Yürütme

642 soru

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin Meclis soruşturması prosedürü ve bu sürecin doğurduğu anayasal sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Soruşturma açılması önergesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

) gizli oyu gereklidir.

Yüce Divan'da yargılanmaya başlanan Cumhurbaşkanının tüm yetkileri askıya alınır ve yargılama sonuçlanana kadar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı vekalet eder.

Soruşturma komisyonu, kendisine tanınan iki aylık yasal sürede raporunu hazırlayamazsa meclis soruşturması süreci usul yönünden iptal edilmiş sayılır.

Yüce Divan’da seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilen Cumhurbaşkanının görevinin sona ermesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinin salt çoğunlukla onay vermesi gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar veremeyeceğine dair anayasal hüküm doğrudur.

1982 Anayasası'nın 105. maddesinin ilgili fıkrası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (

360

milletvekili) soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez. Bu kural, anayasal denetimin etkinliğini korumak adına getirilmiş bir 'kendini koruma' mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

Meclis soruşturması sürecinin sayısal eşiklerini analiz edin.

Önerge için en az

301

imza, soruşturma açılması kararı için

360

(

3/5

) gizli oy ve Yüce Divan'a sevk için

400

(

2/3

) gizli oy gereklidir.

Sürecin her aşamasında meclis denetiminin ağırlığını ve ciddiyetini artırmak amacıyla kademeli nitelikli çoğunluklar belirlenmiştir.

Soruşturma açılması kararının yürütme erki üzerindeki kısıtlayıcı etkisini inceleyin.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme (meclisi feshetme) yetkisi kısıtlanır.

Bu düzenleme, Cumhurbaşkanının kendisini denetleyen meclisi seçim kararı alarak saf dışı bırakmasını ve denetimden kaçmasını önlemeyi amaçlar.

Yargılama sonrası görevin sona erme biçimini teyit edin.

Seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde görev kendiliğinden sona erer.

Anayasa, mahkûmiyetin kesinleşmesinin hukuki sonucu olarak herhangi bir ara işlem gerekmeksizin makamın düşmesini öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis soruşturması prosedürü ve bu süreçteki yetki kısıtlamaları (Seçim yenileme yasağı).

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 162Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde ortaya çıkan "vekalet" süreci ve vekalet eden kişinin hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda, yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayıncaya kadar makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.

Vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, vekaleti süresince Cumhurbaşkanının sahip olduğu tüm anayasal yetkileri (kanunları yayımlama, geri gönderme, atama yapma vb.) kullanma yetkisine sahiptir.

Makamın boşalması üzerine vekalet görevini üstlenen kişi, bu sürede milletvekilliği sıfatı askıda kalarak yasama dokunulmazlığına ilişkin haklarından yararlanmaya devam eder.

Vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, yürüttüğü bu görevle ilgili suç işlediği iddiasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yüce Divan'a sevk edilebilir.

Makamın boşalması halinde vekalet süreci, herhangi bir ek atama işlemi gerekmeksizin doğrudan Anayasa hükmüyle kendiliğinden başlar ve yeni seçim tamamlanana kadar sürer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması üzerine vekalet görevini üstlenen kişi, bu sürede milletvekilliği sıfatı askıda kalarak yasama dokunulmazlığına ilişkin haklarından yararlanmaya devam eder.

Cevap

Makamın boşalması üzerine vekalet görevini üstlenen kişinin milletvekilliği sıfatını koruduğunu veya bu sıfatın askıda kaldığını belirten ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, milletvekilleri Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelikleri sona erer. Bu nedenle, Cumhurbaşkanlığına vekalet eden yardımcının milletvekilliği haklarından yararlanmaya devam etmesi veya bu sıfatın askıda kalması hukuken mümkün değildir. Vekalet eden kişi artık bir yürütme organı mensubudur ve milletvekili dokunulmazlığına değil, Cumhurbaşkanı ve yardımcıları için öngörülen özel cezai sorumluluk rejimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

Vekalet makamını tespit et

Cumhurbaşkanı yardımcısı

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca makam boşaldığında vekalet görevi yardımcıya aittir.

Vekalet eden kişinin yetki kapsamını analiz et

Tam yetki kullanımı

Vekil, Cumhurbaşkanına ait yetkileri kısıtlama olmaksızın kullanır.

Vekalet eden kişinin yasama statüsünü kontrol et

Milletvekilliğinin sona ermesi

Anayasa gereği Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili olamazlar; atanmaları halinde meclis üyelikleri düşer.

Sorumluluk rejimini değerlendir

Cezai sorumluluk (Yüce Divan)

Vekalet eden yardımcı, görev suçlarında Meclis soruşturması ve Yüce Divan yargılamasına tabidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Yardımcıların Statüsü

İpuçları

Cumhurbaşkanı yardımcılarının meclis üyeliği ile ilişkisini hatırlayın.

Bir kişi aynı anda hem milletvekili hem de Cumhurbaşkanı yardımcısı olabilir mi?

Anayasa'ya göre milletvekilleri Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atandığında üyelikleri sona erer; bu durum vekalet süresini de etkiler.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının genel seçimlere 1 yıldan az veya fazla süre kalması durumunda yapılacak seçim takvimini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 163Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan yürütme organı düzenlemeleri dikkate alındığında, bakanların hukuki statüsü ve görevlerinin sona ermesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla haklarında Meclis soruşturması açılabilir.

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması durumunda, mevcut bakanların görevleri de herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri ile teşkilat yapıları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

TBMM üyeleri arasından bakan olarak atananların milletvekilliği sıfatı, atama kararıyla birlikte sona erer.

İster milletvekilliği sona erenler arasından ister dışarıdan atanmış olsunlar, tüm bakanlar görevlerine başlarken TBMM önünde and içerler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması durumunda, mevcut bakanların görevleri de herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda mevcut bakanların görevlerinin kendiliğinden sona ereceğini belirten ifade yanlıştır; Anayasa gereği bakanlar yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayana kadar makamlarını korurlar.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde mevcut bakanların görevleri hemen sona ermez; aksine idari sürekliliğin sağlanması için yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayana dek görevlerini sürdürürler.

Adım Adım Çözüm

Yürütme organının yapısını inceleyin.

Bakanların doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atandığı ve ona karşı sorumlu olduğu saptanır.

Bakanların statüsünün temel kaynağını belirlemek için gereklidir.

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumundaki anayasal hükmü (Madde 106) analiz edin.

Makamın ölüm, istifa veya başka nedenle boşalması halinde geçici bir vekalet sürecinin başladığı görülür.

Süreklilik ilkesinin nasıl işlediğini anlamak için gereklidir.

Bakanların bu süreçteki durumunu teyit edin.

Anayasa'nın 'Bakanların görevleri yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar devam eder' hükmüne ulaşılır.

Soruda verilen 'kendiliğinden sona erer' ifadesinin yanlışlığını ispatlamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bakanların Görev Sürekliliği ve Makam Boşalması

İpuçları

Bakanların kime karşı sorumlu olduğunu ve görevden nasıl alındıklarını düşünün.

Devlette süreklilik ilkesi gereği, en üst makam boşaldığında yönetimin tamamen felç olmaması için bakanların durumunun ne olacağını hatırlayın.

Anayasa Madde 106'daki 'Bakanlar yeni Cumhurbaşkanı göreve başlayıncaya kadar devam eder' ifadesini anımsayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet yetkisinin kime geçtiğini ve seçim sürelerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 164Soru →

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen ve 2017 Anayasa değişiklikleri ile yetki alanı ile hukuki dayanakları yeniden formüle edilen Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi tam ve doğru bir bilgidir?

Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve kurul, yargı organları dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarında idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Kurul; Türk Silahlı Kuvvetleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve yüksek yargı organları dahil olmak üzere devletin tüm birimlerinde inceleme, araştırma ve denetleme yapma yetkisiyle donatılmıştır.

Kurulun kuruluşu, teşkilat yapısı ve çalışma usulleri idari bağımsızlığın korunması amacıyla yalnızca Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan özel bir kanunla belirlenir.

Kurul üyeleri, görevlerini ifa ederken hakimlik teminatına sahip olup, görev süreleri dolmadan Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınamazlar ve disiplin soruşturmasına tabi tutulamazlar.

Kurulun inceleme ve denetleme alanı; sadece merkezi idare kuruluşları ve yerel yönetimlerle sınırlı olup, kamuya yararlı dernek ve vakıflar ile işçi ve işveren meslek kuruluşlarını kapsamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun başkan ve üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır; kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir ve kurul, yargı organları dışındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarında idari soruşturma yapma yetkisine sahiptir.

Cevap

Doğru ifade, DDK'nın başkan ve üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından atandığını, işleyişinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile belirlendiğini ve yargı organları hariç tüm kamu birimlerinde 'idari soruşturma' yapabildiğini belirten seçenektir. Bu tanım, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinin 2017 sonrası güncel halini tam olarak yansıtır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın bağlı olduğu makamı ve atama usulünü belirleme

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve tüm üyeleri Cumhurbaşkanınca atanır.

Anayasa m. 108 uyarınca yürütme organının en üst denetim birimidir.

Kurulun hukuki dayanağını kontrol etme

Kurulun teşkilat, işleyiş ve özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenlenir.

2017 değişikliği ile 'kanunla düzenlenir' ibaresi 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir' şeklinde değiştirilmiştir.

Denetim kapsamı ve istisnaları analiz etme

Tüm kamu kurumları, meslek kuruluşları, sendikalar ve kamu yararına dernekler kapsama dahilken, yargı organları istisnadır.

Yargı bağımsızlığı gereği yargı organları denetim dışı tutulmuştur (Not: 2017 öncesi TSK da dışarıdaydı, artık TSK denetlenebilir).

Yeni eklenen yetkiyi doğrulama

Kurulun 'inceleme, araştırma ve denetleme' yetkilerine 'idari soruşturma' yetkisi eklenmiştir.

2017 değişikliği ile Kurul'un denetim gücü artırılmıştır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) 2017 sonrası anayasal statüsü ve idari soruşturma yetkisi.

Soru 165Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişiklikleri sonrası hükümleri dikkate alındığında; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, cezai sorumlulukları ve yasama organı ile olan ilişkileri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar.

Yüce Divana sevk edilen bir bakanın görevi, Anayasa Mahkemesi tarafından mahkûmiyet kararı verildiği anda sona erer.

TBMM üyeleri arasından atanan bir bakanın milletvekilliği dondurulur ve bakanlık görevi bittiğinde üyeliği kendiliğinden tekrar başlar.

Hakkında görev suçu iddiası bulunan bir bakan için Meclis soruşturması açılmasına TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verilir.

Bakanlar, yürüttükleri faaliyetler ve uygulanan politikalar nedeniyle TBMM'ye karşı kolektif bir siyasi sorumluluk taşırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanırlar.

Cevap

Bakanların görevleriyle ilgili olmayan (kişisel) suçlarında yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlandığı ifadesi doğrudur.

Doğru ifadeye göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle doğrudan ilgili olmayan suç iddialarında milletvekilleri gibi yasama dokunulmazlığından yararlanırlar. Bu, Anayasa'nın 106. maddesinin açık hükmüdür ve bu kişilerin kişisel suçlarından dolayı yargılanabilmeleri için öncelikle dokunulmazlıklarının kaldırılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

Bakanların cezai sorumluluğunu görev suçu ve kişisel suç olarak ikiye ayırın.

Görev suçları için Meclis Soruşturması, kişisel suçlar için genel hükümler/dokunulmazlık geçerlidir.

Anayasa m. 106 bu ayrımı net bir şekilde yapmıştır.

Kişisel suçlarla ilgili anayasal düzenlemeyi hatırlayın.

Anayasa m. 106/son fıkra: 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.'

Yürütme mensuplarının yasama organı denetimindeki özel korunma statüsünü belirlemek.

Diğer seçeneklerdeki görev sona erme anını ve oylama oranlarını kontrol edin.

Sevk anında görev biter (3/5 açma, 2/3 sevk oranı).

Sayısal ve zamansal hataları eleyerek doğru sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Bakanların Cezai Sorumluluk Ayrımı ve Yasama Dokunulmazlığı

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sürecindeki 301, 360 ve 400 oy oranlarının hangi aşamalara karşılık geldiğini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 166Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca Cumhurbaşkanlığı adaylığı ve seçim süreci ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

'ini almış olan siyasi partiler ile en az

100.000

seçmen aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği, TBMM Genel Kurulunda ant içerek göreve başladığı anda sona erer.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi hâlinde, ikinci oylama iptal edilerek tüm seçim süreci en baştan başlatılır.

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin, varsa partisi ile ilişiği kesilir ve görev süresi boyunca tarafsızlığını korumak adına herhangi bir siyasi partiye üye olamaz.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda salt çoğunluk sağlanamazsa, en çok oyu alan ilk üç aday ikinci tura katılmaya hak kazanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az $\%5$ 'ini almış olan siyasi partiler ile en az $100.000$ seçmen aday gösterebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanlığına siyasi parti grupları, en az

\%5

oy almış partiler veya

100.000

seçmen aday gösterebilir.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu ifade tüm yasal şartları eksiksiz karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Adaylık kriterlerinin belirlenmesi

Siyasi parti grupları,

\%5

oy sınırı ve

100.000

seçmen kuralı.

Anayasa'nın 101. maddesi aday gösterme yetkisini bu üç gruba vermiştir.

Milletvekilliğinin sona erme vaktinin analizi

Seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle üyelik düşer.

Ant içme göreve başlama şartıdır, üyeliğin sona ermesi seçilme olgusuna bağlıdır.

İkinci tur ikame kuralının kontrolü

Boşalan adaylık alt sıradaki adayla doldurulur.

Seçim sürecinin kesintiye uğramaması için Anayasa ikame yöntemini benimsemiştir.

Parti ilişiği durumunun değerlendirilmesi

Parti üyeliği devam edebilir.

2017 reformu ile yürütmenin yapısı değiştirilerek partili cumhurbaşkanlığına imkan tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçim Usulü ve Adaylık Şartları

İpuçları

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerini ve 'partili cumhurbaşkanlığı' kavramını hatırlayın.

Aday gösterilme yollarından birinin seçmen imzası (100 bin) olduğunu ve seçimlerin iki turlu yapıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının ikinci tura tek aday olarak girmesi durumunda yapılacak oylamanın mahiyetini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 167Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı, üyeleri ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

MGK üyeleri arasında yer alan Adalet, İçişleri, Dışişleri ile Hazine ve Maliye Bakanları kurulun sivil kanadını oluşturur.

Cumhurbaşkanının katılamadığı MGK toplantılarına, en kıdemli üye sıfatıyla Genelkurmay Başkanı başkanlık eder.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, kurulun asli üyeleri arasında yer almamasına rağmen oylamalara katılma hakkına sahiptir.

Kurul, milli güvenlik stratejilerinin güncelliğini koruması amacıyla normal şartlarda ayda bir kez Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Cevap

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Doğru ifade, Milli Güvenlik Kurulu'nun gündeminin nasıl belirlendiğini tam olarak anayasal metne uygun şekilde açıklamaktadır. Anayasa'nın 118. maddesine göre Cumhurbaşkanı, gündemi oluştururken Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanından gelen teklifleri değerlendirir.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın anayasal dayanağını ve gündem belirleme yetkisini analiz etme

Anayasa Madde 118 uyarınca gündemi belirleme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Yürütmenin başı olarak Cumhurbaşkanı, devletin milli güvenlik siyasetini yönetir.

Gündem belirlenirken kimlerin görüşünün alındığını kontrol etme

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerilerinin dikkate alındığı doğrulanır.

Bu makamlar, güvenlik bürokrasisinin hem sivil hem askeri kanadındaki en üst düzey temsilcilerdir.

Kurulun güncel üye yapısını (2017 değişiklikleri sonrası) değerlendirme

Hazine ve Maliye Bakanı'nın listede olmadığı, Jandarma Genel Komutanı'nın çıkarıldığı görülür.

Anayasa metninde sayılan bakanlar ve komutanlar sınırlı sayıdadır (numerus clausus).

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu (MGK) İşleyişi ve Üye Yapısı

İpuçları

2017 Anayasa değişikliklerinden sonra yürütme tek başlı hale gelmiş ve kurulun işleyişi bu doğrultuda güncellenmiştir.

Gündemi belirleme yetkisi yürütmenin başındadır ancak belirli makamların önerilerini dinlemek zorundadır.

Gündem önerisi verebilen tek askeri makam Genelkurmay Başkanlığıdır; sivil tarafta ise yardımcılar bu yetkiye sahiptir.

Daha Fazla Pratik

MGK Genel Sekreterliği'nin teşkilat yapısının kanunla mı yoksa Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile mi düzenlendiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 168Soru →

$1982$ Anayasası'nın $117$ . maddesinde yer alan düzenlemeler uyarınca; milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumlu olan makam ile Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı sorumlu olduğu makam aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cumhurbaşkanı - Milli Savunma Bakanı

Milli Savunma Bakanı - Cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı - Cumhurbaşkanı

Milli Güvenlik Kurulu - Milli Savunma Bakanı

Genelkurmay Başkanı - Milli Savunma Bakanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı - Milli Savunma Bakanı

Cevap

Milli güvenliğin sağlanmasından TBMM'ye karşı sorumlu olan makam Cumhurbaşkanı, Genelkurmay Başkanı'nın sorumlu olduğu makam ise Milli Savunma Bakanı'dır.

Anayasa'nın

117

. maddesinin ikinci fıkrasına göre; 'Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.' Aynı maddenin son fıkrasına

2017

yılında eklenen hükümle de 'Genelkurmay Başkanı; görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına sorumludur.' ifadesi yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

117

. maddesindeki 'sorumluluk' hükmünü analiz etmek.

Milli güvenliğin sağlanması ve yurt savunması hazırlıklarında TBMM'ye karşı tek siyasi sorumlu Cumhurbaşkanı olarak belirlenmiştir.

Yürütme yetkisinin tek elde toplanması ve siyasi temsilin Cumhurbaşkanı'nda olması nedeniyle.

2017

Anayasa değişikliği sonrası Genelkurmay Başkanı'nın hiyerarşik durumunu belirlemek.

Genelkurmay Başkanı'nın görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanı'na sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Silahlı kuvvetlerin sivil otoriteye (Bakanlık) bağlanması ve denetiminin sağlanması amacıyla.

Anahtar Kavram

Anayasal Sorumluluk ve Askeri Hiyerarşi

Soru 169Soru →

Türkiye Cumhuriyeti’nin $1982$ Anayasası ile düzenlenen güncel yürütme yapısı uyarınca, Cumhurbaşkanlığına adaylık ve seçim sürecine dair aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanlığına aday gösterilebilmek için

40

yaşını doldurmuş olmak, yükseköğrenim mezunu olmak ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak anayasal bir zorunluluktur.

Siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

’ini almış olan siyasi partiler ve en az

100.000

seçmen aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği devam ederken, varsa partisi ile olan hukuki ilişiği seçimin kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden kesilir.

İkinci oylamaya tek adayın kalması nedeniyle yapılan halk oylamasında (referandum), adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alamaması durumunda sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin herhangi bir nedenle seçime katılmaması halinde, bu adaylık birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilerek süreç yürütülür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği devam ederken, varsa partisi ile olan hukuki ilişiği seçimin kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden kesilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisi ile ilişiğinin kesileceğini ancak milletvekilliğinin devam edeceğini belirten ifade yanlıştır.

1982

Anayasası'nın

101

. maddesinde yapılan

2017

değişikliği ile "Cumhurbaşkanı seçilenin varsa partisi ile ilişiği kesilir" ibaresi anayasa metninden çıkarılmıştır. Bu düzenleme ile "Partili Cumhurbaşkanlığı" yolu açılmıştır. Ancak aynı madde uyarınca, Cumhurbaşkanı seçilen kişinin TBMM üyeliği (milletvekilliği), seçimin kesinleştiği tarihten itibaren kendiliğinden sona erer. Bu nedenle, milletvekilliğinin devam edip parti ilişiğinin kesileceğini savunan bilgi anayasal gerçekliğin tam tersidir.

Adım Adım Çözüm

Adaylık niteliklerini kontrol et

40

yaş, yükseköğrenim ve milletvekili seçilme yeterliliği şartları mevcuttur.

Anayasa Madde

101

uyarınca adaylık için bu kriterlerin tamamı kümülatif olarak aranır.

Aday gösterme usullerini analiz et

Parti grupları,

\%5

oy alan partiler ve

100.000

seçmen aday gösterebilir.

2017

değişikliği ile aday gösterme yöntemleri genişletilmiştir.

Seçim sonrası hukuki statüyü değerlendir

Milletvekilliği sona erer, parti üyeliği devam edebilir.

Kuvvetler ayrılığı gereği yasama ve yürütme görevleri aynı kişide birleşemez ancak partili Cumhurbaşkanlığı modeli uyarınca siyasi bağ korunabilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçimi ve Seçilen Kişinin Hukuki Statüsü

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 170Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Olağanüstü Hal ( $OHAL$ ) ilanı, süresi ve denetimi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi hukuken yanlıştır?

Olağanüstü halin her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatılmasına ilişkin süre sınırı, savaş hallerinde uygulanmaz.

Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi süresi dolan bir olağanüstü hali, Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın re'sen uzatma yetkisine sahiptir.

Olağanüstü hallerde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas bakımından denetlenemez.

Cumhurbaşkanı,

OHAL

süresi içinde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasına ilişkin Anayasadaki güvencelere aykırı tedbirler alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi süresi dolan bir olağanüstü hali, Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın re'sen uzatma yetkisine sahiptir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin süresi dolan bir olağanüstü hali Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın re'sen uzatabileceği bilgisi yanlıştır; uzatma işlemi için Cumhurbaşkanının talebi şarttır.

Anayasa'nın

119

. maddesi uyarınca, ilan edilmiş bir olağanüstü halin süresi dolmak üzereyken bu sürenin uzatılabilmesi (her defasında en fazla

4

ay olacak şekilde) sadece Cumhurbaşkanının talebi ile mümkündür. TBMM, Cumhurbaşkanından bir talep gelmediği sürece süreyi re'sen (kendiliğinden) uzatamaz. Meclisin re'sen yapabileceği işlemler süreyi kısaltmak veya OHAL'i tamamen kaldırmaktır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilanı yetkisini belirle

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Anayasa'nın

119

. maddesi yürütme organının başı olarak bu yetkiyi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Meclis onay ve süre müdahalesini incele

Meclis süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya onaylayabilir.

Yasama organı, yürütmenin ilan ettiği OHAL üzerinde denetim yetkisine sahiptir.

Uzatma (temdit) prosedürünü analiz et

Süreyi uzatma yetkisi TBMM'dedir ancak bu yetkiyi kullanabilmesi için Cumhurbaşkanının istemde bulunması gerekir.

Meclis, Cumhurbaşkanının talebi olmadan kendi başına süreyi ileriye dönük uzatamaz.

