Soru

Zorluk: KolaySened-i İttifak (1808)

Türk anayasa tarihi belgeleri incelendiğinde, Sened-i İttifak'ı (1808) kendisinden sonra gelen Tanzimat ve Islahat fermanlarından ayıran temel hukuki nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Belgenin iki tarafın (Padişah ve Âyanlar) karşılıklı irade beyanına dayanan bir 'misak' (sözleşme) karakteri taşımasıCevap
  2. B
    Padişahın mutlak yetkilerini halkın talebi üzerine tek taraflı bir fermanla sınırlandırması
  3. C
    Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası olarak temel hak ve hürriyetleri güvence altına alması
  4. D
    Gayrimüslim tebaanın haklarını uluslararası baskılar sonucu ilk kez hukuki statüye kavuşturması
  5. E
    Halkın temsilcilerinden oluşan bir meclis tarafından hazırlanan ilk demokratik metin olması

Cevap

Sened-i İttifak'ın temel hukuki özelliği, Padişah ile Âyanlar arasında karşılıklı rızaya dayanan bir 'misak' (sözleşme) niteliği taşımasıdır.
Sened-i İttifak, Türk anayasal gelişmeleri içinde tek 'sözleşme' (misak) özelliği taşıyan belgedir. Padişahın mutlak otoritesi, halkın talebiyle veya tek taraflı bir fermanla değil, başka bir güç odağı olan Âyanlarla yapılan bir anlaşma sonucunda sınırlandırılmıştır. Bu durum onu, Padişahın tek taraflı iradesiyle yayınlanan Tanzimat ve Islahat fermanlarından kesin olarak ayırır.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını ve hazırlanış usulünü belirleme.
Sened-i İttifak'ın Padişah II. Mahmut ve taşradaki güçlü yerel otoriteler olan Âyanlar arasında imzalandığı saptanır.
Sözleşme niteliğini anlamak için belgenin kaç tarafın iradesiyle oluştuğunu bilmek gerekir.
2
Sened-i İttifak'ı diğer anayasal belgelerle karşılaştırma.
Tanzimat (1839) ve Islahat (1856) fermanlarının padişahın tek taraflı iradesiyle yayınlandığı, Sened-i İttifak'ın ise karşılıklı bir taahhüt içerdiği görülür.
Sened-i İttifak'ın Türk anayasa tarihindeki özgün 'misak' (sözleşme) karakterini ayırt etmek için karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın Sözleşme (Misak) Niteliği
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla