk TBMM'den Cumhurbaşkanına kaydırılmıştır.
Bakanların artık TBMM'ye karşı değil, sadece kendilerini atayan Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olmaları sistemin gereğidir.

Anahtar Kavram

Yürütme Üyelerinin Yasama Statüsü ve Sorumluluğu

İpuçları

1
2017 anayasa değişiklikleri ile yasama ve yürütme organları arasındaki üyelik bağının nasıl düzenlendiğini ve denetim yollarındaki değişiklikleri hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların 'Meclis Soruşturması' sürecindeki sayısal verileri (301, 360, 400) bir tablo yaparak pekiştiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 20 / 33Sonraki
Yürütme — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 20 | Examkin