Savaş istisnasını kontrol et

Normalde her uzatma en fazla

4

aydır, ancak savaşta bu sınır yoktur.

Savaş halinin belirsizliği nedeniyle anayasa koyucu bu durumu istisna tutmuştur.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal (OHAL) Uzatma Prosedürü ve Yetki Paylaşımı

İpuçları

OHAL yönetiminde yetki paylaşımına dikkat edin: İlan CB, onay ve uzatma TBMM.

Meclis, yürütmenin ilan ettiği bir durumu denetlerken süreyi kısaltabilir ama uzatmak için yürütmenin (CB) ihtiyacını/talebini beklemek zorundadır.

Anayasa 119. maddeye göre: 'Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir' ifadesi anahtar noktadır.

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem CBK'ları ile OHAL CBK'ları arasındaki yargısal denetim farklarını karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 171Soru →

Türkiye Cumhuriyeti'nin milli güvenlik stratejilerinin belirlenmesinde kilit bir anayasal kurum olan Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı, işleyişi ve 2017 anayasa değişiklikleri sonrası hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi *yanlıştır*?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Genel Sekreterin önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca tespit edilir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı, personeli ve görevleri anayasal hüküm gereği münhasıran kanunla düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara başkanlık etme yetkisi anayasal olarak Cumhurbaşkanı Yardımcısına aittir.

Kurulun sivil üyeleri arasında Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma Bakanları yer alırken; Hazine ve Maliye Bakanı Kurulun doğal bir üyesi değildir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, toplantılara katılmasına ve gündem önerisi sunabilmesine rağmen Kurulun bir üyesi değildir ve oy hakkı bulunmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı, personeli ve görevleri anayasal hüküm gereği münhasıran kanunla düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevlerinin kanunla düzenlenmesi zorunluluğu 2017 yılında kaldırılmış, bu alan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir hale gelmiştir.

1982 Anayasası'nın 118. maddesinin son fıkrası 2017 anayasa değişikliği ile şu şekilde düzenlenmiştir: 'Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.' Dolayısıyla bu yapının kanunla düzenlendiği ifadesi anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın anayasal dayanağını analiz etme

1982 Anayasası Madde 118

Kurulun tüm işleyiş ve yapısı bu maddeye dayanmaktadır.

2017 anayasa değişikliklerinin MGK üzerindeki etkilerini inceleme

Jandarma'nın çıkarılması, Başbakanlık makamının kalkmasıyla proxy yetkisinin CB Yardımcısına geçmesi ve düzenleme yetkisinin CBK'ya devredilmesi

Güncel hukuk düzenine göre doğru ve yanlış ifadeleri ayırmak için bu değişimler kritiktir.

Genel Sekreterlik teşkilat yapısının yasal dayanağını kontrol etme

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK)

Anayasa metni 2017'de 'kanunla' ifadesini 'Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile' şeklinde değiştirmiştir.

Seçenekleri karşılaştırarak yanlış olanı saptama

Teşkilatın kanunla düzenlendiğini iddia eden seçenek hatalıdır.

Normlar hiyerarşisinde düzenleme aracının türü teknik bir bilgi olup en üst düzey ayırt ediciliğe sahiptir.

Anahtar Kavram

MGK Genel Sekreterliği'nin Hukuki Dayanağı ve 2017 Değişiklikleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 172Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin yürürlüğe girmesiyle birlikte yürütme organının yapısında ve cezai sorumluluk rejiminde önemli değişiklikler yapılmıştır. 1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri, dokunulmazlıkları ve yargılanma usulleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla başlatılacak cezai süreçlerde, bu kişilerin görevleri sona ermiş olsa dahi genel mahkemeler yetkili olmayıp yalnızca Meclis soruşturması usulü işletilerek Yüce Divan yargılaması yapılabilir.

Milletvekilliği sıfatına sahip olmayan bir bakanın, milletvekillerine tanınan yasama dokunulmazlığına benzer bir korumadan yararlanabilmesi için atama kararından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ayrıca bir 'dokunulmazlık kararı' alınması gerekir.

Hakkında Meclis soruşturması açılan ve Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir bakanın görevi, sevk kararının Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda kabul edildiği an başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili olmayan kişisel bir suç işledikleri iddiasıyla ceza davası açılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun gizli oyu gereklidir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, yürüttükleri siyasi faaliyetlerden dolayı Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne karşı ortaklaşa sorumlu olup; Meclis, 'gensoru' mekanizmasını işleterek bu kişilerin görevine son verebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla başlatılacak cezai süreçlerde, bu kişilerin görevleri sona ermiş olsa dahi genel mahkemeler yetkili olmayıp yalnızca Meclis soruşturması usulü işletilerek Yüce Divan yargılaması yapılabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarda özel yargılama usulünün (Yüce Divan) görev süresi bittikten sonra da devam ettiğini belirten seçenek doğrudur.

Doğru olan ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlar söz konusu olduğunda, görevleri sona ermiş olsa dahi genel mahkemelerde yargılanamayacakları ve Meclis soruşturması usulüyle Yüce Divan'a sevk edilmeleri gerektiğidir. Bu kural, anayasanın 106. maddesinin 10. fıkrasında açıkça düzenlenmiş olup 'dokunulmazlık' kavramından ziyade 'cezai sorumluluk usulü' ile ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 106. maddesindeki cezai sorumluluk hükümlerini analiz et.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hem görev suçları hem de kişisel suçları için farklı koruma kalkanları olduğu görülür.

Yürütme organının üst düzey yetkililerinin bağımsız çalışabilmesi için anayasal güvenceler mevcuttur.

Görev suçlarının yargılama yerini ve süresini değerlendir.

Görev suçlarında Meclis Soruşturması ve Yüce Divan (Anayasa Mahkemesi) yetkilidir ve bu yetki görev bittikten sonra da sürer.

Anayasa madde 106/10 açıkça 'görevleri bittikten sonra da bu madde hükümleri uygulanır' demektedir.

Görevle ilgili olmayan (kişisel) suçların statüsünü incele.

Bu suçlar için milletvekilleriyle aynı yasama dokunulmazlığına sahip oldukları ve dokunulmazlık kaldırılmadığı sürece yargılanamayacakları saptanır.

Artık milletvekili olmayan veya hiç olmayan bu kişilere yasama dokunulmazlığı tanınması, yürütme görevini ifa edebilmeleri içindir.

Görevin sona erme şartlarını kontrol et.

Sadece Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan 'mahkûmiyet' almanın görevi bitirdiği, 'sevk' kararının yetmediği netleştirilir.

Masumiyet karinesi ve anayasanın açık hükmü gereği mahkûmiyet şarttır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Cezai Sorumluluğu ve Görev Sonrası Usulün Devamı

Daha Fazla Pratik

Bakanların Meclis Soruşturması süreci ile Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu arasındaki sayısal farkları ve usul benzerliklerini karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 173Soru →

1982 Anayasası'na göre, siyasi partilerin Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilmeleri için en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde kaçını almış olmaları gerekir?

3

5

7

10

20

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $5$

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini alan siyasi partiler aday gösterebilir.

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en az yüz bin seçmen ile en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini (

%5

) almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal kaynağı belirle

1982 Anayasası Madde 101 incelenir.

Cumhurbaşkanlığı adaylığına ilişkin tüm usul ve esaslar bu maddede düzenlenmiştir.

Aday gösterme yöntemlerini süz

Siyasi parti grupları, en az 100 bin seçmen veya oy oranı şartını sağlayan partiler aday gösterebilir.

Soruda istenen spesifik adaylık şartını diğerlerinden ayırmak gerekir.

Oy oranı şartını tespit et

Tek başına veya birlikte en az

%5

oy almış olma şartı saptanır.

Anayasa metninde açıkça belirtilen sayısal veriye ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Aday Gösterme Usulleri

Tahmini Süre:45s

Soru 174Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi nedeniyle oylamanın 'referandum' şeklinde yapılması ve bu oylamada adayın gerekli çoğunluğu sağlayamaması durumunda izlenecek süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aday geçerli oyların salt çoğunluğunu almalıdır; alamazsa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Aday geçerli oyların salt çoğunluğunu almalıdır; alamazsa Cumhurbaşkanı ve TBMM seçimleri birlikte yenilenir.

Aday üye tamsayısının salt çoğunluğunu almalıdır; alamazsa seçimler üç ay sonra tekrarlanır.

Aday birinci oylamadaki oy oranının üzerine çıkmalıdır; aksi halde Yüksek Seçim Kurulu seçimi iptal eder.

Aday seçmen sayısının salt çoğunluğunu almalıdır; alamazsa Cumhurbaşkanlığı yetkileri Meclis Başkanı'na geçer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aday geçerli oyların salt çoğunluğunu almalıdır; alamazsa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı seçiminin referanduma dönüşmesi halinde adayın seçilebilmesi için geçerli oyların salt çoğunluğunu alması gerekir; bu çoğunluk sağlanamazsa sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre, ikinci oylamaya tek adayın kalması halinde bu oylama referandum şeklinde yapılır. Referandumda aday, geçerli oyların salt çoğunluğunu (

%50

1

) alması durumunda Cumhurbaşkanı seçilmiş olur. Eğer bu çoğunluk sağlanamazsa, TBMM seçimleri etkilenmeksizin sadece Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenir.

Adım Adım Çözüm

Referandum şartının oluşumunu belirle.

İkinci oylamaya tek adayın kalması (ikame sürecinden sonra dahi) seçimin referanduma dönüşmesine neden olur.

1982 Anayasası Madde 101 uyarınca rakipsiz kalan aday için onay süreci işletilmelidir.

Gerekli oy oranını tespit et.

Geçerli oyların salt çoğunluğu (

%50

1

oy) gereklidir.

Demokratik meşruiyet için kullanılan oyların yarıdan fazlasının desteği aranır.

Başarısızlık durumundaki sonucu analiz et.

Sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir.

Seçimlerin birlikte yenilenmesi ilkesi bu özel usul hatası/başarısızlığı durumunda uygulanmaz, Meclis görevine devam eder.

Geçiş sürecindeki yetki kullanımını belirle.

Yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar mevcut Cumhurbaşkanı görevine devam eder.

Yürütmede boşluk oluşmaması için anayasal süreklilik ilkesi uygulanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı seçiminde referandum usulü ve sonuçları

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı seçiminde rakipsiz kalan adayın meşruiyetini halk onayıyla (referandum) alması gerektiğini hatırlayın.

Referandum başarısız olursa meclisin feshine gerek olup olmadığını sistemin sürekliliği açısından düşünün.

Anayasa Madde 101, seçim sürecindeki bu tıkanıklıkta 'sadece' bir organın seçiminin yenileneceğini vurgular.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin partisiyle olan ilişkisinin ve meclis üyeliğinin akıbetini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 175Soru →

1982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve 2017 yılı anayasa değişiklikleri sonrası Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) yapısı, işleyişi ve gündeminin belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nin önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı Milli Güvenlik Kurulu toplantılarına, görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

Milli Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanının çağrısı üzerine iki ayda bir toplanır.

2017 anayasa değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı, Milli Güvenlik Kurulu'nun üye yapısından çıkarılmıştır.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilatı ve görevleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nin önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi hazırlanırken öneri sunma yetkisi olan makamlar Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanıdır; MGK Genel Sekreteri bu makamlar arasında yer almaz.

Kurulun gündeminin belirlenmesinde Cumhurbaşkanına öneri sunan makamlar Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanıdır. Seçenekte belirtilen MGK Genel Sekreteri, bu anayasal süreçte öneri makamı olarak tanımlanmamıştır.

Adım Adım Çözüm

MGK'nın gündem belirleme sürecini düzenleyen anayasal hükmü hatırla.

Anayasa Madde 118: 'Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.'

Gündemin kimlerin önerisiyle ve kim tarafından belirlendiğini saptamak için temel dayanak budur.

Genel Sekreter'in hukuki statüsünü değerlendir.

Genel Sekreter toplantılara katılır ancak kurulun bir üyesi değildir ve oy kullanma hakkı yoktur.

Üye olmayan bir makamın (Anayasa'da aksi belirtilmedikçe) gündem önerme yetkisi bulunmaz.

2017 değişikliklerini ve güncel toplantı esaslarını doğrula.

İki ayda bir toplanma, Jandarma'nın çıkarılması ve CBK ile düzenleme ilkeleri güncel anayasal metne uygundur.

Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştir.

Anahtar Kavram

MGK Gündemi ve Üye Yapısı

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 176Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri ve ilgili mevzuat dikkate alındığında, Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Yargı organları, Kurulun her türlü inceleme, araştırma, denetleme ve soruşturma yetkisinin dışındadır.

Kurul, denetim yaptığı kurumlarda inceleme ve araştırmanın yanı sıra idari soruşturma yapma yetkisine de sahiptir.

Türk Silahlı Kuvvetleri ve bağlı kuruluşları, Kurulun denetim ve inceleme yetkisi kapsamına dâhildir.

Kurulun başkanı ve üyeleri, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.

Cevap

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlendiği ifadesi yanlıştır; çünkü bu hususlar Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.

1982 Anayasası'nın 108. maddesinin son fıkrası uyarınca, Devlet Denetleme Kurulunun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir. İfadedeki 'kanunla düzenlenir' ibaresi bu anayasal kurala aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını tespit etme

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde Yürütme bölümü altında düzenlenmiştir.

Kurulun hukuki statüsünü ve düzenleme biçimini anlamak için temel norma bakılmalıdır.

Düzenleyici işlemin türünü kontrol etme

Anayasa, DDK'nın işleyişi ve özlük işlerinin 'Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi' (CBK) ile düzenleneceğini açıkça belirtir.

Yürütmenin doğrudan düzenleme yetkisi olan alanları ayırt etmek gerekir.

Kurulun yetki ve kapsamını analiz etme

Yargı hariç tüm kamu kurumları, TSK, sendikalar ve vakıflar denetim kapsamındadır; ayrıca idari soruşturma yetkisi mevcuttur.

Seçeneklerdeki kapsam ve yetki ifadelerinin doğruluğunu teyit etmek için güncel (2017 sonrası) bilgiler kullanılmalıdır.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulunun Hukuki Dayanağı ve Görev Alanı

İpuçları

Anayasa'nın 108. maddesinde yapılan 2017 değişikliklerini ve kurumun kime bağlı olduğunu hatırlayın.

Kurulun sadece denetim mi yaptığı yoksa soruşturma yetkisinin de mi olduğu ayrımına dikkat edin.

Kurulun çalışma usullerinin 'kanun' ile mi yoksa 'kararname' ile mi belirlendiğini sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim kapsamındaki kurumlar ile Sayıştay'ın denetim kapsamındaki kurumları karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 177Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı aşağıdaki kurum veya kurullardan hangisinin başkan ve üyelerinin tamamını doğrudan seçme ve atama yetkisine sahiptir?

Anayasa Mahkemesi

Hakimler ve Savcılar Kurulu

Danıştay

Devlet Denetleme Kurulu

Sayıştay

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun başkan ve üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Devlet Denetleme Kurulu,

1982

Anayasası'nın

108

. maddesinde düzenlenen ve doğrudan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı olan bir kurumdur. Anayasa metni açıkça kurulun başkanının ve üyelerinin tamamının Cumhurbaşkanı tarafından atanacağını hükme bağlamıştır. Bu durum, kurulun özerk yapısını Cumhurbaşkanı ile olan hiyerarşik bağı çerçevesinde şekillendirir.

Adım Adım Çözüm

Anayasal kurumların üye seçimi usullerini hatırlama

Anayasa'nın yürütme ve yargı bölümlerindeki atama yetkileri gözden geçirilir.

Soruda 'tamamının' Cumhurbaşkanı tarafından atandığı kurumu bulmak için her seçeneğin rasyosu bilinmelidir.

Seçeneklerdeki kurumların kontenjanlarını analiz etme

Anayasa Mahkemesi (12/15), HSK (4/13), Danıştay (1/4) ve Sayıştay (TBMM) elenir.

Bu kurumların üye yapısı karma niteliktedir veya başka erkler tarafından belirlenir.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) maddesini inceleme

Anayasa madde

108

uyarınca başkan ve üyelerin tamamının Cumhurbaşkanınca atandığı teyit edilir.

DDK, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetleme organıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Atama Yetkileri ve DDK Yapısı

İpuçları

Yüksek mahkemelerin üye seçimleri genellikle Cumhurbaşkanı ve TBMM arasında paylaştırılmıştır.

Doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olan ve sadece idari denetim yapan kurumu düşünün.

Başkanı ve tüm üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen bu kurulun TSK üzerindeki denetim yetkisi 2017 değişikliği ile genişletilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yargı organlarına üye seçme yetkileri ile TBMM'nin üye seçme yetkilerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 178Soru →

1982 Anayasası’na göre Başkomutanlık makamı ve Genelkurmay Başkanlığı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı, görev ve yetkilerinden dolayı doğrudan Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı sorumludur.

Savaşta Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına Milli Savunma Bakanı yerine getirir.

Genelkurmay Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir ve Cumhurbaşkanınca onaylanır.

Cumhurbaşkanı sadece savaş halinde Başkomutanlık sıfatını kullanmaya yetkilidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Cevap

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

1982 Anayasası'nın 117. maddesine göre, Başkomutanlık makamı TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz bir bütündür. Bu makam, barışta ve savaşta her zaman Cumhurbaşkanı tarafından temsil edilir. Bu bir sembolik ve hukuki temsil görevidir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 117. maddesinin incelenmesi

Başkomutanlık tanımı ve temsilcisi belirlenir.

Başkomutanlığın hukuki dayanağını ve temsil makamını saptamak.

Barış ve savaş zamanı ayrımının yapılması

Temsilin Cumhurbaşkanı'nda, fiili komutanlığın (savaşta) Genelkurmay Başkanı'nda olduğu görülür.

Makamın temsili ile görevlerin icrasını karıştırmamak.

Hiyerarşik sorumluluğun kontrol edilmesi

Genelkurmay Başkanı'nın Milli Savunma Bakanı'na bağlı ve sorumlu olduğu teyit edilir.

Yürütme organı içindeki güncel idari yapıyı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Başkomutanlık Temsili ve Genelkurmay Başkanlığı'nın Sorumluluğu

İpuçları

Başkomutanlık makamı ile bu makamın savaşta fiilen kullanılmasını ayırt etmelisiniz.

Anayasa'ya göre Başkomutanlık TBMM'nin manevi şahsiyetindedir ve Cumhurbaşkanı bu makamı temsil eder.

Savaş çıktığında fiili Başkomutanlık görevini kimin Cumhurbaşkanı namına üstlendiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milli Güvenlik Kurulu üyeleri ve yapısındaki son değişiklikleri gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:50s

Soru 179Soru →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, bir suç işlediği iddiasıyla hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından soruşturma açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı, bu süreçte aşağıdaki yetkilerinden hangisini kullanamaz?

Seçimlerin yenilenmesine karar verme

Kanunları tekrar görüşülmek üzere Meclise geri gönderme

Milletlerarası antlaşmaları onaylama ve yayımlama

Üst kademe kamu yöneticilerini atama

Anayasa Mahkemesi üyelerini seçme

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine karar verme

Cevap

Soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisini kullanamaz.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (360 milletvekili) Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verildiği takdirde, Cumhurbaşkanı'nın yetkileri kısıtlanmaktadır. Bu kısıtlamaya göre, hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı 'seçimlerin yenilenmesine karar verme' (seçim kararı alma) yetkisini kullanamaz. Bu kuralın amacı, soruşturma sürecindeki bir yürütme organının yasama organını feshederek denetimden kaçmasını önlemektir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 105. maddesinin incelenmesi

Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması usulü tespit edilir.

Soruşturma sürecinin hukuki sonuçlarını belirlemek için temel hukuki dayanak budur.

Soruşturma açılması kararının (360 oy) sonuçlarının değerlendirilmesi

Soruşturma açılmasına karar verildiğinde Cumhurbaşkanı'nın görevine devam ettiği ancak bir yetkisinin yasaklandığı görülür.

Anayasa, soruşturma altındaki yürütmenin meşruiyetini korumak için bazı kısıtlamalar öngörmüştür.

Spesifik yasağın belirlenmesi

Anayasa m. 105/4 uyarınca 'Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.' hükmüne ulaşılır.

Soruşturma altındaki bir Cumhurbaşkanı'nın meclisi feshederek denetimden kaçmasını engellemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Meclis Soruşturması Sürecindeki Yetki Kısıtlaması

İpuçları

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılsa bile görevi hemen sona ermez.

Soruşturma sürecinde Cumhurbaşkanı'nın meclisi denetimden kaçırmak için kullanabileceği en kritik yetki hangisi olabilir?

Anayasa'nın 105. maddesi, soruşturma altındaki bir Cumhurbaşkanı'nın seçim kararı almasını açıkça yasaklamıştır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın Yüce Divan'a sevk edilmesi için gereken üye tamsayısı oranını ve sonucunda hangi durumda görevinin sona ereceğini tekrar edin.

Tahmini Süre:50s

Soru 180Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme organının oluşumuyla ilgili olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından bir kimsenin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması durumunda milletvekilliği sıfatı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Milletvekilliği sıfatı sona erer.

Milletvekilliği sıfatı, bakanlık görevi sona erene kadar askıya alınır.

Hem milletvekilliği hem de bakanlık görevleri aynı anda yürütülmeye devam eder.

Milletvekilliği sıfatı korunur ancak Meclis çalışmalarına katılması engellenir.

Milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından oylama yapılması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı sona erer.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı sona erer.

Doğru yanıt olan milletvekilliğinin sona ermesi ifadesi, 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiştir. Buna göre, Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan bir TBMM üyesinin milletvekilliği sıfatı, atama işlemi ile birlikte kendiliğinden düşer. Bu düzenleme, yasama ve yürütme erkleri arasındaki personel ayrılığını kesinleştirmeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Atama durumunun hukuksal niteliğini belirlemek.

Bir TBMM üyesinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütme organına (bakan veya yardımcı) atanması.

Yeni sistemde yasama ve yürütme organları arasındaki ayrılığı anlamak için bu tespit gereklidir.

1982 Anayasası'nın 106. maddesindeki ilgili hükmü uygulamak.

Milletvekili seçilenlerin bakan veya yardımcı olarak atanmaları halinde üyeliklerinin sona ereceği kuralına ulaşılır.

Anayasa, sert kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği bir kişinin aynı anda her iki organda da görev yapmasını yasaklamıştır.

Milletvekilliği sıfatının akıbetini sonuçlandırmak.

Üyeliğin atama anı itibarıyla kendiliğinden sona ermesi.

Hukuki sürecin herhangi bir ek karara (Meclis kararı vb.) ihtiyaç duymadan tamamlandığını teyit eder.

Anahtar Kavram

Yasama ve Yürütme Organları Arasındaki Bağdaşmazlık (Uyumsuzluk)

ÖncekiSayfa 9 / 33Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları