Examkin

Soru

Zorluk: ZorTemel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

Anayasal düzenlemeler uyarınca, olağanüstü yönetim usullerinin uygulandığı dönemlerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması rejiminin hukuki sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Durdurma rejiminin uygulanabilmesi için Anayasa'da belirtilen savaş, seferberlik veya olağanüstü hal durumlarından en az birinin fiilen gerçekleşmiş olması şarttır.
  2. B
    Temel hak ve hürriyetlere yönelik müdahaleler, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemek kaydıyla durumun gerektirdiği ölçüde yapılmalıdır.
  3. C
    Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz.
  4. Durdurma rejiminde alınacak tedbirlerin, olağan dönem sınırlamalarında geçerli olan 'hakkın özüne dokunmama' ve 'laik Cumhuriyetin gereklerine uygunluk' kriterlerine uygun olması gerekir.Cevap
  5. E
    Suçluluğu mahkeme kararı ile saptanana kadar kimse suçlu sayılamaz ve suç ile cezalar geçmişe yürütülemez.

Cevap

Durdurma rejiminde alınacak tedbirlerin, olağan dönem sınırlamalarında geçerli olan 'hakkın özüne dokunmama' ve 'laik Cumhuriyetin gereklerine uygunluk' kriterlerine uygun olması gerektiğini savunan ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 15. maddesi, savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabileceğini veya bunlar için 'Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler' alınabileceğini açıkça belirtir. Bu durum, 13. maddede yer alan 'laik Cumhuriyetin gerekleri', 'demokratik toplum düzeninin gerekleri' ve 'hakkın özüne dokunmama' gibi güvencelerin bu dönemlerde bir kenara bırakılabileceği anlamına gelir. Bu nedenle, durdurma rejiminde bu kriterlere uyulması gerektiği yönündeki ifade anayasal olarak yanlıştır. Durdurma rejiminin kendi sınırları; durumun gerektirdiği ölçülülük, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi ve çekirdek haklara dokunulmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Durdurma ve sınırlama rejimlerini ayırt edin.
Anayasa'nın 13. maddesi olağan dönem 'sınırlama' rejimini, 15. maddesi ise olağanüstü dönem 'durdurma' rejimini düzenler.
Her iki rejimin anayasal dayanakları ve tabi oldukları hukuki sınırlar farklıdır.
2
Madde 15'in uygulama şartlarını analiz edin.
Durdurma için savaş, seferberlik veya OHAL gereklidir. Bu hallerde 'Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı' tedbir alınabilir.
Durdurma rejimi, Madde 13'teki genel sınırlama kriterlerinin (özüne dokunmama, demokratik toplum düzeni vb.) dışına çıkılabilmesine olanak tanır.
3
Madde 15'teki mutlak sınırları (çekirdek haklar) belirleyin.
Yaşama hakkı (savaş hukuku istisnasıyla), maddi-manevi varlık bütünlüğü, din-vicdan özgürlüğü, masumiyet karinesi ve cezaların geriye yürümezliği dokunulamaz alanlardır.
Bu haklar, en ağır olağanüstü hallerde bile devletin müdahale edemeyeceği 'sert çekirdek' alandır.
4
Seçenekleri bu kriterlere göre değerlendirin.
Hakkın özüne dokunmama kriterinin durdurma rejiminde de aranacağını söyleyen ifade yanlıştır; çünkü durdurma rejiminin doğası gereği bu güvence aşılabilir.
Ölçülülük ve uluslararası hukuk sınırlarına uymak kaydıyla, hakların özüne müdahale edilebilir.

Anahtar Kavram

Temel hakların durdurulmasında anayasal güvencelerin (Madde 13) askıya alınabilmesi ancak Madde 15'teki özel sınırlara (çekirdek haklar, ölçülülük, uluslararası hukuk) uyulması zorunluluğudur.

Daha Fazla Pratik

Madde 15'teki 'çekirdek haklar' ile Madde 13'teki 'hakkın özü' kavramı arasındaki farkı pekiştirmek için her iki maddenin sınırlama rejimlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

Bu konudan daha fazla soru