Examkin

Soru

Zorluk: ZorTemel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

Bir anayasa hukuku seminerinde, temel hak ve hürriyetlerin korunması ve kısıtlanması rejimleri karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Bu kapsamda yürürlükteki Anayasa'nın 15. maddesinde düzenlenen "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" kurumu masaya yatırılmıştır.

Buna göre, durdurma rejiminin anayasal sınırları ve uygulanma şartları hakkında aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Durdurma rejiminin işletilebilmesi için anayasada öngörülen savaş, seferberlik veya olağanüstü hal durumlarından birinin gerçekleşmesi gerekmekte olup; uygulanacak tedbirlerin milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi esastır.Cevap
  2. B
    Temel hak ve hürriyetlerin durdurulması işlemleri, tıpkı sınırlama rejiminde olduğu gibi yalnızca kanunla yapılabilir ve alınan tedbirler demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz.
  3. C
    Bireylerin mülkiyet hakkı ile düşünceyi yayma hürriyeti, olağanüstü yönetim dönemlerinde dokunulması kesinlikle yasak olan ve anayasada sayılan mutlak çekirdek haklar arasında yer almaktadır.
  4. D
    Devletin varlığına yönelik somut tehlikelerin mevcudiyeti halinde, olağanüstü hal süresiyle sınırlı olmak üzere masumiyet karinesi ve suçların geriye yürümezliği ilkesi geçici olarak askıya alınabilir.
  5. E
    Durdurma yetkisi yalnızca savaş ve seferberlik halleriyle sınırlandırılmış olup, olağanüstü hal (OHAL) ilanı durumunda temel hakların kullanılmasının durdurulması anayasal olarak mümkün değildir.

Cevap

Durdurma rejiminin işletilebilmesi için anayasada öngörülen savaş, seferberlik veya olağanüstü hal durumlarından birinin gerçekleşmesi gerekmekte olup; uygulanacak tedbirlerin milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi esastır.
Doğru olan ifadede, Anayasa'nın 15. maddesindeki hakların durdurulması rejiminin kurucu unsurları eksiksiz verilmiştir. Anayasa'ya göre hakların kısmen veya tamamen durdurulabilmesi için savaş, seferberlik veya olağanüstü hal (OHAL) durumlarından birinin varlığı ön koşuldur. Ayrıca bu olağanüstü dönemlerde dahi devletin alacağı durdurma tedbirlerinin milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi kesin bir anayasal emirdir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 15. maddesindeki (Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması) ön koşulları belirle.
Durdurma rejimi için üç anayasal sebep vardır: Savaş, seferberlik, olağanüstü hal (OHAL).
Bu durumlar dışında hakların kullanımı durdurulamaz, ancak 13. madde kapsamında sınırlanabilir.
2
Durdurma rejimindeki anayasal sınırları ve şartları tespit et.
Alınan tedbirler ölçülülük ilkesine uymalı, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemeli ve 15. maddenin ikinci fıkrasında sayılan 'çekirdek haklara' dokunmamalıdır.
Durdurma rejimi sınırsız bir keyfilik alanı yaratmaz; uluslararası hukuk ve çekirdek haklar kesin güvencedir.
3
Seçeneklerde yer alan hakları, çekirdek haklar (dokunulamaz alan) listesiyle karşılaştır.
Yaşam hakkı, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümezliği, din ve vicdan kanaatlerini açıklamaya zorlanamama çekirdek haklardır. Mülkiyet, seyahat, ifade (düşünceyi yayma) hürriyeti çekirdek hak değildir.
Çekirdek hak ihlali içeren veya durdurma rejimini olağan dönem (Madde 13) sınırlarıyla (demokratik toplum düzeni, kanunilik vb.) karıştıran seçenekleri elemek gerekir.

Anahtar Kavram

Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması şartları ve sınırları (Madde 15)
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

Bu konudan daha fazla soru