Yürütme

642 soru

1982 Anayasası'nda 2017 değişikliğiyle düzenlenen yürütme yetkisine ilişkin yeni yapıda; "olağan dönem" Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki ilişki ve yetki sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; şayet çıkarılan bir kararname ile kanun hükümleri çelişirse, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'temel haklar' ve 'siyasi haklar'ın özüne dokunulmaksızın düzenleme yapılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda kanun çıkarması durumunda, önceki tarihli olduğu için kararname hükümleri öncelikle uygulanmaya devam eder.

Anayasa'da 'münhasıran kanunla düzenlenmesi' öngörülen konularda, CBK ile düzenleme yapılabilmesi için TBMM'den yetki kanunu alınması zorunludur.

Kamu tüzel kişiliği yalnızca kanunla kurulabildiğinden, bir kamu kurumuna tüzel kişilik verilmesine ilişkin düzenlemeler Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin kapsamı dışındadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; şayet çıkarılan bir kararname ile kanun hükümleri çelişirse, normlar hiyerarşisi gereği kanun hükümleri uygulanır.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamayacağı ve çelişki durumunda kanun hükümlerinin uygulanacağı ifadesi doğrudur.

Doğru ifade, 1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır' kuralını tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa m. 104 hükmünü analiz etme

Olağan dönem CBK'larının konu bakımından sınırları belirlenmiştir.

Yürütmenin asli düzenleme yetkisinin sınırlarını anlamak için gereklidir.

Çelişki kuralını (Conflict Rule) değerlendirme

Aynı konuda hem kanun hem CBK varsa kanunun uygulanacağı sonucuna varılır.

Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK'dan üstün olduğunu doğrulamak içindir.

Haklar ve ödevler sınırlamasını kontrol etme

Kişi hakları ve siyasi hakların CBK kapsamı dışında olduğu teyit edilir.

Yanlış seçenekleri elemek için anayasal yasakları bilmek gerekir.

Hükümsüzlük (Münfesih) durumunu inceleme

Kanun çıktığında CBK'nın kendiliğinden hükümsüz kalacağı saptanır.

Yasal düzenlemenin CBK üzerindeki mutlak etkisini belirlemek içindir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Durumu ve Konu Bakımından Sınırları

İpuçları

2017 değişikliğiyle CBK'ların kanunlarla çatıştığı durumlarda hangi normun üstün tutulduğunu hatırlayın.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken alanlarda CBK yetkisinin olup olmadığını düşünün.

Anayasa madde 104/17 hükmü: Kanun varsa CBK yok, çelişki varsa kanun üstün, TBMM kanun yaparsa CBK hükümsüzdür.

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü Hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin, olağan dönem kararnamelerinden konu ve yargısal denetim bakımından farklarını çalışmak konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 82Soru →

$1982$ Anayasası’nın “Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı” başlıklı $117$ . maddesine göre; Genelkurmay Başkanının görev ve yetkilerinden dolayı sorumlu olduğu makam ile milli güvenliğin sağlanmasından dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan makam aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Milli Savunma Bakanı - Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı - Genelkurmay Başkanı

Milli Savunma Bakanı - Milli Savunma Bakanı

Cumhurbaşkanı - Cumhurbaşkanı

Milli Savunma Bakanı - Milli Güvenlik Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Savunma Bakanı - Cumhurbaşkanı

Cevap

Milli Savunma Bakanı - Cumhurbaşkanı

Milli Savunma Bakanı - Cumhurbaşkanı ifadesi doğrudur; çünkü

1982

Anayasası'nın

117

. maddesine göre Genelkurmay Başkanı görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından, TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Adım Adım Çözüm

Genelkurmay Başkanının hiyerarşik sorumluluğunun tespiti

Genelkurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanına sorumludur.

2017

Anayasa değişikliği ve mevcut mevzuat gereği Genelkurmay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.

TBMM'ye karşı olan sorumluluk makamının tespiti

Milli güvenliğin sağlanmasından TBMM'ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Anayasa Madde

117/2

uyarınca yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı bu görevin siyasi sorumlusudur.

Anahtar Kavram

Anayasal Sorumluluk ve Başkomutanlık Temsili

İpuçları

Anayasa'nın

117

. maddesine bakın.

2017

değişikliği ile Genelkurmay'ın kime bağlandığını hatırlayın.

TBMM'ye karşı sorumlu olan kişi yürütmenin başıdır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının başkomutanlık sıfatını hangi makam adına temsil ettiğini inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 83Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nde yürütme yetkisini kullanan Cumhurbaşkanının seçilme yeterliliği ve bu makama aday gösterilme süreci ile ilgili anayasal düzenlemeler uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilmek için Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olma şartı aranır.

Son milletvekili genel seçimlerinde tek başına veya birlikte en az %10 oy almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiği kesilir ancak milletvekilliği sıfatı görev süresi boyunca devam eder.

Bir kimsenin Cumhurbaşkanı adayı olabilmesi için kırk yaşını doldurmuş olması ve yükseköğrenim görmüş olması zorunludur.

Seçmenler tarafından aday gösterilme usulünde, en az elli bin seçmenin yazılı teklifi yeterli kabul edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kimsenin Cumhurbaşkanı adayı olabilmesi için kırk yaşını doldurmuş olması ve yükseköğrenim görmüş olması zorunludur.

Cevap

Bir kimsenin Cumhurbaşkanı adayı olabilmesi için kırk yaşını doldurmuş olması ve yükseköğrenim görmüş olması zorunluluğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru olan değerlendirme, Cumhurbaşkanı adaylığı için 40 yaş ve yükseköğrenim şartlarının zorunlu olduğudur. Anayasa'nın ilgili maddesi uyarınca bu kriterler seçilme yeterliliğinin temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Adaylık niteliklerini (yaş, eğitim, vatandaşlık) kontrol etme.

Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için 40 yaşını doldurmuş olmak ve yükseköğrenim mezunu olmak şarttır.

Anayasa'nın 101. maddesinde belirtilen temel seçilme yeterlilikleri bunlardır.

Aday gösterme yöntemlerini değerlendirme.

Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler veya 100 bin seçmen aday gösterebilir.

Adaylık için gerekli olan katılım yöntemleri anayasal güvence altındadır.

Seçim sonrası hukuki statüyü analiz etme.

Milletvekilliği sona erer, parti üyeliği devam edebilir.

2017 değişikliği ile partili Cumhurbaşkanlığı sistemi benimsenmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçilme Yeterliliği ve Adaylık Şartları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı seçiminin turları ve ikinci turda adaylardan birinin çekilmesi durumunda izlenecek yolu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 84Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevlerinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümünde yer alan siyasi haklar ve ödevler, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez. Bu haklar ancak kanunla düzenlenebilir. Dolayısıyla, bu hakların kararname ile düzenlenebileceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından sınırlarını belirlemek.

CBK'lar sadece yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılabilir.

Yürütmenin aslı düzenleme yetkisinin sınırlarını çizmek için.

Anayasa'daki 'Yasaklı Alanlar' kuralını kontrol etmek.

Kişi hakları ve ödevleri (negatif statü hakları) ile siyasi haklar ve ödevlerin (aktif statü hakları) CBK ile düzenlenemeyeceği sonucuna ulaşılır.

Anayasa madde 104 gereği temel hakların korunması önceliklidir.

Hangi hakların CBK ile düzenlenebileceğini teyit etmek.

Sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) olağan dönem CBK'ları ile düzenlenebilir.

Anayasa'nın tanıdığı tek istisnai hak kategorisi budur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Yasaklı Alanlar

İpuçları

Olağan dönem kararnameleri her türlü hakkı düzenleyemez, Anayasa'da bazı 'yasaklı alanlar' belirlenmiştir.

Hangi hak kategorisinin (Kişi, Sosyal, Siyasi) CBK kapsamına girdiğini hatırlayın. Sadece 'isteme hakları' olarak bilinen sosyal haklar CBK ile düzenlenebilir.

Anayasa madde 104: Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez. Sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir.

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin kimler tarafından çıkarılabileceği ve hangi durumlarda Danıştay denetimine tabi olduğu konusunu tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 85Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler neticesinde, Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde yürütme organınca tesis edilen işlemlerin yasama ve yargı organları tarafından denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken hatalıdır?

Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, savaş ve mücbir sebepler dışında üç ay içinde Mecliste karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının talebi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Meclis, tatil veya ara verme sırasında ise Cumhurbaşkanının daveti üzerine derhal toplanarak OHAL kararını onaylayabilir, değiştirebilir veya kaldırabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılması anayasal olarak mümkün değildir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, olağanüstü hallerde ve sıkıyönetim (artık kaldırılmıştır) döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz. Bu durum, OHAL rejiminin en belirgin yargısal kısıtlamalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 119'u incelemek.

OHAL ilanı kararı ve bu dönemde çıkarılan kararnamelerin Meclis onayına sunulma usulü doğrulanır.

Yasama denetiminin kapsamını ve süre sınırlarını belirlemek için.

OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin TBMM'deki görüşülme süresini kontrol etmek.

Üç ay içinde karara bağlanmayan kararnamelerin kendiliğinden kalktığı bilgisine ulaşılır.

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin yasama denetimi süresini doğrulamak için.

Anayasa Madde 148'i analiz etmek.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından yargısal denetime kapalı olduğu görülür.

Yargı organının bu özel dönem işlemlerindeki yetki sınırını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetim Yasağı

İpuçları

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile OHAL kararnamelerinin denetim yollarını kıyaslayın.

Anayasa Mahkemesi'nin hangi tür işlemleri denetleme yetkisinin dışında tutulduğunu hatırlayın.

Anayasa'nın 148. maddesindeki iptal davası açılmayacak işlemler listesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde kısıtlanamayacak 'sert çekirdek hakları' ve bu dönemin yargısal denetim istisnalarını içeren bir tablo oluşturarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 86Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri uyarınca, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) yönetimi ve bu süreçteki yasama-yürütme ilişkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

2017 değişikliği ile sıkıyönetim uygulaması anayasadan çıkarılmış;

OHAL

ilan yetkisi Bakanlar Kurulundan alınarak doğrudan Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Olağanüstü hal ilan kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı gün

TBMM

’nin onayına sunulur; Meclis tatildeyse derhal toplantıya çağrılır.

TBMM

, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen

OHAL

süresini onaylayabilir, kısaltabilir, tamamen kaldırabilir veya süreyi uzatabilir.

Olağanüstü halin devamına gerek duyulması halinde Cumhurbaşkanı, süreyi her defasında altı ayı geçmemek üzere kendiliğinden uzatma yetkisine sahiptir.

Savaş hali haricinde, Meclis tarafından yapılacak olan süre uzatımları her defasında dört ayı geçemezken; ilk ilan süresi en fazla altı ay olabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü halin devamına gerek duyulması halinde Cumhurbaşkanı, süreyi her defasında altı ayı geçmemek üzere kendiliğinden uzatma yetkisine sahiptir.

Cevap

Olağanüstü halin uzatılmasına (temdit) karar verme yetkisi Cumhurbaşkanına değil, Cumhurbaşkanının talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; ayrıca uzatma süresi her defasında en fazla dört aydır.

Olağanüstü halin devamına karar verme yetkisi (temdit), Cumhurbaşkanının talebi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisine (

TBMM

) aittir. Ayrıca bu uzatma kararı, savaş halleri dışında her defasında dört ayı geçemez. İfadede belirtilen 'Cumhurbaşkanının kendiliğinden uzatması' ve 'altı aylık süre' bilgileri anayasal hükümlerle bağdaşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Olağanüstü hal ilan yetkisini ve süresini belirleme

Cumhurbaşkanı, yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere

OHAL

ilan edebilir.

Anayasa'nın 119. maddesi uyarınca ilan yetkisi yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanına verilmiştir.

Meclisin onay ve denetim sürecini değerlendirme

İlan kararı Resmi Gazete'de yayımlanır ve aynı gün

TBMM

onayına sunulur. Meclis süreyi kısaltabilir veya tamamen kaldırabilir.

Yasama organının yürütme üzerindeki denetim yetkisini kullanması anayasal bir zorunluluktur.

Süre uzatımı (temdit) prosedürünü analiz etme

Uzatma kararı Cumhurbaşkanının istemi üzerine

TBMM

tarafından verilir. Her defasında uzatma süresi en fazla dört aydır (savaş hali istisnadır).

Anayasa, ilan süresi ile uzatma süresini ve bu işlemleri yapacak organları birbirinden kesin çizgilerle ayırmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Yönetiminde Yetki Paylaşımı

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (OHAL CBK) yargısal denetimi ve Mecliste görüşülme süreleri hakkındaki güncel hükümleri gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 87Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ile 2017 Anayasa değişikliği sonrası oluşan yürütme yapısı dikkate alındığında; Başkomutanlık makamı, bu makamın temsili ve Genelkurmay Başkanının hiyerarşik sorumlulukları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur; Genelkurmay Başkanı ise savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı, Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup hem barış hem de savaş dönemindeki tüm askeri faaliyetlerinden dolayı doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Savaşta Başkomutanlık görevlerini üstlenen Genelkurmay Başkanı, bu yetkilerini Türkiye Büyük Millet Meclisi adına ve sadece Meclis kararları doğrultusunda kullanır.

Başkomutanlık makamı, Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiyesi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından Milli Savunma Bakanına devredilebilir.

Genelkurmay Başkanı, barış döneminde Cumhurbaşkanı adına hareket ederken savaş döneminde bağımsız bir anayasal erk olarak TBMM'ye bağlı hale gelir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur; Genelkurmay Başkanı ise savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Cevap

Başkomutanlığın TBMM'nin manevi varlığından ayrılamayacağı, Cumhurbaşkanı tarafından temsil edileceği ve savaşta bu görevin Genelkurmay Başkanı tarafından Cumhurbaşkanı namına yürütüleceği ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın 117. maddesine göre Başkomutanlık, TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz bir bütündür ve bu makamı Cumhurbaşkanı temsil eder. Ancak barışta Silahlı Kuvvetlerin komutanı olan Genelkurmay Başkanı, savaş hali ortaya çıktığında Başkomutanlık görevlerini kendi adına veya TBMM adına değil, Cumhurbaşkanı adına (namına) yürütmekle görevlidir. Bu ifade Anayasa'nın metnine tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Madde 117'nin incelenmesi

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Anayasal statünün ve temsil yetkisinin kaynağını belirlemek için gereklidir.

Savaş durumundaki yetki devrinin belirlenmesi

Genelkurmay Başkanı, savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı namına yerine getirir.

Başkomutanlık unvanının temsili ile fiili icrasının savaş durumunda nasıl değiştiğini anlamak için gereklidir.

Hiyerarşik sorumluluk hattının kontrolü

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile gelen idari hiyerarşiyi teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı'nın Anayasal Statüsü

İpuçları

Anayasa'nın 117. maddesindeki 'Başkomutanlık' ve 'Genelkurmay Başkanlığı' başlığına odaklanın.

Başkomutanlık unvanının sahibi (TBMM), temsilcisi (Cumhurbaşkanı) ve savaşta fiilen yürüteni (Genelkurmay Başkanı) arasındaki farkı hatırlayın.

Genelkurmay Başkanının idari olarak hangi bakanlığa bağlandığını ve kime sorumlu olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Milli Savunma Bakanlığı teşkilat yapısında yapılan değişiklikleri ve Genelkurmay Başkanlığı'nın bu yapıdaki yerini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 88Soru →

Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) çalışma usulleri ve anayasal statüsü uyarınca, kurulun toplantı gündeminin hazırlanmasında Cumhurbaşkanı’na öneride bulunma yetkisine sahip olan makamlar aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak verilmiştir?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

İçişleri Bakanı ve Milli Savunma Bakanı

TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcıları

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri ve Genelkurmay Başkanı

Adalet Bakanı ve Dışişleri Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

1982 Anayasası'nın 118. maddesi uyarınca, Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Bu düzenleme, gündem oluşturma sürecinde hem sivil hem de askeri kanadın en üst düzey temsilcilerinin görüşünün alınmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Anayasal dayanağın tespit edilmesi

1982 Anayasası madde 118

Milli Güvenlik Kurulu'nun kuruluşu, görevleri ve işleyişi anayasanın bu maddesinde düzenlenmiştir.

Gündem belirleme yetkisinin kimde olduğunun belirlenmesi

Cumhurbaşkanı

Yürütmenin başı ve kurulun başkanı olarak gündemi belirleme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

Öneri sunma yetkisine sahip makamların ayırt edilmesi

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı

Anayasa metni açıkça bu iki makamın önerilerinin dikkate alınacağını belirtmiştir.

Anahtar Kavram

MGK Gündeminin Belirlenmesi

Daha Fazla Pratik

MGK'nın sivil ve askeri üyelerinin tam listesini ve 2017 anayasa değişiklikleriyle hangi kurumun (Jandarma Genel Komutanlığı) üyelikten çıkarıldığını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

MGK üyeleri listesini hatırlayarak üyeler (CBY ve Genelkurmay Bşk.) ile üye olmayanlar (Genel Sekreter) veya yetkisi sınırlı olanlar arasında eleme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 89Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal ( $OHAL$ ) süresini, her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatmaya yetkili organ aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Güvenlik Kurulu

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Anayasa Mahkemesi

Cumhurbaşkanı

Danıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi

1982 Anayasası'nın 119. maddesi uyarınca, olağanüstü hal ilan edildikten sonra Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi (

TBMM

), her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir, kısaltabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan etme yetkisini tespit et

2017 anayasa değişikliği ile OHAL ilan etme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanı'na verilmiştir.

Yürütme organının hızlı karar alabilmesi amaçlanmıştır.

Süreyi uzatma yetkisini kontrol et

İlan edilen OHAL'in süresini uzatma, kısaltma veya kaldırma yetkisi yasama organına (

TBMM

) bırakılmıştır.

Demokratik denetim mekanizması gereği yasama organının onayı şarttır.

Uzatma süresindeki sınırı doğrula

Uzatma kararı her defasında en fazla 4 ay için verilebilir.

Anayasal sınırlandırma ile OHAL'in süresiz hale gelmesi engellenir.

Anahtar Kavram

OHAL Uzatma Yetkisi

Tahmini Süre:45s

Soru 90Soru →

$1982$ Anayasası’na göre Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev ve denetim alanı dışında tutulmuştur.

2017

Anayasa değişikliği ile Türk Silahlı Kuvvetleri, kurulun denetim kapsamına dâhil edilmiştir.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Kurul; denetleme, inceleme ve araştırma yapmanın yanı sıra idari soruşturma da açabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Cevap

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlendiğini belirten ifade yanlıştır; bu hususlar Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Devlet Denetleme Kurulu,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve işleyişine ilişkin tüm detaylar (görev süresi, özlük işleri vb.) Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir. Bu alan 'kanunun münhasır yetkisi' dışında bırakılmış özel bir alandır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal statüsünün incelenmesi

DDK,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde düzenlenen, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurulun hukuki dayanağını ve bağlı olduğu makamı belirlemek.

Kurulun denetim kapsamındaki kurum ve yetkilerin kontrol edilmesi

Kurul; TSK, kamu niteliğindeki meslek kuruluşları, sendikalar ve kamuya yararlı dernekleri denetleyebilir; idari soruşturma yapabilir.

Seçeneklerdeki kurum ve yetki bilgilerinin doğruluğunu teyit etmek.

DDK'nın düzenleme aracının tespit edilmesi

Anayasa'nın

108

. maddesinin son fıkrası gereği Kurulun işleyişi, üyelerin görev süresi ve özlük hakları Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

Anayasal gereklilik olarak hangi hukuki normun (Kanun mu CBK mı) kullanıldığını belirlemek.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Görev Alanı ve Düzenleme Biçimi

Alternatif Yöntem

DDK ile ilgili 'Yargı hariç her yer denetlenebilir' ve 'Her şeyi Cumhurbaşkanı (CBK ile) belirler' kurallarını hatırlamak sorunun çözümünü hızlandırır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 91Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluk süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi kendiliğinden sona ermez; ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevde oldukları sürece sadece görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kabul oyu yeterlidir.

Görevi sona ermiş olan bir bakan hakkında, görevde olduğu dönemdeki işleri sebebiyle meclis soruşturması açılamaz; bu kişiler genel hükümlere göre yargılanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Yüce Divana sevk kararını üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi kendiliğinden sona ermez; ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi sona erer.

Cevap

Yüce Divana sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi kendiliğinden sona ermez; ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi sona erer.

Yüce Divana sevk edilen bir yürütme organı üyesinin görevi otomatik olarak sona ermez. Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca, bu kişilerin görevi ancak seçilmeye engel bir suçtan dolayı mahkûm edildikleri ve bu karar kesinleştiği takdirde kendiliğinden sona erer. Bu, hukuk devletindeki yargılama sürecinin bağımsızlığı ve masumiyet karinesi ile uyumlu bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturması ve Yüce Divana sevk süreçlerindeki nitelikli çoğunlukların incelenmesi.

Önerge için

301

, soruşturma açılması için

360

, Yüce Divana sevk için

400

kabul oyu gerektiğini teyit etme.

Sayısal sınırların bilinmesi, sürecin hangi aşamasında hangi sonucun doğacağını anlamayı sağlar.

Yüce Divana sevk edilmenin görev üzerindeki etkisinin analiz edilmesi.

Anayasa Madde 106/5 uyarınca, Yüce Divana sevk edilmenin sadece 'Cumhurbaşkanı seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet' kesinleştiğinde görevi sona erdirdiğinin belirlenmesi.

Yargılama süreci devam ederken masumiyet karinesi gereği görevin devam ettiğini, ancak mahkûmiyetin (seçilme yeterliliğini bozuyorsa) görevi bitirdiğini ayırt etmek.

Görev bittikten sonraki sorumluluk rejiminin değerlendirilmesi.

Görev suçlarında meclis soruşturması usulünün kalıcı olduğunun tespiti.

Genel mahkemelerin görev suçlarında yetkili olmadığını teyit etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumluluğu (Madde 106)

Daha Fazla Pratik

Bakanların meclis soruşturması ile yargılanma sürecini, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreciyle karşılaştırarak benzerlik ve farklarını (özellikle sayısal oranlar açısından) çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 92Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanlığı seçimi, adaylık süreci ve seçimlerin yenilenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması hâlinde; ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılır.

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı bir kararla seçimlerin yenilenmesi durumunda, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olma hakkı kazanır.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer ancak varsa siyasi partisiyle ilişiği kesilmez.

İkinci oylamaya tek adayın kalması hâlinde, bu oylama referandum şeklinde yapılır ve adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alması şartıyla seçilmiş sayılmasına karar verilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının ikinci döneminde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı bir kararla seçimlerin yenilenmesi durumunda, mevcut Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olma hakkı kazanır.

Cevap

Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi yoluyla tekrar aday olabilmesi için salt çoğunluk değil, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu gerekmektedir.

Anayasa'nın 116. maddesinin 3. fıkrasına göre; 'Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.' Ancak aynı maddenin 1. fıkrası uyarınca Meclis, bu kararı sadece üye tamsayısının beşte üç (

360

milletvekili) çoğunluğuyla alabilir. Seçeneğin belirttiği 'salt çoğunluk' (

301

milletvekili) bu işlem için hukuken yetersizdir.

Adım Adım Çözüm

Adaylık kriterlerini ve başvuru mercilerini değerlendirmek.

Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler ve 100.000 seçmenin aday gösterme yetkisi olduğu teyit edildi.

Anayasa madde 101 hükümleri adaylık yollarını açıkça belirtir.

Seçim turlarını ve aday ikamesi (yerine geçme) kurallarını kontrol etmek.

İkinci tura kalamayan veya çekilen aday yerine bir sonraki sıradakinin gelmesi kuralının doğruluğu görüldü.

Seçimin rekabetçi yapısının korunması için ikame usulü anayasal bir zorunluluktur.

Seçimlerin yasama organı (TBMM) tarafından yenilenmesi durumundaki karar yeter sayısını analiz etmek.

Seçimlerin yenilenmesi kararı için beşte üç çoğunluk (

360

milletvekili) gerektiği tespit edildi.

Anayasa'nın 116. maddesi, Meclis'in seçimleri yenileme yetkisini nitelikli çoğunluğa bağlamıştır.

Hatalı ifadeyi belirlemek.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) ifadesinin, anayasal şart olan beşte üç (

360

) ile çeliştiği belirlendi.

KPSS düzeyindeki sorularda sayısal yeter sayılar ve nitelikli çoğunluklar kritik ayırt edici noktalardır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Seçim Usulü ve TBMM Tarafından Seçimlerin Yenilenmesi Şartları

İpuçları

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) seçimleri yenileme kararı alabilmesi için gereken 'nitelikli' çoğunluğu hatırlayın.

Mevcut Cumhurbaşkanının ikinci döneminde tekrar aday olabilmesi, Meclis'in seçim kararı almasına bağlıdır ve bu karar için üye tamsayısının 3/5'i gerekir.

Salt çoğunluk olan 301 oyla seçimler yenilenemez; Cumhurbaşkanı'nın 3. kez adaylık yolunun açılması için en az 360 milletvekilinin oyu şarttır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçimlerin kaç gün içinde yapılması gerektiğini ve bu süreçte vekalet usulünü (CB Yardımcısı) gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 93Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler dikkate alındığında, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve bu kapsamdaki yargılama süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir.

Meclis, Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla karar verir.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin bu özel soruşturma usulü, hem görevle ilgili olan hem de görevle ilgili olmayan (kişisel) tüm suçları kapsamaktadır.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yüce Divan’a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi bu aşamada askıya alınır ve yargılama tamamlanana kadar yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekalet eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan’a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi bu aşamada askıya alınır ve yargılama tamamlanana kadar yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekalet eder.

Cevap

Yüce Divan’a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevinin askıya alınması ve yerine TBMM Başkanı’nın vekalet etmesi bilgisi yanlıştır.

Cumhurbaşkanının Yüce Divan’a sevk edilmesi, anayasal olarak görevinin askıya alınması sonucunu doğurmaz; Cumhurbaşkanı ancak seçilmeye engel bir suçtan kesin olarak mahkûm edilirse görevi sona erer. Ayrıca, mevcut sistemde Cumhurbaşkanlığı makamına vekalet etme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı'na değil, Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na aittir.

Adım Adım Çözüm

Önerge aşamasını değerlendir.

Üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) gereklidir.

Anayasa 105. madde gereği sürecin başlangıcıdır.

Soruşturma açılması kararını değerlendir.

Üye tamsayısının beşte üçü (

360

) gereklidir.

Meclis genel kurulunun soruşturmayı başlatma iradesidir.

Yüce Divan'a sevk aşamasını değerlendir.

Üye tamsayısının üçte ikisi (

400

) gereklidir.

Yargılama aşamasına geçiş için gereken en yüksek nitelikli çoğunluktur.

Görev süresi ve vekalet durumunu kontrol et.

Görev askıya alınmaz, sadece seçim kararı alınamaz; vekalet Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından yürütülür.

2017 değişikliği ile yürütme yapısı ve vekalet sistemi tamamen değiştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Madde 105)

İpuçları

Cezai sorumluluk sürecinde sadece 'seçimleri yenileme' yetkisinin kısıtlandığını hatırlayın.

2017 değişiklikleri ile TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisinin kime devredildiğine odaklanın.

Cumhurbaşkanının görevinin sona ermesi için sadece Yüce Divan'a sevk edilmek yeterli midir yoksa bir mahkûmiyet şartı var mıdır?

Daha Fazla Pratik

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçlerini (Madde 106) Cumhurbaşkanının süreci ile karşılaştırarak benzerlik ve farkları not ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 94Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının "Devletin başı" sıfatıyla sahip olduğu görev ve yetkiler düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi bu yetkiler arasında yer almaz?

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi şahsiyetini temsil etmek

Devlet Denetleme Kurulunun üyelerini ve başkanını atamak

Anayasa Mahkemesine üye seçmek

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi şahsiyetini temsil etmek

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi şahsiyetini temsil etmek

1982

Anayasası'nın

104

. maddesine göre Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milletinin birliğini temsil eder. Ayrıca

117

. madde gereği, TBMM adına Başkomutanlığı temsil etme yetkisi de Cumhurbaşkanına verilmiştir. Ancak Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi şahsiyetini temsil etmek, TBMM İçtüzüğü ve anayasal teamüller gereği yasama organının başı olan TBMM Başkanı'nın görevleri arasındadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının anayasal statüsünü belirlemek

Cumhurbaşkanı Devletin başıdır; Türkiye Cumhuriyeti'ni ve Türk Milletinin birliğini temsil eder.

Anayasa'nın

104

. maddesi Cumhurbaşkanının temsil yetkisini Devlet ve Millet bütünüyle sınırlandırmıştır.

Temsil yetkilerini karşılaştırmak

Meclis adına Başkomutanlığı temsil yetkisi Cumhurbaşkanında iken, Meclis'in kendi manevi şahsiyetini temsil yetkisi Meclis Başkanı'ndadır.

Yasama organının kendi iç düzeni ve temsili, yürütme organından ayrı olarak Meclis Başkanlık Divanı ve Meclis Başkanı eliyle yürütülür.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Temsil Yetkisi ve Devletin Başı Sıfatı

Tahmini Süre:50s

Soru 95Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yargı organları, Kurulun inceleme, araştırma ve denetleme yetkisi dışındadır.

Kurulun kuruluşu, işleyişi ve üyelerinin özlük işleri münhasıran kanunla düzenlenir.

Kurul, denetim ve inceleme faaliyetlerinin yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşları Kurulun denetimine tabidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun kuruluşu, işleyişi ve üyelerinin özlük işleri münhasıran kanunla düzenlenir.

Cevap

Kurulun kuruluşu, işleyişi ve üyelerinin özlük haklarının münhasıran kanunla düzenleneceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu hususlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.

Doğru yanıt olan seçenekteki hata, Kurulun yapısının ve işleyişinin 'kanunla' düzenlendiği iddiasıdır.

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde yapılan

2017

değişikliği sonucunda; Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını tespit etme.

1982

Anayasası'nın

108

. maddesine göre DDK, Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.

Kurulun yetki ve hukuki statüsünü belirlemek için anayasal kaynağa bakılmalıdır.

Kurulun düzenleme biçimini kontrol etme.

2017

değişikliği ile DDK'nın kuruluşu, işleyişi ve özlük işlerinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile belirlendiği görülür.

Hangi hukuki normun (Kanun mu CBK mı) esas alındığını belirlemek seçenekleri elemek için kritiktir.

Denetim kapsamı ve yargı muafiyetini değerlendirme.

DDK tüm kamu kurumlarını ve belirli özel kuruluşları denetleyebilir ancak yargı organları (mahkemeler) bu kapsamın dışındadır.

Kurulun denetim sınırlarını hatırlayarak kapsamla ilgili seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Düzenleme Usulü ve Denetim Yetkisi

İpuçları

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı bir organdır.

2017

Anayasa değişikliği ile yürütme organına ilişkin pek çok kurumun düzenlenme biçimi 'kanun'dan 'kararname'ye geçmiştir.

DDK'nın neyi denetleyemeyeceği (yargı) ve hangi hukuki metinle yönetildiği (CBK) KPSS sınavlarında en çok sorulan çeldiricilerdir.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetleme yetkisine TSK'nın (Türk Silahlı Kuvvetleri) ne zaman dahil edildiğini araştırarak denetim kapsamındaki güncel değişiklikleri pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 96Soru →

1982 Anayasası'nın 117. maddesinde düzenlenen "Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı" hükümleri dikkate alındığında, bu makamların yetki, temsil ve sorumluluklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Türk milleti adına Genelkurmay Başkanı tarafından temsil olunur.

Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından ve milli güvenliğin sağlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Milli Savunma Bakanı sorumludur.

Genelkurmay Başkanı; barışta Silahlı Kuvvetlerin komutanıdır ve savaşta Başkomutanlık görevlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi namına yerine getirir.

Genelkurmay Başkanının görev ve yetkileri kanunla düzenlenir ve bu makama atama Cumhurbaşkanınca yapılır.

Genelkurmay Başkanlığı makamının görev, yetki ve sorumlulukları 2017 anayasa değişikliği sonrası münhasıran Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genelkurmay Başkanının görev ve yetkileri kanunla düzenlenir ve bu makama atama Cumhurbaşkanınca yapılır.

Cevap

Genelkurmay Başkanının görev ve yetkilerinin kanunla düzenlenmesi ve atamasının Cumhurbaşkanı tarafından yapılması anayasal bir kuraldır.

Anayasa'nın 117. maddesinin son fıkrası uyarınca, Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve bu makamın görev ile yetkileri kanunla düzenlenir. Bu ifade anayasal metne tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Başkomutanlık temsilcisini belirle.

Temsilci Cumhurbaşkanıdır.

Anayasa madde 117'ye göre Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığındadır ancak Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir.

TBMM'ye karşı sorumluluk makamını belirle.

Sorumlu Cumhurbaşkanıdır.

Milli güvenliğin sağlanması ve ordunun savaşa hazırlanması konusunda yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı Meclis'e karşı sorumludur.

Savaş zamanı yetki devrini analiz et.

Genelkurmay Başkanı, Cumhurbaşkanı namına yetki kullanır.

Savaşta Başkomutanlık yetkileri, asıl temsilci olan Cumhurbaşkanı adına Genelkurmay Başkanı tarafından icra edilir.

Düzenleme yöntemini kontrol et.

Görev ve yetkiler kanunla belirlenir.

Anayasa metni, bu makam için Cumhurbaşkanlığı kararnamesini değil, yasama organının yapacağı kanunu işaret etmiştir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Madde 117: Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı

İpuçları

Başkomutanlık temsilcisi ile bu makamın manevi olarak bağlı olduğu kurum farklıdır.

Genelkurmay Başkanı savaşta yetkilerini asıl temsilci adına kullanır.

2017 değişikliklerine rağmen bazı kurumların görev ve yetkileri hala münhasıran kanunla düzenlenmek zorundadır.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) güncel üye yapısını ve Cumhurbaşkanı yardımcısının kurul içindeki yerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 97Soru →

1982 Anayasası’na göre, Olağanüstü Hal (OHAL) yönetimi ve bu dönemde tesis edilen hukuki işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir ve ilan süresi her defasında

6

ayı geçemez.

Olağanüstü hal ilan kararı, verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine olağanüstü hal süresini her defasında

4

ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları tarihten itibaren

3

ay içerisinde TBMM'de görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Cevap

Olağanüstü hal (OHAL) süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabileceği yönündeki ifade yanlıştır.

Doğru cevap, olağanüstü hal kararnamelerinin yargısal denetime tabi olduğunu iddia eden seçenektir. 1982 Anayasası'nın 148. maddesi, olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde dava açılamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu durum, olağan dönem kararnameleri ile olağanüstü dönem kararnameleri arasındaki en önemli farklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve uzatma sürelerinin kontrol edilmesi

İlan süresi en fazla

6

ay (Cumhurbaşkanı), uzatma süresi her defasında en fazla

4

aydır (TBMM).

Anayasa'nın

119

. maddesindeki süre sınırlarını teyit etmek.

Yasama onay sürecinin incelenmesi

OHAL ilanının aynı gün TBMM onayına sunulması ve OHAL kararnamelerinin

3

ay içinde Meclis tarafından karara bağlanması zorunludur.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama denetimi altında olduğunu doğrulamak.

Yargısal denetim imkânının değerlendirilmesi

Anayasa'nın

148

. maddesi OHAL kararnameleri için yargı yolunu kapatmıştır.

Olağan CBK'lar ile OHAL CBK'ları arasındaki en temel farklardan birini tespit etmek.

Anahtar Kavram

OHAL Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi

İpuçları

Olağanüstü hal yönetiminde TBMM'nin onayı ve süreyi uzatma yetkisi kritik bir denetim mekanizmasıdır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yargı denetimine tabi iken, OHAL dönemi kararnameleri için Anayasa m. 148 özel bir hüküm içerir.

Anayasa Mahkemesi'nin görevlerini düzenleyen m. 148'e göre OHAL kararnameleri aleyhine iptal davası açılamaz.

Daha Fazla Pratik

OHAL kararnameleri ile düzenlenen hangi temel hakların 'çekirdek haklar' kapsamında olduğu ve hiçbir durumda dokunulamayacağını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 98Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen yürütme yetkisinin kapsamı ve normlar hiyerarşisi dikkate alındığında; olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve yönetmelikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda, 'sonraki tarihli düzenleme önceliklidir' ilkesi uyarınca uyuşmazlık çözülür.

Yönetmeliklerin yargısal denetimi, düzenlemenin kapsamına bakılmaksızın ilk derece mahkemesi sıfatıyla her zaman Danıştay tarafından gerçekleştirilir.

Sosyal ve ekonomik haklar, Anayasa'daki yasaklı alan kapsamında yer aldığı için olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile hiçbir şekilde düzenlenemez.

Cumhurbaşkanı sadece kanunların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilir; CBK hükümlerine dayalı yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ifadesi anayasal bir kuraldır.

Doğru olan ifade, Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında açıkça belirtilen sınırlamadır. Anayasa'da 'Anayasa'nın şu maddesi ancak kanunla düzenlenir' veya 'münhasıran kanunla düzenlenir' denilen alanlarda yürütme organı CBK ile düzenleme yapamaz.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK sınırlarını analiz et.

Temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakların CBK ile düzenlenemeyeceği (yasaklı alan) belirlendi.

Anayasa 104/17 maddesi uyarınca yürütmenin düzenleme yetkisi kanunla sınırlandırılmıştır.

Normlar hiyerarşisi kurallarını hatırla.

Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Yasama organının asli düzenleme yetkisi, yürütmenin türevsel yetkisinden üstündür.

Yönetmelik çıkarma yetkisi ve denetimini kontrol et.

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri hem kanun hem CBK uygulaması için yönetmelik çıkarabilir.

Yönetmelik idari bir işlemdir ve dayanağını üst normlardan alır.

Anahtar Kavram

CBK'nın Anayasal Sınırları ve Kanun Üstünlüğü

İpuçları

Olağan dönem CBK'larının üç temel sınırı vardır: Yasaklı hak alanları, Kanunla düzenlenen konular ve Münhasır kanun alanları.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin konu sınırlaması ve yargısal denetim farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 99Soru →

Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesiyle başlayan ve Yüce Divan yargılamasıyla devam eden hukuki süreçte; aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi anayasal olarak mümkün değildir?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı'nın, Meclis çalışmalarının aksadığı gerekçesiyle TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi

Siyasi parti gruplarının, Meclis'teki temsil güçleri oranında katılım sağladığı

15

kişilik bir soruşturma komisyonunun kurulması

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan mahkemenin, üç ay içinde sonuçlanmayan dava için ek üç aylık bir süre kullanması

Yüce Divan'da yargılanan Cumhurbaşkanı'nın, mahkûmiyet kararı kesinleşene kadar anayasal görev ve yetkilerini kullanmaya devam etmesi

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı'nın, seçilmeye engel olmayan bir suçtan hüküm giymesi durumunda görevine devam etmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı'nın, Meclis çalışmalarının aksadığı gerekçesiyle TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı'nın seçimlerin yenilenmesine karar vermesi anayasal olarak yasaklanmış bir işlemdir.

Doğru seçenek olan ifade anayasal olarak imkansızdır çünkü 1982 Anayasası'nın

105

. maddesinin son fıkrası açıkça 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez' hükmünü içermektedir. Bu hüküm, Cumhurbaşkanı'nın kendisi hakkında yürütülen denetim sürecini engellemek için Meclis'i feshetmesini önleyen bir emniyet mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Soruşturma açılma kararının hukuki etkilerini analiz et.

Soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanı'nın fesih (seçim yenileme) yetkisi kısıtlanır.

Anayasa'nın

105

. maddesi, yasama organının denetim sürecini korumak için bu yasağı açıkça koymuştur.

Yüce Divan yargılama usullerini değerlendir.

Yargılama

3

ay içinde tamamlanmalıdır; gerekirse

3

aylık ek süre verilir. Bu süreçte Cumhurbaşkanı görevine devam eder.

Yargılamanın makul sürede bitirilmesi ve masumiyet karinesi gereği görevde kalması esastır.

Mahkûmiyetin göreve etkisini incele.

Her mahkûmiyet görevi sona erdirmez; sadece 'seçilmeye engel bir suçtan' mahkûmiyet halinde görev kendiliğinden sona erer.

Anayasa, suçun niteliği ile makamın devamlılığı arasında bir denge kurmuştur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kısıtlamaları

İpuçları

Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi, Cumhurbaşkanı'nın bazı anayasal yetkilerini kısıtlar.

Cumhurbaşkanı'nın kendi hakkındaki soruşturmayı engellemek için kullanabileceği en güçlü yetki hangisi olabilir?

Anayasa'nın

105

. maddesi, soruşturma altındaki Cumhurbaşkanı'nın Meclis'i feshetmesini (seçimleri yenilemesini) yasaklar.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanı'nın süreci arasındaki farkları ve benzerlikleri (özellikle seçim yenileme yasağı yönünden) inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 100Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organı olarak yapılandırılan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkan ve üyeleri doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kurul; inceleme, araştırma ve denetleme görevlerinin yanı sıra gerektiğinde idari soruşturma da yapabilir.

Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun denetim ve inceleme yetkisi kapsamında yer almaz.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri TBMM tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile kamuya yararlı dernek ve vakıflar Kurulun denetimine tabidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri TBMM tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük haklarının kanunla düzenleneceği ifadesi yanlıştır; çünkü bu hususlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.

Anayasa'nın 108. maddesine göre Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir. Bu durum, kurumun hiyerarşik olarak doğrudan Cumhurbaşkanına bağlı olmasının ve esnek yönetim yapısının bir gereğidir. Bu nedenle 'kanunla düzenlenir' ifadesi hukuki bir yanılgıdır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 108. maddesinin incelenmesi

DDK'nın kuruluşu ve görevlerine ilişkin temel çerçeve belirlendi.

Kurumun yasal dayanağını ve düzenleme usulünü belirlemek.

Düzenleme yönteminin kontrol edilmesi

DDK ile ilgili detayların 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' ile düzenlendiği tespit edildi.

KPSS'de sıkça sorulan Kanun-CBK ayrımını test etmek.

Denetim kapsamının analiz edilmesi

Yargı organlarının kapsam dışı olduğu, ancak TSK ve sivil toplum kuruluşlarının dahil olduğu doğrulandı.

Seçeneklerdeki kapsam bilgilerinin doğruluğunu ölçmek.

Anahtar Kavram

DDK'nın yasal dayanağı ve düzenleme yetkisi

İpuçları

DDK'nın denetleyemediği tek ana erki (yasama, yürütme, yargı içinden) düşünün.

Kurumun her türlü işleyişinin TBMM tarafından mı yoksa bağlı olduğu makamın düzenlemesiyle mi yapıldığını hatırlayın.

Anayasa madde 108'de 'kanun' kelimesi yerine hangi düzenleyici işlem türünün geçtiğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamına 2017'de dahil edilen Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ve idari soruşturma yetkisi konularını tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 5 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram