Soru

Zorluk: OrtaTemel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

1982 Anayasası’nın 15. maddesinde düzenlenen "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" rejimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hakların kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesi için savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerden birinin varlığı şarttır.
  2. B
    Durdurma veya sınırlama teşkil eden tedbirlerin milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi gerekir.
  3. C
    Uygulanacak tedbirlerin, müdahaleyi gerektiren durumun gerektirdiği ölçüde (ölçülülük ilkesine uygun) olması zorunludur.
  4. Yapılacak olan durdurma işlemlerinin, temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunmama kriterine uygun olması bir anayasal zorunluluktur.Cevap
  5. E
    Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına ve maddi/manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz.

Cevap

Yapılacak olan durdurma işlemlerinin temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunmama kriterine uygun olması gerektiği ifadesi yanlıştır; zira bu kriter sadece olağan dönem sınırlamaları için geçerlidir.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 'hakkın özüne dokunmama' kriteri, 1982 Anayasası'nın 13. maddesinde düzenlenen olağan dönem sınırlama rejimi için bir zorunluluktur. Oysa 15. madde (durdurma rejimi), savaş veya olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetlerin kullanımının 'kısmen veya tamamen durdurulabileceğini' ve 'Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabileceğini' belirterek bu kriterin zorunlu olmadığını ortaya koyar. Olağanüstü dönemlerde hakkın özüne dokunulabilir; tek şart çekirdek hakların ihlal edilmemesi ve durumun gerektirdiği ölçüde hareket edilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Madde 15 kapsamındaki durdurma şartlarını değerlendir.
Savaş, seferberlik veya olağanüstü hal mevcudiyeti, milletlerarası hukuka uygunluk ve ölçülülük temel şartlardır.
Anayasal durdurma rejiminin hukuki çerçevesini belirlemek için.
2
Durdurma rejiminin sınırlarını Madde 13 (olağan dönem) ile karşılaştır.
Madde 15, 'Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir' diyerek Madde 13'teki 'hakkın özü', 'demokratik toplum düzeni' ve 'laik Cumhuriyet' gereklerini esnetmiştir.
Hangi kriterlerin olağanüstü dönemde de geçerli olduğunu saptamak için.
3
Çekirdek hakların kapsamını kontrol et.
Yaşama hakkı, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi gibi haklar durdurma rejiminin dahi dışındadır.
Seçeneklerdeki dokunulamaz haklar bilgisini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Madde 15 (Durdurma) ve Madde 13 (Sınırlama) Arasındaki Farklar
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla