Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTemel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

1982 Anayasası’nın 15. maddesinde düzenlenen "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" rejimi ve bu kapsamda dokunulamayacak "çekirdek haklar" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Anayasa metnine göre, yaşama hakkına yönelik korumanın istisnası olan "savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler", çekirdek alanda yer alan maddi bütünlük hakkı için bir istisna teşkil etmez.Cevap
  2. B
    Kişinin maddi ve manevi varlığının bütünlüğü, savaş hukukuna uygun fiillerin varlığı halinde, durumun gerektirdiği ölçüde müdahaleye açık bir çekirdek haktır.
  3. C
    15. madde kapsamında alınacak tedbirlerin anayasaya uygunluk denetiminde "ölçülülük" kriteri aranmaz; zira bu kriter sadece 13. maddedeki olağan dönem sınırlama rejimi için geçerlidir.
  4. D
    Düşünce ve kanaatleri her türlü yöntemle açıklama ve yayma hürriyeti, 15. madde uyarınca savaş halinde dahi hiçbir şekilde dokunulamayacak çekirdek bir haktır.
  5. E
    Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi şartı, 15. maddede sadece savaş hali için öngörülmüş olup diğer olağanüstü yönetim usullerinde aranmaz.

Cevap

Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan savaş hukukuna uygun fiiller neticesinde meydana gelen ölümler istisnası sadece yaşama hakkı ile ilgilidir ve maddi bütünlük hakkı için bir istisna öngörülmemiştir.
1982 Anayasası'nın 15. maddesi, temel hakların durdurulması rejiminde 'çekirdek alan' olarak adlandırılan ve hiçbir şartta dokunulamayacak hakları saymıştır. Maddede yaşama hakkı ve maddi/manevi bütünlük bir arada zikredilse de, 'savaş hukukuna uygun fiiller neticesinde meydana gelen ölümler' ibaresi sadece yaşama hakkı için bir istisna oluşturur. Maddi ve manevi varlığın bütünlüğüne dokunulmazlığı ise mutlak bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 15'in ikinci fıkrasındaki metni analiz edin.
Metin: "kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; ancak savaş hukukuna uygun fiiller neticesinde meydana gelen ölümler müstesnadır."
Çekirdek hakların kapsamını ve istisnaların hangi haklara bağlandığını belirlemek için gereklidir.
2
İstisna cümlesinin (ancak... müstesnadır) hangi kavrama işaret ettiğini belirleyin.
İstisna doğrudan 'ölüm' vakasına yöneliktir, bu da yaşama hakkının ihlali anlamına gelir.
Maddi ve manevi bütünlük (işkence yasağı vb.) ile yaşama hakkı arasındaki ayrımı yapmak gerekir.
3
Diğer çekirdek hakları ve durdurma kriterlerini gözden geçirin.
Ölçülülük (durumun gerektirdiği ölçüde) ve milletlerarası hukuk kriterlerinin metinde yer aldığı, düşünceyi açıklama değil 'açıklamaya zorlanamama'nın çekirdek hak olduğu görülür.
Çeldiricileri elemek için metnin lafzi yorumu şarttır.

Anahtar Kavram

Temel Hakların Durdurulması Rejiminde Çekirdek Alan ve İstisnaların Sınırı

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 13. maddesindeki 'sınırlama' kriterleri ile 15. maddesindeki 'durdurma' kriterlerini (özellikle ölçülülük ve milletlerarası hukuk vurgusu açısından) karşılaştırmalı olarak çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

Bu konudan daha fazla soru